«Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдауға байланысты рақымшылық жасау туралы» Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 1 шілдедегі № 329-VIII Заңына сәйкес, мемлекеттік кірістер органдары (МКО) қарайтын бұзушылықтар бойынша әкімшілік жазалардан ауқымды босату көзделген.

Рақымшылыққа кімдер ілігеді және негізгі шарттары

Рақымшылық жеке тұлғаларға, жеке кәсіпкерлерге (ЖК), сондай-ақ жеке практикамен айналысатын тұлғаларға (адвокаттарға, нотариустарға, жеке сот орындаушыларына, медиаторларға) қолданылады.

Айыппұлды есептен шығарудың 3 негізгі критерийі:

1. Айыппұл сотпен емес, мемлекеттік кірістер органдарының лауазымды тұлғасымен салынған.
2. Айыппұл 2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша орындалмаған (толық немесе ішінара төленбеген).
3. Бұзушылық Рақымшылық туралы заңның 8-бабында белгіленген ерекшеліктер тізбесіне кірмейді.

Қандай айыппұлдар есептен шығарылуға тиіс

ӘҚБтК-нің 720-бабына сәйкес мемлекеттік кірістер органдары қарайтын процестік және ауырлығы төмен әкімшілік құқық бұзушылықтар рақымшылыққа ілігеді:

- Тіркеу мерзімдерін бұзу (ӘҚБтК-нің 269-бабы) – тіркеу есебіне қою туралы өтінішті беру мерзімін бұзу.

- Арнайы режимдердегі қателіктер (ӘҚБтК-нің 270-бабы) – арнаулы салық режимін заңсыз қолдану.

- Тоқтатылған кезеңдегі қызмет (ӘҚБтК-нің 271-бабы) – есептілікті ұсынуды ресми тоқтату кезеңінде қызметті жүзеге асыру.

- Декларацияларды өткізуді кешіктіру (ӘҚБтК-нің 272-бабы) – салық есептілігін белгіленген мерзімде ұсынбау (егер бұл үшін айыппұл салынған болса).

- БҚМ бойынша бұзушылықтар (ӘҚБтК-нің 284-бабы) – бақылау-касса машинасын қолдануға байланысты барлық бұзушылықтар (чекті бермеу, кассадағы қолма-қол ақшаның сәйкес келмеуі және т.б.).

- Кедендік рәсімдер (ӘҚБтК-нің 521–558-баптары) – МКО қараған кеден ісі саласындағы әкімшілік істердің басым бөлігі (кедендік бақылау аймағы режимін, декларация тапсыру мерзімдерін, тауарларды сақтау тәртібін бұзу және т.б.).

- ЕАЭО-дағы экспорт/импорт кезіндегі бұзушылықтар (ӘҚБтК-нің 287-бабы) – Салық салу объектілерін жасыру жағдайларын қоспағанда, Кеден одағы ішінде тауарларды орнынан ауыстыру кезіндегі міндеттерді орындамау.

Қандай бұзушылықтар рақымшылыққа жатпайды?

Заң ерекшеліктердің қатаң тізбесін белгілейді. Бұл баптар бойынша айыппұлдар толық көлемде төленуі тиіс:

- Сот айыппұлдары: Айыппұл туралы қаулы сотпен шығарылған кез келген салықтық или кедендік бұзушылықтар.

- Салық салу объектілерін жасыру (ӘҚБтК-нің 275-бабы): Мүлікті және басқа да салық салу объектілерін жасыру.

- Қасақана төлемеу (ӘҚБтК-нің 277-бабы): Есептелген салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді төлеуден қашу.

- Есептілікті бұрмалау (ӘҚБтК-нің 278-бабы): Декларациялар мен есептеулердегі салықтар мен төлемдер сомасын төмендету.

Рақымшылық жүргізу тәртібі

- Автоматты режим: Салық төлеушілерге өтініш берудің або МКО-ға жүгінудің қажеті жоқ. Мемлекеттік кірістер органдары тиісті айыппұл салу туралы қаулылардың орындалуын өздігінен тоқтатады.

- Өндірісті тоқтату: Рақымшылыққа ілігетін істер бойынша барлық атқарушылық өндірістер де тоқтатылуға тиіс.

- Іске асыру мерзімдері: Заң күшіне енген күннен бастап мемлекеттік органдарға барлық шараларды жүзеге асыру үшін 6 ай мерзім берілген (2026 жылдың соңына дейін).

Павлодар облысы бойынша МКД түсіндіру жұмысы

және Байланыс-орталығы басқармасы

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-pavlodar/press/news/details/1266299?lang=ru