3 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласының тұрғындары үшін денсаулық сақтау саласында елеулі жаңалық болды: «СК-Фармация» компаниясы Telegram және WhatsApp мессенджерлерінде жаңа чат-боттар іске қосты. Бұл цифрлық сервистер арқылы қала тұрғындары дәрілердің аптекалардағы қолжетімділігін тексере алады, рецепт бойынша жазылған препараттар туралы мәлімет ала алады және мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі шеңберінде тегін берілетін дәрілер тізімімен танысуға мүмкіндік алады. Бұл қадам Қазақстандағы цифрлық денсаулық сақтаруды дамытудың кезекті маңызды белесі болып табылады.

Соңғы жылдары Қазақстанның ірі қалаларында цифрлық трансформация процесі айтарлықтай жеделдеді. Үкіметтің «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында мемлекеттік қызметтер электрондық форматқа ауысып, азаматтардың мекемелерге тікелей барудың қажеттілігі біртіндеп азаюда. Алайда денсаулық сақтау саласында, атап айтқанда дәрілік қамтамасыз ету мәселесінде, ақпараттық алшақтық елеулі болып қала берді. Тұрғындар қажетті дәрінің бар-жоғын білу үшін бірнеше аптека аралап, ұзақ кезекте тұруға мәжбүр болатын. Осы мәселені шешу мақсатында «СК-Фармация» компаниясы жаңа цифрлық шешімді нарыққа ұсынды.

«СК-Фармация» — Шымкент қаласының дәрілік қамтамасыз ету жүйесін реттейтін және бақылайтын негізгі ұйым. Компания бұдан бұрын да бірқатар цифрлық бастамаларды жүзеге асырды, алайда чат-боттардың іске қосылуы тікелей тұтынушылармен — яғни жай қала тұрғындарымен — байланысты тереңдетудің алғашқы толыққанды қадамы болып есептеледі. Жаңа сервис тәулік бойы, демалыс күндерін қосқанда, үзіліссіз жұмыс істейді. Бұл, әсіресе кеш уақытта немесе мереке күндерінде дәрі іздеуге мәжбүр болатын науқастар үшін аса маңызды артықшылық.

Компанияның өкілі Арман Сейітовтің айтуынша, жаңа чат-боттар тұрғындардың өмірін жеңілдетуге бағытталған: «Біз тұрғындарымыздың уақыты мен денсаулығын қадірлейміз. Бұрын адамдар қажетті дәрінің бар-жоғын білу үшін бірнеше аптека аралауы керек болатын. Енді смартфоннан бірнеше секундта қажетті ақпаратты алуға болады. Бұл — жай ыңғайлылық емес, бұл — науқастарға деген нақты көмек». Сонымен қатар Шымкент қалалық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Динара Мұсаева да жаңалықты оң бағалады: «Мемлекеттік тегін дәрілер туралы ақпаратқа қол жеткізу — азаматтардың конституциялық құқығы. Осы сервис арқылы бұл құқықты жүзеге асыру бұрынғыдан да оңайлайды».

Статистикалық деректерге жүгінсек, Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, халқының саны 1,2 миллионнан асады. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметтері бойынша, елімізде халықтың 40 пайызға жуығы дәрілік заттарды тегін алу құқығы бар льготалық санатқа жатады. Алайда осы адамдардың айтарлықтай бөлігі өз құқықтарын толық пайдаланбайды — себебі ақпараттың жетіспеушілігі, рәсімдердің күрделілігі және уақыттың тапшылығы. Чат-боттардың іске қосылуы дәл осы олқылықты жабуға бағытталған. Мамандардың бағалауы бойынша, ақпараттық қол жетімділіктің артуы тегін дәрілердің пайдаланылу деңгейін 15-20 пайызға дейін көтеруі мүмкін.

Осындай цифрлық сервистердің тиімділігін басқа елдердің тәжірибесі де растайды. Мәселен, Эстонияда электрондық рецепт жүйесі 2010 жылдан бері жұмыс істейді және бүгінде елдегі рецепттердің 99 пайызы цифрлық форматта беріледі. Ресейдің бірқатар облыстарында да дәрілердің аптекадағы қолжетімділігін онлайн тексеру мүмкіндігі тұрғындар арасында өте танымал болды. Қазақстан осы озық тәжірибеге сүйене отырып, өзінің ерекшеліктерін ескеріп, жергілікті шешімдерді дамытуда. Шымкенттегі чат-боттардың қазақ және орыс тілдерінде бірдей жұмыс істейтіні — мультилингвистік қоғамның мұқтажын ескерген дұрыс шешім.

Жаңа сервистің іске қосылуына қалалықтардың реакциясы да оң болды. Әлеуметтік желілерде тұрғындар «ақырында дәрі іздеу оңайлады» деген пікірлерін білдіруде. Зейнеткер Зауреш Нұрмағанбетова атты тұрғын: «Маған жүрек дәрісін үнемі іздеуге тура келеді. Бұрын балаларымды алдын-ала аптека аралатып жіберетінмін. Енді өзім телефоннан тексере аламын, өте ыңғайлы болды» деп бөлісті. Жас аналар да осы сервісті жылы қарсы алуда, себебі балаларының дәрісін іздеу кезінде уақытты үнемдеу олар үшін аса маңызды.

Болашақта «СК-Фармация» чат-боттарының функционалдығын кеңейтуді жоспарлайды. Компанияның ресми хабарламасында жақын арада онлайн-кеңес алу мүмкіндігін қосу, аптекалардың жұмыс уақытын көрсету және дәрілердің бағасын салыстыру функцияларын енгізу көзделгені айтылды. Сарапшылар бұл бастаманың Қазақстандағы e-health, яғни электрондық денсаулық сақтау жүйесінің дамуына серпін бере алатынын атап өтеді. Денсаулық сақтау саласындағы сарапшы Болат Жақсыбеков: «Бұл тек ыңғайлылық мәселесі ғана емес. Дәрілік ақпаратқа қол жеткізу тең болмаса, қоғамдағы денсаулық теңсіздігі де жойылмайды. Цифрлық сервистер осы теңсіздікті азайтуға нақты үлес қоса алады» деді. Шымкенттегі осы тәжірибе табысты болып шықса, оны Алматы, Астана және басқа ірі қалаларға кеңейту жоспарлары да бар екені белгілі болды. Бұл — Қазақстандықтардың денсаулық сақтау саласындағы цифрлық болашаққа қадамының айқын белгісі.