Қазақстанда жүргізушілік куәлік алу рәсімін түбегейлі өзгертуі мүмкін бастама талқылануда. 2026 жылдың 16 қазанындағы мәліметтерге сүйенсек, жол ережесі бойынша теориялық емтиханды онлайн форматқа көшіру мүмкіндігі қарастырылуда. Болжамға сәйкес, болашақ жүргізушілер тестілеуді үйден отырып тапсыра алатын болады, ал тәртіптің сақталуын жасанды интеллект бақылайды. Бұл бастама арнайы ЦОН орталықтарындағы кезектерді қысқарту және рәсімді жеңілдету мақсатымен алға қойылды. Алайда идея бірден де қолдаушылар, де сыншылар тауып отыр.Қазіргі таңда Қазақстанда жүргізушілік куәлік алу үшін болашақ жүргізуші алдымен автомектепте оқып, содан соң арнайы ЦОН орталықтарында теориялық және практикалық емтихандардан өтуі тиіс. Статистикалық деректерге қарасақ, елімізде жыл сайын 300 мыңнан астам адам жүргізушілік куәлік алу үшін өтініш береді. Тек Алматы мен Астанада ғана емтиханға жазылу үшін бірнеше апта, кейде бір айдан астам күту керек болады. Бұл жағдай еңбекке жарамды азаматтардың уақытын жоятыны сөзсіз. Автомектеп бітіргеннен кейін емтиханды тапсыруды айларға ұзартуға тура келетін жағдайлар да жиі кездеседі, бұл өз кезегінде білімнің ұмытылуына алып келеді.Жасанды интеллект технологиясы негізіндегі онлайн-бақылау жүйесі дүние жүзінде жаңа дүние емес. Үндістан, Эстония, Оңтүстік Корея сияқты бірқатар елдер осыған ұқсас цифрлық платформаларды білім беру саласында сәтті қолдануда. Мысалы, Эстонияда мемлекеттік емтихандардың 70 пайызға жуығы онлайн форматта өткізіледі және жасанды интеллект арқылы бақыланады. Бұл тәжірибе ел бюджетіне айтарлықтай үнемдеу әкелгенін сарапшылар дәлелдеді. Қазақстан да цифрлық трансформация бағытында белсенді қадамдар жасауда: электрондық үкімет, онлайн банкинг, цифрлық медицина қызметтері дамып, кең тарауда.Автомектеп оқушысы Арайлым Жұмақұлқызы онлайн форматты ыңғайлы деп есептейтінін айтады. "Қазір емтиханға жазылып, бос күнді күтіп отыру өте ауыр. Жұмыс, отбасы, жеке жоспарлар — бәрін бір мерзімге сәйкестіру мүмкін болмай жатады. Егер үйден тапсыруға мүмкіндік берсе, бұл өте үлкен жеңілдік болар еді", — дейді ол. Оның пікірін ұстанатын азаматтар да аз емес. Атап айтқанда, ауылдық аймақтардан арнайы ЦОНға жету үшін бірнеше сағат жол жүруге мәжбүр болатын тұрғындар бұл бастаманы ерекше жылы қарсы алуда. Цифрлық алшақтықты жою және мемлекеттік қызметтерді барлық аймақ тұрғындарына тең дәрежеде қолжетімді ету тұрғысынан да бастама маңызды.