28 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласында «Халыққа қызмет көрсету» мемлекеттік корпорациясының мамандары 2026 жылдың басынан бері қозғалыс мүмкіндігі шектеулі азаматтарға үйінде барып, 142 мемлекеттік қызмет көрсетті. Бұл сан — тек бір қала бойынша ғана есептелген нәтиже. Ал бүкіл ел бойынша алғаш рет жылдың тоғыз айында шамамен 12 мың үйге шығу жасалып, 9 мыңнан астам мемлекеттік қызмет тікелей азаматтың есік алдынан көрсетілді. Бұл сандар — жай статистика емес, мемлекеттің ең осал азаматтарына деген ерекше назарының айқын көрінісі.

Қазақстанда мүгедектігі бар адамдардың жалпы саны, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметіне сәйкес, 700 мың адамнан асады. Соның ішінде бірінші және екінші топтағы мүгедектер — яғни күнделікті тіршілігінде сыртқы көмекке мұқтаж адамдар — жүздеген мыңды құрайды. Бұл адамдар үшін жай ғана ХҚО-ға барып, кезекте тұрып, нотариалды немесе өзге де құжаттарды рәсімдеу кейде мүмкін болмайтын міндет болып табылады. Дәл осы мәселені шешу үшін «Үйде қызмет көрсету» бағдарламасы іске қосылды.

Бағдарламаның тарихы 2017–2018 жылдарға дейін барады. Алғашқыда пилоттық режимде іске асырылған бұл бастама өз тиімділігін дәлелдеп, ел бойынша кеңейтілді. Алайда пандемия жылдарында — 2020–2021 жылдары — бағдарламаның маңыздылығы ерекше арта түсті. Сол кезде тек мүгедектер ғана емес, кеңірек топтар да үйде қалуға мәжбүр болды, мемлекеттік қызметтерге деген сұраныс күрт өсті. Дәл осы кезеңде жүйенің инфрақұрылымы нығайтылып, мамандарды дайындау мен логистика жетілдірілді. Бүгін бағдарлама — өзінің жетілген, тұрақты жұмыс атқаратын сатысына жетті деп айтуға болады.

Үйге шыққан мамандардың атқаратын жұмысы тек бір-екі құжатпен шектелмейді. Ең жиі сұралатын қызметтерге — жеке куәлік пен паспорт беру, электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦЖ) рәсімдеу, тұрғын үй көмегін тағайындау жатады. Маман тұтынушының үйіне барып, қажетті құжаттарды қабылдайды, қызметті ресімдейді, ал дайын нәтиже — дайын болғаннан кейін тұтынушының өзіне жеткізіледі. Яғни адам бастан аяқ үйден шықпай-ақ толыққанды мемлекеттік қызметті алады.

Шымкент қалалық ХҚО басшысы Айгүл Нұрмағамбетованың айтуынша, үйге шығу бағдарламасы азаматтар арасында жоғары сұранысқа ие болып отыр. «Бізге кейде алыстан — туыстары немесе әлеуметтік қызметкерлер арқылы — хабарласады. Адамдар бұрын ондаған жыл бойы белгілі бір қызметті ала алмай келген. Енді маман келіп, бір-екі сағатта бәрін шешіп кетеді. Мұның мәні — тек бір құжат алу ғана емес, бұл адамның өзін мемлекеттің бір бөлігі ретінде сезінуі», — деп атап өтті ол. Бұл сөздер бос мадақтау емес — нақты адам тағдырынан туған тұжырым.

Бағдарламаға қатыса алатын топтар нақты белгіленген: бірінші және екінші топтағы мүгедектер, Ұлы Отан соғысының қатысушылары, ауыр науқас және тасымалданбайтын азаматтар. Қызметті тапсырыс берудің де жолы қарапайым — Мемлекеттік корпорацияның ресми сайтындағы «Азаматтарға арналған қызметтер» бөліміне кіру немесе 1414 бірыңғай байланыс орталығына қоңырау шалу жеткілікті. Өтінімді туысқандары немесе заңды өкілдері де бере алады. Бұл жерде мемлекет бюрократиялық кедергілерді барынша азайтуға тырысқаны байқалады.

Мемлекеттің бұл бағытта жасаған қадамдары тек үйге шығумен шектелмейді. Бүгінде елдегі барлық ХҚО ғимараттарында пандустар орнатылған, есік алдында «Қоңырау шал, өзің кел» деген хабарландыру орнына «Кіру мүмкіндігі» белгілері іліністі. Нашар көретін азаматтар үшін тактильді панельдер, дыбыстық навигация, арнайы жеңілдік терезелері қарастырылған. Мүгедек арбалары ХҚО-да тегін беріледі. Осы инфрақұрылымдық жұмыстарға соңғы бес жылда елдің барлық өңірлерінде миллиардтаған теңге жұмсалғанын Үкімет мәліметтері растайды. Сарапшылардың бағалауы бойынша, бұл инвестициялардың нәтижесі тек мүгедектерге ғана емес — егде жастағы адамдарға, жас балалы аналарға, уақытша жарақат алғандарға да тиімді тиді.

Халықаралық тәжірибемен салыстырар болсақ, Солтүстік Еуропа елдерінде — Швеция, Финляндия, Норвегияда — мемлекеттік қызметтердің үйде немесе онлайн режимінде берілуі ондаған жылдан бері норма болып табылады. Қазақстан осы жолда соңғы бірнеше жылда айтарлықтай жылдамдық жинады. Сандық мемлекет тұжырымдамасы аясында мемлекеттік қызметтерді цифрландыру мен физикалық қолжетімділікті арттыру бір-бірін толықтыратын екі бағыт ретінде дамытылуда. Егер 2018 жылы ел бойынша үйге шығулар жылына бірнеше мыңмен өлшенген болса, 2026 жылы бұл сан ширек жылда 12 мыңнан асты — динамика өте айқын.

Алда тұрған перспективалар да оптимистік. Мемлекеттік корпорация жыл аяғына дейін үйге шығу санын 20 мыңға жеткізуді жоспарлайды. Сонымен қатар геолокация арқылы ең жақын маманды тез тапсырыс берушіге бағыттайтын мобильді қосымшаның функционалы кеңейтілмек. Бірқатар өңірде қызметтерді кешке немесе демалыс күндері де ала алу мүмкіндігі сынақтан өтіп жатыр. Бүгінгі 142 қызмет — бастама ғана. Мақсат — ешбір азаматтың мемлекеттен тыс қалмауы.