20 қазан 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінің орталығы Шымкент қаласы бүгін ерекше бір оқиғаның куәсі болды. Мұнда «ROBOPARK LIGA XIII» атты республикалық робототехника байқауы өз жұмысын аяқтады. Еліміздің түкпір-түкпірінен жиналған ондаған жас инженерлер бірнеше күн бойы өздерінің шеберліктерін, шығармашылық ойларын және техникалық білімдерін сынады. Бұл байқау жай ғана жарыс емес — ол Қазақстанның болашағын айқындайтын ұлттық бастаманың бір бөлігі.

Робототехника байқауларының тарихы Қазақстанда онша ұзақ емес, бірақ өсу қарқыны таң қалдырады. Он жыл бұрын елімізде мектеп оқушыларына арналған мұндай іс-шаралар саусақпен санарлықтай болатын. Ал бүгінде «ROBOPARK LIGA» сериясы он үшінші рет өткізіліп отыр, бұл — отандық инженерлік білім саласының жылдам дамып жатқанының айқын дәлелі. Білім және ғылым министрлігінің деректері бойынша, соңғы бес жылда Қазақстан мектептерінде робототехника үйірмелерінің саны үш есеге өскен, ал оларға қатысатын оқушылар саны 40 000-нан асып кеткен. Бұл сандар ел болашағына деген оптимизмді нығайтады.

Биылғы байқауға Алматы, Астана, Шымкент, Қарағанды, Өскемен, Атырау және Кентау қалаларынан командалар қатысты. Жас робототехниктер үш негізгі бағытта өз күштерін сынады: «Сумо», «Роботты жина» және «Кегельринг». «Сумо» категориясында роботтар бірін-бірі белгіленген алаңнан шығаруға тырысса, «Роботты жина» бағытында оқушылар шектеулі уақыт ішінде механизмді сипаттамаға сай жинап, іске қосуы керек болды. «Кегельринг» категориясы болса роботтың дәлдігін және бағдарламалау сапасын тексерді. Осы үш бағыттың әрқайсысы баланың ойлау жүйесін, логикасын және техникалық дағдыларын жан-жақты бағалауға мүмкіндік береді.

Байқаудың ең назар аударарлық тұстарының бірі — Кентаудан келген командалардың қатысуы болды. Бұл командалар бірнеше ай бұрын Үндістанда өткен халықаралық байқауда Қазақстан атын лайықты қорғаған тәжірибелі жас мамандар. Олардың кентаулық робототехника үйірмесінің жетекшісі Алмас Ташенов осы сапарлардың маңыздылығы туралы айта келе: «Мұндай байқаулар балаларға тек техникалық білім ғана емес, өмірлік тәжірибе де береді. Олар командада жұмыс істеуді, қысымды жағдайда шешім қабылдауды және сәтсіздіктен сабақ алуды үйренеді. Ата-аналар да балаларының байқауда жарысқанын көргенде, олардың бос уақытын нені алып жатқанын жақсы түсінеді. Бұл отбасылық байланысты да нығайтады», — деді. Ташеновтің сөзі тек техникалық оқытудың ғана емес, тұлғаны қалыптастырудың да маңыздылығын айқын аңғартады.

Байқауды ұйымдастырушылардың бірі Сания Жұмабекова іс-шараның мақсаттары туралы толығырақ айтты: «Біз бала-шағаны жай ғана жарысқа шақырмаймыз. Мақсатымыз — мектеп қабырғасында отырған оқушының санасына инженерлік ойлауды сіңіру. Бүгінгі «Кегельрингтегі» жеңімпаз ертең ғарыш кемесі жасайтын конструктор болуы мүмкін. Біз осы ұшқынды ерте жасқа тұтатқымыз келеді». Ұйымдастырушылар сондай-ақ конкурстың форматын жыл сайын жетілдіріп отыратынын, оқушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып жаңа категориялар қосылып жатқанын атап өтті. Алдағы жылдан бастап «Жасанды интеллект» бағыты да енгізілмекші.

Байқаудың қорытындысы бойынша «Сумо» категориясында Alem Line командасы бірінші орынға ие болды. Олардың роботы қарсыластарына қарағанда жоғары реакция жылдамдығымен және дәлдігімен ерекшеленді. «Роботты жина» бағытында Robostars командасы озық шықты — бұл команда роботты жинауда ең аз уақыт жұмсай отырып, барлық техникалық талаптарды толық орындады. «Кегельринг» категориясында болса Auzhan KTL командасы бәсекелестерін артта қалдырды. Жеңімпаздар мен жүлдегерлер арнайы сыйлықтармен марапатталды. Алайда байқауды бақылаған сарапшылардың айтуынша, нағыз жеңімпаз барлық қатысушылар болды — себебі мұндай тәжірибе ақшаға сатып алуға болмайды.

Республикалық деңгейдегі мұндай іс-шаралардың геосаяси маңызы да жоқ емес. Қазақстан «Цифрлық Қазақстан» және «Жаңа Қазақстан» бағдарламалары аясында IT және инженерлік мамандарды отандық нарықта тәрбиелеуге баса назар аударып отыр. Соңғы жылдары ел экономикасының IT секторы жылына орта есеппен 18–20 пайызға өсіп келеді, ал мамандарға деген сұраныс ұсыныстан әлдеқайда жоғары. Сондықтан мектептен бастау алатын мұндай бастамалар тек білім саясатының ғана емес, экономикалық стратегияның да ажырамас бөлігіне айналып барады.

«ROBOPARK LIGA XIII» байқауы аяқталса да, ол тұтандырған жалын сөнбейді. Жас робототехниктердің жүрегіне егілген қызығушылық тұқымы бірте-бірте өнеді, ертең мектепте физика мен математиканы мұқият оқуға, арнайы техникалық мамандықтарды таңдауға, ақырында елдің цифрлық экономикасының тірегіне айналуға жетелейді. Шымкентте жиналған бұл жас инженерлер бүгін роботтарын жарыстырды, ал ертең — мемлекетті дамытады. Бұл — болашаққа жасалған ең үздік инвестиция.