Шымкент қаласының Қаратау ауданында орналасқан №80 IT мектеп-лицейінде сарапшылар мен аудан тұрғындарының қатысуымен ашық диалог алаңы ұйымдастырылды. Кездесудің негізгі мақсаты – Жаңа Конституция аясындағы конституциялық шешімдер мен құқықтық реформаларды жан-жақты талқылау.Іс-шара барысында қатысушылар ел өміріндегі маңызды саяси оқиғалардың бірі – алдағы республикалық референдумның тарихи маңызына тоқталды. Сарапшылардың айтуынша, жаңартылған Конституцияда адал еңбек етіп жүрген әрбір азаматтың әлеуметтік қорғалу құқығы нақты кепілдендірілген. Бұл қағидат қоғамдағы әділеттілік пен теңдік принциптерін нығайтуға бағытталған маңызды қадам ретінде бағаланып отыр.Жиын барысында Ж.Шанин атындағы академиялық қазақ драма театрының директоры Дархан Балажанов сөз сөйлеп, заң үстемдігін нығайту, азаматтардың құқықтарын қорғау және қоғамдық келісімді сақтау бағытында жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы кеңінен тоқталды. Сондай-ақ ол қолданыстағы Конституцияға өзгерістер енгізудің себептері мен маңызын түсіндірді.«Жаңа Конституция – уақыт талабы. Қоғам үнемі дамып, жаңарып отырады. Сондықтан жаңа талаптар мен жаңа көзқарастардың қалыптасуы заңнамалық өзгерістерді қажет етеді. Бұрынғы Конституцияны 13 адам әзірлеген болса, қазіргі конституциялық реформалар жобасын еліміздің барлық өңірлерінен келген түрлі әлеуметтік топтар мен қоғам өкілдерінен құралған 130 мүшесі бар комиссия дайындады. Бұл – барлық саладағы мәселелер жан-жақты қарастырылып, халықтың ұсыныстары ескерілгенінің айқын дәлелі», – деді Дархан Балажанов.Сонымен қатар спикер Конституцияға енгізілген маңызды жаңашылдықтардың бірі – вице-президент лауазымының енгізілуі туралы да пікір білдірді.«Вице-президент институты әлемнің 70-тен астам мемлекетінде қолданылады. Енді біздің елімізде де осы басқару тетігін енгізу арқылы мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру көзделіп отыр. Мұның барлығы Қазақстанның тұрақты дамуын қамтамасыз етіп, халықаралық аренадағы позициясын нығайтуға бағытталған», – деп атап өтті ол.Кездесу соңында тұрғындар өздерін толғандырған сұрақтарын қойып, сарапшылардан жан-жақты жауап алды. Жиын қорытындысы бойынша қатысушылар жаңа құжатқа қолдау білдіретіндіерін жеткізді.

«Белсенді ұзақ өмір» орталығында Жаңа Конституцияның негізгі ережелерін түсіндіруге арналған кездесу өтті. Іс-шара барысында «Ізгілік елшілері» волонтерлік қозғалысының жетекшісі, қоғам белсендісі Жасмин Әшімова баяндама жасап, конституциялық өзгерістердің маңызы туралы кеңінен айтып өтті.Кездесу барысында қатысушылар Жаңа Конституцияда қарастырылған негізгі жаңашылдықтарды, олардың саяси жүйеге, ғылым мен білімнің дамуына, сондай-ақ цифрлық ортаның қалыптасуына ықпалын талқылады. Жасмин Әшімова жаңа құжат азаматтардың шешім қабылдау процесіне қатысу мүмкіндіктерін айтарлықтай кеңейтетінін атап өтті. Бұл ретте қоғамдық диалогтың көпдеңгейлі жүйесі қалыптасып, оның құрамына Халық кеңесі, қоғамдық кеңестер және жергілікті жиналыстар кіреді.Сонымен қатар азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктері күшейтіліп, Конституциялық сотқа жүгіну мүмкіндіктері кеңейтілгені айтылды.Жаңа Конституциядағы маңызды өзгерістердің бірі – II бөлімнің, атап айтқанда жеке өмірдің қолсұғылмаушылық құқығына арналған 21-баптың жаңаша қарастырылуы. Бұл бапта алғаш рет адам құқықтарына төнетін негізгі қауіптердің бірі цифрлық кеңістікпен байланысты екені конституциялық деңгейде атап өтілді. Бұған дейін Конституция жеке өмірді қорғауды қарастырғанымен, цифрлық шындықтың ерекшеліктері толық ескерілмеген болатын. Ал бүгінде жеке хат-хабар, дербес деректер, қаржылық ақпарат және цифрлық әрекеттер тарихы ерекше назар аударылатын маңызды ақпараттық ресурстарға айналды.Жасмин Әшімованың айтуынша, жаңа редакцияда азаматтардың жеке өмірге, жеке және отбасылық құпияға қолсұғылмаушылық құқығы, сондай-ақ дербес деректердің заңсыз жиналуынан, өңделуінен, сақталуынан және пайдаланылуынан, соның ішінде цифрлық технологияларды қолдану арқылы жасалатын әрекеттерден қорғалуы заңмен кепілдендірілген.Жаңа Конституцияда азаматтардың құқықтары, бостандықтары мен міндеттері біртұтас жүйе ретінде қарастырылып, классикалық конституциялық құқықтар мен қазіргі цифрлық қоғам шындығы арасындағы бұрынғы айырмашылықтар жойылған. Бұл цифрлық технологиялардың адамдардың қарым-қатынасына, ақпаратты сақтау мен тарату тәсілдеріне, сондай-ақ бақылау механизмдеріне түбегейлі өзгеріс әкелгенін ескере отырып қабылданған маңызды қадам болып табылады.Сонымен қатар құжатта жеке және отбасылық құпияның, банк операцияларының, салымдар мен жинақтардың құпиялылығының, сондай-ақ хат алмасу, телефон арқылы сөйлесу, пошта және басқа да хабарламалардың, оның ішінде электрондық байланыс түрлерінің құпиясын сақтау кепілдіктері нақтыланып, күшейтілген.Кездесу соңында Жаңа Конституцияда елдің болашақ дамуына негіз болатын идеологиялық және құндылықтық ұстанымдарға ерекше мән берілгені атап өтілді. Бұл құжат Қазақстанның даму бағытын айқындайтын өзіндік «жол картасы» ретінде бағаланып отыр. Атап айтқанда, ел дамуының негізгі төрт тірегі ретінде білім, ғылым, мәдениет және инновация салалары белгіленген.Кездесу барысында «Белсенді ұзақ өмір» орталығының келушілері өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, мамандардан жан-жақты жауап алды. Жиын қорытындысы бойынша қатысуышлар жаңа Конституцияға қолдау білдірді.