Дегенмен, автомектеп оқытушылары мен жол қауіпсіздігі мамандары алаңдаушылығын жасырмайды. Алматыдағы "Жол жұлдызы" автомектебінің аға оқытушысы Серік Байжанов: "Теориялық білім — бұл жай ғана тест емес, бұл жолда адам өміріне тікелей байланысты білім. Онлайн емтиханда үйде отырып кітапқа қарап немесе телефоннан іздеп жауап беруге болады. Мұндай жағдайда нақты дайындықты бағалау мүмкін бола ма?" — деп сұрайды. Шынында да, жол ережесін нашар меңгерген жүргізуші болашақта апат шығару қаупін арттырады. Мемлекеттік жол қауіпсіздігі инспекциясының деректері бойынша, жол-көлік оқиғаларының 60 пайыздан астамы жүргізуші тарапынан жол ережесінің бұзылуынан туындайды.Автосарапшы Алексей Алексеев, керісінше, тәуекелдің шамадан тыс асырылып жатқанын айтады. "Қазіргі технологиялар жеткілікті деңгейде дамыған. Камера арқылы бет-әлпет пен көз қимылын бақылайтын жүйелер, кездейсоқ сұрақ тәртібі, уақыт шектеулері — мұның бәрі бірге жұмыс жасаса, алаяқтықтың алдын алуға болады. Мәселе технологияда емес, оны дұрыс ұйымдастыруда", — дейді ол. Сарапшы сондай-ақ жасанды интеллекттің бақылау дәлдігі адам бақылаушысынан артық болуы мүмкін екенін де атап өтеді, себебі жүйе шаршамайды, алаңдамайды, субъективті баға бермейді.Бастаманың тағы бір маңызды қыры — жемқорлыққа қарсы күрес. Өкінішке орай, арнайы ЦОН орталықтарындағы емтихан барысында жанама ықпал ету жағдайлары орын алатыны жасырын емес. Цифрлық және жасанды интеллект бақылауына негізделген жүйе мұндай мүмкіндіктерді айтарлықтай шектей алады. Цифрлық емтихан нәтижелері тікелей дерекқорға жазылады, оларды өзгерту немесе жасыру мүмкін болмайды. Транспарентті жүйе азаматтардың мемлекеттік органдарға деген сенімін арттыруы мүмкін.Сарапшылар тағы бір өзекті мәселені де атап өтеді: автомектепті бітірген мен емтихан тапсырғанның арасындағы ұзақ үзіліс. Кей жағдайда бұл мерзім 3–4 айға дейін созылады. Осы уақыт ішінде оқушы үйренген материалдың едәуір бөлігін ұмытып қалады. Психологиялық зерттеулер адам жаңа меңгерген ақпараттың 60–70 пайызын бір айдың ішінде ұмытатынын дәлелдейді. Онлайн форматқа өту емтиханды оқуды аяқтаған бойда тапсыруға мүмкіндік береді, бұл да сапалы дайындықты қамтамасыз ету тұрғысынан маңызды.Қазіргі уақытта бастама ресми мақұлданбаған: ол әлі де ұсыныс деңгейінде. Тиісті мемлекеттік органдар, заңгерлер, педагогтар және технология мамандарының қатысуымен кешенді талқылаулар жүргізілуі тиіс. Тіпті бастама бекітілсе де, практикалық бөлім — нақты жолда жүргізу емтиханы — бұрынғыша тікелей бақылаумен өтеді. Демек, технология тек теориялық дайындықты тексеруді жеңілдетеді, бірақ жүргізушілік шеберліктің нақты бағасы жолда жасалады. Бастама дұрыс жүзеге асырылса, Қазақстан азаматтарына уақытын үнемдейтін, кезекті азайтатын және жемқорлыққа жол бермейтін заманауи жүйеге қол жеткізуіне нақты мүмкіндік туады.

