Enbekshi QazaQ
Жаңалықтар Қосымша
Air Astana Грузиядан Азияға саяхаттау мүмкіндіктерін кеңейтуде 16.10.2026
Air Astana Жапония, Малайзия және Таиланд бағыттары бойынша жаңа рейстерді іске қосып, Грузиядан Қазақстан арқылы ұшатын жолаушыларға Азия елдеріне саяхаттаудың қосымша мүмкіндіктерін ұсынады.2026 жылғы 30 қарашадан бастап әуе компаниясы Алматы – Токио (Жапония) бағыты бойынша аптасына екі рет тұрақты тікелей рейстерді орындай бастайды. 11 желтоқсаннан бастап Астана – Бангкок (Таиланд) бағыты бойынша аптасына екі рет рейстер іске қосылады. Ал 25 желтоқсаннан бастап Алматы – Лангкави (Малайзия) бағыты бойынша аптасына үш рет маусымдық рейстер орындалады.Токиоға тікелей рейстер Жапонияға туристік және іскерлік сапарлар жасауға қолайлы мүмкіндік береді. Тбилисиден Токиоға дейінгі барлық алымдар мен салықтарды қоса есептегендегі ең төменгі әуе билетінің бағасы эконом-класта 2 516 GEL-ден, ал бизнес-класта 9 369 GEL-ден басталады.Астанадан Бангкокқа ашылатын жаңа рейстер Алматы мен Таиланд астанасы арасындағы қолданыстағы әуе қатынасын толықтырады. Лангкави — Малайзияның әсем жағажайларымен, тропикалық ормандарымен және көркем табиғи ландшафтарымен танымал арал-курорты. Осы қыста бұл бағыт туристер арасында сұранысқа ие бағыттардың біріне айналады деп күтілуде. Тбилисиден Лангкави аралына дейінгі барлық алымдар мен салықтарды қоса есептегендегі ең төменгі әуе билетінің бағасы эконом-класта 2 645 GEL-ден, ал бизнес-класта 7 397 GEL-ден басталады.Жыл басынан бері Air Astana компаниялар тобы 22 жаңа бағытты іске қосты. Әуе компаниясының кең маршруттық желісінің арқасында Тбилисиден ұшатын жолаушылар Азия елдеріндегі демалыс пен іскерлік сапарларға арналған бағыттардың кең таңдауына, соның ішінде қысқы маусымда да қол жеткізе алады.Air Astana жолаушыларға қызмет көрсету сапасы үшін бірнеше рет халықаралық марапаттарға ие болды. 2026 жылғы қыркүйекте өткен World Airline Awards марапаттау рәсімінде Skytrax нұсқасы бойынша қатарынан 15-ші рет «Орталық Азия мен ТМД-дағы үздік әуе компаниясы» атанды. Сонымен қатар, «Орталық Азия мен ТМД-дағы борттағы қызмет көрсетудің үздігі» марапатын оныншы рет иеленді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-tbilisi/press/news/details/1309524?lang=ru
Жасанды интеллект вирустары: болашақтың жаңа киберқаупі ме? 15.10.2026
2026 жылдың 15 қазанында киберқауіпсіздік саласындағы сарапшылар барған сайын алаңдатушылық туғызып отырған мәселеге назар аударды: жасанды интеллект технологиясына негізделген зиянды бағдарламалар болашақта интернетке қосылған барлық құрылғыларға қауіп төндіруі мүмкін. Бұл тек фантастикалық болжам емес — бүгінде зерттеушілер оны «цифрлық зең» деп атап, нақты ғылыми-техникалық негіздерін зерделеп жатыр.Киберқауіпсіздік тарихы — тұрақты қарсыластық тарихы. 1988 жылы АҚШ-та алғашқы «Моррис құрты» пайда болып, интернетке қосылған мыңдаған компьютерді іске асыра алмайтындай етіп бүлдірді. Содан бері компьютерлік вирустар мен черви адамзаттың цифрлық өміріне кіріккен қауіпке айналды. 2000 жылдардың басындағы «ILOVEYOU» вирусы миллиардтаған доллар шығынға ұшыратса, 2010 жылы Иранның ядролық объектілерін нысанаға алған «Stuxnet» тек бағдарламалық жүйелерді ғана емес, физикалық жабдықты да жоя алатынын дәлелдеді. Осы тізбек жалғасып, бүгін жасанды интеллект дәуірінде мүлде жаңа қауіп тууы мүмкін деген болжам күшеюде.Францияда болған соңғы оқиға осы алаңдаушылыққа нақты дәлел болды. Хакерлер ірі супермаркеттер желісінің суыту жүйесіне кибершабуыл жасап, тоңазытқыш жүйелері бұзылды, азық-түлік өнімдері бүлінді, сауда орындары үлкен қаржылық шығынға ұшырады. Бұл оқиға киберқылмыстың тек сандық кеңістікте ғана емес, физикалық дүниеде де нақты зардап тигізе алатынын айғақтады. Қазақстандық киберқауіпсіздік сарапшысы Асқар Мұхамедиев бұл жайында: «Франция мысалы — тек бастама. Заманауи инфрақұрылым неғұрлым цифрландырылған сайын, оған жасалатын шабуылдардың нәтижесі де соғұрлым ауыр болады», — деп атап өтті.Жасанды интеллект вирустары туралы ең үлкен алаңдаушылық — олардың өздігінен таралу мүмкіндігі. Зерттеушілер теориялық тұрғыда «цифрлық зең» деп атаған жаңа ұғымды енгізді: бұл желілер арқылы дербес таралып, құрылғыларға ене алатын және өзінің көшірмесін жасай алатын жасанды интеллект жүйесі. «Лаборатория Касперского» жасанды интеллект технологияларын зерттеу орталығының жетекшісі Владислав Тушканов мұндай сценарийдің практикада жүзеге асуы бүгінгі таңда едәуір қиын екенін атап көрсетті. Басты техникалық кедергі — ЖИ-модельдерінің өлшемі мен жұмысына қажетті орасан зор есептеу қуаты. Яғни бүгінгі «цифрлық зең» қарапайым тоңазытқышқа немесе теледидарға емес, ойын графикалық үдеткіштері деңгейіндегі қуатты жабдыққа сүйенуі тиіс.Алайда мамандар ескертеді: өздігінен таралатын зиянды бағдарламалардың принципі жаңа нәрсе емес. Компьютерлік черви ондаған жылдан бері адамның қатысуынсыз құрылғыларды жұқтыра алады. Ботнет желілері мыңдаған интернетке қосылған приборды біріктіріп, бір орталықтан басқаруға мүмкіндік береді. 2016 жылы Mirai ботнеті миллиондаған «ақылды» камералар мен маршрутизаторларды пайдаланып, тарихтағы ең ірі DDoS шабуылдарының бірін жасады. Жасанды интеллект осы тетіктерге қосылса, зардаптың ауқымы мен күрделілігі бұрын-соңды болмаған деңгейге жетуі мүмкін. Астаналық ақпараттық қауіпсіздік орталығының сарапшысы Дина Сейткалиева: «Ботнеттер мен ЖИ-ды біріктіру — бұл екі қауіпті технологияның синтезі. Олардың жиынтық әсерін алдын ала болжау өте күрделі», — дейді.Қазақстан үшін бұл мәселенің маңыздылығы айрықша. Елімізде «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында миллиондаған үй мен кәсіпорын интернетке қосылуда. «Ақылды қала» жобалары, өнеркәсіптік интернет-заттар, медициналық жабдықтар, энергетикалық жүйелер — бәрі желіге біріктірілген. Ұлттық ақпараттық қауіпсіздік координациялық орталығының деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстанда тіркелген киберинциденттер саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға өскен. Бұл статистика болашақтағы ЖИ-қауіптері үшін елімізді бейтаныс мақсатқа айналдырмайтынын сипаттайды. Қайта керісінше: цифрландыру қарқыны жоғарылаған сайын шабуыл беті де кеңейеді.