17 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласының медицина қоғамдастығы маңызды жаңалықты жария етті: алдағы 26 қыркүйекте Қала көпсалалы ауруханасы мен онкологиялық орталықтың базасында әйел денсаулығына арналған «Ашық есіктер күні» өткізіледі. Бұл шара А. Байтурсынов көшесі, 85А мекенжайында орналасқан медициналық мекемеде ұйымдастырылады. Онкогинекологтар барлық келген әйелдерге тегін кеңес береді, ал медициналық көрсеткіштер болған жағдайда ультрадыбыстық зерттеу, цитологиялық және гистологиялық зерттеулер де жүргізіледі.

Бұл бастаманың маңыздылығын толық бағалау үшін елімізде онкологиялық аурулардың таралу статистикасына назар аудару қажет. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша, жатыр мойны обыры дамушы елдердегі әйелдер арасында өлімнің екінші жетекші себебі болып табылады. Қазақстанда да жыл сайын жатыр мойны обырының, жатыр денесі обырының және жыныс мүшелерінің басқа да онкологиялық аурулары жаңадан анықталатын жағдайлардың саны мыңдаған адамды құрайды. Медицина саласының мамандары аурудың соңғы сатыларында анықталуының басты себебі ретінде профилактикалық тексерулерге немқұрайлы қарауды атайды. Дер кезінде, яғни бірінші немесе екінші сатыда анықталған онкологиялық ауру 85–95 пайыз жағдайда толық жазылуға мүмкіндік береді. Осы фактінің өзі алдын алу шараларының өлшеусіз маңыздылығын дәлелдейді.

Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі қала және халық тығыздығы жоғары аймақ. Қалада тіркелген халықтың саны бірнеше жыл бұрын бір миллионнан асты, бұл оны ел бойынша үшінші мегаполиске айналдырды. Алайда халықтың жедел өсуі медициналық инфрақұрылымға деген сұранысты да күрт арттырды. Аймақтық денсаулық сақтау департаментінің деректеріне сүйенсек, Түркістан облысы мен Шымкент қаласында гинекологиялық онкологиялық аурулардың анықталу жиілігі бірнеше жыл бойы ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары болып келеді. Мұның себептері көп: білікті мамандардың жетіспеушілігі, халықтың арасындағы медициналық сауаттылықтың төмендігі, сондай-ақ ауылдан қалаға ағылған тұрғындардың денсаулық жүйесімен байланысының нашарлығы.

Шараны ұйымдастырушылардың бірі, Қала көпсалалы ауруханасының онкогинекологы Гүлнар Сейтқали өз пікірін білдірді: «Біз жыл сайын ондаған науқасты соңғы сатыда қабылдаймыз. Олардың барлығы бізге ертерек келген болса, ем-дом мүлдем басқаша аяқталар еді. Осы ашық есіктер күні арқылы біз ең болмаса бір ғана әйелдің өмірін сақтап қала алсақ, шараның барлық мақсаты орындалды деп есептейміз», — деді ол. Мамандардың айтуынша, тегін тексеру мүмкіндігі — бұл жай ғана акция емес, бұл қоғамдық денсаулық саласындағы жүйелі жұмыстың бір бөлігі. Соңғы жылдары республикалық деңгейде онкологиялық скринингті кеңейту бағдарламалары іске қосылуда, алайда олардың тиімділігі жергілікті белсенді шаралармен толықтырылған кезде ғана арта түседі.

Халықаралық тәжірибе де осыны растайды. Финляндия, Швеция, Нидерланды сияқты елдерде жатыр мойны обырынан болатын өлім деңгейі соңғы отыз жылда 70–80 пайызға азайды. Бұл жетістіктің сыры — жаппай скрининг бағдарламаларын дер кезінде енгізген, профилактикалық тексерулерді халыққа жақын және қолжетімді еткен жүйеде. Қазақстан да осы үлгіні меңгеруге бет алған, бірақ жол әлі ұзақ. Сондықтан Шымкенттегі 26 қыркүйектегі шара символдық мәнін жоғалтпайды: ол — ірі жүйелік өзгерістің шағын, бірақ нақты бір қадамы.

Қоғам өкілдері де бастаманы жылы қабылдады. Шымкенттің орталық ауданында тұратын екі баланың анасы Зарина Жақсыбекова: «Мен бірнеше жылдан бері гинекологқа бармағанмын. Уақыт жоқ, ақша жоқ, кейде ертеден кезек алу да қиын. Ал мұнда тегін деп естідім — балаларымды апама тастап, міндетті түрде барамын», — деп бөлісті. Оның сөздері — көптеген қарапайым қазақстандық отбасының шынайы болмысы. Ақылы медициналық қызметтерге қаржылық мүмкіндіктің болмауы, уақыттың тапшылығы, кейде жай ғана «маған ештеңе болмайды» деген жалған сенімділік — осының барлығы профилактикалық медицинаның алдындағы кедергілер. Тегін кеңес пен тексеру — бұл кедергілердің бір бөлігін алып тастайтын тиімді шешім.

Ұйымдастырушылар тексеруге қатысу үшін алдын ала тіркелуді немесе арнайы дайындықты талап етпейді. Шымкент тұрғындары мен іргелес аудандардың тұрғындары 26 қыркүйекте А. Байтурсынов көшесі, 85А мекенжайына келіп, кезекке тұрып, тегін кеңес ала алады. Қосымша ақпарат алу үшін қоңырау орталығының телефондары ашық: 8 (7252) 922-111 және 8 (7252) 922-112. Медицина мекемесі тексеру күнінде мамандарының санын арттырып, халықты қабылдауға толық дайындықпен кіреді деп хабарлады.

Денсаулық — ең қымбат байлық деген сөз жай ғана мақал емес, ол — тіршіліктің негізгі шындығы. Онкологиялық аурулар ерте анықталғанда емделетіні дәлелденген, алайда дер кезінде дәрігерге бармай, аурудың өршіп кетуін күту — өкінішке орай, қоғамымызда кең таралған үрдіс. Шымкентте өткізілетін «Ашық есіктер күні» — бұл үрдіске қарсы тұрған, әйелдерге өз денсаулығын бағалауға, болашақ алаңдаушылықтарды алдын ала болдырмауға шақырған маңызды бастама. Ұйымдастырушылар барлық мүмкіндігі бар әйелдерді осы шараға қатысуға, жақын туысқандарын, достарын да хабардар етуге шақырады. Себебі кейде бір ғана тексеру — бір ғана өмірді сақтап қалатын шешуші қадам бола алады.