16 қазан 2026 жыл. Қазақстан денсаулық сақтау жүйесінде тарихи маңызды цифрлы реформа жүзеге асырылуда. Бұдан былай қазақстандықтар скринингтер мен вакцинация туралы хабарландыруларды 1414 нөмірі арқылы SMS хабарлама түрінде ала бастайды. Денсаулық сақтау министрлігі іске қосқан бұл жаңа цифрлы сервистер профилактикалық тексерулерге қолжетімділікті арттырып, медициналық деректердің сенімділігін қамтамасыз етуге бағытталған. Мамандар бұл бастаманы Қазақстандағы цифрлы медицинаның дамуындағы маңызды қадам деп бағалайды.Осы реформаның тарихи алғышарттарына назар аударсақ, Қазақстан соңғы онжылдықта денсаулық сақтаудың цифрландырылуы бағытында жүйелі жұмыс атқарып келеді. 2017 жылы электрондық денсаулық паспортының енгізілуі, 2019–2020 жылдары телемедицина қызметтерінің кеңейтілуі, пандемия кезеңіндегі Ashyq қосымшасының жұмысы — осының барлығы қазіргі реформаның іргетасын қалады. Алайда ауқымды және жүйелі профилактикалық бақылау жүйесінің болмауы осы уақытқа дейін елдің денсаулық сақтауындағы басты олқылықтардың бірі болып қала берді. Статистика бойынша, Қазақстанда жүрек-қан тамыры аурулары өлімнің басты себебі болып табылады және жыл сайын тіркелетін өлім-жітімнің 40 пайыздан астамын құрайды. Онкологиялық аурулардың кеш анықталуы да елімізде өткір мәселе болып отыр — науқастардың 60 пайызға жуығы ауруды үшінші және төртінші сатыда ғана анықтайды. Дәл осы жағдай ерте анықтауға, яғни скринингке деген мұқтаждықты айқын көрсетеді.Жаңа цифрлы жүйе алты негізгі бағыт бойынша профилактикалық тексеруді қажет ететін азаматтарды автоматты түрде анықтайды. Бұл бағыттарға жүрек-қан тамыры және онкологиялық аурулардың ерте анықталуы, қант диабеті, ми қан айналымының бұзылулары және вирустық гепатиттер кіреді. Жүйе азаматтың жасы, жынысы, алдыңғы медициналық деректері негізінде хабарландыру жіберіп, оның бекітілген емханасына бару мүмкіндігін ұсынады. Денсаулық сақтау министрлігінің сарапшысы Айгүл Бекованың айтуынша: «Бұрын пациент өзі есте ұстап, өзі бастамашылық жасауы керек болатын. Енді жүйе өзі еске салады, бұл профилактикалық тексерулерге баратын адамдардың санын айтарлықтай арттырады деп күтілуде». Бұл тәсіл дамыған елдерде, атап айтқанда Эстония, Финляндия және Оңтүстік Корея сияқты мемлекеттерде кеңінен қолданылады және профилактикалық медицинаның тиімділігін 25–30 пайызға дейін арттырады деп дәлелденген.26 қазаннан бастап бүкіл ел бойынша вакцинация туралы SMS-хабарландыру жүйесі іске қосылады. Медициналық жүйеде екпе тіркелгеннен кейін азаматқа немесе баланың заңды өкіліне вакцинаның түрі мен күні көрсетілген хабарлама жіберіледі. Бұл тәсіл вакцинация туралы деректерді тексеруде маңызды рөл атқарады. Егер ақпарат дұрыс болмаса, азамат 1414 нөміріне жауап хабарлама жіберу арқылы тиісті мәліметті Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитетіне жеткізе алады. Бұл механизм вакцинация деректерінде орын алуы мүмкін сәйкессіздіктерді жедел анықтауға және жоюға мүмкіндік береді. Педиатр, медицина ғылымдарының кандидаты Серік Әбенов бұл жаңалықты оң бағалайды: «Ата-аналар баласына салынған екпені SMS арқылы растап алу мүмкіндігіне ие болады. Бұл бір жағынан ата-ананың сенімін нығайтады, екінші жағынан жалған вакцинация сертификаттарының таралуын тежейді».Министрлік сонымен қатар пациенттерді цифрлы сәйкестендіру жүйесін кеңейтуде. 7 қазан күнгі деректер бойынша тіркелген 135,9 миллион қабылдаудың 73 пайызы цифрлы сәйкестендіруден өтті. Қазіргі кезде жүйе 1278 медициналық қызмет түрін қамтиды, ал 1 желтоқсаннан бастап бұл тізімге тағы 736 консультация, диагностикалық зерттеу және медициналық процедура қосылмақ. Бұл деректер жүйенің жедел және ауқымды дамып жатқанын айғақтайды. Цифрлы сәйкестендіру медициналық қызметтердің нақты көрсетілгенін растайды, ол медицинадағы жалған тіркеулер мен жемқорлықты болдырмауда тиімді құрал болып табылады.