«Ақылды» техниканың қауіпсіздігіне қатысты сарапшылар тағы бір маңызды мәселені — жаңартулар мәселесін — ерекше атап өтеді. Көптеген тұрмыстық құрылғылар өндірушілер тарапынан жылдар бойы бағдарламалық жаңарту алмайды. Нарықтағы «ақылды» теледидарлардың, IP-камералардың, тіпті тұрмыстық тоңазытқыштардың елеулі бөлігінде тұрып қалған операциялық жүйелер бар. Бұл осалдықтар зиянкестер үшін ашық есік болып табылады. Қазақстанның жетекші IT-компанияларының бірі Jusan Technologies компаниясының киберқауіпсіздік бөлімінің басшысы Ерлан Қабдолов: «Тұрғындар «ақылды» құрылғыны сатып алып, одан кейін оны ұмытып кетеді. Ал шабуылдаушылар мұны өте жақсы біледі және ескірген бағдарламалық жасақтамадағы осалдықтарды пайдаланады», — деп ескертті.Эксперттердің ұсынымдары практикалық сипатта: тұтынушылар сенімді өндірушілердің техникасын таңдауы тиіс, бағдарламалық жаңартуларды уақтылы орнату міндетті, ал интернетке қосылған барлық құрылғыларға деген саналы, сақ қарым-қатынас қалыптастыру қажет. Мемлекеттік деңгейде ЖИ-қауіптерін ескеретін заңнамалық база жаңартылуы, «ақылды» техника өндірушілері үшін минималды қауіпсіздік стандарттары міндетті болуы тиіс. Жасанды интеллект вирустары бүгін жаппай тараған қауіп болмаса да, ертеңгі технологиялық шындыққа дайындықты кешіктіруге болмайды. Цифрлық дүниенің тізгінін ұстап қалу үшін ақпараттық сауаттылық пен кибергигиена — заман талабы.
Шымкент тәжірибесі: білім берудегі цифрлық бақылау жүйесі елдің назарын аударды 15.10.2026
2026 жылдың 15 қазанында Шымкент қаласында өткен семинар Қазақстанның білім беру жүйесіндегі цифрлық трансформацияның жаңа кезеңін белгіледі. Елдің 11 өңірінен жиналған мамандар қосымша білім беруді қаржыландыру механизмдерін, балаларды цифрлық есепке алуды және іс жүзінде көрсетілген қызметтерді бақылау мәселелерін талқылады. Бұл семинар — жай ғана кездесу емес, мемлекеттің білім саласындағы ашықтық пен тиімділікке деген нақты қадамы.Шымкент ірі қалалардың ішінде білім берудегі мемлекеттік тапсырысты басқару тәжірибесімен үлгі ретінде таныла бастады. Аудандық деңгейден республикалық назарға шыққан бұл тәжірибенің негізінде — жеке кәсіпорындарға берілетін ваучерлік жүйені толығымен цифрландыру ниеті жатыр. Шымкент қаласының әкімі орынбасары Сәрсен Құранбек бастаған команда шығармашылық, спорттық және өзге де бағыттардағы қосымша білім беруді білім басқармасының қол астына берді. Бұдан бұрын «ДамуБала» және «Артспорт» сияқты сыртқы платформалар арқылы жүргізілетін есеп жүйесі мемлекеттік органның меншікті ақпараттық жүйесіне ауыстырылды. «Біз «ДамуБала» мен «Артспорт» платформаларынан бас тарттық. Енді ақпараттық жүйе білім басқармасына тиесілі», — деді Сәрсен Құранбек семинардағы баяндамасында.Бұл шешімнің маңызын түсіну үшін біршама тарихи мәнмәтінге жүгіну қажет. Қазақстанда балаларға арналған қосымша білім беру жүйесін мемлекеттік тапсырыс арқылы қаржыландыру тетігі 2010-шы жылдардың ортасынан бастап дамып келеді. Алайда осы уақыт аралығында бірнеше маңызды мәселе туындады: бір баланың бірнеше мекемеде бір мезгілде есепте тұруы, іс жүзінде көрсетілмеген қызметтер үшін ақша аударылуы, жеке операторлардың мемлекеттік қаражатты бақылаусыз пайдалануы. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің деректеріне сәйкес, білім беру саласындағы қаржы тәртібінің бұзылуына қатысты тіркелген шағымдар 2020—2024 жылдар аралығында жыл сайын артып отырған. Осы жағдайда Шымкенттің ұсынып отырған пилоттық жобасы — нақты шешімге айналуы мүмкін тиімді модель.Пилоттық жоба аясында енгізілген жаңалықтардың бірі — балалардың жеке есепке алынуы. Жүйе дублирленген жазбаларды анықтап, жоюға мүмкіндік береді, яғни бір баланың бірнеше жерде бір уақытта «есепте» тұруы енді мүмкін болмайды. Бұл ғана емес, қызметтің шын мәнінде көрсетілгенін растайтын цифрлық механизм де қолданысқа енгізілді. Биометриялық сәйкестендіру мен цифрлық тексерулер арқылы «қиялдағы» оқушылар мен «қағаздағы» сабақтардың алдын алу мүмкін болды. Білім саласындағы сарапшы, педагогика ғылымдарының кандидаты Айгүл Мұратова бұл жөнінде өз пікірін білдірді: «Бала спорт секциясына немесе өнер үйіреніне барғанда оның келуін тіркеу — бұл тек бюрократиялық рәсім емес, бұл нақты қызметке нақты ақшаның бөлінетінін қамтамасыз ету. Шымкент моделі дұрыс бағытта жасалған қадам».Семинарда тағы бір маңызды бағыт талқыланды — мектептердегі интернет желісінің сапасы. Шымкент қаласының цифрландыру басқармасының басшысы Мұхит Кемелов 2024 жылы қала мектептерінің барлығы дерлік секундына 100 мегабит жылдамдықтағы талшықты-оптикалық желіге ауыстырылғанын хабарлады. Бұл — бірнеше жыл бұрын мектеп оқушыларының онлайн-сабақтарда байланыс үзіліп, видеоконференция жүргізе алмай қиналған кезеңмен салыстырғанда үлкен серпіліс. Сонымен қатар байланыс сапасын бақылайтын онлайн-мониторинг жүйесі де іске қосылған — ол білім беру мекемелерінің интернет жұмысын нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді. «Бізге желінің жай ғана бар болуы жетіспейді. Маңыздысы — ол сапалы және үздіксіз жұмыс істесін», — деді Кемелов.Қоғам тарапынан да бастама жылы қабылданды. Шымкент тұрғыны, екі баланың анасы Зауреш Бекова: «Менің балам бокс секциясына барады. Бұрын маған жай ғана ай сайын ақша аударуды сұрайтын, бірақ бала нақты қанша сабаққа барды — ешкім айтпайтын. Енді телефонға хабарлама келеді, қай күні барды, қай күні бармады — бәрі белгілі», — деп айтты. Мұндай тікелей кері байланыс — жүйенің тек бюрократиялық тиімділікті ғана емес, ата-ана сенімін де арттырғанын дәлелдейді.Семинар ұйымдастырушылары цифрлық құралдардың қаржыландыру ашықтығын және көрсетілетін білім беру қызметтерінің сапасын арттыруы тиіс екенін атап өтті. Пилоттық жобаның тәжірибесін басқа өңірлер де зерделеп, өз жүйелеріне енгізуді жоспарлап отыр. Алматы, Астана және Қарағанды сияқты ірі қалалардың білім басқармалары Шымкент үлгісін өздерінің аймақтық ерекшеліктеріне бейімдеуге деген қызығушылықтарын білдірді. Бұл процесс жылдам болмайды — өйткені әрбір аймақта балалар саны, оператор желісі мен техникалық инфрақұрылым деңгейі әртүрлі. Алайда бағыт айқын: мемлекет білім берудегі мемлекеттік ақшаның қайда және қалай жұмсалатынын толық бақылауға алуға тырысуда.Шымкент тәжірибесі — Қазақстанның білім беру жүйесін цифрландыру жолындағы маңызды белес. Бұл тек технологиялық шешім емес, мемлекеттік басқарудың жаңа мәдениетін қалыптастыру әрекеті. Ваучерлік жүйенің ашықтығы, балалардың жеке есебі, биометриялық бақылау — осының бәрі бірігіп, білім беру қызметі нақты адамдарға, нақты балаларға жетіп жатқанын қамтамасыз ету мақсатына қызмет етеді. Енді міндет — бұл тәжірибені тек семинарларда талқылап қоймай, жалпыұлттық стандартқа айналдыру.