 Қазақстанда азаматтардың құқықтарын қорғау және кәсіпкерлікке қолайлы орта қалыптастыру – жүргізіліп жатқан саяси реформалардың негізгі бағыттарының бірі. Бұл қағидаттар Қазақстан Республикасының Жаңа Конституциясында айқын көрініс тапқан. Ата заңдағы өзгерістер мемлекет пен қоғамның дамуына жаңа серпін беріп, еңбек адамының құқықтарын қорғау мен кәсіпкерлік бастамаларды қолдауды басты міндеттердің бірі ретінде бекітті.Жаңартылған Конституцияда еңбек құқықтарын қорғау, кәсіпкерлікті қолдау, әділ бәсекелестік пен заң үстемдігін қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше назар аударылған. Бұл нормалар өндіріс орындарының дамуына, жаңа жұмыс орындарының ашылуына және азаматтардың әлеуметтік жағдайының жақсаруына оң ықпал етуде.Бұл бағыттағы нақты мысалдардың бірі – «Бал Текстиль» ЖШС кәсіпорны. Кілем және кілем өнімдерін өндіретін бұл фабрика Қазақстандағы алғашқы әрі Орталық Азиядағы ірі кілем өндіруші кәсіпорындардың бірі саналады. Шымкент қаласында 2012 жылы ашылған кәсіпорын сол уақыттан бері еліміздің жеңіл өнеркәсібін дамытуға және жаңа жұмыс орындарын құруға елеулі үлес қосып келеді.Кәсіпорынның өндірістік қызметімен Шымкент қаласына жұмыс сапары барысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев арнайы танысқан болатын. Бүгінде «Бал Текстиль» фабрикасы сапалы әрі қолжетімді бағадағы өнімдерімен ерекшеленеді. Кәсіпорында өндірілген кілемдер ТМД елдерімен қатар Еуропа нарығында да сұранысқа ие.Сонымен қатар кәсіпорын әлемдегі үйге арналған тауарларды сататын ең ірі бөлшек сауда желілерінің бірі – IKEA компаниясына өнім жеткізушілер қатарында. Қазақстандық кәсіпорындар арасында бұл компанияға өнім ұсынған алғашқы фабрикалардың бірі болып табылады. Кәсіпорын шығаратын барлық өнімдер CT-KZ ұлттық стандартына және ISO 9001–2009 халықаралық сапа стандарттарына толық сәйкес келеді. Бұл өндірістің әлемдік талаптарға сай ұйымдастырылғанын көрсетеді.Қазіргі таңда кәсіпорын өнімдері еліміздің барлық өңіріне таралған. Республика бойынша төрт жүзден астам дистрибьютор компания өнімдерін тұтынушыларға ұсынуда.Фабрика тек өндіріс көлемімен ғана емес, дизайн және сапа жағынан да ерекшеленеді. Бүгінгі күнге дейін 500-ден астам түрлі дизайн әзірленген. Кәсіпорын мамандары тұтынушыларға үй интерьеріне сәйкес кілемнің материалы, түсі мен өлшемін таңдауға кәсіби кеңес береді.Мұндай өндіріс орындарының табысты жұмыс істеуі – Қазақстанда кәсіпкерлікке беріліп отырған мүмкіндіктердің нақты дәлелі. Жаңа Конституцияда бекітілген кәсіпкерлік еркіндігі мен еңбек құқықтарын қорғау қағидаттары өндірістің тұрақты дамуына негіз болып отыр.Бүгінде «Бал Текстиль» сияқты кәсіпорындар ел экономикасының дамуына үлес қосып қана қоймай, мыңдаған азаматты тұрақты жұмыспен қамтып, еңбек адамының әлеуметтік жағдайын жақсартуға ықпал етуде. Бұл – әділетті қоғам құру, еңбек құқықтарын қорғау және кәсіпкерлікті дамыту бағытында қолға алынған реформалардың нақты нәтижесі.Алдағы 15 наурыз күні өтетін республикалық референдум – елдің болашағына қатысты маңызды саяси оқиға. Мұндай маңызды шешімдер қабылданатын кезеңде кәсіпкерлер мен азаматтардың белсенді азаматтық ұстаным танытуы қоғамдағы тұрақтылық пен экономикалық дамудың маңызды кепілі болып табылады.Бағдат Талғатұлы,«Бал Текстиль» ЖШС атқарушы директоры.

Шымкент қаласындағы «Отырар» колледжінде студенттерге арналған «Ұлт болашағы – еңбек» атты тақырыптық кездесу квиз форматында ұйымдастырылды. Іс-шара барысында «Жас қайрат» және «Еңбек жастары» командалары өзара сайысқа түсіп, Қазақстан тарихы, логикалық ойлау және заманауи технологиялық үрдістер бойынша білімдерін сынады.Сайыс бағдарламасы бірнеше кезеңнен тұрды. Қатысушылар Қазақстан тарихына қатысты сұрақтарға жауап беріп, жылдамдыққа арналған логикалық тапсырмаларды орындады. Сонымен қатар, цифрлық сауаттылық мәселесіне ерекше назар аударылды: студенттер ақпараттық жүйелерді хакерлік шабуылдардан қорғау тәсілдерін, қашықтан жұмыс істеу ерекшеліктерін және стартап-компаниялардың жұмыс істеу қағидаттарын талқылады.Кездесу қорытындысын қорытындылай келе, «Отырар» колледжі директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Мұхан Әширов жастардың еңбекке деген дұрыс көзқарасын қалыптастырудың маңыздылығын атап өтті.«Біз мұндай іс-шараларды жастарға адал еңбектің қадірін түсіндіру үшін өткіземіз. Қазіргі уақытта колледжде 10 мамандық бойынша 2000-нан астам студент білім алуда. Біздің басты мақсатымыз – олардың бәсекеге қабілетті маман болып қалыптасуына жағдай жасау. Дуалды оқыту жүйесі және екінші курстан бастап мектептер мен балабақшаларда өтетін тәжірибе арқылы түлектердің жұмыспен қамтылуын арттыруға күш салып келеміз. Бүгінде бұл көрсеткіш 70–80 пайызға жетіп отыр. Мемлекет басшысы жариялаған 2025 жыл – Жұмысшы мамандықтар жылы аясында мұндай кездесулер жастардың таңдаған мамандығының маңызын тереңірек түсінуіне мүмкіндік береді», – деді ол.Іс-шара барысында жастардың қоғамдық-саяси өмірдегі белсенділігі мәселесі де талқыланды. Атап айтқанда, 2026 жылғы 15 наурызға жоспарланған республикалық референдумға қатысудың маңызы сөз болды.Колледждің 3-курс студенті Асылбек Жолдыбай еңбек белсенділігі мен азаматтық жауапкершілік өзара тығыз байланысты екенін атап өтті.«Адам тұлғасы ең алдымен жасампаз еңбек арқылы қалыптасады. Біздің студенттік парламент сенбіліктер ұйымдастырып, қайырымдылық жәрмеңкелерін өткізіп келеді. Бұл – еңбек арқылы тәрбиенің нақты көрінісі. Біз қатарластарымызды ел өміріндегі маңызды оқиғаларға белсенді қатысып, алдағы референдумда өз азаматтық ұстанымдарын білдіруге шақырамыз. Бұл – ортақ болашағымыз алдындағы жауапкершілік», – деді ол.

Алатау қаласының тұрғындары үшін №1 және №2 жаңа қоғамдық көлік маршруттары іске қосылды. Жаңа бағыттардың ашылуына орай қала әкімі мен қала ақсақалдарының қатысуымен салтанатты рәсім өтті.Жаңа маршруттар Құйған – Еңбек – Жаңа Арна – Әли – Жаңалық саяжайлары – Байсерке – Жаңа Талап – Жаңа Дәуір – Қоянқұс – Gate City – Өтеген батыр – Еркін ауыл бағыттарын қамтиды. Бұл бағыттар қала мен оған іргелес елді мекендер арасындағы қатынасты жеңілдетіп, тұрғындардың күнделікті қатынауына қолайлы жағдай жасайды.Қала әкімі қоғамдық көлік жүйесін дамыту бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да тұрғындардың сұранысын ескере отырып жалғасатынын атап өтті.Жаңа маршруттардың іске қосылуы - қала инфрақұрылымын дамыту мен тұрғындардың өмір сапасын арттыруға бағытталған маңызды қадамдардың бірі.Алатау қаласында инфрақұрылымды дамыту және тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыру жұмыстары алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғасатын болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/1179950?lang=kk