Реформаға деген қоғамдық көзқарас жалпы алғанда оң болып отыр, бірақ кейбір сұрақтар да туындауда. Алматылық зейнеткер Ғалия Нұрмаханова: «Бұрын емханаға баруды ұмытып кетіп жатушы едім. Енді хабарлама келсе, еске салып тұрар. Бұл мен үшін өте ыңғайлы» — деп пікірін бөлісті. Дегенмен желіде кейбір азаматтар жеке деректердің қорғалуы мен жүйенің дұрыс жұмыс істеуі туралы алаңдаушылықтарын білдіруде. IT саласының сарапшысы Тимур Сейітов бұл мәселеге тоқталады: «Деректер қорғаудың заманауи стандарттарын сақтау міндетті. Медициналық ақпарат аса сезімтал болып табылады, оны қорғауға ерекше назар аудару керек».Болашақ перспективалар тұрғысынан алғанда, бұл цифрлы жүйелердің іске қосылуы Қазақстанның «Денсаулықты қорғаудың электрондық жүйесі» бағдарламасының маңызды бөлігі болып табылады. Сарапшылардың болжамы бойынша, хабарландыру жүйесінің толыққанды жұмысқа кірісуі профилактикалық тексерулерге қатысуды 35–40 пайызға арттыруы мүмкін. Бұл өз кезегінде аурулардың ерте анықталуына, халықтың денсаулығы деңгейінің жақсаруына және медицинаға жұмсалатын шығындардың азаюына тікелей ықпал етеді. Жалпы алғанда, 1414 нөмірі арқылы жүзеге асырылатын жаңа цифрлы сервистер — бұл Қазақстанның алдын алу медицинасын жаңа сапалы деңгейге шығарудағы батыл қадамы. Технология мен медицинаның ұштасуы арқылы халықтың денсаулығын сақтауда жаңа мүмкіндіктер ашылуда, ал мемлекеттің бұл бастамасы болашақта цифрлы денсаулық сақтаудың тиімді үлгісіне айналуы мүмкін.

16 қазан 2026 жылы Қазақстандағы білім беру қауымдастығы арасында елеулі талқылауға түскен жаңалық тарады: Ұлттық тестілеу орталығы жоғары оқу орындарына түсу емтиханының мүлдем жаңа форматын ұсынды. Жоғары білім қызметкерлерінің күніне арналған форумда, Qazaq AI Research University-де өткен шараның барысында ҰТО директоры Нурсейіт Байжанов Admission Insight Test деп аталатын жобаның негізгі бағыттарын баяндады. Бұл жаңалық тек мамандар арасында ғана емес, жалпы қоғамда да кең пікірталас тудырды.ҰБТ жүйесі Қазақстанда 2004 жылдан бері қолданылып келеді. Жиырма жылдан астам уақыт бойы бұл емтихан мектеп түлектерінің жоғары оқу орнына түсуінің басты өлшемі болып саналды. Алайда жылдар өте келе жүйенің кемшіліктері барған сайын айқын көріне бастады. Сыншылар ұзақ уақыт бойы ҰБТ-ның негізінен механикалық жаттауға негізделгенін, оқушылардың ойлау қабілетін, сараптамалық дағдыларын немесе шығармашылық потенциалын бағаламайтынын алға тартты. Мектептер де бұл жүйеге бейімделіп кетті: сабақтар мазмұнды игеруден гөрі тест тапсыруды жаттықтыруға айналды. Педагогтар мен ата-аналар арасында бұл мәселе жылдар бойы наразылық туғызып келді.Admission Insight Test жобасы 2026 жылдың ақпанынан бастап іске қосылды және 2030 жылға дейін созылатын кең ауқымды бағдарлама шеңберінде жүзеге асырылуда. Жобоны ҰТО халықаралық Educational Testing Service ұйымымен бірлесіп жүргізуде — бұл ұйым дүние жүзіндегі ең беделді тестілеу мекемелерінің бірі болып саналады және TOEFL, GRE сынды жаһандық емтихандарды әзірлеуімен танымал. Мұндай серіктестік Қазақстанның білім беру жүйесін халықаралық стандарттарға жақындатуға деген ниетін айқын көрсетеді.