Шымкентте дін радикализмінің алдын алу семинары өтті: жастарға сыни ойлауды үйрету 15.10.2026
2026 жылдың 15 қазанында Шымкент қаласында пробациялық есепте тұрған жас адамдар үшін діни радикализмнің алдын алу және сыни ойлауды дамытуға арналған маңызды семинар өткізілді. Бұл шара Туран ауданының пробация қызметі мен Республикалық ақпараттық топтың бірлескен ұйымдастыруымен жүзеге асырылды.Семинарға қатысуға пробациялық есепте тұрған 272 адамның ішінен жасалған қылмыс санаттарын ескере отырып, 100 адам іріктелді. Бұл сандық қатынас кездейсоқ емес — ұйымдастырушылар әрбір қатысушының жеке психологиялық және әлеуметтік мәртебесін ескере отырып, нысаналы топты мұқият қалыптастырды. Іс-шара тек ақпараттық сипатта ғана емес, сонымен қатар алдын алу және қайта әлеуметтендіру мақсатын да көздейді.Қазақстандағы діни экстремизмнің алдын алу мәселесі соңғы онжылдықта күн тәртібінен түспей отыр. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, елімізде экстремизммен байланысты қылмыстардың айтарлықтай бөлігін жасы 18-ден 35-ке дейінгі жастар жасайды. Бұл санаттың осалдығы бірнеше факторға байланысты: жеке бастың қалыптасу кезеңі, өмірлік бағдарлардың тұрақсыздығы және интернет желісіндегі деструктивті контентке жоғары сезімталдық. Осыған орай Шымкент семинары — бір ғана өңіртегілік шара емес, жалпыұлттық алдын алу жүйесінің маңызды буыны.Семинарда Республикалық ақпараттық топтың мүшесі Далелхан Қоңырбайұлы манипуляцияның ең кең тараған тәсілдерінің бірі — адамның эмоцияларына ықпал ету екенін атап өтті. «Адам ашуланса, қорқса немесе шамадан тыс қуанса, ол сыни тұрғыдан ойлай алмайды. Дәл осы кезде манипуляторлар іске кіріседі. Сондықтан кез келген ақпаратты, тіпті өте тартымды да болса, суық баспен талдау керек» — деді ол аудиторияға. Маман интернет кеңістігіндегі тексерілмеген мәліметтердің таралу қауіптері, психологиялық мәжбүрлеу тәсілдері мен эмоционалдық өңдеудің механизмдері туралы толық ақпарат берді.Ерекше назар аудартқан мысал — санасызды мазмұнды зерттеместен таратқан адамның жеті жылға бас бостандығынан айырылуы. Бұл оқиға, ұйымдастырушылардың пікірінше, ерекше сабақ болып табылады: адам белгілі бір материалдың не туралы екенін, оның идеологиялық бағытын мүлдем білмей-ақ, оны жайып таратқаны үшін ауыр жазаға тартылуы мүмкін. Аталмыш жағдайда сөз арабша жазылған еңбек туралы болды — адам мазмұнын оқымастан, тілін де білместен, материалды желіде жарияланған. «Бүгінгі заманда "репост" немесе "жіберу" батырмасын басудың өзі заңдық салдарға алып келуі мүмкін. Ақпараттық сауаттылық — заманауи адамның аман-есен өмір сүру шарты», — деп түйіндеді Далелхан Қоңырбайұлы.Туран ауданы пробация қызметі бөлімінің бастығы Еркебұлан Қасенұлы іс-шараның мақсатын нақты тұжырымдады: «Семинар екі бағытта жұмыс жасайды. Біріншісі — қайталама қылмыстардың алдын алу. Екіншісі — есепте тұрғандарды экстремизмге тартудың жолын кесу. Бізде пробацияда тұрған адамдар жеткілікті — 272 адам. Олардың барлығы осал топ. Егер біз оларға назар аудармасақ, деструктивті ұйымдар назар аударады». Маманның сөзі бойынша, осы бағыттағы жүйелі жұмыс тек жекелеген тұлғаларды ғана емес, тұтастай қоғамды қорғайды.Мұндай семинарлардың тиімділігі туралы психологтар да оң пікір айтады. Алматы мемлекеттік университетінің әлеуметтік психология кафедрасының оқытушысы Жансая Бейсенованың пікірінше, пробациялық есепте тұрған адамдар экстремистік ұйымдардың манипуляцияларына ерекше сезімтал болады: «Бұл адамдар жиі шеттетілу, мойындалмау және болашаққа деген үмітсіздік сезімін басынан кешіреді. Радикалды топтар осы сезімдерді пайдаланады — олар "туыстық", "мақсат" және "мойындау" ұсынады. Сол себепті алдын алу жұмысы дәл осы кезеңде аса маңызды». Мамандар семинар форматы — кері байланыс пен тікелей диалогқа мүмкіндік беретін — ең тиімді педагогикалық тәсілдердің бірі деп санайды.Ұйымдастырушылар мұндай кездесулердің тек заңдық немесе идеологиялық сауаттылықты арттырумен ғана шектелмейтінін атап өтті. Семинарлар пробациялық есепте тұрғандардың әлеуметтік бейімделуіне де елеулі үлес қосады. Адамның заңды шеңберде өмір сүруге деген ынтасы мен дайындығы, оның қоғаммен жасайтын байланысының берік болуы — қайта қылмыс жасамаудың негізгі кепілі. Осы тұрғыдан алғанда, Шымкентте өткен семинар жалаң лекциядан гөрі адами сұхбатқа жақынырақ болды.Болашақта Туран ауданының пробация қызметі мұндай іс-шараларды жүйелі түрде өткізуді жоспарлап отыр. Жыл соңына дейін тағы бірнеше кездесу ұйымдастырылады деп күтілуде, бұл жолы ауқымы кеңейтіліп, цифрлық сауаттылық пен медиагигиена мәселелері де қозғалмақ. Ұйымдастырушылар пробация қызметінің мекемелеріне ғана емес, жалпы оқу орындарына да семинар тарату мүмкіндіктерін зерттеп жатыр. Өйткені радикализмнің алдын алу — тек есепте тұрғандардың ғана емес, бүкіл қоғамның мәселесі. Шымкент тәжірибесі бүгін осы ұлттық деңгейдегі маңызды жұмыстың бір парағын жазды.
