Жаңалықтар
Қосымша
Қазақстан мен Қырғызстан СІМ басшылары одақтастық қатынастарды одан әрі дамытуды талқылады
08.09.2026
Астана, 2026 жылғы 8 қыркүйек – Қырғыз тарапының бастамасымен Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді мен Қырғыз Республикасының Сыртқы істер министрі Жээнбек Кулубаев арасында телефон арқылы сөйлесу өтті.Қырғызстан СІМ басшысы қазақстандық әріптесін жоғары лауазымға тағайындалуымен жылы құттықтап, жауапты қызметіне табыс тіледі.Әңгіме барысында министрлер қазақ-қырғыз одақтастық қатынастарының қарқынды дамып келе жатқанын атап өтті. Саяси диалогты одан әрі нығайтуға, сондай-ақ сауда-экономикалық, инвестициялық, көлік-логистикалық, су-энергетикалық және мәдени-гуманитарлық салалардағы ынтымақтастықты кеңейтуге жан-жақты жәрдемдесуге өзара ниет білдірілді.Сонымен қатар министрлер өңірлік және халықаралық күн тәртібіндегі өзекті мәселелерді талқылап, жоғары және аса жоғары деңгейлердегі алдағы халықаралық іс-шаралар кестесін қарастырды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1287543?lang=ru
Орталық Азиядағы ядролық қарудан азат аймақ туралы шартқа қол қойылғанына 20 жыл толуына орай Шартқа мүше мемлекеттердің Сыртқы істер министрлерінің БІРЛЕСКЕН МӘЛІМДЕМЕСІ (2026 жылғы 8 қыркүйек)
08.09.2026
Біз, Орталық Азиядағы ядролық қарудан азат аймақ туралы шартқа қатысушы мемлекеттердің Cыртқы істер министрлері (бұдан әрі – ОАЯҚАА туралы шарт), Семейде ОАЯҚАА туралы шартқа қол қойылғанына 20 жыл толуына орай,адамзаттың ядролық қарудан азат әлемге қол жеткізу жөніндегі ортақ мақсатына деген бейілдігімізді растай отырып және ядролық қаруды кез келген қолданудың немесе сынаудың апатты гуманитарлық салдарын сезіне отырып,ядролық қарудан азат аймақтарды құру ядролық қарудың таралуының алдын алудың және жаһандық қарусыздану процесін нығайтудың ең күшті әмбебап құралдарының бірі екенін атап көрсетіп,Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы, Түрікменстан және Өзбекстан Республикасы арасындағы ХХІ ғасырда Орталық Азияда даму мақсатындағы достық, тату көршілік және ынтымақтастық туралы шарттың өңірдегі бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайту ісіндегі маңыздылығын атап өтіп,Орталық Азияда ядролық қарудан азат аймақ құру идеясы алғаш рет Өзбекстан Республикасы тарапынан 1993 жылғы қыркүйекте БҰҰ Бас Ассамблеясының 48-сессиясында ұсынылғанын еске сала отырып,Орталық Азияда ядролық қарудан азат аймақ құру өңір елдерінің күш-жігерін шоғырландырудың табысты үлгісі екеніне сенімді бола отырып және бұл ядролық қаруды таратпау режимі мен ядролық қарусыздану процесін, өңірлік және халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайту жолындағы, сондай-ақ атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану және радиоактивті ластанудан зардап шеккен аумақтарды экологиялық сауықтыру саласындағы ынтымақтастықты дамытудағы маңызды қадам болғанын атап көрсетіп,Семей ядролық сынақ полигонының жабылғанына отыз бес жыл толуын және Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарттың қол қою үшін ашылғанына отыз жыл толуын құптай отырып, сондай-ақ планетаның барлық өңірлеріндегі ядролық жарылыстар мен олардың салдарынан зардап шеккен көптеген құрбандардың рухына тағзым ете отырып,төмендегіні мәлімдейміз: 1. 2006 жылғы 8 қыркүйекте Семей қаласында Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы, Түрікменстан және Өзбекстан Республикасы қол қойған өзінің тарихи маңызы зор ОАЯҚАА туралы шартқа деген бейілділігімізді тағы да растаймыз. Өңірде қауіпсіздікті, тұрақтылықты және бейбітшілікті қамтамасыз етуге ұмтылған Орталық Азияның барлық бес мемлекетінің ұжымдық күш-жігерінің нәтижесі бола отырып, сондай-ақ Солтүстік жарты шарда толығымен орналасқан және ядролық қаруға ие екі мемлекетпен тікелей шектесетін алғашқы әрі жалғыз осындай аймақ болып қала отырып, Семей шарты жаһандық қарусыздану және ядролық қаруды таратпау режимін нығайтуда маңызды рөл атқаруын жалғастырып, Орталық Азияның бір кездері ядролық қару белсенді түрде сыналған және орналастырылған өңірден ядролық қарусыздандыру жөніндегі жаһандық күш-жігер көшбасшыларының біріне айналуының символдық үлгісі ретінде қызмет етеді. 