Жаңа модель екі негізгі бөліктен тұрады. Бірінші бөлік — пәндік тапсырмалар — 14 бейінді пән бойынша тест тапсырмаларын қамтиды. Маңыздысы, бұл тапсырмалар мемлекеттік білім беру стандарттарына сәйкес жүйелі түрде жаңартылып отырылатын болады, ал акцент таза жаттаудан терең түсінікке қарай ауысады. Яғни оқушы формуланы немесе датаны жаттап алумен ғана шектелмей, оны нақты жағдайда қолдана алатынын дәлелдеуі тиіс болады. Екінші бөлік — дағдыларды бағалайтын бес модуль. Олар: сын тұрғысынан ойлау, академиялық жазу мен зерттеу дағдылары, коммуникация, жасанды интеллект пен сандық сауаттылық, сондай-ақ шығармашылық және дизайн-ойлау. Соңғы модуль әзірше толық аяқталмаған.Нурсейіт Байжановтың форумда айтқан сөздері аса маңызды: "Білім тапшылыққа айналмады. Тапшылыққа айналғаны — пайымдау. Бүгін білімді жаңғырту мен жаттауды тексеретін емтихан жасанды интеллект абитуриенттен жылдам орындайтын нәрсені өлшейді". Бұл тұжырым жаңа форматтың философиялық негізін анық аша түседі: XXI ғасырда адамнан күтілетін нәрсе — фактіні білу емес, оны талдау, байланыстыру және шығармашылықпен пайдалана білу.Реформаның негізін дайындау жұмысы да жүйелі жүргізілген. 2026 жылдың сәуірінде ҰТО мен ETS шамамен 4 мың респондент қатысқан зерттеу жүргізді. Астанада сегіз фокус-топ және төрт тереңдетілген пікірталас өткізілді. Жаңа моделді әзірлеуге университеттер, оқытушылар және білім беру жүйесінің өзге де өкілдері тартылды. Мамандар бұл процестің маңыздылығын ерекше атап өтеді. "Емтихан реформасы тек тапсырма форматын ауыстырудан тұрмайды. Бұл — мектептердің оқыту философиясын, мұғалімдердің жұмыс әдісін және ата-аналардың балаларынан күтетін нәрсесін өзгертетін кешенді процес", — дейді білім саясатын зерттеуші сарапшылар. Admission Insight Test-тің алғашқы пилоттық тестілеуін 2027 жылдың көктемінде өткізу жоспарланған.Бұл реформа Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл орталықазиялық аймақ үшін маңызды прецедент болуы мүмкін. Соңғы жылдары Финляндия, Эстония, Сингапур сынды елдер стандартты тестілеуден кешенді дағды бағалауына өту арқылы білім сапасын едәуір арттырды. Жасанды интеллект пен цифрлық технологиялардың жедел дамуы контексінде осы бағытты таңдаған Қазақстан болашақ маман нарығының талаптарына бейімделіп отыр деп бағалауға болады. Дегенмен, сарапшылар бірқатар тәуекелдерге де назар аударады. Жаңа форматқа дайындық барлық аймақтар мен әлеуметтік топтар үшін бірдей мүмкіндік туғыза ма? Ауылдық жерлердегі мектептер, ресурстары шектеулі отбасылардың балалары жаңа жүйеде өздеріне кедергі кездестіре ме? Бұл сұрақтар реформаны іске асыру барысында міндетті түрде ескерілуі тиіс.Ата-аналар мен оқушылар арасындағы алғашқы реакция екіжақты. Бір жағынан, жастар арасында жаңашылдыққа деген ықылас байқалады — ерте жастан ойлау, талдау, жасанды интеллект құралдарымен жұмыс жасай білу дағдыларын дамыту перспективасы қызықтырады. Екінші жағынан, ата-аналар арасында үрей де жоқ емес: жаттаған материалды пайдалану арқылы жоғары балл жинауға үйренген буын үшін жаңа ойлау дағдыларын уақытылы дамытып үлгеру оңай шаруа емес. Жалпыға бірдей мектеп реформасымен қатар жүрмейінше, ҰБТ форматын жаңарту жеткілікті болмайтынын педагогтар да мойындайды.ҰТО өз позициясын айқын білдірді: пәндік білім жаңа форматта да бас рөл атқарады, дағды модульдері тек оны толықтырады. Бұл тұрақтылық пен жаңашылдықтың тепе-теңдігін сақтауға деген ұмтылысты байқатады. Емтиханның түпкілікті құрылымы зерттеу нәтижелері мен білім беру саясатының қорытындысына қарай өзгеруі мүмкін екенін де ҰТО ескертуді ұмытпады. Admission Insight Test — Қазақстан білім беру жүйесінің өткен ғасыр логикасынан шығып, болашақтың талаптарына жауап беруге деген нақты қадамы. Егер реформа жоспарланған бағытта жүзеге асса, бұл ел үшін шын мәніндегі тарихи өзгеріс болмақ.