Шымкент инвестициялық алаңға айналады: KGIR 2026 форумы не уәде етеді? 15.10.2026
15 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласы тағы бір рет халықаралық іскерлік картаның орталығына айналмақ. 2026 жылғы 22 қазанда оңтүстіктің жүрегінде — Қазақстанның үшінші мегаполисінде — IX Kazakhstan Global Investment Roundtable, яғни KGIR 2026 халықаралық инвестициялық форумы ашылады. Бұл — жай ғана кездесу емес, елдің ертеңіне арналған стратегиялық диалог, ал Шымкенттің оны қабылдауы кездейсоқтық емес.Форумның тарихы 2017 жылдан басталады. Алғашқы жылдары скромный кездесу форматында өткен KGIR уақыт өте іргелі халықаралық платформаға айналды. Алғашқы екі-үш жылда форумға қатысушылар саны 150–200 адамды ғана құраса, сегізінші шараға 35 елден 430-дан астам өкіл жиналды. Биыл күтілетін цифр — 500-ден асып кетеді деп болжануда, ал география бұрынғыдан да кеңейіп, 40 елді қамтымақ. Қазақстан үшін бұл — экономикалық беделінің өсіп жатқанының айқын дәлелі. «KGIR — бұл Қазақстанның инвестициялық «Давосы». Әр жыл сайын форумда жасалатын келісімдер санының артуы — елімізге деген сенімнің нақты көрсеткіші», — дейді экономист-сарапшы Дәурен Сейітқали.Биылғы форумның тақырыбы — «Тұрақтылықтан өсуге: Қазақстанның жаңа инвестициялық циклі». Бұл тақырып таңдай болмаған. Соңғы бірнеше жылда Қазақстан экономикасы жаһандық турбуленттілікке қарамастан тұрақтылығын сақтады. ЖІӨ өсімі 2024 жылы 4,8 пайызды, 2025 жылы 5,1 пайызды құрады. Ендігі міндет — осы қорғаныстық тұрақтылықты белсенді өсімге айналдыру. Тікелей шетелдік инвестициялар (ТШИ) көлемін арттыру, жоғары технологиялық секторларды дамыту және экспорттық әлеуетті кеңейту — форумның үш негізгі бағыты осылай тұжырымдалады. Үкімет деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстанға тартылған ТШИ 26 млрд долларды құрады, ал 2026 жылдың мақсаты — бұл көрсеткішті 30 млрд долларға дейін жеткізу.Форумда талқыланатын мәселелер кеңдігі жағынан да назар аударарлық. Панельдік сессиялардың күн тәртібінде цифрлық экономиканы өркендету мәселесі ерекше орын алады. Бүгінде Қазақстанның IT-секторы жылына орта есеппен 20 пайызға өсіп келеді, ал елде тіркелген технологиялық стартаптар саны 2 000-нан асып кетті. Форумда жасанды интеллект пен блокчейн технологияларын өндіріске енгізу жолдары жан-жақты қарастырылмақ. «Цифрлық трансформация — бұл бізге таңдау жасауға мүмкіндік беретін мәселе емес. Бізде тек алға жылжу ғана бар», — деп атап өтеді ҚазМұнайГаз компаниясының бас директоры Айдос Мамытбеков. Жоғары технологиялық өндірістерді дамыту, жаңа өнеркәсіп нысандарын салу, сондай-ақ логистикалық хабтарды қалыптастыру — осы үш бағыт инвесторлардың назарын аударатын негізгі тұстар болмақ.Форумның Шымкентте өтуінің мәні өзінше терең. Шымкент — тек демографиялық орталық қана емес, сонымен бірге Орталық Азияның маңызды транспорттық торабы. Бұл қала Өзбекстан мен Қырғызстанға шекаралас орналасқан, ал «Орталық Азия — Қытай» газ құбыры мен М39 халықаралық трассасы аймақтық логистиканың арқауы болып табылады. Форумда Қазақстанның транзиттік-көлік әлеуетін тиімді пайдалану мәселесіне ерекше назар аударылатыны да тегін емес. Зерттеушілердің есептеулері бойынша, транзиттік кірістерді оңтайландыру арқылы ел жылына қосымша 3–4 млрд доллар табыс алуы мүмкін. Шымкент облысының әкімі Нұрлан Байқалиев: «Оңтүстік өңір Қазақстанның экономикалық серпілісінің қозғаушы күшіне айнала алады. KGIR форумы оны бүкіл дүниежүзіне дәлелдейтін алаң», — деп мәлімдеді.Форумға деген халықаралық ықылас та жоғары. Еуропалық одақ, АҚШ, Қытай, Жапония, Оңтүстік Корея және Парсы шығанағы елдерінен ірі инвестициялық қорлардың өкілдері қатысады деп күтілуде. Атап айтқанда, Кореяның Korea Trade-Investment Promotion Agency (KOTRA) делегациясы 12 компанияны іріктеп, өнеркәсіптік серіктестік пакетімен келмекші. Ал Еуропалық инвестициялық банктің өкілдері жасыл энергетика жобаларын қаржыландыру мүмкіндіктерін ашық талқылауға дайын екенін алдын ала хабарлады. Жапониялық SoftBank тобының Орталық Азия бойынша директоры Хироши Ямамото: «Қазақстан — аймақта ең болжамды инвестициялық ортаны ұсынатын ел. KGIR — бізге тікелей диалог жүргізуге ыңғайлы платформа», — деп пікірін білдірді.Қазақстандық бизнес-қауымдастық та алдағы форумнан үлкен үміт күтеді. ҚР Кәсіпкерлер одағының деректері бойынша, отандық компаниялардың 60 пайызы шетелдік серіктестік іздеуде, ал форум осы сұранысты өтеудің тиімді жолы болып табылады. Атырау мұнай-газ компаниялары кластерінен 30-дан астам кәсіпкер Шымкентке баратынын мәлімдеді. Өнеркәсіп пен инфрақұрылым министрлігінің жауапты хатшысы Гүлнар Сейтқалиева форум аясында кемінде 15 ірі меморандум мен келісімге қол қою жоспарланғанын растады.Тарихи тұрғыдан алғанда, KGIR форумы Қазақстан үшін «Астана экономикалық форумының» аймақтық серігіне айналып отыр десек қателеспейміз. Егер АЭФ макроэкономикалық пікірталастың алаңы болса, KGIR нақты бизнес-мәмілелер мен операциялық шешімдер қабылданатын кеңістік. Соңғы сегіз форумда жиынтығында 180-нен астам инвестициялық келісімге қол қойылды, тартылған инвестициялардың жалпы сомасы 47 млрд долларды асып кетті. IX форум осы жетістікке жаңа бет қосуы тиіс. Алдағы бірнеше күн ішінде Шымкент пен бүкіл Қазақстан бизнес-дипломатияның ірі алаңына айналады, ал 22 қазанда Шымкент конгресс-хол залында жасалатын қол алысулар елдің болашақ экономикалық бейнесін айқындауға өз үлесін қосады.
