2026 жылдың 1 тамызында Қазақстанның оңтүстік өңірінің іскерлік ортасында маңызды жаңалық тарады: Shymkent Hub алаңында жұмыс істейтін Astana Hub желісі Startup Orda атты үш айлық инкубациялық бағдарламаға өтінімдерді қабылдай бастады. Бұл хабарлама тек стартап қауымдастығы арасында ғана емес, жалпы жастар ортасында да үлкен қызығушылық тудырды. Себебі бағдарламаның ең басты ерекшелігі — қатысу үшін ешқандай ақы талап етілмейді. Бағдарламаға тіркелудің соңғы мерзімі 23 тамыз деп белгіленіп, орын саны шектеулі екені де ескертілді.

Startup Orda — кез келген оқыту курсынан іргелі түрде ерекшеленетін бағдарлама. Оның басты философиясы мынада: дайын бизнесті емес, тек идеяны алып келсең де жеткілікті. Үш ай ішінде қатысушы өз ойын нақты өнімге, яғни алғашқы MVP-ке (minimum viable product — минималды жұмыс істейтін өнімге) дейін жеткізеді. Бағдарламаның форматы классикалық лекциялардан тұрмайды. Мастер-кластар, воркшоптар, жеке трекермен жұмыс, сарапшылардың топтық талдаулары — мұның бәрі идеяны нақты іске асырудың жолын ашатын практикалық құралдар. Үздік жобалар Astana Hub-та өтетін жаңа жылдық Demo Day іс-шарасында ресми презентация жасауға, сондай-ақ шетелдегі серіктес хабтарға сапар шегуге мүмкіндік алады.

Қазақстанда стартап экожүйесін дамыту мәселесі соңғы бес-алты жыл ішінде мемлекеттік деңгейде де, жеке сектор деңгейінде де өткір талқылануда. Ұлттық статистика комитетінің деректеріне сүйенсек, елде тіркелген шағын және орта бизнес субъектілерінің саны жылдан жылға өсіп отырса да, олардың ішінде технологиялық стартаптардың үлесі әлі де төмен — жалпы санның үш пайызынан аспайды. Сарапшылар бұл олқылықты бірнеше себеппен түсіндіреді: қаржыландыруға қолжетімділіктің шектеулілігі, менторлық инфрақұрылымның жетіспеушілігі, сондай-ақ жастар арасында кәсіпкерлікті мамандық ретінде қабылдаудың төменділігі. Дәл осы олқылықты толтыруға бағытталған бастамалардың бірі — Startup Orda сияқты тегін инкубациялық бағдарламалар.

Бағдарламаның Шымкентте іске қосылуы да өзіндік символдық маңызға ие. Шымкент — Қазақстанның үш миллионнан астам тұрғыны бар ең ірі қалаларының бірі. Алайда технологиялық стартаптар мен инновациялық инфрақұрылым мәселесінде оңтүстік өңір астана мен Алматыдан айтарлықтай кейін қалып отыр. Shymkent Hub-тың ашылуы және осындай бағдарламалардың аймаққа келуі жергілікті жастарға бұрын болмаған мүмкіндіктер ашып отыр. «Бізде ең басты проблема — идеясы бар, бірақ оны қайдан бастарын, кімге барарын білмейтін жастардың саны өте көп. Startup Orda дәл осы «бірінші қадам» мәселесін шешеді», — деп атап өтеді Шымкент технологиялық қауымдастығының белсенді мүшесі Дәурен Сейітқали.

Бағдарламаның форматтық артықшылықтарының арасында жеке трекер институты ерекше орын алады. Трекер — бұл жай ғана куратор немесе мұғалім емес. Ол стартаппен бірге жолды басынан аяғына дейін жүріп өтетін, қателерді уақытылы байқап, жобаны дұрыс бағытқа салатын тәжірибелі маман. Батыс елдерінің стартап экожүйелерінде, атап айтқанда, АҚШ пен Эстонияда осы модель ең тиімді деп танылған. Y Combinator сияқты ірі акселераторлардың табысы да көбіне дәл осы жеке сүйемелдеу принципіне негізделген. Қазақстандық бағдарлама үшін мұндай тәжірибені жергілікті жерге бейімдеу оңай іс емес, алайда Astana Hub-тың алдыңғы бағдарламалары бұл модельдің жұмыс істейтінін дәлелдеп үлгерді.

Шымкент іскер ортасының өкілдері мен жергілікті кәсіпкерлер бастаманы жылы қарсы алды. «Бұл тегін болуының өзі үлкен жетістік. Көп жастарда ақша жоқ, бірақ идея бар. Мен өзім де бір кезде ақылы курстарға бара алмай, уақытымды босқа өткізіп жүрдім. Startup Orda бізге сол кезде болса, бәлкім, жолым бұрын ашылар еді», — дейді жергілікті шағын бизнес иесі, бұрынғы IT-студент Айгүл Нұрланова. Оның сөздері — бағдарламаның нысаналы аудиториясы үшін қаншалықты маңызды екенін анық бейнелейді. Тіркелу сілтемесі — astanahub.com/ru/l/startuporda, ал Hub мекен-жайы: Север 66/2.

Болашаққа қарайтын болсақ, Startup Orda сияқты бағдарламалардың жүйелі түрде жалғасуы Қазақстанның технологиялық картасын өзгерте алады. Сарапшылардың пікіріне қарағанда, егер осындай инкубаторлар елдің барлық ірі қалаларында жыл сайын жүргізілсе, бес жыл ішінде технологиялық стартаптар санының екі есеге дейін өсуіне қол жеткізуге болады. Астана мен Алматыда да ұқсас бағдарламалар бар, алайда Шымкент сынды өңірлік орталықтарда бұл бастаманың ерекше мәні зор, өйткені жергілікті жастар үшін баламалар санаулы. Startup Orda — бұл тек үш айлық оқыту ғана емес, ол Қазақстандағы жаңа буын кәсіпкерлерінің қалыптасуына негіз салатын ұзақ мерзімді инвестиция. Идеясы барларға уақыт жоғалтпай, 23 тамызға дейін өтінім беру ұсынылады.