Шымкент қаласындағы DJUNO офтальмологиялық клиникасында алты жасар қыздың көзіне күрделі хирургиялық операция жасалды. 2026 жылдың 16 қазанында бұл оқиға туралы ақпарат жария болып, медицина саласындағы халықаралық ынтымақтастықтың тағы бір жарқын үлгісі ретінде қоғамның назарын аударды. Тараздан арнайы келген пациент Мәскеуден шақырылған офтальмолог Даниэль Касанаве мен жергілікті хирургтардың бірлескен күш-жігерінің арқасында ауыр туа біткен патологиядан арылды.Бала дүниеге келгеннен бастап көзінің қозғалысы шектеулі болған. Туа біткен офтальмологиялық патология — бұл дүние жүзіндегі балалар арасындағы ең жиі кездесетін көз аурулары қатарына жатады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, балалардағы соқырлықтың шамамен 40 пайызы ерте жаста дұрыс емделмеген туа біткен ауытқулардан туындайды. Осы тұрғыдан алғанда, Тараздан Шымкентке дейін жол жүрген отбасының шешімі кездейсоқ емес — бұл баланың болашағы үшін жасалған саналы таңдау болды.Бала бұрын Алматыдағы клиникаларда да ем қабылдаған. Алайда операцияның бірінші кезеңінен кейін де мәселе толық шешілмеді: көз алмасының қозғалғыштығы қалпына келмей, қабақтың орналасуы да дұрысталмаған болатын. Дәрігер Касанаведің айтуынша, көздің қозғалысына жауапты бұлшықеттер шектеулі жағдайда болып, операция барысында мамандар көз алмасын босатып, оның дұрыс орналасуы үшін мұқият жұмыс жүргізді. Бұл хирургиялық процесс бірнеше сағатқа созылып, ең жоғары дәлдік пен тәжірибені талап етті. Операция сәтті аяқталды.Науқастың анасы Назук Мамедова бұл клиника туралы әлеуметтік желілер арқылы білгенін айтты. «Біз баламыздың сауығуы үшін не қажет болса, соның барлығына дайынбыз. Клиника жайлы оқып, дәрігерлердің тәжірибесімен танысқан соң, Шымкентке арнайы келуге шештік. Операция өте жақсы өтті, баламыздың көзі қозғала бастады» — деп бөлісті ана. Оның сөздері кез келген ата-ананың жүрегін елжіретері сөзсіз. Қазіргі таңда баланың жағдайы тұрақты бақылауда, ал алдағы айларда жүргізілетін оңалту шаралары толық қалпына келтіруге мүмкіндік береді деп күтілуде.DJUNO клиникасы Шымкент аймағында офтальмологиялық қызметтер саласында беделді орталыққа айналып үлгерген. Мекеменің мәліметтері бойынша, бүгінгі күні клиникада лазерлік көру түзету бойынша 2000-нан астам операция, катарактаны алып тастауға байланысты 300-ден астам, ал мүйіз қабық сегменттерін имплантациялау бойынша 200-ден астам хирургиялық іс-шара жүзеге асырылған. Бұл сандар клиниканың тек аймақтық емес, жалпы республикалық деңгейдегі маңызды медициналық орталыққа айналғандығын айқын дәлелдейді. Клиника маманы, офтальмолог-хирург Асель Нұрланованың сөзіне жүгінетін болсақ: «Бізде ең заманауи жабдықтар бар, бірақ ең маңыздысы — халықаралық тәжірибемен алмасу. Шетелдік дәрігерлермен бірлесіп жұмыс жасау бізге жаңа техникалар мен тәсілдерді үйренуге мүмкіндік береді».