20 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласының онкологиялық орталығы бар көп бейінді ауруханасы отандық медицинаның тарихына тағы бір маңызды бет қосты: мекемеде екінші рет аутологиялық гемопоэтикалық бағаналы жасушаларды трансплантациялау операциясы сәтті жүргізілді. Процедура 1982 жылы туылған, көп миелома диагнозы қойылған науқасқа орындалды. 19 қазан күні науқас қанағаттанарлық жағдайда ауруханадан шығарылды — бұл хабар Шымкент медицина қауымдастығы үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан денсаулық сақтау жүйесі үшін маңызды оқиғаға айналды.

Науқастың ауруы 2025 жылдың желтоқсан айында анықталған болатын. Көп миелома — қан жасушаларының қатерлі ісігінің бір түрі, плазмалық жасушалардың бақылаусыз өсуімен сипатталатын ауыр онкогематологиялық патология. Статистика бойынша, бұл ауру барлық қатерлі ісік түрлерінің шамамен 1-2 пайызын құрайды және жиі 50 жастан асқан адамдарда кездеседі. Науқас онкогематология бөлімінде бірнеше курс дәрілік терапиядан өтті. Дәрігерлер оң динамиканы байқаған соң, емдеудің келесі, неғұрлым жоғары технологиялық кезеңіне көшу туралы шешім қабылданды. 2026 жылдың шілде айының соңында Астанадағы Ұлттық ғылыми онкологиялық орталығында науқастың өз қан жасайтын бағаналы жасушалары алынды, ал 25 қыркүйекте Шымкенттің көп бейінді ауруханасында аутологиялық трансплантация сәтті жүргізілді.

Аутологиялық трансплантация дегеніміз — науқастың өз бағаналы жасушаларын пайдаланатын емдеу әдісі. Жоғары дозалы химиотерапия барысында ісік жасушалары жойылады, бірақ бірге сау қан жасаушы жасушалар да зақымданады. Осыдан кейін алдын ала алынып, сақталған науқастың өз бағаналы жасушалары организмге қайтадан енгізіліп, қан жасау жүйесін қалпына келтіреді. Мұндай процедура аллогенді трансплантациядан айырмашылығы — донор жасушаларын қажет етпейтіндіктен, иммундық жүйенің донор жасушаларын қабылдамауы тәрізді қауіпті жанама әсерлерден аулақ болуға мүмкіндік береді. Дүниежүзілік онкологиялық практикада аутологиялық трансплантация көп миеломаны емдеудің «алтын стандарты» ретінде қарастырылады және науқастардың ремиссия кезеңін айтарлықтай ұзартады.

Шымкент қалалық көп бейінді ауруханасының онкогематология бөлімінің меңгерушісі: «Бұл операция біздің мекеме үшін ғана емес, бүкіл Оңтүстік Қазақстан аймағы үшін айтулы жетістік. Бұған дейін мұндай деңгейдегі емдеу алу үшін науқастарымыз Астанаға немесе шетелге баруға мәжбүр болатын. Енді біз осындай жоғары технологиялық медициналық көмекті Шымкентте өз деңгейімізде ұсына аламыз», — деді. Дәрігерлер команданың айтуынша, операция барысында күрделі мультидисциплинарлық ынтымақтастық жүзеге асты: гематологтар, реаниматологтар, трансфузиологтар, инфекционистер бір команда болып жұмыс істеді. Трансплантациядан кейінгі кезеңде науқас мұқият бақылауда болды, иммундық жүйенің қалпына келуін қамтамасыз ету үшін күрделі қолдаушы терапия жүргізілді.

Қазақстанда онкологиялық аурулар соңғы жылдары елеулі мәселеге айналып отыр. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметтері бойынша, елімізде жыл сайын 40 мыңнан астам адамда қатерлі ісік анықталады. Гематологиялық онкологиялық аурулар, соның ішінде көп миелома, лейкоз және лимфома, жалпы онкологиялық аурулар статистикасында маңызды орын алады. Республикада осындай науқастарды емдеу мүмкіндіктерін кеңейту — денсаулық сақтаудың стратегиялық мақсаттарының бірі болып табылады. Астанадағы Ұлттық ғылыми онкологиялық орталығы бұрын ел бойынша мұндай жоғары технологиялық операциялардың негізгі орталығы болса, аймақтық денсаулық сақтау мекемелерінің осындай қабілетті меңгеруі — медициналық қызметтерге қол жетімділікті демократияландырудың айқын белгісі.

Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, халқы 1 миллионнан асатын республикалық маңызы бар мегаполис. Оңтүстік өңірдің орталығы ретінде Шымкент Оңтүстік Қазақстан облысының, Түркістан өңірінің және тіпті көршілес Өзбекстан мен Қырғызстан аумақтарының халқына медициналық қызмет көрсетуде маңызды рөл атқарады. Демек, мұнда жоғары технологиялық медициналық көмектің дамуы тек шымкенттіктерге ғана емес, миллиондаған адамға оң әсер ете алады. Денсаулық сақтау саласының сарапшылары аймақтық орталықтарда мамандандырылған онкологиялық орталықтардың дамуы — науқастардың шалғай жерге сапар шегу ауыртпалығын жеңілдетіп, емдеуге ерте қол жеткізу мүмкіндігін арттыратынын атап өтеді.

Қала денсаулық сақтау басқармасының өкілі: «Бұл трансплантация — Шымкент медицинасының жетілу деңгейінің айғағы. Біздің мамандарымыз Астанадағы ұлттық орталықпен тығыз ынтымақтастықта жұмыс жасап, жоғары технологиялық процедураны аймақта меңгерді. Алдағы уақытта мұндай трансплантацияларды жүйелі түрде жүргізетін боламыз», — деп мәлімдеді. Бұл жетістік мекемедегі екінші сәтті аутологиялық трансплантация екенін атап өту маңызды: яғни бұл кездейсоқ жеке оқиға емес, жүйелі қабілеттің қалыптасуының айғағы. Науқас ауруханадан шыққаннан кейін амбулаториялық бақылауда болуын жалғастырады.

Медицина ғылымы мен технологиясы адамзатқа қатерлі аурумен күресте жаңа мүмкіндіктер ашып жатыр. Шымкент ауруханасының бұл жетістігі — тек жергілікті маңызы бар оқиға ғана емес, Қазақстанның аймақтық медицинасының жаһандық медицина стандарттарына қадам басып келе жатқанының нышаны. Науқастың сауығып, үйіне оралуы — дәрігерлер командасының табандылығының, қазіргі заманғы ғылымның және адам денсаулығына деген шексіз ұмтылыстың жарқын жемісі. Бұл жетістік болашақта осындай ауруды жеңіп шыққысы келетін жүздеген науқастарға үміт береді.