2026 жылғы 11 наурыз. Қазақстан Республикасының Молдова Республикасындағы Елшісі А. Айдарбеков Молдова мемлекеттік университетінің «Халықаралық қатынастар» факультетінің студенттерімен кездесу өткізді. Аталған студенттер Молдова Жас дипломаттар қауымдастығының мүшелері болып табылады.Кездесу барысында Елші Қазақстан Республикасының сыртқы саясатының басым бағыттары, халықаралық ынтымақтастықты дамытудағы дипломатияның рөлі, сондай-ақ Қазақстан мен Молдова арасындағы өзара іс-қимылдың негізгі бағыттары туралы айтып өтті.Елшілік қызметкерлері студенттер үшін Қазақстанның тарихы, мәдениеті және қазіргі дамуы туралы, сондай-ақ Қазақстан Республикасында жаңа Конституцияны қабылдау жөніндегі республикалық референдум туралы презентациялар өткізді. Іс-шараның практикалық бөлігі қатысушылардың қызығушылығын тудырды. Оның аясында студенттерді дипломатиялық қызметтің элементтерімен және келіссөздер жүргізу ерекшеліктерімен таныстыруға бағытталған интерактивті ойын тапсырмалары ұйымдастырылды.Кездесу соңында студенттер дипломаттармен бейресми түрде пікір алмасып, өздерін қызықтырған сұрақтарын қою мүмкіндігіне ие болды. Қатысушылар бұл кездесу дипломатиялық қызметтің ерекшеліктерін тереңірек түсінуге мүмкіндік бергенін атап өтіп, халықаралық қатынастар мен дипломатия саласында кәсіби тұрғыда дамуға қызығушылық білдірді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-kishinev/press/news/details/1179939?lang=kk

Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті микро және шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін өсімпұлдар мен айыппұлдарды есептен шығару жұмыстары жүргізіліп жатқанын хабарлайды.Аталған жұмыс Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2026 жылғы 13 ақпандағы №13 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылуда.2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша салық төлеушілердің жеке шоттарында есепте тұрған өсімпұлдар мен айыппұлдар есептен шығаруға жатады.Негізгі шарт — 2026 жылғы 1 қаңтар мен 31 наурыз аралығында негізгі салық берешегін толық өтеу.Есептен шығару салық төлеушілердің жеке шоттарын түгендеу қорытындысы бойынша жүргізіледі.Негізгі қарызды өтеңіз — өсімпұл есептен шығарылады. Мүмкіндікті жіберіп алмаңыз!Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-mangistau/press/news/details/1179916?lang=kk

Абу Даби, 2026 жылғы 11 наурыз – Қазақстан Республикасының Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Елшісі Рауан Жұмабек Абу Дабидің Қоршаған ортаны қорғау агенттігі Директорлар кеңесі төрағасының орынбасары әрі Агенттіктің Атқарушы комитетінің төрағасы Мұхаммед бен Ахмед әл-Бауардимен кездесті.Кездесу барысында қазақ дипломаты Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаевтың атынан биыл 22-24 сәуірде Астанада өтетін Өңірлік экологиялық саммитке шақыруды табыстады.Елші Р.Жұмабек сондай-ақ Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Халықаралық су ұйымын құру жөніндегі бастамасы туралы ақпарат беріп, жаһандық су дипломатиясын дамыту үшін мемлекеттер арасындағы өзара іс-қимылды нығайтудың маңыздылығын атап өтті.Осы тұрғыда тараптар Қазақстан мен БАӘ-нің экологиялық және су жөніндегі мәселелерді ілгерілету бағытындағы күш-жігері өзара толықтыруды қажет ететінімен, оның ішінде Әмірліктер тарапының 2026 жылғы желтоқсанда Абу Дабиде өтетін БҰҰ-ның III Су конференциясына дайындық аясында ерекше мәні бар екенімен келісті. Сонымен қатар, екі елдің бұл бағыттағы іс-қимылдары үйлестіруге әрі табиғи ресурстарды тұрақты басқару саласындағы халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға бағытталғаны айтылды.Өз кезегінде Мұхаммед бен Ахмед әл-Бауарди Әмірліктер тарапының Қазақстанмен ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге дайын екенін растады.Сондай-ақ, ол елімізде жүзеге асырылып жатқан Сұңқарларды табиғатқа жіберу жөніндегі шейх Заид бағдарламасының экологиялық маңызын атап өтіп, бұл бастама жыртқыш құстардың популяциясын қалпына келтіруге және табиғи тепе-теңдікті сақтауды көздейтінін айтты.Кездесу соңында тараптар алдағы халықаралық іс-шаралар Қазақстанның Экология және табиғи ресурстар министрлігі мен Абу Даби Қоршаған ортаны қорғау агенттігі арасындағы ынтымақтастықты дамытуға және бірлескен жобаларды әзірлеуге маңызды алаң бола алатынын атап өтті.Анықтама: Мұхаммед бен Ахмед әл-Бауарди – БАӘ-нің тәжірибелі мемлекеттік қайраткері. Ол елдің қорғаныс саясатын қалыптастыруға, ұлттық қауіпсіздігін нығайтуға елеулі үлес қосқан, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау саласындағы қызметке белсенді қатысады.- 2016–2024 жж. – БАӘ Қорғаныс істері жөніндегі мемлекеттік министрі;- 2024 жылдан бастап – Абу Даби Қоршаған ортаны қорғау агенттігі Директорлар кеңесі төрағасының орынбасары және Агенттіктің Атқарушы комитетінің төрағасы.Абу Даби Қоршаған ортаны қорғау агенттігі – 1996 жылы құрылған мемлекеттік орган, сондай-ақ агенттік экологиялық саясатты қалыптастыру және жүзеге асыру, табиғи ресурстарды қорғау мәселелеріне жауап береді. Ол биоалуантүрлілікті сақтау, қоршаған ортаның жай-күйін мониторингтеу және БАӘ-де табиғатты тұрақты пайдалануды дамыту бағытында жұмыс жүргізеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-abudhabi/press/news/details/1179919?lang=kk

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-mendykarin-audany-akimat/press/news/details/1179906?lang=kk

В деревне Кызылтобе зажгли свечи.🛑Красная деревня районного управления полиции.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mangystau-munaily-qyzyltobe/press/news/details/1179866?lang=kk

Құрметті тұтынушылар!Желілерді (күрделі жөндеу/техникалық қызмет көрсету/жаңарту) жұмыстарын жүргізуге байланысты: ӘЖ-0,4кВ, ӘЖ-10кВ, КТП-10/0,4кВ. -10кВ «Кр.Партизан-Дружба 1» КТПГ №3 электр қондырғыларын өшіру жоспарланған.Жұмыстар 13.03.2026 ж. күні жүргізіледі, осыған байланысты келесі мекенжайлар/нысандар бойынша электр энергиясын беру уақытша тоқтатылады:Сағат 10:00-ден 17:00-ге дейін Дружба кенті, көшелер: Садовая, Пионерская, Строительная, Степная, 30 лет Целины, 40 лет Победы, 70 лет Октября, 30 лет Победы.Электр энергиясының өшірілуіне алдын ала дайындалуыңызды сұраймыз. Келтірілген қолайсыздықтар үшін кешірім өтінеміз және түсіністік танытқандарыңыз үшін алғыс айтамыз! Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-kalasy-akimat/press/news/details/1179883?lang=kk

