Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент қала денсаулық сақтау жүйесін түбегейлі өзгерте алатын ауқымды цифрлық реформаға қадам басты. 2026 жылдың 30 қыркүйегінде қалада жедел медициналық көмек саласында жасанды интеллект пен заманауи бейнетіркеу жүйелерін кешенді енгізу туралы мәліметтер жария болды. Бұл қадам елдің денсаулық сақтау саласын цифрландыру жолындағы маңызды кезең ретінде бағаланып отыр.

Бастама мемлекет басшысының нақты тапсырмасы аясында жүзеге асырылып жатқандығын ескерсек, оның стратегиялық маңызы бірден айқын болады. Соңғы жылдары Қазақстан цифрлық экономиканы дамыту бағытында жүйелі жұмыс атқарып келеді. «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында елдің барлық өңірлерінде инновациялық жобалар іске асырылуда. Алайда денсаулық сақтау саласы, әсіресе жедел жәрдем қызметі, цифрландыру тұрғысынан ең қиын және сонымен бірге ең қажетті бағыт болып саналады. Себебі бұл салада бір секундтың өзі адам өмірін сақтап қалуы немесе сақтай алмауы мүмкін.

Шымкентте іске асырылып жатқан жобалардың ішінде ерекше назар аударатыны — «103 Yandex Maps» жобасы. Бұл платформа арқылы қала тұрғындары жедел жәрдем көлігінің нақты орналасқан жерін және болжалды келу уақытын онлайн режимде бақылай алады. Қазіргі уақытта жоба шұғыл шақыртулар бойынша пилоттық режимде жұмыс істеуде. Мамандардың айтуынша, мұндай мүмкіндік науқастар мен олардың туыстарының алаңдаушылығын азайтып қана қоймай, жедел жәрдем бригадаларының маршрутын оңтайландыруға да ықпал етеді. «Бұрын адамдар шақырған соң жедел жәрдемді бір-екі сағат күтетін. Қазір телефонда нақты уақыт пен маршрутты көре аласың. Бұл психологиялық тұрғыдан да үлкен жеңілдік», — деп атап өтті Шымкент қалалық денсаулық сақтау басқармасының өкілі.

Жобаның техникалық инфрақұрылымы да айтарлықтай ауқымды. Қалада 240 смарт-бейнежетон және 120 жедел жәрдем бригадасы заманауи бейнетіркеу құралдарымен жабдықталды. Бұл жүйе жай ғана бақылау функциясымен шектелмейді. Жасанды интеллект алгоритмдері бейнебақылау материалдарын автоматты түрде нақты уақыт ішінде талдап, алынған деректерді полиция департаментінің Жедел басқару орталығына дереу жібереді. Осылайша медицина мен қауіпсіздік секторлары арасындағы ақпараттық алшақтық жойылып, екі жүйе бірыңғай цифрлық ортада жұмыс атқаратын болады. Цифрлық технологиялар саласындағы сарапшы Дәурен Сейітов бұл туралы: «Жасанды интеллекттің медицина мен қауіпсіздік жүйелерін байланыстыруы — болашақтың шешімі. Шымкент осы бағытта елімізде алғаш қадам жасап отыр», — деп пікір білдірді.

Халықаралық тәжірибеге үңілсек, мұндай жүйелердің тиімділігі сандармен дәлелденген. Сеул, Сингапур, Дубай сияқты қалаларда жедел жәрдемге жасанды интеллект жүйелерін енгізгеннен кейін шақыртуға жауап беру уақыты орта есеппен 30–40 пайызға қысқарғаны тіркелген. Ресей Федерациясының Мәскеу қаласында ұқсас цифрлық жүйені іске қосқаннан кейін жедел жәрдем бригадаларының жауап беру уақыты 14 минуттан 9 минутқа дейін азайған. Егер Шымкент тәжірибесі сәтті болса, бұл үлгі бүкіл Қазақстан бойынша тарала алады деген сенім бар. Ел халқының 19 миллионнан асатынын ескерсек, тиімді жедел медициналық көмек жүйесінің маңызы өлшеусіз.

Жергілікті тұрғындар жобаға оң реакция білдіруде. Шымкенттік Айгүл Нұрғалиева: «Бұрын жедел жәрдем шақырсаң, оның қайда екенін, қашан келетінін білмей дал болатынсың. Енді телефонда бақылап отыра аласың. Бұл — нағыз жаңалық», — деді. Дегенмен кейбір сарапшылар абайлаушылықты да ескертуде. Медицина саясаты зерттеушісі Болат Жақсыбеков: «Цифрлық жүйелер тиімді, бірақ олар жеткілікті санда кәсіби медицина қызметкерлерін ауыстыра алмайды. Технология мен кадр мәселесін қатар шешу керек», — деп атап өтті. Бұл пікір орынды: Қазақстанда дәрігерлер тапшылығы әлі де өзекті мәселе болып табылады.

Болашаққа қарасақ, Шымкент тәжірибесі бірнеше сценарий бойынша дамуы мүмкін. Бірінші кезеңде жиналған деректер талданып, жүйенің тиімділігі бағаланады. Сәтті нәтиже болған жағдайда жоба Алматы мен Астанаға, одан кейін облыс орталықтарына таратылады. Ең перспективалы бағыт — жедел жәрдем, ауруханалар мен апатқа жауап беру қызметтерін бірыңғай цифрлық платформаға біріктіру. Мұндай интеграция адам факторынан туындайтын қателерді барынша азайтып, жедел медициналық көмектің нәтижелілігін сапалы жаңа деңгейге шығарады деп күтілуде. Инновация мен ізгілікті ұштастырған Шымкент жобасы — қазіргі Қазақстанның цифрлық болашаққа деген нақты қадамы.