2. Ядролық қаруды таратпау туралы шарттың (ЯҚТШ) ядролық қарудың таралуын болдырмауға және түптеп келгенде оны толық жоюға бағытталған халықаралық күш-жігердің іргетасы ретіндегі шешуші рөлін растаймыз. Осыған байланысты ЯҚТШ-ға қатысушы мемлекеттердің Он бірінші шолу конференциясының мазмұнды қорытындылар қабылдамай аяқталғанына өкініш білдіреміз. Бұл ядролық қарусыздану және таратпау саласындағы сақталып отырған келіспеушіліктер мен сенім тапшылығын көрсетеді. ЯҚТШ-ның барлық қатысушыларын өзара байланысты және бірін-бірі толықтыратын үш тірек – ядролық қарусыздану, таратпау және атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану бойынша міндеттемелерді тиімді жүзеге асыру жөніндегі келіссөздерді адал ниетпен жалғастыруға шақырамыз.Жаһандық қауіпсіздік пен тұрақтылыққа қатер төндіретін шұғыл және бұрын-соңды болмаған сын-қатерлер тұрғысында ЯҚТШ-ның 6-бабына сәйкес ядролық қарусыздану саласында айтарлықтай ілгерілеудің болмауына, сондай-ақ ядролық арсеналдарды жаңғыртуға бағытталған алаңдатарлық үрдіспен ұштасқан қару-жарақты бақылау саласындағы негізгі келісімдердің қолданылуының тоқтатылуына қатты алаңдаушылық білдіреміз. Бұл ретте ядролық қаруға ие мемлекеттердің ядролық қарусыздану жөніндегі келіссөздерді жүргізудегі ерекше жауапкершілігін атап өтеміз және ядролық қару-жарақ жарысының алдын алу мақсатында тексеруге болатын қару-жарақты бақылаудың жаңа тетіктерін шұғыл әзірлеуге шақырамыз.Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің (АЭХА) ЯҚТШ ережелерін іске асыру, атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану саласындағы ынтымақтастыққа жәрдемдесу және Агенттікке мүше мемлекеттердегі ядролық бағдарламаларға кепілдіктер мен бақылауды қолдану жөніндегі қызметін міндетті түрде қолдайтынымызды мәлімдейміз.2026 жылғы 24 қыркүйекте қол қою үшін ашылғанына тура отыз жыл толатын Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарттың (ЯСЖТШ) мүмкіндігінше тезірек күшіне ену қажеттігін нық қолдаймыз. Осыған байланысты ядролық сынақтар өткізуге қарсы халықаралық норманы сақтау және одан әрі нығайту қажеттігін атап өтеміз және осы норманы бұзуы мүмкін кез келген әрекеттерден қалыс қалуға шақырамыз.Қарусыздану және таратпау мәселелері бойынша ақпараттандырудың бейбітшілік, сенім және жауапкершілік мәдениетін қалыптастырудағы маңызды рөлін атап көрсетеміз және жастарды қарусыздану мен халықаралық қауіпсіздік мәселелерін талқылауға тартудың ерекше маңыздылығын атап өтеміз. Қырғыз Республикасы бастамашылық еткен, жыл сайын 5 наурызда – ЯҚТШ күшіне енген күні символдық түрде атап өтілетін Қарусыздану және таратпау мәселелері жөніндегі ақпараттандырудың халықаралық күнін, сондай-ақ онымен байланысты өңірлік білім беру бастамаларын одан әрі ілгерілетуді қолдаймыз.Осыған байланысты БҰҰ-ның Қарусыздану және таратпау саласындағы ақпараттандыру мәселелері жөніндегі зерттеуінде, сондай-ақ БҰҰ Бас хатшысының қарусыздану саласындағы «Біздің ортақ болашағымызды қамтамасыз ету: қарусыздану саласындағы күн тәртібі» (Securing Our Common Future: An Agenda for Disarmament) атты күн тәртібінде қамтылған ұсынымдардың өзектілігін атап өтеміз.2014 жылғы 6 мамырда ядролық қаруға ие мемлекеттердің ОАЯҚАА туралы шартқа Теріс қауіпсіздік кепілдіктері жөніндегі хаттамаға қол қоюын және оның төрт ядролық держава тарапынан ратификациялануын құптаймыз және Америка Құрама Штаттарының Хаттаманы ратификациялау процесін мүмкіндігінше тезірек аяқтайтынына үміт білдіреміз.