Зейнетақыныңжеткіліктілігіұғымы Жеткіліктізейнетақытабысы– бұладамзейнеткерліккешыққаннанкейінбұрынғыөмірсүрусапасынсақтап, елеуліқаржылықшектеулердісезінбейөмірсүруінемүмкіндікберетінтөлеммөлшері. Зейнетақы жүйесінің жеткіліктілігін айқындайтын негізгі көрсеткіштердің бірі – кірісті алмастыру коэффициенті (КАК). Бұл көрсеткіш зейнеткердің бұрынғы жалақысының қандай үлесін зейнетақы ретінде алатынын көрсетеді. Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) ұсынымдарына сәйкес, егер кірісті алмастыру коэффициенті еңбекке жарамды кезінде алып отырған табысының кемінде 40%-ын құраса, зейнетақы жеткілікті деп есептеледі. Қазіргі уақытта Қазақстанда бұл көрсеткіш орта есеппен шамамен 41% деңгейінде.Еске сала кетейік, бүгінде Қазақстанда көпдеңгейлі зейнетақы жүйесі жұмыс істейді. Ол базалық және ынтымақты (мемлекет есебінен қаржыландырылады), міндетті және ерікті (салымшылардың жеке зейнетақы жинақтары, инвестициялық кірісі және жұмыс берушінің жарналары есебінен қалыптасады) деңгейлерден тұрады. Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын ынтымақты зейнетақының көлемі біртіндеп азайып келеді. Өйткені оны тағайындау кезінде тек 1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі еңбек өтілі ғана есепке алынады. 2040 жылдардың басында зейнетке мұндай еңбек өтілі жоқ адамдар шыға бастайды. Бұл азаматтар ынтымақты зейнетақы алмайды. Сондықтан олардың зейнетақысының мөлшері тікелей жинақталған қаражат көлеміне байланысты болады. Зейнетақының жеткілікті мөлшерін қамтамасыз ету үшін үш негізгі фактор маңызды:жинақ қалыптастыру кезеңі;жарналардың тұрақтылығы;жарналардың толық төленуі.Енді осы мәселелерді есептеулер арқылы рет-ретімен қарастырайық. Жинақ қалыптастыру кезеңі Салымшы зейнетақы жүйесіне қаншалықты ерте қатысса, оның жинақтау кезеңі соншалықты ұзақ болады. Бұл өз кезегінде жинақталған қаражаттың көбірек болуына және жинақтаушы компоненттен алынатын төлемдердің ұлғаюына мүмкіндік береді.Төмендегі кестеде салымшының қанша жыл бойы жарна аударуына байланысты зейнетақы қаражатының қорытынды сомасы қалай өзгеретінін көрсететін салыстырмалы есеп берілген. Есептеукезіндеорташаайлықжалақымөлшеріескерілді. ЖЗЖ-ғақатысумерзіміЗейнет жасына жеткендегі жинақ сомасы (инвестициялық кіріс есебімен), теңгеЗейнетақы алатын алғашқы жылы БЖЗҚ-дан ай сайынғы төлем, теңге20 жыл17 687 11395 80530 жыл34 087 138184 63840 жыл57 422 226311 037        *барлықсомалар 2026 жылғыбағаменкөрсетілген  Зейнетақыжарналарыныңтұрақтылығы мен толықтығы Зейнетақыжарналарыныңтұрақтытүрдетөленуі де аса маңызды. Егер қызметкердің міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) және жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) бүкіл еңбек қызметі барысында жылына 12 рет тұрақты төленсе, орташа табысы бар салымшы ХЕҰ белгілеген ең төменгі стандарттан (40%) төмен болмайтын табысты қамтамасыз ететін жиынтық зейнетақы төлемдеріне үміт арта алады. Жиынтық зейнетақы (жеке зейнетақы жинақтары мен базалық зейнетақы есебінен) бойынша жүргізілген есептеулер жарналардың тұрақтылығы болашақ зейнетақы мөлшеріне тікелей әсер ететінін көрсетеді: жарналар неғұрлым жиі төленсе, төлемдер де соғұрлым жоғары болады. Тиісінше, кірісті алмастыру коэффиценті де өседі.  Зейнетақы жарналарының жиілігі (жылішіндежарнатөленген ай лар саны)Жұмыспен өзін өзі қамтыған адам жарнаны тұрақты төлеген кездегі алғашқы жиынтық зейнетақы төлемінің мөлшері   Совокупный КЗД, при условии уплаты взносов с СМЗ                       6                  251 59529%                       8                    318 50932%                       12              452 33835%*барлықсомалар 2026 жылғыбағаменкөрсетілгенОсылайша, міндеттізейнетақыжарналарыорташажалақыдан ай сайынтөленгенжағдайда, жинақтаушыжәнебазалыққұрамдауыштаресебіненжиынтықкірісті алмастырукоэффициентікемінде 35% болады. Бұл кезеңде зейнетке шығатын азаматтар ынтымақты зейнетақы алмайды. Алайда болашақта бұл бөлікті жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) арқылы төленетін қаражат алмастырып, халықаралық стандарттарға сәйкес кемінде 40% деңгейіндегі кірісті алмастыру коэффициентіне қол жеткізу күтілуде.Жинақтау кезеңі мен жарналардың тұрақтылығы базалық зейнетақы мөлшеріне де тікелей әсер етеді. Бұл төлем зейнет жасына жеткенде тағайындалады және адамның зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне байланысты болады. 2023 жылдан бастап бес жыл ішінде минималды базалық зейнетақыны кезең-кезеңімен арттыру жүзеге асырылуда: еңбек өтілі 10 жылға дейін болған жағдайда – күнкөріс минимумының 70%-ына дейін; ең жоғары мөлшері – 2026 жылы күнкөріс минимумының 118%-ы, 2027 жылдан бастап 120%-ы (жалпы еңбек өтілі 34 жыл және одан көп болған жағдайда). 1998 жылдан кейінгі еңбек өтілі тек тұрақты төленген міндетті зейнетақы жарналары арқылы ғана расталады. Зейнетақының ұлғаюына немесе азаюына тағы не әсер етеді? Жалпы зейнетақы көлеміне инвестициялық кіріс елеулі үлес қосады. 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша салымшылардың жиынтық зейнетақы жинақтарындағы орташа жинақталған инвестициялық кірістің үлесі 41,4% болды. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, жинақтаушы зейнетақы жүйесіне толыққанды қатысқан жағдайда зейнетке шығу сәтінде жеке зейнетақы жинақтарындағы инвестициялық кірістің үлесі 70–80%-ға дейін жетуі мүмкін.Салымшы зейнетақы жүйесіне неғұрлым ерте қосылып, жарналарды тұрақты әрі толық төлесе, инвестициялық кірістің тиімділігі де жоғары болады. Сонымен қатар салымшылар өз жинақтарын инвестициялық басқаруға қатыстыру мүмкіндігіне ие. Бүгінде БЖЗҚ салымшылары міндетті зейнетақы жинақтарының 50%-ына дейін, ерікті зейнетақы жинақтарын 100% -ын өз таңдауы бойынша жеке басқарушы компаниялардың (ИПБ) басқаруына бере алады. Қазақстандықтар зейнетақы жинақтарын ерікті зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) арқылы да айтарлықтай арттыра алады. Мұндай жарналарды өзіңіз, жақындарыңыз, соның ішінде кәмелетке толмаған балалар үшін де төлеуге болады. Заңды тұлғалар да өз қызметкерлері үшін ерікті зейнетақы жарналарын аударып, оны әлеуметтік пакет құрамына енгізе алады. Ерікті жарналар үшін заңнамада салықтық жеңілдіктер, толық көлемде басқарушы компанияларға беру құқығы, төлемдерді зейнет жасына дейін – 50 жастан бастап алу мүмкіндігі қарастырылған. Ал зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын алу болашақтағы зейнетақы табысын едәуір азайтуы мүмкін. Жинақтарды алу кезінде шотта қалуы тиіс минималды жеткіліктілік шегі – бұл болашақта ай сайынғы төлемдердің ең төменгі зейнетақы мөлшерінен кем болмауын қамтамасыз ететін зейнетақы жинақтарының ең төменгі көлемі. Бұл ретте болашақтағы міндетті жарналардың тұрақты төленуі болжанады. Басқаша айтқанда, ең төменгі жеткіліктілік шегі – бұл салымшы зейнет жасына жеткенде базалық зейнетақымен бірге ең төменгі зейнетақы мөлшерінен кем болмайтын төлем мөлшерін қамтамасыз ететін ең аз жинақ көлемі. Салымшыларға қолайлы болу үшін БЖЗҚ «Зейнетақы калькуляторы» және «Дербес зейнетақы жоспары» қызметтерін ұсынады. Бұл құралдар болашақтағы төлем мөлшерін алдын ала есептеп, жинақтау стратегиясын түзетуге мүмкіндік береді. Аталған қызметтер БЖЗҚ сайты мен мобильді қосымшасында қолжетімді. ҚорытындыЗейнетақы – ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлаудың маңызды бөлігі. Оның тиімділігі салымшының белсенділігі мен жауапкершілігіне тікелей байланысты. Салымшы зейнетақы активтерін неғұрлым ерте қалыптастыра бастаса, болашақта алатын зейнетақы табысы да соғұрлым жоғары болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-rudnyi-kalasy-akimat/press/news/details/1180178?lang=kk