Қоғам Қосымша
Air Astana Грузиядан Азияға саяхаттау мүмкіндіктерін кеңейтуде 16.10.2026
Air Astana Жапония, Малайзия және Таиланд бағыттары бойынша жаңа рейстерді іске қосып, Грузиядан Қазақстан арқылы ұшатын жолаушыларға Азия елдеріне саяхаттаудың қосымша мүмкіндіктерін ұсынады.2026 жылғы 30 қарашадан бастап әуе компаниясы Алматы Токио (Жапония) бағыты бойынша аптасына екі рет тұрақты тікелей рейстерді орындай бастайды. 11 желтоқсаннан бастап Астана Бангкок (Таиланд) бағыты бойынша аптасына екі рет рейстер іске қосылады. Ал 25 желтоқсаннан бастап Алматы Лангкави (Малайзия) бағыты бойынша аптасына үш рет маусымдық рейстер орындалады.Токиоға тікелей рейстер Жапонияға туристік және іскерлік сапарлар жасауға қолайлы мүмкіндік береді. Тбилисиден Токиоға дейінгі барлық алымдар мен салықтарды қоса есептегендегі ең төменгі әуе билетінің бағасы эконом-класта 2 516 GEL-ден, ал бизнес-класта 9 369 GEL-ден басталады.Астанадан Бангкокқа ашылатын жаңа рейстер Алматы мен Таиланд астанасы арасындағы қолданыстағы әуе қатынасын толықтырады. Лангкави Малайзияның әсем жағажайларымен, тропикалық ормандарымен және көркем табиғи ландшафтарымен танымал арал-курорты. Осы қыста бұл бағыт туристер арасында сұранысқа ие бағыттардың біріне айналады деп күтілуде. Тбилисиден Лангкави аралына дейінгі барлық алымдар мен салықтарды қоса есептегендегі ең төменгі әуе билетінің бағасы эконом-класта 2 645 GEL-ден, ал бизнес-класта 7 397 GEL-ден басталады.Жыл басынан бері Air Astana компаниялар тобы 22 жаңа бағытты іске қосты. Әуе компаниясының кең маршруттық желісінің арқасында Тбилисиден ұшатын жолаушылар Азия елдеріндегі демалыс пен іскерлік сапарларға арналған бағыттардың кең таңдауына, соның ішінде қысқы маусымда да қол жеткізе алады.Air Astana жолаушыларға қызмет көрсету сапасы үшін бірнеше рет халықаралық марапаттарға ие болды. 2026 жылғы қыркүйекте өткен World Airline Awards марапаттау рәсімінде Skytrax нұсқасы бойынша қатарынан 15-ші рет Орталық Азия мен ТМД-дағы үздік әуе компаниясы атанды. Сонымен қатар, Орталық Азия мен ТМД-дағы борттағы қызмет көрсетудің үздігі марапатын оныншы рет иеленді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-tbilisi/press/news/details/1309524?lang=ru
Жасанды интеллект вирустары: болашақтың жаңа киберқаупі ме? 15.10.2026
2026 жылдың 15 қазанында киберқауіпсіздік саласындағы сарапшылар барған сайын алаңдатушылық туғызып отырған мәселеге назар аударды: жасанды интеллект технологиясына негізделген зиянды бағдарламалар болашақта интернетке қосылған барлық құрылғыларға қауіп төндіруі мүмкін. Бұл тек фантастикалық болжам емес — бүгінде зерттеушілер оны «цифрлық зең» деп атап, нақты ғылыми-техникалық негіздерін зерделеп жатыр.Киберқауіпсіздік тарихы — тұрақты қарсыластық тарихы. 1988 жылы АҚШ-та алғашқы «Моррис құрты» пайда болып, интернетке қосылған мыңдаған компьютерді іске асыра алмайтындай етіп бүлдірді. Содан бері компьютерлік вирустар мен черви адамзаттың цифрлық өміріне кіріккен қауіпке айналды. 2000 жылдардың басындағы «ILOVEYOU» вирусы миллиардтаған доллар шығынға ұшыратса, 2010 жылы Иранның ядролық объектілерін нысанаға алған «Stuxnet» тек бағдарламалық жүйелерді ғана емес, физикалық жабдықты да жоя алатынын дәлелдеді. Осы тізбек жалғасып, бүгін жасанды интеллект дәуірінде мүлде жаңа қауіп тууы мүмкін деген болжам күшеюде.Францияда болған соңғы оқиға осы алаңдаушылыққа нақты дәлел болды. Хакерлер ірі супермаркеттер желісінің суыту жүйесіне кибершабуыл жасап, тоңазытқыш жүйелері бұзылды, азық-түлік өнімдері бүлінді, сауда орындары үлкен қаржылық шығынға ұшырады. Бұл оқиға киберқылмыстың тек сандық кеңістікте ғана емес, физикалық дүниеде де нақты зардап тигізе алатынын айғақтады. Қазақстандық киберқауіпсіздік сарапшысы Асқар Мұхамедиев бұл жайында: «Франция мысалы — тек бастама. Заманауи инфрақұрылым неғұрлым цифрландырылған сайын, оған жасалатын шабуылдардың нәтижесі де соғұрлым ауыр болады», — деп атап өтті.Жасанды интеллект вирустары туралы ең үлкен алаңдаушылық — олардың өздігінен таралу мүмкіндігі. Зерттеушілер теориялық тұрғыда «цифрлық зең» деп атаған жаңа ұғымды енгізді: бұл желілер арқылы дербес таралып, құрылғыларға ене алатын және өзінің көшірмесін жасай алатын жасанды интеллект жүйесі. «Лаборатория Касперского» жасанды интеллект технологияларын зерттеу орталығының жетекшісі Владислав Тушканов мұндай сценарийдің практикада жүзеге асуы бүгінгі таңда едәуір қиын екенін атап көрсетті. Басты техникалық кедергі — ЖИ-модельдерінің өлшемі мен жұмысына қажетті орасан зор есептеу қуаты. Яғни бүгінгі «цифрлық зең» қарапайым тоңазытқышқа немесе теледидарға емес, ойын графикалық үдеткіштері деңгейіндегі қуатты жабдыққа сүйенуі тиіс.Алайда мамандар ескертеді: өздігінен таралатын зиянды бағдарламалардың принципі жаңа нәрсе емес. Компьютерлік черви ондаған жылдан бері адамның қатысуынсыз құрылғыларды жұқтыра алады. Ботнет желілері мыңдаған интернетке қосылған приборды біріктіріп, бір орталықтан басқаруға мүмкіндік береді. 2016 жылы Mirai ботнеті миллиондаған «ақылды» камералар мен маршрутизаторларды пайдаланып, тарихтағы ең ірі DDoS шабуылдарының бірін жасады. Жасанды интеллект осы тетіктерге қосылса, зардаптың ауқымы мен күрделілігі бұрын-соңды болмаған деңгейге жетуі мүмкін. Астаналық ақпараттық қауіпсіздік орталығының сарапшысы Дина Сейткалиева: «Ботнеттер мен ЖИ-ды біріктіру — бұл екі қауіпті технологияның синтезі. Олардың жиынтық әсерін алдын ала болжау өте күрделі», — дейді.Қазақстан үшін бұл мәселенің маңыздылығы айрықша. Елімізде «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында миллиондаған үй мен кәсіпорын интернетке қосылуда. «Ақылды қала» жобалары, өнеркәсіптік интернет-заттар, медициналық жабдықтар, энергетикалық жүйелер — бәрі желіге біріктірілген. Ұлттық ақпараттық қауіпсіздік координациялық орталығының деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстанда тіркелген киберинциденттер саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға өскен. Бұл статистика болашақтағы ЖИ-қауіптері үшін елімізді бейтаныс мақсатқа айналдырмайтынын сипаттайды. Қайта керісінше: цифрландыру қарқыны жоғарылаған сайын шабуыл беті де кеңейеді.