Жаһандық ядролық қаруды таратпау режимін нығайту және бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі халықаралық күш-жігерді біріктіру мақсатында ОАЯҚАА туралы шартты институционалдық дамытуға және ядролық қарудан азат қазіргі аймақтармен әріптестікті одан әрі кеңейтуге мүдделілік білдіреміз. Осы тұрғыда Африканың атом энергиясы жөніндегі комиссиясымен (АФКОНЕ) және Латын Америкасы мен Кариб бассейніндегі ядролық қаруға тыйым салу жөніндегі агенттікпен (ОПАНАЛ) Өзара түсіністік туралы меморандумдарға қол қойылуын, сондай-ақ 2024 жылғы 28–29 тамызда Астанада Қазақстанның төрағалығымен ядролық қарудан азат барлық қазіргі аймақтар өкілдерінің екінші кездесуінің өткізілуін оң бағалаймыз.Орталық Азиядағы орнықты даму мен тұрақтылықтың негізгі факторы ретінде өңірлік қауіпсіздікті нығайтудың жоғары маңыздылығын атап өтеміз, сондай-ақ ортақ сын-қатерлер мен қауіптерге қарсы күресте бұдан әрі де тығыз өзара іс-қимыл жасау ниетімізді растаймыз.Қазіргі уақытта ядролық қарудан азат аймақтар жоқ өңірлерде, соның ішінде Таяу Шығыста осындай жаңа аймақтарды құру жөніндегі күш-жігерді қолдаймыз.БҰҰ Бас Ассамблеясының 79-сессиясында «Орталық Азиядағы ядролық қарудан азат аймақ туралы шарт» қарарының қабылдануын, сондай-ақ 2024 жылғы 5 желтоқсанда Түрікменстанның төрағалығымен Ашғабат қаласында Шартқа қатысушы мемлекеттердің ядролық қарудан азат басқа да қазіргі аймақтардың және халықаралық ұйымдар өкілдерінің қатысуымен мерейтойлық кеңестің өткізілуін құптаймыз.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1287510?lang=ru
Алматы павильоны Малайзиядағы «MATTA Fair 2026» туристік көрмесінің жүлдесіне ие болды
08.09.2026
Куала-Лумпур, 2026 жылғы 6 қыркүйек – Алматы Малайзияның халықаралық туристік көрмесі MATTA Fair 2026 аясында өзінің туристік әлеуетін кеңінен таныстырды. Қазақстан Малайзияның туризм саласындағы ең ірі әрі беделді іс-шарасына алғаш рет қатысып, Орталық Азияның туристік мүмкіндіктерін малайзиялық аудиторияға ұсынды.Көрмедегі Visit Almaty павильоны келушілердің ерекше қызығушылығын тудырған алаңдардың бірі болды. Павильонның заманауи дизайны, мазмұнды бағдарламасы және шығармашылық ұжымның өнер көрсетуі малайзиялық туристер мен туризм индустриясының өкілдерінің жоғары бағасына ие болды. Көрме жұмыс істеген үш күн ішінде павильонға 10 мыңнан астам тіркелген қонақ келіп, Алматы мен Алматы облысының туристік мүмкіндіктерімен, табиғи және мәдени көрікті орындарымен, ұлттық тағамдары мен дәстүрлерімен танысты.Музыканттар, бишілер мен қазақ батырларының қатысуымен өткен мәдени бағдарлама, ұлттық тағамдардың дегустациясы және дәстүрлі кәдесыйлардың таныстырылымы Алматыны заманауи мегаполис пен асқақ тауларды, бай мәдени мұра мен Ұлы даланың қонақжай дәстүрлерін тоғыстырған бірегей туристік бағыт ретінде танытуға мүмкіндік берді.Көрме аясындағы жұмысқа қоса, Куала-Лумпурда Алматыны Орталық Азиядағы ең тартымды туристік бағыттардың бірі ретінде ілгерілетуге және Қазақстан мен Малайзия арасындағы туристік байланыстарды одан әрі нығайтуға арналған Almaty Tourism Day өтті.Іс-шараға Малайзияның Туризм, өнер және мәдениет министрлігінің, Tourism Malaysia, Малайзияның туристік және туроператорлық агенттіктер қауымдастығының (MATTA), Малайзияның туристік агенттіктер қауымдастығының (MATA), әуе компаниялары мен туристік бизнес өкілдері қатысты. Бағдарлама аясында Алматының туристік әлеуетінің таныстырылымы, туризм саласы өкілдерінің баяндамалары, өзара түсіністік туралы меморандумдарға қол қою рәсімі, іскерлік кездесулер және мәдени бағдарлама ұйымдастырылды.