2026 ж. 12 наурыз, Стокгольм – Қазақстан Республикасының Швеция Корольдігіндегі Елшісі Олжас Сүлейменов Стокгольм қаласындағы ұйымның штаб-пәтерінде Демократия және сайлауға жәрдемдесу жөніндегі халықаралық институттың (International Institute for Democracy and Electoral Assistance, International IDEA) Бас хатшысы Кевин Касас-Саморамен кездесу өткізді.Әңгімелесу барысында Елші Қазақстан Республикасында жүргізіліп жатқан конституциялық реформаның қазіргі кезеңі туралы, оның институционалдық тепе-теңдікті нығайтуға, тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін дамытуға және мемлекеттік басқаруды жаңғыртуға бағытталғаны жөнінде ақпарат берді.Реформаның негізгі бағыттары туралы кеңейтілген мәлімет ұсынылып, сондай-ақ Қазақстан қабылданатын өзгерістердің құқықтық айқындығы мен демократиялық легитимділігі қағидаттарына берік екенін атап өтті.Бас хатшы жүргізіліп жатқан өзгерістердің жүйелі сипатын атап өтіп, Қазақстанның демократиялық институттарды одан әрі дамытуға бағытталған күш-жігерін оң бағалады.Тараптар институционалдық даму мен электоралдық үдерістер саласында кәсіби және сараптамалық диалогты жалғастырудың маңыздылығын атап өтті.Кездесу сындарлы жағдайда өтіп, тараптардың ынтымақтастықты одан әрі тереңдетуге өзара мүдделі екенін растады.Анықтама: International IDEA – 1995 жылы құрылған үкіметаралық халықаралық ұйым. Оның мақсаты – орнықты демократиялық институттарды дамытуға жәрдемдесу, сайлау үдерістерін жетілдіру және әлемнің әртүрлі өңірлерінде конституциялық құрылысты қолдау. IDEA халықаралық үкіметаралық ұйым мәртебесіне ие және БҰҰ, ЕО, ЕҚЫҰ және басқа да халықаралық құрылымдармен ынтымақтаса отырып, демократия және мемлекеттік басқару мәселелері бойынша сараптамалық әрі консультативтік алаң ретінде қызмет атқарады. Ұйым құрамына Еуропа, Азия, Африка, Латын Америкасы және басқа өңірлерден отыздан астам мемлекет кіреді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-stockholm/press/news/details/1179690?lang=kk

    👤 Кім қолдана алады:Жеке кәсіпкерлер;Қазақстан Республикасының резиденті болып табылатын заңды тұлғалар (тыйым салынған санаттарды қоспағанда).     💸 Табыс:Жылдық табыс тиісті жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша 600 000 еселенген АЕК мөлшерінен аспауға тиіс;Шаруа және фермер қожалықтарының табыстары есепке алынбайды.    🌱 Қызмет түрлері:ҚР Үкіметі бекіткен тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесіне кірмейтін қызмет түрлеріне ғана рұқсат етіледі.     🚫 АСР қолдануға құқығы жоқ тұлғалар:Басқа заңды тұлғалардың қатысу үлесі 25%-дан асатын заңды тұлғалар;Құрылтайшылары/қатысушылары АСР қолданатын немесе АСР-дегі басқа заңды тұлғаларға қатысатын заңды тұлғалар;АСР қолданатын заңды тұлғаның қатысушысы болып табылатын жеке тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер;Коммерциялық емес ұйымдар;Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтардың, сондай-ақ «Астана Хабтың» қатысушылары;Бірлескен қызмет туралы шарттар бойынша салық төлеушілер.    🗓 Есеп пен есептілік:ҚР Салық кодексінің 20-тарауына сәйкес салықтық есеп жүргізу;Төлем көзінен ұсталатын жеке табыс салығы бойынша салық агентінің міндеттерін ҚР Салық кодексінің 43-тарауына сәйкес орындау;Салық және есепті кезең — жартыжылдық. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1179711?lang=kk

Нью-Дели, 2026 жылғы 12 наурыз - Үндістанның жетекші жоғары оқу орындарының бірі Джавахарлал Неру университетінде «Constitutional Reform and Democratic Transformation in Kazakhstan: Implications for Governance and Kazakhstan-India Relations» тақырыбында дөңгелек үстел өтті. Іс-шара Қазақстан Республикасының Үндістандағы Елшілігінің бастамасымен ұйымдастырылып, университетпен бірлесіп өткізілді.Іс-шара барысында Қазақстан Республикасының Үндістандағы Елшісі Азамат Ескараев Қазақстанда жүргізіліп жатқан саяси және институционалдық реформалар туралы айтып, олардың саяси жүйені жаңғыртуға, демократиялық институттарды нығайтуға және заң үстемдігін дамытуға бағытталғанын атап өтті. Сонымен бірге 15 наурызда өтетін конституциялық өзгерістер бойынша жалпыұлттық референдумның маңыздылығына тоқталды.Елші А. Есқараев сондай-ақ Қазақстан мен Үндістан арасындағы білім беру саласындағы ынтымақтастықтың маңызын және академиялық байланыстардың одан әрі дамып келе жатқанын атап өтті.Халықаралық зерттеулер мектебінің деканы профессор Шарад Сони және Ресей және Орталық Азияны зерттеу орталығының жетекшісі, профессор Прити Д. Дас реформалардың маңыздылығын атап өтіп, олардың екі ел арасындағы ынтымақтастықтың дамуына оң әсер ететінін айтты.Үндістанның Қазақстандағы бұрынғы Елшісі Қазақстандағы конституциялық дамудың тарихи кезеңдеріне тоқталып, елдің ұлттық бірегейлік пен аумақтық тұтастықты сақтай отырып әлеуметтік-экономикалық дамуға басымдық беретін жаһандық деңгейдегі белсенді ойыншы екенін атап өтті.Профессор Налин Кумар Мохапатра Қазақстан жүргізіп отырған рационалды саясат пен саяси тұрақтылықтың маңызын атап өтіп, елдегі даналықпен жүзеге асырылып саясат Қазақстан мен Үндістан арасындағы қатынастарды одан әрі нығайтуға мүмкіндік беретінін айтты. Профессор Санджай Кумар Пандей Қазақстан әлемдегі ең ірі теңізге шығатын жолы жоқ мемлекет ретінде демократиялық басқаруды дамытуда, ғылым мен технология саласында және нарықтық экономикаға көшуде айтарлықтай жетістіктерге жеткенін атап өтті.Chintan Research Foundation сарапшысы доктор Индрани Талукдар конституциялық өзгерістердің мақсаты саяси тұрақтылықты күшейту екенін атап өтті. Сонымен қатар ол Қазақстан мен Үндістан арасындағы жасанды интеллект, су қауіпсіздігі, технологиялар және жаңартылатын энергетика салаларындағы ынтымақтастық мүмкіндіктерін айтты.The Economic Times газетінің халықаралық қатынастар жөніндегі редакторы Дипанджан Рой Чаудхури Қазақстан мен Үндістан арасындағы цифрлық экономика, криптотехнологиялар, стратегиялық минералдар, уран жеткізу және қорғаныс салаларындағы ынтымақтастық перспективаларын атап өтті. Сондай-ақ ол Қазақстанда 100-ден астам этнос өкілдері бейбіт өмір сүретінін және Үндістан азаматтары үшін визасыз режим бар екенін айтты.Іс-шараға академиялық және сарапшылық қауымдастық, сондай-ақ талдау орталықтарының өкілдері мен университет студенттері қатысты.Дөңгелек үстел қорытындысы бойынша қатысушылар Қазақстан-Үндістан ынтымақтастығын одан әрі дамыту мәселелері бойынша пікір алмасты. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-delhi/press/news/details/1179669?lang=kk