«Ақылды» техниканың қауіпсіздігіне қатысты сарапшылар тағы бір маңызды мәселені — жаңартулар мәселесін — ерекше атап өтеді. Көптеген тұрмыстық құрылғылар өндірушілер тарапынан жылдар бойы бағдарламалық жаңарту алмайды. Нарықтағы «ақылды» теледидарлардың, IP-камералардың, тіпті тұрмыстық тоңазытқыштардың елеулі бөлігінде тұрып қалған операциялық жүйелер бар. Бұл осалдықтар зиянкестер үшін ашық есік болып табылады. Қазақстанның жетекші IT-компанияларының бірі Jusan Technologies компаниясының киберқауіпсіздік бөлімінің басшысы Ерлан Қабдолов: «Тұрғындар «ақылды» құрылғыны сатып алып, одан кейін оны ұмытып кетеді. Ал шабуылдаушылар мұны өте жақсы біледі және ескірген бағдарламалық жасақтамадағы осалдықтарды пайдаланады», — деп ескертті.Эксперттердің ұсынымдары практикалық сипатта: тұтынушылар сенімді өндірушілердің техникасын таңдауы тиіс, бағдарламалық жаңартуларды уақтылы орнату міндетті, ал интернетке қосылған барлық құрылғыларға деген саналы, сақ қарым-қатынас қалыптастыру қажет. Мемлекеттік деңгейде ЖИ-қауіптерін ескеретін заңнамалық база жаңартылуы, «ақылды» техника өндірушілері үшін минималды қауіпсіздік стандарттары міндетті болуы тиіс. Жасанды интеллект вирустары бүгін жаппай тараған қауіп болмаса да, ертеңгі технологиялық шындыққа дайындықты кешіктіруге болмайды. Цифрлық дүниенің тізгінін ұстап қалу үшін ақпараттық сауаттылық пен кибергигиена — заман талабы.
Шымкент тәжірибесі: білім берудегі цифрлық бақылау жүйесі елдің назарын аударды 15.10.2026
2026 жылдың 15 қазанында Шымкент қаласында өткен семинар Қазақстанның білім беру жүйесіндегі цифрлық трансформацияның жаңа кезеңін белгіледі. Елдің 11 өңірінен жиналған мамандар қосымша білім беруді қаржыландыру механизмдерін, балаларды цифрлық есепке алуды және іс жүзінде көрсетілген қызметтерді бақылау мәселелерін талқылады. Бұл семинар — жай ғана кездесу емес, мемлекеттің білім саласындағы ашықтық пен тиімділікке деген нақты қадамы.Шымкент ірі қалалардың ішінде білім берудегі мемлекеттік тапсырысты басқару тәжірибесімен үлгі ретінде таныла бастады. Аудандық деңгейден республикалық назарға шыққан бұл тәжірибенің негізінде — жеке кәсіпорындарға берілетін ваучерлік жүйені толығымен цифрландыру ниеті жатыр. Шымкент қаласының әкімі орынбасары Сәрсен Құранбек бастаған команда шығармашылық, спорттық және өзге де бағыттардағы қосымша білім беруді білім басқармасының қол астына берді. Бұдан бұрын «ДамуБала» және «Артспорт» сияқты сыртқы платформалар арқылы жүргізілетін есеп жүйесі мемлекеттік органның меншікті ақпараттық жүйесіне ауыстырылды. «Біз «ДамуБала» мен «Артспорт» платформаларынан бас тарттық. Енді ақпараттық жүйе білім басқармасына тиесілі», — деді Сәрсен Құранбек семинардағы баяндамасында.Бұл шешімнің маңызын түсіну үшін біршама тарихи мәнмәтінге жүгіну қажет. Қазақстанда балаларға арналған қосымша білім беру жүйесін мемлекеттік тапсырыс арқылы қаржыландыру тетігі 2010-шы жылдардың ортасынан бастап дамып келеді. Алайда осы уақыт аралығында бірнеше маңызды мәселе туындады: бір баланың бірнеше мекемеде бір мезгілде есепте тұруы, іс жүзінде көрсетілмеген қызметтер үшін ақша аударылуы, жеке операторлардың мемлекеттік қаражатты бақылаусыз пайдалануы. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің деректеріне сәйкес, білім беру саласындағы қаржы тәртібінің бұзылуына қатысты тіркелген шағымдар 2020—2024 жылдар аралығында жыл сайын артып отырған. Осы жағдайда Шымкенттің ұсынып отырған пилоттық жобасы — нақты шешімге айналуы мүмкін тиімді модель.Пилоттық жоба аясында енгізілген жаңалықтардың бірі — балалардың жеке есепке алынуы. Жүйе дублирленген жазбаларды анықтап, жоюға мүмкіндік береді, яғни бір баланың бірнеше жерде бір уақытта «есепте» тұруы енді мүмкін болмайды. Бұл ғана емес, қызметтің шын мәнінде көрсетілгенін растайтын цифрлық механизм де қолданысқа енгізілді. Биометриялық сәйкестендіру мен цифрлық тексерулер арқылы «қиялдағы» оқушылар мен «қағаздағы» сабақтардың алдын алу мүмкін болды. Білім саласындағы сарапшы, педагогика ғылымдарының кандидаты Айгүл Мұратова бұл жөнінде өз пікірін білдірді: «Бала спорт секциясына немесе өнер үйіреніне барғанда оның келуін тіркеу — бұл тек бюрократиялық рәсім емес, бұл нақты қызметке нақты ақшаның бөлінетінін қамтамасыз ету. Шымкент моделі дұрыс бағытта жасалған қадам».Семинарда тағы бір маңызды бағыт талқыланды — мектептердегі интернет желісінің сапасы. Шымкент қаласының цифрландыру басқармасының басшысы Мұхит Кемелов 2024 жылы қала мектептерінің барлығы дерлік секундына 100 мегабит жылдамдықтағы талшықты-оптикалық желіге ауыстырылғанын хабарлады. Бұл — бірнеше жыл бұрын мектеп оқушыларының онлайн-сабақтарда байланыс үзіліп, видеоконференция жүргізе алмай қиналған кезеңмен салыстырғанда үлкен серпіліс. Сонымен қатар байланыс сапасын бақылайтын онлайн-мониторинг жүйесі де іске қосылған — ол білім беру мекемелерінің интернет жұмысын нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді. «Бізге желінің жай ғана бар болуы жетіспейді. Маңыздысы — ол сапалы және үздіксіз жұмыс істесін», — деді Кемелов.Қоғам тарапынан да бастама жылы қабылданды. Шымкент тұрғыны, екі баланың анасы Зауреш Бекова: «Менің балам бокс секциясына барады. Бұрын маған жай ғана ай сайын ақша аударуды сұрайтын, бірақ бала нақты қанша сабаққа барды — ешкім айтпайтын. Енді телефонға хабарлама келеді, қай күні барды, қай күні бармады — бәрі белгілі», — деп айтты. Мұндай тікелей кері байланыс — жүйенің тек бюрократиялық тиімділікті ғана емес, ата-ана сенімін де арттырғанын дәлелдейді.Семинар ұйымдастырушылары цифрлық құралдардың қаржыландыру ашықтығын және көрсетілетін білім беру қызметтерінің сапасын арттыруы тиіс екенін атап өтті. Пилоттық жобаның тәжірибесін басқа өңірлер де зерделеп, өз жүйелеріне енгізуді жоспарлап отыр. Алматы, Астана және Қарағанды сияқты ірі қалалардың білім басқармалары Шымкент үлгісін өздерінің аймақтық ерекшеліктеріне бейімдеуге деген қызығушылықтарын білдірді. Бұл процесс жылдам болмайды — өйткені әрбір аймақта балалар саны, оператор желісі мен техникалық инфрақұрылым деңгейі әртүрлі. Алайда бағыт айқын: мемлекет білім берудегі мемлекеттік ақшаның қайда және қалай жұмсалатынын толық бақылауға алуға тырысуда.Шымкент тәжірибесі — Қазақстанның білім беру жүйесін цифрландыру жолындағы маңызды белес. Бұл тек технологиялық шешім емес, мемлекеттік басқарудың жаңа мәдениетін қалыптастыру әрекеті. Ваучерлік жүйенің ашықтығы, балалардың жеке есебі, биометриялық бақылау — осының бәрі бірігіп, білім беру қызметі нақты адамдарға, нақты балаларға жетіп жатқанын қамтамасыз ету мақсатына қызмет етеді. Енді міндет — бұл тәжірибені тек семинарларда талқылап қоймай, жалпыұлттық стандартқа айналдыру.
