Қазақстанда стартап экожүйесі соңғы бірнеше жылда айтарлықтай өзгерді. Бірақ ең басты кедергі бұрынғыша сол күйінде қалып келеді: жастардың басым бөлігі өз идеяларын іске асырудың нақты жолын білмейді. Тәжірибесіздік, қаржы тапшылығы, техникалық білімнің жоқтығы — осының барлығы өнімді идеяларды тұралатып, жарқын ойларды қағазда қалдырады. Дәл осы олқылықты жою мақсатында Astana Hub ұйымы Startup Orda атты тегін инкубациялық бағдарламасын іске асырып келеді. 2026 жылдың 19 тамызында бұл бағдарлама өзінің жаңа кезеңіне қадам басуда: өтінімдер қабылдаудың соңғы аптасы басталып, ел бойынша жүздеген жас новатор тіркелу мүмкіндігін пайдалануда.
Startup Orda — Astana Hub платформасы аясында жұмыс істейтін үш айлық тегін инкубациялық бағдарлама. Оның басты ерекшелігі — бұл жерге дайын бизнеспен немесе аяқталған өніммен келудің қажеті жоқ. Тек идея болса жетіп жатыр. Бағдарлама қатысушыларға трекерлермен жұмыс, Vibe Coding форматындағы жасанды интеллект арқылы өнім жасау, шеберліктерді дамытуға арналған мастер-класстар, кеңес-консультациялар және нақты жобаны MVP деңгейіне дейін жеткізу мүмкіндігін ұсынады. Бағдарлама аяқталғаннан кейін қатысушылар Astana Hub-тің Demo Day шарасында өз жобаларын таныстыра алады. Тіркелу 23 тамызға дейін қабылданады.
Osы бастаманың контексін дұрыс бағалай білу үшін Қазақстандағы технологиялық кәсіпкерліктің соңғы бірнеше жылдағы ахуалына назар аудару керек. ЮНКТАД деректері бойынша, Орталық Азия елдерінде стартап экожүйелері жедел қарқынмен дамып келеді, алайда Қазақстанда жыл сайын ашылатын стартаптардың 70 пайыздан астамы алғашқы жылдың ішінде жабылады. Сарапшылар бұл жағдайдың басты себептерінің бірі ретінде нарық тексеруін дұрыс жүргізбеуді, яғни гипотезаларды алдын ала тексермей өнім жасауға кірісіп кетуді атап көрсетеді. Startup Orda бағдарламасы дәл осы кемшіліктің орнын толтыруды мақсат тұтады.
Бағдарламаның тікелей дәлелі ретінде Odos AI стартапының тәжірибесі жиі мысалға келтіріледі. Бұл жоба өзінің бастауын үлкен командадан немесе күрделі технологиядан алған жоқ. Алдымен қарапайым идея болды, содан кейін гипотезаларды тексеру, пайдаланушылармен жұмыс және бірінші нәтижелерге қол жеткізу кезеңдері жүрді. Odos AI-дің осындай эволюциялық жолы Startup Orda-ның мәнін нақты бейнелейді: инкубатор стартапшыларды дайын жауаппен емес, дұрыс сұрақтармен қаруландырады. Astana Hub-тің трекері Дәурен Сейтқали осыған байланысты пікірін бөлісті: «Startup Orda-ға қатысушылардың үштен бірі IT саласынан мүлдем алыс адамдар. Медицина, білім, ауыл шаруашылығы — кез келген саладан өз проблемасын шешкісі келген адам осында орын табады».
Бағдарламаның тағы бір айқын артықшылығы — оның қолжетімділік философиясы. Қатысуға 16 жастан бастап өтінім беруге болады, жалғыз немесе топ болып тіркелуге рұқсат етілген. Бұл шарт жасөспірімдерге де кәсіби деңгейде жобалармен жұмыс істеу мүмкіндігін береді. Астанадан Yrysty атты он жетідегі студент: «Бұрын менің идеям бар еді, бірақ оны қайдан бастауды білмедім. Startup Orda маған алғашқы қадамды жасауға нақты жол берді», — дейді. Сондай-ақ Vibe Coding концепциясы бұрынғы кедергілердің ең маңыздысын жояды: бағдарламалаудан хабары жоқ адам да жасанды интеллект арқылы жұмысқа жарамды өнімнің прототипін жасай алады.
Startup Orda тек жастарды ғана тәрбиелемейді — ол Қазақстанның цифрлық экономикасына стратегиялық үлес қосып жатыр. Астана Хаб ресми мәліметтеріне сәйкес, инкубатор арқылы өткен жобалардың шамамен 40 пайызы кейіннен акселератор бағдарламаларына жалғасып, инвесторлардың назарына ілінеді. Мемлекеттік цифрлық даму бағдарламасы аясында технологиялық стартаптарды қолдау басымдық ретінде белгіленген болатын. Бұл тұрғыдан алғанда, Startup Orda тек коммерциялық жоба емес, мемлекеттік экожүйенің маңызды буыны болып табылады.
Халықаралық тәжірибемен салыстырғанда, Startup Orda-ның форматы Y Combinator немесе Seedcamp сияқты танымал батыс инкубаторларының алғашқы кезеңін еске түсіреді. Айырмашылығы — батыстық бағдарламаларда кіру табалдырығы анағұрлым жоғары: нақты MVP, инвесторлармен өткізілген кездесулер немесе кем дегенде жарты жылдық жұмыс тарихы талап етіледі. Startup Orda болса бәрін нөлден бастайды. Экономист Айгүл Нұрланқызы: «Орталық Азия контекстінде мұндай алғашқы сүзгіні алып тастау өте дұрыс шешім. Бізде инновациялық потенциал бар, бірақ экожүйе инфрақұрылымы жетіспейді. Startup Orda осы инфрақұрылымның іргетасын қалайды», — деп атап өтті.
Болашаққа қарасақ, Startup Orda форматының ықпалы одан сәл де ары кетуі мүмкін. Инкубаторда пайда болған жобалар тек Астана нарығымен шектелмей, өңіраралық ауқымда өсіп, кейбіреулері халықаралық деңгейге шығу перспективасына ие. Жасанды интеллект технологияларының жедел дамуы фонында «техникалық білімсіз де өнім жасауға болады» деген парадигма бүкіл әлемде күшейіп келеді. Startup Orda осы ғаламдық трендті Қазақстанға бейімдеп, жергілікті тілде, жергілікті мәнмәтінде ұсынуда. Өтінімдерді қабылдаудың соңғы мерзімі — 23 тамыз. Тіркелу үшін ЭЦП қажет, өтінімді ноутбуктан тапсыру ұсынылады. Алдыңызда — үш ай, бір идея және оны нақты өнімге айналдырудың нақты мүмкіндігі.