Қазақстандағы стартап экожүйесі соңғы бірнеше жылда айтарлықтай қарқынмен дамып келеді. Елдің оңтүстік өңірі — Шымкент қаласы да осы үрдістен тыс қалмай, жас кәсіпкерлер мен инновациялық идеялардың іске асырылатын орталығына айналуда. 22 қазан 2026 жыл күні қалалық кәсіпкерлік ортасында маңызды жаңалық тарады: Shymkent Hub алаңында 29 қазанда өтетін «Стартап Прожарка» іс-шарасына өтінімдер қабылдау басталды. Бұл — жас кәсіпкерлерге өз жобаларын тәжірибелі сарапшылар алдында таныстыруға және шынайы бағалауға мүмкіндік беретін бірегей платформа.

«Стартап Прожарка» форматы кәсіпкерлік ортада бірнеше жылдан бері танымал болып келеді. Бұл — жай ғана презентация немесе конкурс емес, нақты «ашық сынақ» алаңы. Атауының өзі де символдық мәнге ие: «прожарка» сөзі орыс тілінде «қатты сынақтан өткізу» деген мағынаны білдіреді. Яғни, стартаптың иесі өз жобасын аудитория мен сарапшылар алдында таныстырады, олар болса сұрақ қойып, кемшіліктерді ашық айтады, нарықтағы орнын бағалайды. Мұндай формат батыс елдерінде «pitch session» немесе «startup roast» деп аталады және кремний алқабынан бастап Еуропаның ірі технологиялық орталықтарына дейін кеңінен қолданылады. Қазақстанда бұл практика соңғы үш-төрт жылда белсенді түрде таралып, Алматы мен Астана қалаларынан кейін енді Шымкентке де жетті.

Іс-шараның ұйымдастырушылары бірнеше маңызды компонентті бір шатырдың астына жинаған. Бірінші — сарапшылардың пікірі мен өнімді талдау. Шымкент Hub-ында өтетін іс-шараға тартылған мамандар стартаптың бизнес-моделін, нарықтағы бәсекелестік ортасын, өнімнің скейлинг мүмкіндіктерін және инвестициялық тартымдылығын бағалайды. Екінші маңызды компонент — нетворкинг. Кәсіпкерлік саласында «кімді білесің» деген сұрақ кейде «не білесің» деген сұраққа қарағанда анағұрлым маңызды болып шығады. Осындай іс-шаралар — дұрыс адамдармен кездесудің, серіктестер мен инвесторлар табудың ең тиімді жолдарының бірі.

«Бізде идея бар, бірақ оны дұрыс жеткізе алмай жүрміз. Инвесторлармен кездескенде не айту керектігін білмейміз — мұндай іс-шара дәл қажет нәрсе», — деді өз стартабын таныстыруға ниет еткен жас кәсіпкер Арман Сейітов. Оның айтуынша, Шымкентте технологиялық кәсіпкерлікке қолдау көрсететін алаңдар жеткіліксіз болғандықтан, мұндай форматтың пайда болуы өте орынды. Тағы бір қатысушы, IT саласындағы жобасын дамытып жүрген Дина Омарова: «Жасаған өнімімнің нарыққа дайын екенін немесе дайын еместігін сыртқы көзбен бағалату — маған ең қажет нәрсе. Өз жобаңды өзің ғана бағаласаң, «ата-ана сценарийіне» түсіп қалуың мүмкін — бәрі жақсы болып көрінеді, бірақ нарық мүлде басқаша ойлайды», — деп пікір білдірді.

Статистикалық деректерге жүгінсек, Қазақстанда соңғы бес жылда тіркелген стартаптар саны үш есеге өскен. 2025 жылғы деректер бойынша елдегі 12 мыңнан астам стартаптың 60 пайызы Алматы мен Астанада шоғырланса, қалған 40 пайызы өңірлерге тиесілі. Бұл ретте Шымкент, Қарағанды және Ақтөбе — өңірлік стартап экожүйесінің үш негізгі орталығы ретінде атап өтіледі. Алайда өңірлік кәсіпкерлердің басты проблемаларының бірі — сарапшылар мен инвесторлармен тікелей байланыс мүмкіндігінің шектеулі болуы. «Стартап Прожарка» сияқты іс-шаралар осы олқылықты толтыруға бағытталған.

Іс-шараның маңыздылығы тек жергілікті деңгеймен шектелмейді. Шымкент — Орталық Азиядағы ірі логистикалық торапқа орналасқан, халқы үш миллионнан асатын мегаполис. Қаланың географиялық жағынан Өзбекстан мен Қырғызстанға жақын орналасуы оны өңірлік стартап хабына айналдыру үшін стратегиялық артықшылық береді. Осы тұрғыдан алғанда, Shymkent Hub-ындағы кәсіпкерлік іс-шаралар жергілікті ғана емес, халықаралық маңызы бар бастамалар ретінде де қарастырыла алады. Сарапшылардың бағалауынша, Шымкент алдағы бес жылда Орталық Азия деңгейінде танымал стартап экожүйесіне ие болуы мүмкін — егер инфрақұрылым мен қолдау мектептерінің дамуы жалғаса берсе.

«Стартап Прожарка» іс-шарасы 29 қазанда сағат 15:00-де Shymkent Hub мекенжайында (Север, 66/2) басталады. Өтінімдерді 27 қазан сағат 23:59-ға дейін тапсыру қажет. Іс-шараға өз стартабымен келгісі келетіндер де, тек идея деңгейінде жүргендер де, тіпті кәсіпкерлікке жай қызығушылық танытатындар да қатыса алады. Ұйымдастырушылардың айтуынша, іс-шара кезінде барлық қатысушыларға арнайы мерч таратылады, пицца кеші де ұйымдастырылады — бұл форматты ресми жиындардан ерекшелендіретін, ашық және жайлы атмосфера жасауға бағытталған тәсіл.

Жалпы, мұндай іс-шаралар Қазақстанның кәсіпкерлік мәдениетін жаңа деңгейге алып шығатын маңызды буын болып табылады. Елімізде идеялар жетерлік, бірақ оларды нарыққа дұрыс жеткізу, инвесторлар алдында өзін сенімді ұстау, сыннан қорықпай өсу — мұның бәрі тек тәжірибе арқылы қалыптасады. «Стартап Прожарка» форматы дәл осы тәжірибені беруге бағытталған: кімнің жобасы инвестицияға лайықты, кімнің идеясын жетілдіру керек — бұған тек нарық пен тәжірибелі сарапшылар ғана нақты жауап бере алады. Шымкенттегі жас кәсіпкерлер үшін 29 қазан тек бір кеш емес — болашақтың іргетасы қаланатын сәт болуы мүмкін.