Бангкок, 2026 жылғы 11 наурыз – Қазақстан мен Таиланд арасындағы өңіраралық ынтымақтастықты дамыту аясында Қазақстанның Таиландтағы Елшісі Марғұлан Баймұханның Аюттхая провинциясына жұмыс сапары өтті.Сапар барысында Елші М. Баймұхан провинция губернаторы Чаванин Вонгсатитчираканмен кездесу өткізді. Тараптар Қазақстан мен Таиланд арасындағы ынтымақтастықтың қазіргі жай-күйі мен болашағын, сондай-ақ өңіраралық байланыстар мен экономикалық өзара іс-қимылды дамыту мәселелерін талқылады.Қазақстанның Елшісі М. Баймұхан губернаторды Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдау мәселесі бойынша алдағы республикалық референдумның маңыздылығы, елде жүзеге асырылып жатқан саяси және әлеуметтік-экономикалық реформалар, сондай-ақ Қазақстан мен Таиландтың сыртқы саяси ведомстволары арасындағы саяси консультациялардың қорытындылары туралы хабардар етті. Әсіресе Қазақстанның экономикалық әлеуеті мен екі ел арасындағы сауда-инвестициялық ынтымақтастықты кеңейту мүмкіндіктеріне ерекше назар аударылды.Өз кезегінде губернатор Ч. Вонгсатитчиракан Қазақстанға сапар жасауға қызығушылық білдіріп, өнеркәсіптік кооперацияны дамыту үшін жоғары әлеует бар екенін атап өтті. Ол Аюттхая провинциясында орналасқан бес индустриялық аймақ туралы айтып, онда шетелдік инвесторлар мен халықаралық компаниялар үшін қолайлы жағдайлар жасалғанын жеткізді.Сапар аясында Елші провинцияның іскерлік қауымдастығы өкілдерімен, соның ішінде Таиланд өнеркәсіп федерациясы (FTI Ayutthaya), Аюттхая Сауда палатасы және провинция Банкирлер қауымдастығының басшылығымен кездесулер өткізді.Сондай-ақ Елші М.Баймұхан парфюмериялық өнімдер шығаратын тай-қытай бірлескен кәсіпорны «TCFF» өндірістік нысанын аралап, компанияның Орталық Азия нарығына шығу перспективаларын талқылады. Келіссөздер нәтижесінде компанияның биыл мамыр және қараша айларында Қазақстанда өтетін тамақ өнеркәсібі мен фармацевтика салаларына арналған халықаралық көрмелерге қатысуы жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілді. Елші Қазақстан экономикасының басым салалары, сондай-ақ елдегі арнайы экономикалық және индустриялық аймақтарда жұмыс істеу мүмкіндіктері туралы ақпарат ұсынып, тай компанияларын ынтымақтастықты кеңейтуге шақырды.Бұдан бөлек, М. Баймұхан электротехникалық жабдықтар өндіруге маманданған халықаралық «Nidec» корпорациясының өндірістік алаңына барды. Келіссөздер нәтижесінде қазақстандық студенттердің кәсіпорында өндірістік практикадан өту мүмкіндігі жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілді.Білім беру саласындағы ынтымақтастықты кеңейту аясында Елші Маха Чулалонгкорн Раджавидьялая буддистік университеті мемлекеттік университетіне барды. Аталған оқу орнында шамамен 25 мың студент білім алады, олардың шамамен 20 пайызын шетелдік студенттер құрайды.Университетте жоғары оқу орнының басшылығымен кездесу өтті, сондай-ақ Елші студенттер мен тыңдаушыларға дәріс оқыды. Дәріс барысында ол Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан конституциялық реформалар, елдің конфессияаралық және өркениетаралық диалогты ілгерілетудегі рөлі, сондай-ақ Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері съезі Хатшылығының қызметі туралы баяндады. Аталған бастама діндер мен мәдениеттер арасындағы өзара түсіністік, бейбітшілік пен келісімді нығайтуға бағытталған.Сапар бағдарламасының соңында университет аумағында Қазақстанның Таиландтағы Елшілігі атынан символикалық ағаш отырғызу рәсімі өтті.Өткізілген кездесулер Қазақстан мен Таиланд арасындағы сауда-экономикалық, өңіраралық және білім беру салаларындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға, сондай-ақ екі елдің іскерлік қауымдастықтары, академиялық мекемелері мен өңірлері арасындағы тікелей байланыстарды кеңейтуге өзара қызығушылық бар екенін растады.Анықтама үшін:Аюттхая провинциясы – Бангкоктан шамамен 80 км солтүстікте орналасқан Таиландтың орталық провинциясы. Өңір өзінің бай тарихи-мәдени мұрасымен танымал, соның ішінде Аюттхая тарихи паркі бар, ол ЮНЕСКО Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілген. Сонымен қатар провинция Таиландтың маңызды индустриялық орталықтарының бірі болып табылады: мұнда ірі өнеркәсіптік және индустриялық парктер, автомобиль, электроника және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары, сондай-ақ орталық Таиландтың маңызды логистикалық және өндірістік хабтары орналасқан.Nidec – электр қозғалтқыштары мен электротехникалық жабдықтар өндіру саласындағы әлемдік көшбасшылардың бірі болып табылатын жапондық жаһандық корпорация. Топ 40 елдегі 230-дан астам компанияны біріктіреді және 100 мыңнан астам қызметкерді жұмыспен қамтиды.«TCFF» – тамақ және косметика өнеркәсібіне арналған хош иістендіргіштер мен парфюмериялық өнімдер өндіретін тай компаниясы. Өнімдерін халықаралық нарықтарға, соның ішінде Қазақстанға экспорттайды. Компанияның жылдық айналымы шамамен 200 млн АҚШ долларын құрайды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-thailand/press/news/details/1179661?lang=kk

"Бір ауыл – бір өнім" жобасының қазақстандық өнімі FOODEX JAPAN 2026 халықаралық азық-түлік көрмесінде ұсынылған. Отандық өндірушілердің қатысуы өңірлік тауарларды ілгерілетуге, ауыл кәсіпкерлерін қолдауға және олардың шетелдік нарықтарға қатысуын арттыруға бағытталған.Көрме Токиодағы Tokyo Big Sight көрме орталығында өткізіледі. Бұл биылғы жылы 51-рет өткізіліп отырған Азиядағы ең ірі азық-түлік алаңының бірі. Қазақстан отандық өндірушілердің өнімін ұсына отырып, екінші жыл қатарынан іс-шараға қатысады. Көрменің алғашқы күнінде Қазақстанның ұлттық стенді келушілер мен кәсіби сатып алушылардың назарын аударды. Қазақстандық бал ерекше қызығушылық тудырды. Оның жоғары сапасын Жапон ара өсірушілер қауымдастығы атап өтті.Ағымдағы жылы көрмеде еліміздің әртүрлі өңірінде өндірілген өнімнің он түрі ұсынылған. Олардың ішінде күнбағыс және беде балы, жантақ балы, балқарағай майы, иван шайы, жантақ шайы, балқарағай ұны, түйе сүті ұнтағы және шырша эфир майы бар. Мұндай халықаралық алаңдарға қатысу отандық өндірушілер үшін жаңа мүмкіндік туғызып, қазақстандық өнімді шетелде ілгерілетуге ықпал етеді.Ұйымдастырушылардың айтуынша, өткен жылы көрмеге әлемнің 74 елі мен аймағынан 2930 компания қатысып, кәсіби келушілер саны 72 мыңнан асты.Естеріңізге сала кетейік, 2025 жылы FOODEX JAPAN-да 2023-2024 жылдардағы БАБӨ жобасының өнімдері ұсынылған болатын. Сол кезде қазақстандық бал мен Алтай шайлары қатысушылардың ең көп қызығушылығын тудырған. Ал жантақ балы көрменің үздік үштігіне кірді. FOODEX JAPAN 2026 жұмысы 13 наурызға дейін жалғасады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1179642?lang=kk