Қазақстанның Малайзиядағы Елшісі Болат Сүгірбаев құттықтау сөзінде екі ел арасындағы туристік алмасуды кеңейтудің маңыздылығын атап өтіп, Қазақстанның MATTA Fair көрмесіне алғаш рет қатысуы қазақстандық туристік бағыттарды малайзиялық саяхатшылар арасында кеңінен танытуға жаңа мүмкіндіктер беретінін айтты.Малайзияның Туризм, өнер және мәдениет министрлігінің Бас хатшысы Шахаруддин бин Абу Сохот Алматының Қазақстанның өзге өңірлеріне және Орталық Азия елдеріне саяхаттауға жол ашатын маңызды туристік хаб ретіндегі рөлінің артып келе жатқанын атап өтті.Almaty Tourism Day іс-шарасының негізгі нәтижелерінің бірі Алматы қаласы әкімдігінің Туризм басқармасы мен Малайзияның туристік және туроператорлық агенттіктер қауымдастығы арасында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылуы болды. Құжат туристік бағыттарды ілгерілету, ақпарат алмасу, кәсіби байланыстарды кеңейту және Қазақстан мен Малайзияның туристік индустрия өкілдері арасындағы іскерлік ынтымақтастықты дамытуға бағытталған.Қауымдастық президенті Найджел Вонг қазақстандық павильонға деген жоғары қызығушылықты атап өтіп, Алматы павильонының үздік мәдени бағдарлама үшін арнайы марапатқа ие болғанын хабарлады.Almaty Tourism Day аясында Қазақстан мен Малайзияның 50-ден астам туристік компаниясының өкілдері арасында бірқатар іскерлік кездесулер өтті. Кездесулер жаңа серіктестік байланыстар орнатуға және бірлескен туристік өнімдерді әзірлеуге мүмкіндік берді.Мәдени бағдарлама барысында қонақтарға дәстүрлі қазақ музыкасы, домбыра мен қобызда орындалатын шығармалар, ұлттық билер мен ән өнері таныстырылды. Өнерпаздардың өнер көрсетуі қатысушыларға Қазақстанның бай мәдени мұрасын танып, Ұлы даланың қонақжай рухын сезінуге мүмкіндік берді.Almaty Tourism Day Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы маңызды туристік нарықтардың біріндегі белсенді ілгерілету жұмыстарының жалғасы болды. MATTA Fair 2026 көрмесі аясында өткізілген іс-шара Қазақстан мен Малайзияның туристік ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға, іскерлік байланыстарды кеңейтуге және саяхатшылар үшін жаңа мүмкіндіктер ашуға өзара мүдделі екенін көрсетті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-kuala-lumpur/press/news/details/1287479?lang=ru
Жеке тұлғалардың автокөлік құралдарын кедендік ресімдеуі
08.09.2026
Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің "Құрық" кеден бекетінің басшысы Елнұр Итеновпен сұхбат — Елнұр, «Құрық» кеден бекеті автомобиль әкелуде қандай рөл атқарады? Е.Итенов: «Құрық» кеден бекеті Құрық теңіз портында орналасқан және тәулік бойы жұмыс істейді. Мұнда паромдармен және Ro-Ro үлгісіндегі кемелермен, оның ішінде Кавказ бағытынан келетін автомобильдер мен жүктер өтеді. Азаматтар үшін бұл Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына көлік құралын теңіз арқылы әкелудің бір жолы. Біз кедендік бақылауды, декларациялауды, тәуекелдерді басқару жүйесін қолдануды және заңнамаға сәйкес автомобильді шығаруды қамтамасыз етеміз. — Жеке тұлғаның рәсімі коммерциялық әкелуден несімен ерекшеленеді? Е.Итенов: Жеке тұлға автомобильді жеке пайдалану үшін әкеледі. Мұндай көлік жолаушылық кедендік декларациямен — «Keden» ақпараттық жүйесі арқылы ресімделеді. Коммерциялық әкелу басқаша: тауарға декларация, өзге ставкалар мен талаптар. Маңыздысы: егер адам күнтізбелік жыл ішінде бірден артық автомобиль әкелсе, кеден органы мұны жеке пайдалануға жатпайтын қызмет ретінде қарастыруға құқылы. Сонда кәсіпкерлік қызметке арналған тәртіп қолданылады. — Азамат бекетке қандай құжаттар әкелуі керек? Е.