2026 жылғы 29 шілдеде Шымкент қаласында Жалпыұлттық социал-демократиялық партиясының бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза үй – таза ел» экологиялық-инновациялық жобасының жаңа кезеңіне арналған жұмыс кездесуі өтті. Басқосу барысында тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинау жүйесін кеңейту, қайта өңдеу көлемін ұлғайту және көпқабатты тұрғын үйлердің аулаларын абаттандыруға бағытталған тетіктер талқыланды. Мамандардың пікірінше, бұл бастама экологиялық мәдениетті қалыптастырып қана қоймай, тұрғындардың өз аулаларын дамытуға тікелей қатысуына мүмкіндік береді.

Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, бүгінде қалдықтарды басқару коммуналдық қызмет шеңберінен шығып, тұрақты даму мен айналым экономикасының маңызды бөлігіне айналды. Еуропа, Жапония және Оңтүстік Корея елдерінде қайта өңдеу жүйесі табиғи ресурстарды үнемдеумен қатар, қалалардың инфрақұрылымын дамытуға да ықпал етіп келеді. Шымкентте қолға алынған жоба да осы қағидаттарға негізделген.

2026 жылғы 29 шілдеде өткен кездесуде жобаның негізгі тетіктері таныстырылды. Оның аясында көпқабатты тұрғын үйлердің аулаларына пластик, қағаз, шыны және металл қалдықтарын бөлек жинауға арналған арнайы контейнерлер орнатылады. Жиналған қалдықтар қайта өңдеу кәсіпорындарына жіберіліп, екінші реттік шикізат ретінде пайдаланылады.

Жобаның басты ерекшелігі – қайта өңдеуден түскен қаржы тұрғындардың жеке есепшотына емес, Мүлік иелері бірлестігінің қорына аударылады. Бұл қаражат балалар ойын алаңдарын жөндеуге, жарықтандыру жүйесін жаңартуға, көгалдандыруға, бейнебақылау орнатуға және аулаларды абаттандыруға жұмсалады. Осылайша тұрғындар қалдықтарды сұрыптау арқылы өз аулаларының дамуына нақты үлес қоса алады.

Бұл тәсіл алдыңғы жылдардағы экологиялық акциялардан ерекшеленеді. 2023 жылы өткізілген сенбіліктер мен ағаш отырғызу шаралары көбіне бір реттік сипатта болса, 2024 жылы республикалық «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында қоғамдық кеңістіктерді тазалау жұмыстары күшейтілді. 2025 жылы қалдықтарды бөлек жинаудың алғашқы пилоттық жобалары іске қосылды. Ал 2026 жылғы 29 шілдедегі кездесу бұл жұмысты тұрақты әрі экономикалық тұрғыдан тиімді модельге айналдыруға бағытталғанын көрсетті.

Мамандардың пікірінше, мұндай жүйе тұрғындардың жауапкершілігін арттырып, аулаларды күтіп ұстаудың жаңа мәдениетін қалыптастырады. Сонымен бірге қайта өңдеу саласының дамуына, коммуналдық шығындардың қысқаруына және қоршаған ортаны қорғауға оң әсер етеді.