Қазақстандағы стартап экожүйесінің дамуы жаңа белеске жетіп отыр. 2026 жылдың 3 тамызында Startup Orda 2.0 бағдарламасының екінші легі туралы ресми хабарландыру жарияланып, елдегі технологиялық қоғамдастықтың назарын өзіне аударды. Бағдарламаға қатысуға өтінімдерді 23 тамызға дейін қабылдайтыны белгілі болды. Осы жаңалық ел бойынша жүздеген жас кәсіпкерлер мен тікелей инновация саласымен айналысатын мамандар арасында үлкен қызығушылық туғызды.

Startup Orda бағдарламасы Қазақстанда стартап мәдениетін дамыту мақсатында бірнеше жыл бұрын өз жұмысын бастаған болатын. Бағдарламаның бірінші легі ойдағыдай аяқталып, ондаған жобалар нақты бизнеске айналды, кейбіреулері халықаралық инвесторлардың назарын аударуға да мүмкіндік тапты. Қатысушылардың арасынан шыққан бірнеше стартап кейін Оңтүстік-Шығыс Азия және Еуропа нарықтарына шығып, Қазақстанның технологиялық әлеуетін халықаралық деңгейде таныта білді. Бірінші лектің табысты нәтижелері Startup Orda 2.0 бағдарламасының іске қосылуына негізгі себепші болды деп айтуға болады.

Бағдарламаның негізгі мақсаты — Қазақстанда инновациялық стартап экожүйесін қалыптастыру және жергілікті кәсіпкерлерге халықаралық деңгейдегі білім мен тәжірибе беру. Startup Orda 2.0 шеңберінде қатысушылар тек теориялық білім алумен шектелмейді: бағдарлама практикалық семинарлар, менторлық сессиялар, инвесторлармен кездесулер және пилоттық жобаларды іске асыру мүмкіндіктерін қамтиды. Білім берудің мұндай кешенді форматы Қазақстан үшін салыстырмалы түрде жаңа тәсіл болып табылады. Технологиялық кластерлер мен стартап акселераторлар елдің экономикасын әртараптандыруда маңызды рөл атқаруы тиіс деп есептейтін эксперттер бұл бастаманы оң бағалайды.

Бағдарламаға Қазақстанның барлық өңірлерінен қатысушылар шақырылады. Негізгі талап — бизнес идеясы немесе алдын ала тексерілген MVP (минималды өміршең өнім) болуы. Жасқа және білімге қатысты шектеулер жоқтың қасы: 18 жастан 45 жасқа дейінгі азаматтар өтінім бере алады. Технологиялық сала, агробизнес, денсаулық сақтау, білім беру және тұрақты даму бағыттарындағы жобалар басым қарастырылатын болады. «Біз кең ауқымды ойлайтын, нақты мәселелерді шешуге ниетті тұлғаларды іздейміз. Технологиялық білім маңызды, бірақ ең бастысы — жаңашылдыққа деген ынта мен нарықты терең түсіну» дейді бағдарламаның сарапшы кеңесшілерінің бірі, стартап менторы Арман Сейткали.

Оқу процесі жеделдетілген акселерация форматында ұйымдастырылады. Бағдарлама бірнеше кезеңнен тұрады: алғашқы кезеңде қатысушылар идеяларын нарыққа лайықтап қалыптастырады, екінші кезеңде бизнес-модельді тексеріп, алғашқы клиенттерді тартуға бағытталған жұмыс жүреді, соңғы кезеңде жобаларды инвесторлар мен серіктестер алдында таныстыру өтеді. Оқу барысында шетелдік сарапшылар мен Кремний алқабынан танымал менторлар да қатысатын болады. Бағдарлама негізінен Алматы қаласында өткізіледі, алайда өңірлік қатысушылар үшін онлайн-форматтағы сессиялар да жоспарланған.

Статистикалық деректерге сүйенсек, соңғы бес жылда Қазақстандағы стартап инвестицияларының көлемі 3,5 есеге өскен. 2025 жылы ғана елдегі стартаптарға жалпы сомасы 120 миллион доллардан асатын инвестиция тартылды. Дегенмен, Орталық Азия елдерімен салыстырғанда Қазақстанның стартап экожүйесі әлі де даму жолындағы кезеңде тұр. Сарапшылар пікірінше, жетіспейтін негізгі буындардың бірі — тәжірибелі менторлар мен ерте кезеңдегі инвесторлар санының аздығы. Startup Orda 2.0 осы олқылықтың бір бөлігін толтыруға тырысады. «Бізге Силикон алқабындай дара экожүйе керек емес. Бізге Қазақстандық мәселелерге Қазақстандық шешімдер табатын, жергілікті нарықты жетік білетін кәсіпкерлер керек» дейді экономист, инновациялық даму мәселелерін зерттеуші Динара Қасымова.

Бағдарламаның тағы бір ерекшелігі — оны аяқтаған қатысушыларға арнайы қолдау пакеті ұсынылуы. Оған гранттық қаржыландыруға бәсекелесу мүмкіндігі, мемлекеттік бағдарламалармен байланыс, кеңсе кеңістігіне жеңілдікті қол жеткізу және жасалатын менторлық желіге ену кіреді. Бұл жағдай бағдарламаны тек білім беру платформасынан гөрі кешенді кәсіпкерлік экожүйесіне айналдырады. Қазақстан Республикасының Цифрлық даму министрлігі бағдарламаны ресми қолдап отыр. «Мемлекет пен жеке сектордың бірлескен күш-жігері — бұл Қазақстандағы инновациялық экожүйені жеделдетіп дамытудың бірден-бір дұрыс жолы» деп атап өтті министрліктің өкілі Болат Нұрмағамбетов.

Startup Orda 2.0 бастамасы Қазақстандағы жастар кәсіпкерлігін жаңа сатыға шығарудың нақты мүмкіндігі ретінде қабылданып отыр. Ел бойынша жүздеген жас маман мен кәсіпкер бұл мүмкіндікті пайдаланып, өз идеяларын нақты бизнеске айналдыруды армандайды. Өтінімдерді 23 тамызға дейін беруге болатынын ескерсек, уақыт тығыз. Бірақ стартап дүниесіндегі ең маңызды сабақтардың бірі де осы — дұрыс сәтті өткізіп жібермеу. Қазақстандық инновациялық экожүйенің болашағы дәл осындай бастамалармен тығыз байланысты екені сөзсіз. Ал Startup Orda 2.0 бағдарламасы сол болашаққа жасалған нақты қадам болып табылады.