Халықаралық тәжірибе алмасу мәселесі қазіргі заманғы медицинада өзекті бағыттардың бірі болып саналады. DJUNO клиникасы Ресей, Өзбекстан, Түркия және Ұлыбритания офтальмологтарын тұрақты түрде шақырып, өзіндік білім алмасу тәжірибесін қалыптастырған. Мұндай ынтымақтастық жергілікті мамандардың кәсіби деңгейін арттырып қана қоймайды, сонымен бірге Қазақстан медицинасының халықаралық аренадағы беделін нығайтады. Медицина ғылымдарының кандидаты, Шымкент медицина университетінің доценті Бекзат Сейтқалиевтің пікірінше: «Мұндай бірлескен операциялар — бұл тек жеке науқас үшін ғана пайдалы емес. Бұл жергілікті дәрігерлер үшін тікелей оқу алаңы. Мәскеу немесе Лондондағы ең үздік мамандармен жанма-жан жұмыс жасаған хирург өзінің кәсіби деңгейін едәуір жоғарылатады».Қазақстандағы офтальмология саласы соңғы он жылда айтарлықтай дамуды бастан кешірді. Елімізде бірнеше ірі мамандандырылған орталық жұмыс істейді, жылсайын мыңдаған операция жүргізіледі. Дегенмен аймақтық теңсіздік проблемасы әлі де өзекті: Нұр-Сұлтан мен Алматыдан тыс жерлерде жоғары деңгейлі медициналық қызмет алу мүмкіндіктері шектеулі болып келеді. Осы тұрғыдан Шымкенттегі DJUNO клиникасының тәжірибесі — Оңтүстік Қазақстан аймағы тұрғындары үшін маңызды балама болып табылады. Тараз, Қызылорда, Түркістан және басқа да оңтүстік қалалардың тұрғындары Алматыға немесе шетелге барудың орнына Шымкентте жоғары сапалы ем ала алады.Осы операция тек бір отбасының бақытты хабары ғана емес, ол — Қазақстан медицинасының даму бағытын айқын танытатын айна. Халықаралық ынтымақтастыққа негізделген, үздіксіз білім алмасуды құндылық санайтын, пациентті ортаға қоятын медицина мекемелері ғана нақты нәтижеге жетеді. Алты жасар қыздың ашылған көздері — бұл жаңа өмірдің, жарықтың және болашаққа деген үміттің символы. Ал оның сауығуына атсалысқан дәрігерлердің еңбегі Қазақстан денсаулық сақтауының мақтанышына айналды.

Шымкент қаласындағы DJUNO офтальмологиялық клиникасында алты жасар қыздың көзіне күрделі хирургиялық операция жасалды. 2026 жылдың 16 қазанында бұл оқиға туралы ақпарат жария болып, медицина саласындағы халықаралық ынтымақтастықтың тағы бір жарқын үлгісі ретінде қоғамның назарын аударды. Тараздан арнайы келген пациент Мәскеуден шақырылған офтальмолог Даниэль Касанаве мен жергілікті хирургтардың бірлескен күш-жігерінің арқасында ауыр туа біткен патологиядан арылды.Бала дүниеге келгеннен бастап көзінің қозғалысы шектеулі болған. Туа біткен офтальмологиялық патология — бұл дүние жүзіндегі балалар арасындағы ең жиі кездесетін көз аурулары қатарына жатады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, балалардағы соқырлықтың шамамен 40 пайызы ерте жаста дұрыс емделмеген туа біткен ауытқулардан туындайды. Осы тұрғыдан алғанда, Тараздан Шымкентке дейін жол жүрген отбасының шешімі кездейсоқ емес — бұл баланың болашағы үшін жасалған саналы таңдау болды.Бала бұрын Алматыдағы клиникаларда да ем қабылдаған. Алайда операцияның бірінші кезеңінен кейін де мәселе толық шешілмеді: көз алмасының қозғалғыштығы қалпына келмей, қабақтың орналасуы да дұрысталмаған болатын. Дәрігер Касанаведің айтуынша, көздің қозғалысына жауапты бұлшықеттер шектеулі жағдайда болып, операция барысында мамандар көз алмасын босатып, оның дұрыс орналасуы үшін мұқият жұмыс жүргізді. Бұл хирургиялық процесс бірнеше сағатқа созылып, ең жоғары дәлдік пен тәжірибені талап етті. Операция сәтті аяқталды.