2026 жылдың 31 қазанында Шымкент қаласы үшін маңызды оқиға болды: Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті мен Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы арасында өзара ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Бұл келісім аймақтың цифрлық дамуында жаңа бет ашуы мүмкін, өйткені ол білім беру мен ғылыми инновация әлеуетін қалалық басқарудың стратегиялық басымдықтарымен ұштастыруға бағытталған.

Бүгінде Қазақстан бойынша көптеген өңірлер цифрлық трансформация жолында белсенді қадамдар жасауда. Елімізде "Цифрлы Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы аясында электрондық үкімет жүйесі, ақылды қалалар тұжырымдамасы және жасанды интеллект технологияларын енгізу жобалары іске асырылуда. Алайда осы бағытта табысты жылжу үшін тек техникалық инфрақұрылым ғана емес, жоғары білікті мамандар мен ғылыми негіздегі шешімдер де қажет. Дәл осы олқылықты жою мақсатында университет пен қала арасындағы ынтымақтастық орнатылды.

Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті — аймақтың ең ірі жоғары оқу орындарының бірі. Онда жыл сайын мыңдаған студент білім алады, ондаған ғылыми зерттеулер жүргізіледі. Университет соңғы жылдары IT-бағыттарды дамытуға ерекше назар аударып келеді: деректер ғылымы, жасанды интеллект, киберқауіпсіздік және бағдарламалық инженерия сияқты заманауи мамандықтар бойынша кадрлар даярлануда. Бұл база қаланың цифрлық мұқтаждықтарын ғылыми тұрғыдан қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы өз кезегінде бірнеше жылдан бері муниципалдық қызметтерді автоматтандыру, деректерді талдау және халыққа ыңғайлы цифрлық платформалар жасау үстінде жұмыс жасап келеді.

Қол қойылған меморандум бірнеше бағытты қамтиды. Ең алдымен, ақпараттық технологиялар мен жасанды интеллект саласында білікті мамандар даярлау жоспарланған. Бұл ретте тек дәстүрлі оқыту емес, қаланың нақты сұраныстарына бейімделген практикалық дағдыларды қалыптастыру мақсат етіледі. Екіншіден, ортақ қолданбалы зерттеулер жүргізу және заманауи цифрлық шешімдер әзірлеу көзделген. Үшіншіден, университет ғалымдарының ғылыми жобаларын тәжірибеде сынақтан өткізуге қала алаңы ретінде пайдаланылатын болады. Бұл тәсіл ғылым мен практиканың арасындағы алшақтықты жоюға және нәтижелі инновацияларға жол ашады.

Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасының басшысы Мұхит Кемелов кездесу барысында ынтымақтастықтың маңыздылығын баса атап өтті. "Қаланың цифрлық трансформациясы — бұл тек технологиялық жаңғыру ғана емес, басқару жүйесінің тиімділігін арттыруға, халыққа көрсетілетін қызметтер сапасын жақсартуға және жаңа мүмкіндіктер жасауға бағытталған кешенді процесс. Осы бағытта университеттің ғылыми әлеуетін және жас мамандардың мүмкіндіктерін пайдалану біз үшін өте маңызды. Бірлескен жобалар нақты нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді", — деді Мұхит Кемелов. Оның сөздері осы серіктестіктің жалпы сипаттамадан нақты жемісті ынтымақтастыққа ауысу мақсатын айқын аңғартады.

Сарапшылардың пікірінше, жоғары оқу орындары мен муниципалдық билік органдары арасындағы мұндай форматты ынтымақтастық — әлемдік тәжірибеде жиі кездесетін және өзінің тиімділігін дәлелдеген модель. Финляндия, Оңтүстік Корея, Сингапур сияқты елдерде университет-қала серіктестігі арқылы ақылды қала инфрақұрылымы, деректерге негізделген муниципалдық шешімдер және инновациялық экожүйелер табысты қалыптастырылды. Қазақстан да осы жолда алғашқы маңызды қадамдарын жасай бастады. Шымкентте орнатылған ынтымақтастық — аймақтық деңгейде ғылым мен практиканың нақты бірлескен еңбегіне айналуы мүмкін үлгілі бастама.

Болашақ перспективалары тұрғысынан алғанда, бұл меморандум бірнеше маңызды нәтиженің алғышартын жасайды. Біріншіден, Шымкент қаласының цифрлық инфрақұрылымы ғылыми тұрғыдан негізделген және сыналған шешімдермен нығаюы мүмкін. Екіншіден, университет түлектерінің жергілікті еңбек нарығындағы бәсекеге қабілеттілігі артады, өйткені олар оқу барысында қаланың нақты жобаларына қатысады. Үшіншіден, жергілікті цифрлық экожүйенің дамуы жаңа стартаптар мен IT-компаниялардың пайда болуына қолайлы жағдай туғызуы мүмкін. Ақпараттық технологиялар саласында еңбек нарығының мамандарға деген сұранысы жыл сайын 15–20 пайызға өсіп отырғанын ескерсек, осындай серіктестік болашақ мамандарға жол ашатын маңызды тетік болып табылады.

Жалпы, Шымкент қаласының цифрлық дамуына арналған бұл меморандум — жай ғана ниет хаты емес, нақты іс-қимылға шақыру. Аймақтың ең ірі оқу орны мен қала басқармасының бірлесіп жұмыс жасауы халыққа тікелей пайдасын тигізетін нақты жобаларды, дайын мамандарды және заманауи цифрлық шешімдерді туғызуы тиіс. Бұл бастаманың табысты жүзеге асуы тек Шымкент үшін ғана емес, бүкіл Оңтүстік Қазақстан аймағы үшін, тіпті республика ауқымында да оң үлгі болып қызмет ете алады. Ендігі кезек — қол қойылған меморандум аясындағы бірлескен жұмыс топтарының нақты жоспарлар жасауы және алынған міндеттемелердің уақытылы орындалуы болмақ.