Шымкентте дін радикализмінің алдын алу семинары өтті: жастарға сыни ойлауды үйрету 15.10.2026
2026 жылдың 15 қазанында Шымкент қаласында пробациялық есепте тұрған жас адамдар үшін діни радикализмнің алдын алу және сыни ойлауды дамытуға арналған маңызды семинар өткізілді. Бұл шара Туран ауданының пробация қызметі мен Республикалық ақпараттық топтың бірлескен ұйымдастыруымен жүзеге асырылды.Семинарға қатысуға пробациялық есепте тұрған 272 адамның ішінен жасалған қылмыс санаттарын ескере отырып, 100 адам іріктелді. Бұл сандық қатынас кездейсоқ емес — ұйымдастырушылар әрбір қатысушының жеке психологиялық және әлеуметтік мәртебесін ескере отырып, нысаналы топты мұқият қалыптастырды. Іс-шара тек ақпараттық сипатта ғана емес, сонымен қатар алдын алу және қайта әлеуметтендіру мақсатын да көздейді.Қазақстандағы діни экстремизмнің алдын алу мәселесі соңғы онжылдықта күн тәртібінен түспей отыр. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, елімізде экстремизммен байланысты қылмыстардың айтарлықтай бөлігін жасы 18-ден 35-ке дейінгі жастар жасайды. Бұл санаттың осалдығы бірнеше факторға байланысты: жеке бастың қалыптасу кезеңі, өмірлік бағдарлардың тұрақсыздығы және интернет желісіндегі деструктивті контентке жоғары сезімталдық. Осыған орай Шымкент семинары — бір ғана өңіртегілік шара емес, жалпыұлттық алдын алу жүйесінің маңызды буыны.Семинарда Республикалық ақпараттық топтың мүшесі Далелхан Қоңырбайұлы манипуляцияның ең кең тараған тәсілдерінің бірі — адамның эмоцияларына ықпал ету екенін атап өтті. «Адам ашуланса, қорқса немесе шамадан тыс қуанса, ол сыни тұрғыдан ойлай алмайды. Дәл осы кезде манипуляторлар іске кіріседі. Сондықтан кез келген ақпаратты, тіпті өте тартымды да болса, суық баспен талдау керек» — деді ол аудиторияға. Маман интернет кеңістігіндегі тексерілмеген мәліметтердің таралу қауіптері, психологиялық мәжбүрлеу тәсілдері мен эмоционалдық өңдеудің механизмдері туралы толық ақпарат берді.Ерекше назар аудартқан мысал — санасызды мазмұнды зерттеместен таратқан адамның жеті жылға бас бостандығынан айырылуы. Бұл оқиға, ұйымдастырушылардың пікірінше, ерекше сабақ болып табылады: адам белгілі бір материалдың не туралы екенін, оның идеологиялық бағытын мүлдем білмей-ақ, оны жайып таратқаны үшін ауыр жазаға тартылуы мүмкін. Аталмыш жағдайда сөз арабша жазылған еңбек туралы болды — адам мазмұнын оқымастан, тілін де білместен, материалды желіде жарияланған. «Бүгінгі заманда "репост" немесе "жіберу" батырмасын басудың өзі заңдық салдарға алып келуі мүмкін. Ақпараттық сауаттылық — заманауи адамның аман-есен өмір сүру шарты», — деп түйіндеді Далелхан Қоңырбайұлы.Туран ауданы пробация қызметі бөлімінің бастығы Еркебұлан Қасенұлы іс-шараның мақсатын нақты тұжырымдады: «Семинар екі бағытта жұмыс жасайды. Біріншісі — қайталама қылмыстардың алдын алу. Екіншісі — есепте тұрғандарды экстремизмге тартудың жолын кесу. Бізде пробацияда тұрған адамдар жеткілікті — 272 адам. Олардың барлығы осал топ. Егер біз оларға назар аудармасақ, деструктивті ұйымдар назар аударады». Маманның сөзі бойынша, осы бағыттағы жүйелі жұмыс тек жекелеген тұлғаларды ғана емес, тұтастай қоғамды қорғайды.Мұндай семинарлардың тиімділігі туралы психологтар да оң пікір айтады. Алматы мемлекеттік университетінің әлеуметтік психология кафедрасының оқытушысы Жансая Бейсенованың пікірінше, пробациялық есепте тұрған адамдар экстремистік ұйымдардың манипуляцияларына ерекше сезімтал болады: «Бұл адамдар жиі шеттетілу, мойындалмау және болашаққа деген үмітсіздік сезімін басынан кешіреді. Радикалды топтар осы сезімдерді пайдаланады — олар "туыстық", "мақсат" және "мойындау" ұсынады. Сол себепті алдын алу жұмысы дәл осы кезеңде аса маңызды». Мамандар семинар форматы — кері байланыс пен тікелей диалогқа мүмкіндік беретін — ең тиімді педагогикалық тәсілдердің бірі деп санайды.Ұйымдастырушылар мұндай кездесулердің тек заңдық немесе идеологиялық сауаттылықты арттырумен ғана шектелмейтінін атап өтті. Семинарлар пробациялық есепте тұрғандардың әлеуметтік бейімделуіне де елеулі үлес қосады. Адамның заңды шеңберде өмір сүруге деген ынтасы мен дайындығы, оның қоғаммен жасайтын байланысының берік болуы — қайта қылмыс жасамаудың негізгі кепілі. Осы тұрғыдан алғанда, Шымкентте өткен семинар жалаң лекциядан гөрі адами сұхбатқа жақынырақ болды.Болашақта Туран ауданының пробация қызметі мұндай іс-шараларды жүйелі түрде өткізуді жоспарлап отыр. Жыл соңына дейін тағы бірнеше кездесу ұйымдастырылады деп күтілуде, бұл жолы ауқымы кеңейтіліп, цифрлық сауаттылық пен медиагигиена мәселелері де қозғалмақ. Ұйымдастырушылар пробация қызметінің мекемелеріне ғана емес, жалпы оқу орындарына да семинар тарату мүмкіндіктерін зерттеп жатыр. Өйткені радикализмнің алдын алу — тек есепте тұрғандардың ғана емес, бүкіл қоғамның мәселесі. Шымкент тәжірибесі бүгін осы ұлттық деңгейдегі маңызды жұмыстың бір парағын жазды.