Науқастың анасы Назук Мамедова бұл клиника туралы әлеуметтік желілер арқылы білгенін айтты. «Біз баламыздың сауығуы үшін не қажет болса, соның барлығына дайынбыз. Клиника жайлы оқып, дәрігерлердің тәжірибесімен танысқан соң, Шымкентке арнайы келуге шештік. Операция өте жақсы өтті, баламыздың көзі қозғала бастады» — деп бөлісті ана. Оның сөздері кез келген ата-ананың жүрегін елжіретері сөзсіз. Қазіргі таңда баланың жағдайы тұрақты бақылауда, ал алдағы айларда жүргізілетін оңалту шаралары толық қалпына келтіруге мүмкіндік береді деп күтілуде.DJUNO клиникасы Шымкент аймағында офтальмологиялық қызметтер саласында беделді орталыққа айналып үлгерген. Мекеменің мәліметтері бойынша, бүгінгі күні клиникада лазерлік көру түзету бойынша 2000-нан астам операция, катарактаны алып тастауға байланысты 300-ден астам, ал мүйіз қабық сегменттерін имплантациялау бойынша 200-ден астам хирургиялық іс-шара жүзеге асырылған. Бұл сандар клиниканың тек аймақтық емес, жалпы республикалық деңгейдегі маңызды медициналық орталыққа айналғандығын айқын дәлелдейді. Клиника маманы, офтальмолог-хирург Асель Нұрланованың сөзіне жүгінетін болсақ: «Бізде ең заманауи жабдықтар бар, бірақ ең маңыздысы — халықаралық тәжірибемен алмасу. Шетелдік дәрігерлермен бірлесіп жұмыс жасау бізге жаңа техникалар мен тәсілдерді үйренуге мүмкіндік береді».Халықаралық тәжірибе алмасу мәселесі қазіргі заманғы медицинада өзекті бағыттардың бірі болып саналады. DJUNO клиникасы Ресей, Өзбекстан, Түркия және Ұлыбритания офтальмологтарын тұрақты түрде шақырып, өзіндік білім алмасу тәжірибесін қалыптастырған. Мұндай ынтымақтастық жергілікті мамандардың кәсіби деңгейін арттырып қана қоймайды, сонымен бірге Қазақстан медицинасының халықаралық аренадағы беделін нығайтады. Медицина ғылымдарының кандидаты, Шымкент медицина университетінің доценті Бекзат Сейтқалиевтің пікірінше: «Мұндай бірлескен операциялар — бұл тек жеке науқас үшін ғана пайдалы емес. Бұл жергілікті дәрігерлер үшін тікелей оқу алаңы. Мәскеу немесе Лондондағы ең үздік мамандармен жанма-жан жұмыс жасаған хирург өзінің кәсіби деңгейін едәуір жоғарылатады».Қазақстандағы офтальмология саласы соңғы он жылда айтарлықтай дамуды бастан кешірді. Елімізде бірнеше ірі мамандандырылған орталық жұмыс істейді, жылсайын мыңдаған операция жүргізіледі. Дегенмен аймақтық теңсіздік проблемасы әлі де өзекті: Нұр-Сұлтан мен Алматыдан тыс жерлерде жоғары деңгейлі медициналық қызмет алу мүмкіндіктері шектеулі болып келеді. Осы тұрғыдан Шымкенттегі DJUNO клиникасының тәжірибесі — Оңтүстік Қазақстан аймағы тұрғындары үшін маңызды балама болып табылады. Тараз, Қызылорда, Түркістан және басқа да оңтүстік қалалардың тұрғындары Алматыға немесе шетелге барудың орнына Шымкентте жоғары сапалы ем ала алады.Осы операция тек бір отбасының бақытты хабары ғана емес, ол — Қазақстан медицинасының даму бағытын айқын танытатын айна. Халықаралық ынтымақтастыққа негізделген, үздіксіз білім алмасуды құндылық санайтын, пациентті ортаға қоятын медицина мекемелері ғана нақты нәтижеге жетеді. Алты жасар қыздың ашылған көздері — бұл жаңа өмірдің, жарықтың және болашаққа деген үміттің символы. Ал оның сауығуына атсалысқан дәрігерлердің еңбегі Қазақстан денсаулық сақтауының мақтанышына айналды.