Итенов: Негізгі пакет: жеке басын куәландыратын құжат; көлік құжаты — техникалық паспорт немесе title баламасы; сатып алу-сату шарты, инвойс не құнын растайтын өзге құжат; иелік ету немесе билік ету құқығын растайтын құжаттар; көліктік құжаттар — коносамент, паром жүкқұжаты. Үшінші елден келсе, маршрут құжаттары қажет. VIN, шанақ нөмірі, шығарылған жылы, қозғалтқыш көлемі, сатушы мен сатып алушы деректері барлық қағазда сәйкес болуы тиіс. Сәйкессіздік — шығарудың кешігуінің басты себептерінің бірі. — Құрықта рәсім қалай өтеді? Е.Итенов: Паромнан түскеннен кейін көлік радиациялық бақылаудан, қажет болса өлшеуден және қарап-тексеруден, оның ішінде инспекциялық-қарау кешенінен өтеді. Содан кейін кедендік ресімдеу ғимаратында жолаушылық кедендік декларация беріледі. Инспектор құжаттарды, сәйкестендіру нөмірлерін салыстырады, тәуекел бейіндерін қолданады. Қажет болғанда кедендік қарап-тексеру жүргізіледі. Кедендік төлемдер, салықтар және кедендік операциялар үшін алым төленгеннен кейін автомобиль шығарылады. Одан әрі иесі белгіленген мерзімде — әдетте шығаруға байланысты кедендік операциялардан кейін он жұмыс күні ішінде — көлікті уәкілетті органда тіркеуге қояды. — Жеңіл автомобильді кедендеу кезінде қандай төлемдер бар? Е.Итенов: Төлемдер жиынтығы белгілі. Біріншісі — әкелу кеден бажы. Жеке тұлғалар әкелетін бензинді немесе дизельді қозғалтқышы бар көптеген жеңіл автомобильдерге ЕЭК Кеңесінің 2017 жылғы 20 желтоқсандағы № 107 шешімімен белгіленген ставкалар қолданылады. Жеті жасқа дейінгі автомобильдердің едәуір бөлігіне кедендік құннан 15 пайыз ставкасы сақталады. Егде машиналарға қозғалтқыштың жұмыс көлемінің бір текше сантиметріне евромен есептелетін үлестік ставкалар қолданылады. Екіншісі — қосылған құн салығы: салық базасынан 16 пайыз, базаға кедендік құн мен баж кіреді. Үшіншісі — кедендік ресімдеу алымы — алты айлық есептік көрсеткіш. Кеденнен шығарылғаннан кейін бөлек утилизациялық төлем және бастапқы мемлекеттік тіркеу алымы төленеді. Олардың мөлшері санатқа, жасына және қозғалтқыш түріне байланысты. Электрмобильдерге жеке жеңілдік режимдері бар, бірақ квота мен шарттарды әкелу күніне қарай нақтылау керек. — Автомобильді толық кедендемей уақытша әкелуге бола ма? Е.Итенов: Иә. Шет мемлекетте тіркелген көлік құралын жеке тұлға заңнамада көзделген мерзімге кеден баждары мен салықтардан босатыла отырып уақытша әкеле алады. Мерзім мен шарттар тұлға мәртебесіне және режимге байланысты. Уақытша әкелу жеке пайдалануға шығаруды алмастырмайды. Егер азамат автомобильді Қазақстанда тұрақты пайдаланып, есепке қоймақшы болса, толық кедендік тазалау қажет. — Адамдар ең жиі қай жерде қателеседі? Е.Итенов: Біріншісі — құжат топтамасының толық еместігі, әсіресе құн мен меншік құқығы бойынша. Екіншісі — кедендік құнды төмендету әрекеті. Тәуекелдерді басқару жүйесі мен баға ақпараты мұны анықтайды; құн түзетіледі, төлемдер қайта есептеледі, жауапкершілік шаралары болуы мүмкін. Үшіншісі — бір жылда бірнеше автомобильді «өзіме» деп әкелу. Төртіншісі — кеденнен кейін көлік құралы конструкциясының қауіпсіздігі туралы куәлік, көліктің электрондық паспорты, утильалым және тіркеу керектігін ұғынбау. 2025 жылғы 20 қазаннан бастап ЕАЭО органдарының шешімі бойынша жеке тұлғалар бекітілген тізбеге енбеген жекелеген көлік түрлеріне КҚКТК (немесе көлік құралы конструкциясының қауіпсіздігі туралы куәлік) ала алмайды. Мұндай машиналарды толық ресімдеп, есепке қою мүмкін емес. Бесіншісі — ұлттық тариф пен ЕАЭО бірыңғай кеден тарифінің аражігін шатастыру. Егер автомобиль төменірек ұлттық ставкамен ресімделсе, одақтың басқа мемлекетіне кейін әкеткенде айырманы қосымша төлеу қажет болуы мүмкін. — Бекет сұр әкелу мен контрабандаға қалай қарсы тұрады? Е.