Бұл туралы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының ІІІ республикалық форумында айтты.«Біз бір ел болып жаңа кезеңге қадам бастық. Мемлекеттік мекемелер жекелеген басшылардың қалауына қарай емес, Конституцияға және тиісті заңға сәйкес жұмыс істейді. Саяси жаңғырудың мән-маңызы да – осында.Мемлекеттік биліктің табиғи, яғни эволюциялық жолмен дамуы мызғымас сипатқа ие болды. Бұл маңызды жұмысты тоқтату, тіпті, өткенді кері қайтару да мүмкін емес. Себебі халық ондайға жол бермейді. Мен бұған кәміл сенемін.Бүгінде мемлекеттік құрылымның жаңа үлгісі ұсынылып отыр. Соған сәйкес биліктің барлық тармағы шешім қабылдаған кезде бірдей тәуелсіз болады. Ал Президент олардың кедергісіз, үйлесімді жұмысын қамтамасыз етеді.Еліміздің басты өкілді органы – Құрылтайдың құзыреті кеңейе түседі. Бір палаталы Парламент тиімді заң шығару қызметін жүзеге асыруға мүмкіндік береді.Әлемдік тәртіп пен ішкі реформалар түбегейлі өзгеріп жатқан кезеңде заманауи сын-қатерлерге дер кезінде төтеп беру бәсекеге қабілетті мемлекеттің басты сипатына айналды. Сондықтан бұл шешімнің маңызы зор», - деді Президент.Сонымен қатар, Мемлекет басшысы жоғары кеңесші орган саналатын Халық Кеңесі мемлекет пен қоғам, әртүрлі әлеуметтік-этностық топтар арасында сенімді байланыс орнататынын айтты.«Халық Кеңесіне заң шығару бастамасын беру оның институционалдық рөлін нығайта түседі.Барлық саяси жаңғыру ел тағдырына институционалдық жауапкершілікті күшейту ниетінен туындап отыр. Бір ғана тірекке арқа сүйеген саяси жүйе әлсіз болады әрі ұзаққа шыдамайды. Мұны әлемдік тәжірибе дәлелдеді.Біз, шын мәнінде, халықтық билік қалыптастырудамыз. Оның өзегінде әлеуметтік әділдік, жасампаз отаншылдық, Заң мен тәртіп үстемдігі, азаматтардың заңды құқықтары мен бостандықтарын сақтау, білім, ғылым және технологияның дамуына басымдық беру, мемлекетіміздің Тәуелсіздігін, егемендігі мен аумақтық тұтастығын қорғау секілді ешқашан ескірмейтін, мәнін жоймайтын құндылықтар жатыр», - деді ол.Президент 1995 жылғы Конституцияда мемлекеттік билікті нығайтуға басымдық берілгеніне назар аударды. Өйткені, оның айтуынша,  сол заманның биігінен қарағанда, бұл орынды еді. Өйткені Тәуелсіздіктің елең-алаңында заң шығару қызметін қамтамасыз ету қажет болды.«Қолданыстағы Конституцияны сынға алудың қажеті жоқ. Өйткені бұл құжат мемлекетіміздің іргесін бекемдеуге оң ықпал етті.Біз Әділетті Қазақстанды құрып жатырмыз. Сондықтан Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың ерекше тарихи еңбегін ұмытпағанымыз ләзім.Қазіргі қоғам өмірінде «Адам мемлекет үшін емес, мемлекет адам үшін» деген қағидаттың өзектілігі артты. Сондықтан жаңа Конституцияның бойынан осы ұстаным анық аңғарылады.Адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғауға 30 баптан тұратын ең үлкен бөлімнің арналуы тегін емес. Бұл – Ата заңның шамамен үштен бірі. Салыстырмалы түрде айтсақ, Президент туралы бөлім небәрі 10 баптан тұрады.Азаматтарымыздың құқығына қатысты көптеген нормаға жаңа мазмұн беріліп, мән-маңызы арта түсті. Еліміздің тарихи-мәдени мұрасын, отбасылық және адами құндылықтарды көздің қарашығындай сақтайтынымызды Ата заң деңгейінде айқындадық.Бұл – халқымыздың ажырамас құқығы. Ешбір саясаткердің, иә болмаса қоғам белсендісінің, шетелдік немесе отандық үкіметтік емес ұйымның ешқашан бұған күмән келтіруіне, сынап-мінеуіне қақысы жоқ. Оған жол бермейміз.Халқымыздың басым бөлігі отбасын қолдау бағытындағы мемлекеттік саясатты құптайды. Өйткені отбасы дегеніміз – ұлттың жаңа қасиетін қалыптастырып, адал азаматты тәрбиелеп шығаратын алтын ұя.Азаматтарымыздың мүддесін қорғау – ең маңызды мемлекеттік міндет. Сайып келгенде, бұл егемендігімізге, ұлтымыздың баянды болашағына қатысты мәселе», - деді Мемлекет басшысы.

Мемлекет басшысы Астана қаласында өткен мәслихат депутаттарының ІІІ республикалық форумында осылай деді.«Жаңа Конституцияның мазмұны шын мәнінде халықтық сипатқа ие. Бұл маңызды құжат жұртымызға, әсіресе, өскелең ұрпақ пен жастардың игілігіне қызмет етеді.Жаңа Конституция – жастарға өмірде бағыт-бағдар сілтейтін темірқазық іспеттес. Өйткені өзгерістерге толы жаңа дәуірде елдің де, жердің иесі, қорғаны – жастар. Сондықтан бұл құжатты Қазақстанның алдағы онжылдықтардағы орнықты дамуына негіз қалайтын саяси тұғыры десек, қателеспейміз.Қазіргі конституциялық реформаны Ата заңымызға 2022 жылы енгізілген өзгерістерден бөліп қарауға болмайды. Ол кезде бас құжаттың үштен бірі жаңартылды. Бізге сол уақыттың өзінде жаңа Конституция қабылдауға болар еді. Осындай ұсыныс көптеген қоғамдық алаңда, сарапшылар ортасында айтылды.Дегенмен бірқатар саяси жаңашылдықты жүзеге асырып, содан кейін ғана еліміздің конституциялық негіздерін біртіндеп өзгертуге кірісу жөнінде шешім қабылданды. Жасыратын ештеңесі жоқ, бұл менің шешім.Қазіргі конституциялық реформа қоғам сұранысына сай келеді, сондықтан халықтық сипатқа ие болды. Әуелі күн тәртібіне парламенттік реформа мәселесі ғана қойылған еді. Алайда қоғамдық талқылаулар бұл бастаманың аясынан шығып кетті.Азаматтардан төрт мыңға жуық ұсыныс түсті. Оның 15 пайызға жуығы Парламенттің қызметіне қатысты, ал қалғаны ауқымды конституциялық реформаның түрлі аспектісін қамтыды. Нәтижесінде конституциялық комиссияға келіп түскен өтініштердің саны он екі мыңға жетті.Негізгі заңның жобасына қатысты талқылаулар жарты жылдан астам уақытқа созылды. Бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды.Жалпы, бұл үдеріске бүкіл қоғам білек сыбанып кірісті. Азаматтарымыз eGov және eOtinish платформаларында ойларын ортаға салды. Комиссия отырыстарын әлеуметтік желілер арқылы тікелей эфирде көргендер саны миллионнан асты», - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.Президент Халық Конституциясының мәтінімен жұмыс істеген азаматтарға алғыс айтты«Ауқымы жағынан да, құрамындағы мамандардың кәсіби деңгейі тұрғысынан алып қарасақ та теңдесі жоқ Комиссия өте көп жұмыс атқарды. Мыңдаған ұсынысты жүйелеп, ретке келтіру – оңай шаруа емес.Мен осы сәтті пайдаланып, Халық Конституциясының мәтінімен жұмыс істеген барша азаматқа тағы да зор алғыс айтамын. Сондай-ақ ел тағдырына тікелей әсер ететін мәселеге бейжай қарамай, өз ұсыныстарын жолдаған адамдарға шынайы ризашылығымды білдіремін.Сарапшылар барлық негізгі мәселе бойынша ортақ мәмілеге келген соң ғана жаңа Конституцияның соңғы жобасы бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланып, республикалық референдумға шығарылды.Енді алдағы жексенбіде халқымыз дауыс береді. Бұл референдумның Қазақстан тарихындағы орны ерекше болатыны сөзсіз», - деді Мемлекет басшысы.Сондай-ақ азаматтар Конституция жобасын қолдаған жағдайда еліміздің ұзақмерзімді тұрақты дамуына жол ашатын саяси жүйе қалыптасатынын жеткізді.«Азаматтарымыз Конституция жобасын қолдаған жағдайда Қазақстанда жаңа, анағұрлым тиімді, яғни, еліміздің ұзақмерзімді тұрақты дамуына жол ашатын саяси жүйе қалыптасады.Конституциялық Сот төрағасы мен судьяларының, Жоғары Сот төрағасының және Бас прокурордың өкілеттілік мерзімін шектейтін ережелер Конституция жобасындағы жаңашылдық болды. Негізгі заң жобасына сәйкес, бір адам аталған қызметтерге бір реттен артық тағайындалмайды.Мемлекеттегі жоғары лауазымды тұлғаларының өкілеттігін бір мерзіммен шектеу – бұрын-соңды болмаған саяси жаңашылдық.Сонымен қатар Құрылтайдың Конституциялық Сот пен Жоғарғы Сот судьяларын қол сұғылмау кепілдігінен айыру, Премьер-министрді тағайындауға келісім беру құзыреті сақталады. Осылайша, тежемелік және тепе-теңдік жүйесі нығайып, оның тиімділігі арта түседі.Енді бір палаталы Парламентте Президент квотасы болмайды. Оны сақтауға да болар еді. Конституциялық реформа жөнінде келіп түскен ұсыныстардың қатарында осы квотаны күшінде қалдыру туралы да көп айтылды. Бірақ депутаттар ешқандай артықшылықсыз бірыңғай ереже бойынша сайлануға тиіс деп санаймын.Президенттің жақын туыстарының мемлекеттік саяси қызметші лауазымын атқаруына, тіпті, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің басшысы болуына тыйым салатын норма айрықша мәнге ие. Бұл ереже биліктегі отбасылық жүйеге және оның бір қолға шоғырлануына тосқауыл қояды.Кейбір ықпалды адамдар, басқаша айтқанда «сұр кардиналдар» немесе «саясат сахнасының сыртындағы ойыншылар» мемлекеттік институттарды алмастырмауы керек. Бұл тәжірибе түбегейлі жойылды», - деді Президент.

