2026 жылдың 18 тамызында Қазақстанның оңтүстік өңірінен келген қуанышты хабар елдің ғылыми-техникалық қауымдастығын ерекше толқытты. Шымкенттің RP Energy командасынан шыққан жас робототехниктер — Ерден мен Маруф — ұлттық жарыста жүлделі орын иеленіп, Үндістанның Хайдарабад қаласында өтетін халықаралық робототехника чемпионатына жолдама алды. Бұл жеңіс жай ғана екі баланың спорттық жетістігі емес — бұл Шымкенттің, тұтастай Оңтүстік Қазақстанның ғылыми әлеуетін бүкіл әлемге мойындату алдындағы тарихи сәт.
Ерден мен Маруфтың бүгінгі табысы бірден пайда болған жоқ. Жас техниктер бірнеше жыл бойы RP Energy клубының шағын шеберханасында, арнайы жабдықталмаған бөлмеде роботтарын жинап, бағдарламалық кодтарын жазып, сынақтан өткізіп келді. Олардың жаттықтырушысы, тәжірибелі инженер Бауыржан Сейіткалиев бұл жайлы: «Бұл балалар таңертең ерте келіп, кешке кеш кетеді. Бірде-бір апта демалыс алған жоқ. Олар жеңіске сенді, мен де оларға сендім» — деп атап өтті. Команданың жетістігі кездейсоқтық емес — ол жылдар бойы жинақталған еңбектің, ата-аналардың қолдауының және ұстаздардың шексіз сенімінің жемісі.
Робототехника саласы бүгінде Қазақстанда жылдам дамып келе жатқан бағыттардың бірі. Білім және ғылым министрлігінің мәліметтері бойынша, 2020 жылдан бері елімізде робототехника үйірмелері мен клубтарының саны үш есеге өсті. 2025 жылы ғана ұлттық деңгейде 47 команда жарысқа қатысса, олардың 12 пайызы Оңтүстік Қазақстан облысынан шыққан. Алайда қаржылық жағынан алып қарағанда, аймақтық командалардың басым бөлігі мемлекеттік немесе жеке демеушіліксіз дербес жұмыс жасауға мәжбүр. Дәл осы жағдай Ерден мен Маруфтың командасы да өткерген қиыншылықтардың бірі болды. Жарысқа дайындық кезеңінде қажетті электрондық компоненттерді іздестіру, бағдарламалық жасақтаманы жаңарту — барлығы команданың өз күшімен шешілді.
Хайдарабадтағы халықаралық чемпионат — робототехника әлемінде маңызды беделге ие жарыстардың бірі. Онда Азия, Еуропа және Таяу Шығыстан 30-дан астам елдің 200-ден аса командасы бәсекеге түседі. Бұл жарыста қатысушылар тек роботтың техникалық сипаттамасымен ғана емес, оны нақты есептерді шешуге бейімдеу қабілетімен де бағаланады. Шымкенттіктер өз роботын өндірістік процестерді автоматтандыруға арналған тапсырманы орындауға бағдарламалаған. Шымкент қалалық білім бөлімінің басшысы Гүлнар Асқарова: «Бұл балалар Қазақстанның жас ғылымының бет-бейнесін сыртқа шығаратын елшілер. Олардың жеңісі бізге барлық мектептердегі техникалық пәндерді нығайтудың қаншалықты маңызды екенін тағы бір рет дәлелдеді» — деп мәлімдеді.
Аймақтық деңгейде Шымкент соңғы жылдары IT және технологиялық инфрақұрылымды дамытуға ерекше мән беріп келеді. Қала әкімдігі 2024–2027 жылдарға арналған цифрлық дамыту бағдарламасы шеңберінде жасөспірімдерге арналған бірнеше технопарк ашуды жоспарлаған. Дегенмен осы технопарктердің нақты жұмысқа толық кірісуіне бюджеттік шектеулер кедергі болып отыр. RP Energy сияқты жекелеген клубтар дәл осы олқылықты жауып, жастарды ғылым мен техника жолына бастауда шешуші рөл атқарады. Сондықтан Ерден мен Маруфтың халықаралық аренаға шығуы — жекелеген жетістік ретінде ғана емес, жергілікті ынталандыру жүйесінің жұмыс жасайтынының айғағы ретінде де бағалануы тиіс.
Бүгінде команданың алдында бір маңызды практикалық мәселе тұр — Үндістанға сапарды қаржыландыру. Авиабилет, тіркеу жарнасы, тұру шығындары — барлығы бірге алғанда команда бюджетінен айтарлықтай асып кетеді. Ерден өзі бұл жайлы қарапайымдылықпен: «Біздің ең үлкен арманымыз — жолдаманы алу еді, оны алдық. Енді жол ашылса болды, қалғанын роботымызбен бірге шешерміз» — деп жымиды. Жергілікті кәсіпкерлер мен азаматтардың осы сәтте қолдау көрсетуі команданың арманын шындыққа айналдырудың бірден-бір жолы. Қоғамдық демеушілік — бұл тек ақшалай көмек емес, болашақ инженерлерге, ғалымдарға деген сенімнің нақты көрінісі.
Тарихи тұрғыдан алғанда Қазақстанның халықаралық ғылыми жарыстардағы беталысы жыл өткен сайын нығайып келеді. 2019 жылы Алматы оқушылары Халықаралық олимпиада ойындарынан алтын медаль алып оралса, 2022 жылы Нұр-Сұлтан командасы Еуропалық робототехника чемпионатында финалға шықты. Шымкент — бұрын осы тізімде сирек аталатын қала болса, RP Energy командасы оны мойындатуға дайын тұр. Егер Ерден мен Маруф Хайдарабадта лайықты нәтиже көрсетсе, Шымкент технологиялық карта да ерекше белгімен толығады, ал бұл болашақта өңірге инвестиция мен назар аударуға жол ашады.
Шымкенттің кішкентай шеберханасындағы екі жас жігіт бүгін роботтарының соңғы сынақтарын жасауда. Олардың алдында жол — ұзақ, бірақ анық. Ерден мен Маруфты қолдау — бұл тек спорттық жеңіске серік болу емес, бұл Қазақстанның ертеңіне, оның ғылыми болашағына жасалған нақты салым. Шымкент өз балаларын дүниеге таныстыруға дайын — сол үшін ел ішіндегі әрбір азамат пен компанияның қолдауы бүгін бұрынғыдан да маңызды.