Қазақстанның оңтүстік астанасы — Шымкент қаласы цифрлық қауіпсіздік саласындағы маңызды оқиғаның куәсі болды. 21 маусым 2026 жыл күні республика тарихында алғаш рет мемлекеттік қызметкерлер мен ведомствалық ұйымдар мамандарына арналған арнайы практикалық семинар өз жұмысын бастады. «Орталық Азиядағы цифрлық байланыс» халықаралық жобасы аясында, Expertise France ұйымының қолдауымен жүзеге асырылған бұл бағдарлама ел бойынша алғаш рет дәл осы қалада өткізілуі кездейсоқ емес. Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар ірі мегаполис, сондықтан мұнда цифрлық инфрақұрылымды дамыту мен оны қорғау ерекше стратегиялық маңызға ие.

Іс-шараны Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Ақпараттық қауіпсіздік комитетімен бірлесе ұйымдастырды. Семинардың негізгі мақсаты — кибершабуылдардың алдын алу, ақпараттық жүйелерді қауіпсіз пайдалану және заманауи цифрлық қауіптерден қорғану тәсілдерін мемлекеттік органдар қызметкерлеріне практикалық деңгейде үйрету болды. Маманлар кибергигиена мәдениетін қалыптастыру мен ақпараттық қауіпсіздік стандарттарын бірыңғайландыру мәселелерін да жан-жақты талқылады.

Семинардың өзектілігін түсіну үшін жаһандық контекстке назар аудару қажет. Соңғы бірнеше жылда бүкіл әлемде мемлекеттік органдарға бағытталған кибершабуылдардың саны күрт өсті. Халықаралық ақпараттық қауіпсіздік компанияларының зерттеуі бойынша, 2025 жылы ғана Орталық Азия елдерінде мемлекеттік секторға қарсы тіркелген кибершабуылдардың саны алдыңғы жылмен салыстырғанда қырық пайызға артты. Бұл цифр — елеусіз қалдыруға болмайтын дабыл. Қазақстанда да цифрлық мемлекеттік қызметтердің дамуымен қатар, оларды қорғау талаптары да арта түсуде. eGov порталы арқылы жүздеген миллион транзакция жүзеге асырылып, азаматтардың жеке деректері сақталатын ортада ақпараттық қауіпсіздік кез келген техникалық мәселеден маңыздырақ.

Семинарға қатысқан Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасының маманы Асель Нұрқанова іс-шараның нәтижесі туралы оң пікір білдірді: «Біз бұрын кибершабуыл дегенді тек теориялық ұғым ретінде қараушы едік. Бірақ бұл семинарда нақты жағдаяттарды талдап, өз жүйелеріміздің осал тұстарын анықтаған соң, қауіп-қатердің қаншалықты нақты екенін айқын сезіндік. Фишингтік хаттарды анықтаудан бастап, парольді басқару жүйелерін дұрыс қолдануға дейін — бәрі бізге кәсіби деңгейде жеткізілді», — деді ол. Семинарға жүзден астам мемлекеттік қызметкер қатысып, әрқайсысы практикалық жаттығулардан өтті.

Expertise France ұйымының өкілі де іс-шара барысында сөз алып, халықаралық серіктестіктің маңызын атап өтті. «Цифрлық қауіпсіздік — бұл ұлттық шекара танымайтын мәселе. Бір елдің мемлекеттік жүйесіндегі осалдық тізбекті реакция тудырып, аймақтық деңгейде проблемаға айналуы мүмкін. Сондықтан Орталық Азия елдері арасындағы ынтымақтастық пен тәжірибе алмасу — бүгінгі күннің талабы», — деп түсіндірді ол. Бұл тұжырым «Орталық Азиядағы цифрлық байланыс» жобасының негізгі философиясымен толық сәйкес келеді.

Семинар барысында қатысушылар социалды инженерия шабуылдарының психологиялық механизмдерін зерттеді, мемлекеттік деректерді шифрлаудың тиімді тәсілдерімен танысты, сондай-ақ инциденттерге жедел ден қою алгоритмдерін практикада меңгерді. Ерекше назар қашықтықтан жұмыс істеу жағдайында туындайтын қауіпсіздік тәуекелдеріне бөлінді — пандемиядан кейінгі кезеңде гибридті жұмыс форматы мемлекеттік органдарда да кеңінен таралғанын ескерсек, бұл тақырып өте өзекті. Жасанды интеллект технологияларының кибершабуылдарда пайдаланылуы туралы сессия қатысушылар арасында ерекше қызығушылық тудырды.

Алдағы айларда аталған оқыту бағдарламасы Семей мен Ақтау қалаларында да өткізілетін болады. Бұл шара — жалпыұлттық деңгейде мемлекеттік органдардың цифрлық қауіпсіздік деңгейін арттырудың стратегиялық жоспарының бір бөлігі. Бағдарламаның аяқталуы нәтижесінде барлық қатысушы қалалар арасында бірыңғай кибергигиена стандарты енгізілмек. Сарапшылардың бағалауынша, осындай жүйелі дайындық мемлекеттік органдарға бағытталған сәтті кибершабуылдардың санын жиырма бес пайызға дейін азайтуға мүмкіндік береді.

Қазақстанның «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде елдің цифрлық экожүйесін дамыту барысында адами капиталды — яғни мемлекеттік қызметкерлерді — дайындау мәселесі бірінші орынға шығып отыр. Технологиялық инфрақұрылым қаншалықты жетілдірілсе де, оны пайдаланатын адамдардың хабардарлығы мен дайындығы жеткіліксіз болса, жүйе осал күйінде қала береді. Шымкенттегі семинар дәл осы олқылықты жоюға бағытталған алғашқы жүйелі қадам болып табылады. Мемлекет пен халықаралық серіктестердің күш-жігерін біріктіру арқылы ғана цифрлық мемлекетті нақты қауіпсіз ете алатынымыз бүгінгі іс-шарада тағы да дәлелденді. Бұл бастаманың жалғасуы — Қазақстанның цифрлық болашағына салынған нақты инвестиция.