Шымкент инвестициялық алаңға айналады: KGIR 2026 форумы не уәде етеді? 15.10.2026
15 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласы тағы бір рет халықаралық іскерлік картаның орталығына айналмақ. 2026 жылғы 22 қазанда оңтүстіктің жүрегінде — Қазақстанның үшінші мегаполисінде — IX Kazakhstan Global Investment Roundtable, яғни KGIR 2026 халықаралық инвестициялық форумы ашылады. Бұл — жай ғана кездесу емес, елдің ертеңіне арналған стратегиялық диалог, ал Шымкенттің оны қабылдауы кездейсоқтық емес.Форумның тарихы 2017 жылдан басталады. Алғашқы жылдары скромный кездесу форматында өткен KGIR уақыт өте іргелі халықаралық платформаға айналды. Алғашқы екі-үш жылда форумға қатысушылар саны 150–200 адамды ғана құраса, сегізінші шараға 35 елден 430-дан астам өкіл жиналды. Биыл күтілетін цифр — 500-ден асып кетеді деп болжануда, ал география бұрынғыдан да кеңейіп, 40 елді қамтымақ. Қазақстан үшін бұл — экономикалық беделінің өсіп жатқанының айқын дәлелі. «KGIR — бұл Қазақстанның инвестициялық «Давосы». Әр жыл сайын форумда жасалатын келісімдер санының артуы — елімізге деген сенімнің нақты көрсеткіші», — дейді экономист-сарапшы Дәурен Сейітқали.Биылғы форумның тақырыбы — «Тұрақтылықтан өсуге: Қазақстанның жаңа инвестициялық циклі». Бұл тақырып таңдай болмаған. Соңғы бірнеше жылда Қазақстан экономикасы жаһандық турбуленттілікке қарамастан тұрақтылығын сақтады. ЖІӨ өсімі 2024 жылы 4,8 пайызды, 2025 жылы 5,1 пайызды құрады. Ендігі міндет — осы қорғаныстық тұрақтылықты белсенді өсімге айналдыру. Тікелей шетелдік инвестициялар (ТШИ) көлемін арттыру, жоғары технологиялық секторларды дамыту және экспорттық әлеуетті кеңейту — форумның үш негізгі бағыты осылай тұжырымдалады. Үкімет деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстанға тартылған ТШИ 26 млрд долларды құрады, ал 2026 жылдың мақсаты — бұл көрсеткішті 30 млрд долларға дейін жеткізу.Форумда талқыланатын мәселелер кеңдігі жағынан да назар аударарлық. Панельдік сессиялардың күн тәртібінде цифрлық экономиканы өркендету мәселесі ерекше орын алады. Бүгінде Қазақстанның IT-секторы жылына орта есеппен 20 пайызға өсіп келеді, ал елде тіркелген технологиялық стартаптар саны 2 000-нан асып кетті. Форумда жасанды интеллект пен блокчейн технологияларын өндіріске енгізу жолдары жан-жақты қарастырылмақ. «Цифрлық трансформация — бұл бізге таңдау жасауға мүмкіндік беретін мәселе емес. Бізде тек алға жылжу ғана бар», — деп атап өтеді ҚазМұнайГаз компаниясының бас директоры Айдос Мамытбеков. Жоғары технологиялық өндірістерді дамыту, жаңа өнеркәсіп нысандарын салу, сондай-ақ логистикалық хабтарды қалыптастыру — осы үш бағыт инвесторлардың назарын аударатын негізгі тұстар болмақ.Форумның Шымкентте өтуінің мәні өзінше терең. Шымкент — тек демографиялық орталық қана емес, сонымен бірге Орталық Азияның маңызды транспорттық торабы. Бұл қала Өзбекстан мен Қырғызстанға шекаралас орналасқан, ал «Орталық Азия — Қытай» газ құбыры мен М39 халықаралық трассасы аймақтық логистиканың арқауы болып табылады. Форумда Қазақстанның транзиттік-көлік әлеуетін тиімді пайдалану мәселесіне ерекше назар аударылатыны да тегін емес. Зерттеушілердің есептеулері бойынша, транзиттік кірістерді оңтайландыру арқылы ел жылына қосымша 3–4 млрд доллар табыс алуы мүмкін. Шымкент облысының әкімі Нұрлан Байқалиев: «Оңтүстік өңір Қазақстанның экономикалық серпілісінің қозғаушы күшіне айнала алады. KGIR форумы оны бүкіл дүниежүзіне дәлелдейтін алаң», — деп мәлімдеді.Форумға деген халықаралық ықылас та жоғары. Еуропалық одақ, АҚШ, Қытай, Жапония, Оңтүстік Корея және Парсы шығанағы елдерінен ірі инвестициялық қорлардың өкілдері қатысады деп күтілуде. Атап айтқанда, Кореяның Korea Trade-Investment Promotion Agency (KOTRA) делегациясы 12 компанияны іріктеп, өнеркәсіптік серіктестік пакетімен келмекші. Ал Еуропалық инвестициялық банктің өкілдері жасыл энергетика жобаларын қаржыландыру мүмкіндіктерін ашық талқылауға дайын екенін алдын ала хабарлады. Жапониялық SoftBank тобының Орталық Азия бойынша директоры Хироши Ямамото: «Қазақстан — аймақта ең болжамды инвестициялық ортаны ұсынатын ел. KGIR — бізге тікелей диалог жүргізуге ыңғайлы платформа», — деп пікірін білдірді.Қазақстандық бизнес-қауымдастық та алдағы форумнан үлкен үміт күтеді. ҚР Кәсіпкерлер одағының деректері бойынша, отандық компаниялардың 60 пайызы шетелдік серіктестік іздеуде, ал форум осы сұранысты өтеудің тиімді жолы болып табылады. Атырау мұнай-газ компаниялары кластерінен 30-дан астам кәсіпкер Шымкентке баратынын мәлімдеді. Өнеркәсіп пен инфрақұрылым министрлігінің жауапты хатшысы Гүлнар Сейтқалиева форум аясында кемінде 15 ірі меморандум мен келісімге қол қою жоспарланғанын растады.Тарихи тұрғыдан алғанда, KGIR форумы Қазақстан үшін «Астана экономикалық форумының» аймақтық серігіне айналып отыр десек қателеспейміз. Егер АЭФ макроэкономикалық пікірталастың алаңы болса, KGIR нақты бизнес-мәмілелер мен операциялық шешімдер қабылданатын кеңістік. Соңғы сегіз форумда жиынтығында 180-нен астам инвестициялық келісімге қол қойылды, тартылған инвестициялардың жалпы сомасы 47 млрд долларды асып кетті. IX форум осы жетістікке жаңа бет қосуы тиіс. Алдағы бірнеше күн ішінде Шымкент пен бүкіл Қазақстан бизнес-дипломатияның ірі алаңына айналады, ал 22 қазанда Шымкент конгресс-хол залында жасалатын қол алысулар елдің болашақ экономикалық бейнесін айқындауға өз үлесін қосады.