Итенов: Тәуекелдерді басқару жүйесі, қарап-тексеру, ИҚК, шекара қызметімен, көлік прокуратурасымен және экономикалық тергеу органдарымен өзара іс-қимыл қолданылады. Бекет тәжірибесінде фуралдардағы жасырын тауарлар бірнеше рет анықталған, төленбеген төлемдер ондаған миллион теңгені құраған. Автомобильдер бойынша бақылау VIN-ді сәйкестендіруге, дерекқорлармен салыстыруға, құжат тізбегін талдауға негізделген. Адал декларация беруші бұдан ұтады: заңды автомобиль тезірек өтеді. — Құрық арқылы көлік әкелмекші азаматтарға қандай кеңес бересіз? Е.Итенов: Құжаттарды паромға отырар алдында дайындаңыз. VIN-ді барлық қағаздан тексеріңіз. Құнды шынайы бағалаңыз — шарт пен нарық деректеріне сүйеніңіз. Декларацияны «Keden»-ге қатесіз беріңіз. Қарап-тексеру мен төлемге уақыт қойыңыз. Жеке пайдалану үшін жылына бір автомобиль ережесін есте сақтаңыз. Шығарылғаннан кейін КҚКТК, ЭПТС (Электрондық көлік құралының паспорты), утильалым және тіркеуді кейінге қалдырмаңыз. Кеңесті мемлекеттік кірістер органдарының байланыс орталығынан және бекеттің ақпараттық стенділерінен алуға болады. Біздің міндетіміз — заңға бағынатын адамға кедергі қою емес, барлығына тең әрі ашық қағиданы қамтамасыз ету. — Бекет жұмысы цифрланған ба? Е.Итенов: Иә. Электрондық құжаттарды декларациялау, «Keden» платформасымен интеграция, ИҚК және «бір терезе» элементтері тікелей байланыс пен кезекті қысқартады. Порт пен бекет тәулік бойы жұмыс істейді. Мәміленің цифрлық ізі бюджетті де, автомобиль иесін де қорғайды. Сұхбатты Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті дайындадыАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-mangistau/press/news/details/1287471?lang=ru
Өскеменде қияр бағасы екі есе арзандады
08.09.2026
Өскеменде жыл басынан бері әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасы жалпы алғанда тұрақты деңгейде қалып отыр. Ал жекелеген өнімдер бойынша баға айтарлықтай төмендеген. Мәселен, қалада қияр бағасы 51%-ға түсіп, жыл басындағы деңгейден екі есе арзандады. Қызанақ та 45%-ға арзандаған.Шығыс Қазақстан облысы бойынша Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті Ұлттық статистика бюросының деректері негізінде 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларындағы баға өзгерістеріне талдау жүргізді. Оның қорытындысы бойынша Өскемендегі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының жалпы баға индексі 101,0%-ды құрады. Бұл республикалық орташа көрсеткіштен (101,4%) төмен.Бағаның төмендеуі әсіресе көкөніс өнімдерінен байқалады. Қияр мен қызанақтан бөлек, ақталған күріштің бағасы да жыл басынан бері 6,7%-ға төмендеген. Ал бірінші сұрыпты ұннан пісірілген бидай нанының бағасы қаңтардағы деңгейде сақталып, индексі 100,0% болды.Сүйекті сиыр етінің құны жыл басынан бері іс жүзінде өзгерген жоқ, ол 100,7% деңгейінде бекітілді (өсім небәрі 0,7%). Тауық етінің бағасы да тұрақты — индекс 100,2%.Сонымен бірге жаңа өнімге көшу кезеңіне байланысты бірқатар көкөніс түрлерінің бағасында маусымдық өсім байқалады. Сәбіз 57,4%-ға, пияз 51,4%-ға, картоп 30,9%-ға қымбаттаған. Қой етінің бағасы 19,5%-ға, тартылған ет 9,1%-ға өскен. Сары майдың бағасы 3,2%-ға, қатты ірімшік 1,1%-ға артқан.Маусымдық өзгерістердің нарыққа әсерін азайту үшін өңірде азық-түлік қорын қалыптастыру жұмыстары жүргізілуде. Атап айтқанда, жергілікті фермерлерден картоп, пияз, қырыққабат және сәбіздің жаңа өнімін тікелей сатып алу арқылы тұрақтандыру қорын толықтыру көзделген. Жиналған өнім күзгі-қысқы кезеңде нарықты қажетті тауарлармен қамтамасыз етіп, бағаның күрт өсуіне жол бермеу үшін пайдаланылады.Тұрғындардың өнімді делдалсыз әрі қолжетімді бағамен сатып алуына мүмкіндік беру үшін фермерлік жәрмеңкелер де тұрақты ұйымдастырылып келеді. Мұнда тауарлар дүкендердегі бағамен салыстырғанда 15–20%-ға төмен бағада ұсынылады. Жыл басынан бері облыста 421 жәрмеңке өткізілді.Бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу үшін сауда орындарындағы бақылау да күшейтілген. Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына белгіленген 15%-дық шекті сауда үстемесінің сақталуына тұрақты мониторинг жүргізіледі. Бақылау нәтижесінде талаптарды бұзған кәсіпкерлерге қатысты 75 әкімшілік шара қолданылды.Бұдан бөлек, өңірлік комиссияның жұмысы нәтижесінде тауар жеткізу тізбегінен 10-нан астам өнімсіз делдал шығарылды. Бұл өндірушіден тұтынушыға дейінгі аралықтағы негізсіз үстемелерді қысқартуға және өнімнің түпкі бағасын төмендетуге мүмкіндік береді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1287431?lang=ru
