Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент қаласы спорт тарихында жаңа бетті ашуға дайындалып жатыр. 22 қазан 2026 жылы қаладағы ең ірі спорттық бастамалардың бірі — «Shymkent Park League» жобасының тіркеу кезеңі ресми түрде өз жұмысын бастайды. Бұл жоба — жай ғана жарыс емес, технология мен денсаулық сақтауды, қоғамдық белсенділік пен цифрлық инновацияны бір арнаға тоғыстырған кешенді спорттық экожүйе.

Жобаның мәні мынада: Шымкенттің 11 саябағы бір-бірімен спорттық челлендждер арқылы бақ сынасады. Қатысушылар таңдаған саябағының атынан жарысқа шығып, жаттығулар орындайды және нәтижелерін Қазақстанда жасалған AI SPORT қосымшасы арқылы тіркейді. Жарыс 7 қарашадан 27 қарашаға дейін — 21 күн бойы — жалғасады. Қатысуға 16 жастан асқан барлық тұрғын жарамды, ал бастысы — жобаға қатысу толығымен тегін.

Бұл бастама кездейсоқ туындаған жоқ. Соңғы жылдары Қазақстанда халықтың физикалық белсенділігін арттыру мәселесі мемлекеттік деңгейде өткір қойылып келеді. Денсаулық министрлігінің деректері бойынша, елімізде ересек халықтың 60 пайыздан астамы жеткілікті дене шынықтыруымен айналыспайды. Шымкент — халқы 1,2 миллионнан асқан мегаполис ретінде — бұл мәселе тұрғысынан ерекше назар аударуды қажет ететін қала. Ауа сапасының өзгермелілігі, қалалық инфрақұрылымның жетілдірілуі және жастардың ұялы телефонға тәуелділігінің өсуі — бұлардың бәрі тұрғындарды спортқа тарту үшін жаңаша шешімдер іздеуді талап етеді.

Жобаның авторлары осы жағдайды ескере отырып, классикалық тәсілден бас тартып, технологиялық тетікке сүйенді. AI SPORT қосымшасы — жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін отандық платформа — бұл жерде тек санауыш рөлін ғана атқармайды. Ол қатысушының жеке нәтижелерін талдап, дұрыс жаттығу жүктемесін ұсынып, командалық рейтингті қалыптастырады. Саябақтар бір-бірімен нақты уақыт режимінде жарысады, бұл ойын элементін енгізіп, қатысушылардың мотивациясын тұрақты ұстап тұрады.

«Бізге ең бастысы — адамдарды ауладан шығару ғана емес, оларды бір-бірімен жалғастыру болды», — дейді жобаның тұжырымдамасын дайындауға қатысқан спорт сарапшысы Дәурен Сейітқали. — «Саябақ — бұл жай демалыс орны ғана емес. Ол — қоғамдастықтың жүрегі. Егер осы жүрек соғып тұрса, тұтас аудан тірі болады». Сарапшының сөзі — жобаның философиясын дәл бейнелейді: спорт арқылы аудандар арасындағы достық бәсекелестікті оятып, қалалық кеңістікті жаңа мағынамен толтыру.

Жобаның тағы бір маңызды ерекшелігі — онлайн форматының болуы. Қатысушы саябаққа физикалық түрде бара алмаса да, кез келген жерде жаттығуларды орындап, нәтижелерін қосымша арқылы тіркей алады. Бұл мүмкіндік мобильділігі шектеулі азаматтарға, жас аналарға, алыс аудандардағы тұрғындарға есік ашады. Демек, «Shymkent Park League» — жалпы қамтушылық қағидатында тұрған жоба. Қала спорт басқармасының өкілі Гүлмира Оспанова бұл тұрғыда: «Біз бірде-бір шымкенттікті сырт қалдырғымыз жоқ. Спорт — бұл барлығы үшін. Технология осы ойды шындыққа айналдыруға мүмкіндік берді» деп атап өтті.

«Shymkent Park League» — ірі халықаралық тәжірибені де еске түсіреді. Дүние жүзінің бірқатар қалаларында ұқсас форматтар — аудандаралық спорттық лигалар, паркрандар, қоғамдық фитнес челлендждері — ондаған жылдар бойы жемісті жұмыс істеп келеді. Атап айтсақ, Лондондағы «parkrun» қозғалысы 2004 жылы 13 адаммен басталып, бүгінде әлемнің 20-дан астам елінде апта сайын жүздеген мың қатысушыны біріктіреді. Шымкент бастамасы жергілікті болғанымен, осы жаһандық үрдістің органикалық жалғасы деп бағалауға толық негіз бар. Айырмашылық — жасанды интеллекттің тереңірек интеграциялануы мен нәтижелердің нақты уақытта бақылануы.

Қалалықтар арасындағы бастапқы реакция да жігерлендіреді. Әлеуметтік желілерде жоба туралы хабарландыру жарияланысымен бірнеше сағатта жүздеген пікір топтасты. «Сонымен де ауладан шықтырды», «Балаларыммен бірге қатысамын», «Ең алдымен Абай саябағы жеңеді» деген мәнді пікірлер — жобаның тұрғындар жүрегіне жеткенін аңғартады. Алайда сарапшылар ескертеді: бастамалар алғашқы толқынмен ілгерілегенімен, тұрақты қатысымды қамтамасыз ету — жобаның нағыз сынағы болмақ.

«Shymkent Park League» — Шымкент үшін ғана маңызды жоба емес. Ол — бүкіл Қазақстан бойынша цифрлық технологиялар мен спорт инфрақұрылымын байланыстырудың іс жүзіндегі үлгісі. Егер 21 күн ішінде қатысушылар санының өсуі, саябақтардағы белсенділік динамикасы және тұрғындардың денсаулық көрсеткіштері оң нәтиже берсе, бұл модель елдің басқа қалаларына да тарала алады. Астана, Алматы, Қарағанды — бұл тәжірибені бейімдеуге дайын мегаполистер тізімінде. AI SPORT қосымшасының мүмкіндіктері мен «Shymkent Park League» форматының синергиясы — болашақтың қала спорт саясатының нақты бағдарын айқындайды.

Бүгін — тіркеу күні. Ертең — алаң толады. 7 қарашада Шымкенттің 11 саябағы бір-бірімен спорттық майданда кездеседі. Ол майданда жеңімпаз да, жеңілгендер де болмайды: болатыны — денсаулық, қоғамдастық және қаланың жаңа демі.