Қыркүйектің алғашқы аптасында Шымкентте цифрлық сауаттылық мәселесі бірнеше жаңалықтың ортақ тақырыбына айналды. Цифрлық сауаттылықты арттыру сыныптарының жұмысы, кибермәдениет айлығы, мектептердегі AIQYN платформасы және Startup Orda бағдарламасы бір-бірінен бөлек көрінгенімен, олардың барлығы технологияны пайдаланатын адамның рөлін күшейтеді.

Бірінші бағыт — арнайы цифрлық сауаттылық оқу сыныптары. Бұл жерде азаматтарға электронды қызметтерді пайдалану, цифрлық сервистермен жұмыс істеу үйретіледі. Алдағы оқу бағдарламасына жасанды интеллект, киберқауіпсіздік және онлайн сауда тақырыптарын қосу жоспарланған. Бұл цифрлық сауаттылық ұғымының өзгергенін көрсетеді: бұрын компьютер мен интернетті пайдалану жеткілікті болса, қазір AI және ақпараттық қауіпсіздік те базалық дағдыға айналуда.

Екінші бағыт — кибермәдениет айлығы. Қазақстанда интернет қолданушылардың үлесі 85 пайыздан асқан. Бірақ 2025 жылы интернет-алаяқтық жағдайларының шамамен 30 пайызға өсуі цифрлық дағдылардың қауіпсіздік дағдыларымен бірге жүруі керектігін көрсетті. Сондықтан азаматқа электронды қызметті қалай пайдалануды ғана емес, оны қауіпсіз пайдалануды да үйрету қажет.

Үшінші бағыт — мектеп. AIQYN платформасы 147 мектепті қамтып, 180 мыңнан астам оқушы мен мұғалімді цифрлық ортаға біріктірді. Бұл цифрлық сауаттылықтың ең ерте кезеңнен басталып жатқанын көрсетеді. Оқушы цифрлық платформаларды оқу үшін пайдалана отырып, кейінгі кәсіби өміріне қажетті цифрлық дағдыларды қалыптастырады.

Төртінші бағыт — Startup Orda. Бағдарламаға 150-ден астам өтінім түсіп, 120 қатысушы іріктелді. Бұл цифрлық сауаттылықтың кәсіби деңгейге өту мысалы. Қатысушылар тек дайын сервистерді пайдаланбай, өздерінің технологиялық өнімдерін жасауға тырысады. Vibe Coding, MVP, бизнес-модель және гипотезаларды тексеру сияқты құралдар осы деңгейдегі цифрлық құзыреттілікті қалыптастырады.

Осы төрт бағытты салыстырсақ, цифрлық сауаттылықтың сатылы жүйесі пайда болады. Бірінші саты — азаматтың электронды қызметті пайдалана алуы. Екінші — қауіпсіздік ережелерін білу. Үшінші — мектепте цифрлық құралдарды тұрақты қолдану. Төртінші — технологияны өздігінен жасау және кәсіпке айналдыру.

Бұл модель Шымкенттің цифрлық даму көрсеткіштерімен де байланысты. Smart City көрсеткішінің 76 пайыздан 82 пайызға дейін өсуі жаңа цифрлық жүйелердің енгізіліп жатқанын білдіреді. Бірақ мұндай инфрақұрылымның тиімділігі халықтың оны пайдалану қабілетіне тәуелді.

Сондықтан цифрлық сауаттылықты тек әлеуметтік жоба ретінде қарастыру жеткіліксіз. Ол қаланың цифрлық экономикасының экономикалық факторы. Азамат электронды қызметті өзі алса, мемлекеттік қызметкердің уақыты үнемделеді. Кәсіпкер онлайн құралды пайдаланса, бизнес операциялары жеңілдейді. Оқушы технологияны ерте меңгерсе, болашақ IT кадрлар базасы кеңейеді.

Сонымен бірге цифрлық сауаттылықтың сапасын өлшеу мәселесі бар. Қанша адам оқудан өткені маңызды болғанымен, оқудан кейін олардың электронды қызметтерді пайдалану жиілігі, алаяқтыққа ұрыну көрсеткіші немесе цифрлық құралдар арқылы табыс табуы сияқты көрсеткіштер одан да маңызды.

Қыркүйектің бірінші аптасындағы жаңалықтар Шымкентте цифрлық сауаттылықтың «қосымша оқыту» деңгейінен қаланың цифрлық инфрақұрылымының міндетті бөлігіне айналып келе жатқанын көрсетеді.

Демек, цифрлық трансформацияның соңғы нәтижесі жаңа технологиялардың санымен емес, сол технологияларды қауіпсіз, тиімді және дербес пайдалана алатын азаматтардың үлесімен анықталмақ.