Қоғам
Қосымша
Қазақстан мен Қырғызстан СІМ басшылары одақтастық қатынастарды одан әрі дамытуды талқылады
08.09.2026
Астана, 2026 жылғы 8 қыркүйек – Қырғыз тарапының бастамасымен Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді мен Қырғыз Республикасының Сыртқы істер министрі Жээнбек Кулубаев арасында телефон арқылы сөйлесу өтті.Қырғызстан СІМ басшысы қазақстандық әріптесін жоғары лауазымға тағайындалуымен жылы құттықтап, жауапты қызметіне табыс тіледі.Әңгіме барысында министрлер қазақ-қырғыз одақтастық қатынастарының қарқынды дамып келе жатқанын атап өтті. Саяси диалогты одан әрі нығайтуға, сондай-ақ сауда-экономикалық, инвестициялық, көлік-логистикалық, су-энергетикалық және мәдени-гуманитарлық салалардағы ынтымақтастықты кеңейтуге жан-жақты жәрдемдесуге өзара ниет білдірілді.Сонымен қатар министрлер өңірлік және халықаралық күн тәртібіндегі өзекті мәселелерді талқылап, жоғары және аса жоғары деңгейлердегі алдағы халықаралық іс-шаралар кестесін қарастырды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1287543?lang=ru
Орталық Азиядағы ядролық қарудан азат аймақ туралы шартқа қол қойылғанына 20 жыл толуына орай Шартқа мүше мемлекеттердің Сыртқы істер министрлерінің БІРЛЕСКЕН МӘЛІМДЕМЕСІ (2026 жылғы 8 қыркүйек)
08.09.2026
Біз, Орталық Азиядағы ядролық қарудан азат аймақ туралы шартқа қатысушы мемлекеттердің Cыртқы істер министрлері (бұдан әрі – ОАЯҚАА туралы шарт), Семейде ОАЯҚАА туралы шартқа қол қойылғанына 20 жыл толуына орай,адамзаттың ядролық қарудан азат әлемге қол жеткізу жөніндегі ортақ мақсатына деген бейілдігімізді растай отырып және ядролық қаруды кез келген қолданудың немесе сынаудың апатты гуманитарлық салдарын сезіне отырып,ядролық қарудан азат аймақтарды құру ядролық қарудың таралуының алдын алудың және жаһандық қарусыздану процесін нығайтудың ең күшті әмбебап құралдарының бірі екенін атап көрсетіп,Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы, Түрікменстан және Өзбекстан Республикасы арасындағы ХХІ ғасырда Орталық Азияда даму мақсатындағы достық, тату көршілік және ынтымақтастық туралы шарттың өңірдегі бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайту ісіндегі маңыздылығын атап өтіп,Орталық Азияда ядролық қарудан азат аймақ құру идеясы алғаш рет Өзбекстан Республикасы тарапынан 1993 жылғы қыркүйекте БҰҰ Бас Ассамблеясының 48-сессиясында ұсынылғанын еске сала отырып,Орталық Азияда ядролық қарудан азат аймақ құру өңір елдерінің күш-жігерін шоғырландырудың табысты үлгісі екеніне сенімді бола отырып және бұл ядролық қаруды таратпау режимі мен ядролық қарусыздану процесін, өңірлік және халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайту жолындағы, сондай-ақ атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану және радиоактивті ластанудан зардап шеккен аумақтарды экологиялық сауықтыру саласындағы ынтымақтастықты дамытудағы маңызды қадам болғанын атап көрсетіп,Семей ядролық сынақ полигонының жабылғанына отыз бес жыл толуын және Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарттың қол қою үшін ашылғанына отыз жыл толуын құптай отырып, сондай-ақ планетаның барлық өңірлеріндегі ядролық жарылыстар мен олардың салдарынан зардап шеккен көптеген құрбандардың рухына тағзым ете отырып,төмендегіні мәлімдейміз: 1. 