Әкімдіктегі бюджеттік комиссияның құрамына білімді, беделді мәслихат депутаттарын қосқан жөн. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының ІІІ республикалық форумында осылай мәлім етті.Президент осылайша, жұмыстың сапасын арттырып, қаражаттың тиімді жұмсалуын қадағалауға болатынын, қыруар қаржыны оңды-солды шашып, пайдасы жоқ бастамаларға жұмсауды доғару қажеттігін ескертті.«Әкімдер республикалық бюджеттен берілетін түрлі дотацияға сеніп отыра бермеуі керек. Масылдық ұғымынан біржола арылу қажет.Жергілікті билік өкілдері табысты көбейту үшін белсене жұмыс істеуге тиіс. Бюджет қабылданатын кезде «Қанша жұмыс орны ашылады, жеке инвестиция тартыла ма, бизнестің дамуына қандай жағдай жасалады, қанша салық төленеді?» деген сауалдарға нақты жауап берілуі керек. Күрішті күрмектен ажырата білу қажет. Бұл – барлық деңгейдегі әкімдер мен мәслихаттар депутаттары, ең алдымен, мемлекет мүддесіне қызмет ететін бір ұжым, бір команда деген сөз.Барлық аймақтың мәслихаттары мен әкімдіктері бірлесіп, бюджеттің әр теңгесінің ел игілігіне жұмсалуын қамтамасыз етуге міндетті», - деді Мемлекет басшысы.Президент мәслихаттардың өкілеттігін одан әрі кеңейтіп, нақтылай түсуді, олардың жергілікті билік жүйесіндегі рөлін күшейту қажеттігіне тоқталды.«Әкімдер халықпен кездескенде азаматтардың көбі нақты мәселелерді айтып, бірнеше сұрақ қояды. Сондай түйткілдер дұрыс шешімін табуы үшін депутаттық корпус белсенді түрде бақылау жасап, әкімдермен бірге жұмыс істеуі керек.Сондай-ақ мәслихаттардың ішкі жұмыс тәртібін ретке келтіріп, қайта қараған абзал. Олардың көптеген құзыреті әлі күнге дейін айқын емес. Бұл ахуал мемлекеттік басқару үдерісіне кедергі келтіріп отыр.Сондықтан өз міндетін орындамаған немесе этиканы бұзған мәслихат депутаттарының жауапкершілігін күшейтетін нақты шаралар қабылдау қажет. Мұндай қадам халықтың саяси мәдениетін дамытуға және өкілді билік институтына деген сенімін нығайтуға мүмкіндік береді», - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.Мемлекет басшысы басқарудың ротациялық тәртібін мемлекеттік биліктің барлық деңгейіне біртіндеп енгізіліп жатқанын атап өтті. Қазіргі таңда сайланатын әкімдердің өкілеттігі екі мерзіммен шектелген. Ол мәслихат төрағаларын ротация тәртібімен ауыстыру қағидатын енгізу керек деп санайтынын жеткізді.«Бұрын мәслихаттарды басқаратын хатшылары болды, енді төрағалар басқарып отыр. Бұл, меніңше, дұрыс шешім болды. Алайда, олардың өкілеттігі де екі мерзімнен аспауы қажет. Осындай әдіс арқылы кәсіби депутаттық корпус қалыптастырып, оның тиімділігін арттыруға болады. Бұл ұстаным елімізде жүзеге асырылып жатқан реформалардың логикасына сай келеді», - деді ол.Мелекет басшысы барлық деңгейдегі билік өкілдері халықпен ашық әрі түсінікті әңгіме, сұхбат орната білуі керек екенін атап өтті.  «Шағымданатын азаматтардың арасында түрлі адам болады, бұл – белгілі нәрсе. Десек те, шын мәнінде, мұқтаж адамдар аз емес, оларға қолғабыс етуіміз керек. Бүгінде орталыққа аймақтардан жолданатын арыз-шағымдар көбейіп кетті. Бұл мәселе туралы мен Жолдауымда айтып өттім. Былтыр Президент Әкімшілігіне шамамен 83 мың өтініш келіп түскен. Бұл – алдыңғы жылмен салыстырғанда 30 пайызға көп. Шағымдардың басым бөлігін жергілікті деңгейде қарап, дер кезінде шешуге болатын еді. Ешкім де мүлде мүмкін емес мәселені айтпайтыны белгілі.Ашығын айтқанда, жұрт өңірдегі биліктен ең қарапайым деген мәселелерге қатысты түсініктеме ала алмайды. Содан соң азаматтар елордаға хат жолдап, тікелей Президентке жүгініп жатады. Шын мәнісінде, олардың арасында үнемі арыз жазатын «кәсіби» шағымданушылар бар, бірақ көбі өз мұң-мұқтажын айтып, Ақордаға шағымдануға мәжбүр.Мәслихат депутаттары халық пен билік арасындағы көпір болуға тиіс. Олар тұрғындардың мәселесін шешуге көмектесуі керек. Осы маңызды жұмысқа олардың құзыреті толық жетеді. Былтыр облыстық деңгейде атқарушы органдарға 6 мыңға жуық депутаттық сауал жолданды. Бірақ оның саны емес, сапасы маңыздырақ, яғни, мәслихаттар осы мүмкіндікті тиімді пайдалануға тиіс. Түптеп келгенде, аймақтардың дамуы, тұрмыс сапасының жақсаруы, жұрттың билікке зор сеніммен қарауы Сіздердің қызметтеріңізге тікелей байланысты. Осыны әрдайым басты назарда ұстаған жөн», - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.Еске салсақ, елордадағы Тәуелсіздік сарайында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының ІІІ республикалық форумы өтті.