2006 жылғы 8 қыркүйекте Семей қаласында Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы, Түрікменстан және Өзбекстан Республикасы қол қойған өзінің тарихи маңызы зор ОАЯҚАА туралы шартқа деген бейілділігімізді тағы да растаймыз. Өңірде қауіпсіздікті, тұрақтылықты және бейбітшілікті қамтамасыз етуге ұмтылған Орталық Азияның барлық бес мемлекетінің ұжымдық күш-жігерінің нәтижесі бола отырып, сондай-ақ Солтүстік жарты шарда толығымен орналасқан және ядролық қаруға ие екі мемлекетпен тікелей шектесетін алғашқы әрі жалғыз осындай аймақ болып қала отырып, Семей шарты жаһандық қарусыздану және ядролық қаруды таратпау режимін нығайтуда маңызды рөл атқаруын жалғастырып, Орталық Азияның бір кездері ядролық қару белсенді түрде сыналған және орналастырылған өңірден ядролық қарусыздандыру жөніндегі жаһандық күш-жігер көшбасшыларының біріне айналуының символдық үлгісі ретінде қызмет етеді. 2. Ядролық қаруды таратпау туралы шарттың (ЯҚТШ) ядролық қарудың таралуын болдырмауға және түптеп келгенде оны толық жоюға бағытталған халықаралық күш-жігердің іргетасы ретіндегі шешуші рөлін растаймыз. Осыған байланысты ЯҚТШ-ға қатысушы мемлекеттердің Он бірінші шолу конференциясының мазмұнды қорытындылар қабылдамай аяқталғанына өкініш білдіреміз. Бұл ядролық қарусыздану және таратпау саласындағы сақталып отырған келіспеушіліктер мен сенім тапшылығын көрсетеді. ЯҚТШ-ның барлық қатысушыларын өзара байланысты және бірін-бірі толықтыратын үш тірек – ядролық қарусыздану, таратпау және атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану бойынша міндеттемелерді тиімді жүзеге асыру жөніндегі келіссөздерді адал ниетпен жалғастыруға шақырамыз.Жаһандық қауіпсіздік пен тұрақтылыққа қатер төндіретін шұғыл және бұрын-соңды болмаған сын-қатерлер тұрғысында ЯҚТШ-ның 6-бабына сәйкес ядролық қарусыздану саласында айтарлықтай ілгерілеудің болмауына, сондай-ақ ядролық арсеналдарды жаңғыртуға бағытталған алаңдатарлық үрдіспен ұштасқан қару-жарақты бақылау саласындағы негізгі келісімдердің қолданылуының тоқтатылуына қатты алаңдаушылық білдіреміз. Бұл ретте ядролық қаруға ие мемлекеттердің ядролық қарусыздану жөніндегі келіссөздерді жүргізудегі ерекше жауапкершілігін атап өтеміз және ядролық қару-жарақ жарысының алдын алу мақсатында тексеруге болатын қару-жарақты бақылаудың жаңа тетіктерін шұғыл әзірлеуге шақырамыз.Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің (АЭХА) ЯҚТШ ережелерін іске асыру, атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану саласындағы ынтымақтастыққа жәрдемдесу және Агенттікке мүше мемлекеттердегі ядролық бағдарламаларға кепілдіктер мен бақылауды қолдану жөніндегі қызметін міндетті түрде қолдайтынымызды мәлімдейміз.2026 жылғы 24 қыркүйекте қол қою үшін ашылғанына тура отыз жыл толатын Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарттың (ЯСЖТШ) мүмкіндігінше тезірек күшіне ену қажеттігін нық қолдаймыз. Осыған байланысты ядролық сынақтар өткізуге қарсы халықаралық норманы сақтау және одан әрі нығайту қажеттігін атап өтеміз және осы норманы бұзуы мүмкін кез келген әрекеттерден қалыс қалуға шақырамыз.Қарусыздану және таратпау мәселелері бойынша ақпараттандырудың бейбітшілік, сенім және жауапкершілік мәдениетін қалыптастырудағы маңызды рөлін атап көрсетеміз және жастарды қарусыздану мен халықаралық қауіпсіздік мәселелерін талқылауға тартудың ерекше маңыздылығын атап өтеміз. Қырғыз Республикасы бастамашылық еткен, жыл сайын 5 наурызда – ЯҚТШ күшіне енген күні символдық түрде атап өтілетін Қарусыздану және таратпау мәселелері жөніндегі ақпараттандырудың халықаралық күнін, сондай-ақ онымен байланысты өңірлік білім беру бастамаларын одан әрі ілгерілетуді қолдаймыз.Осыған байланысты БҰҰ-ның Қарусыздану және таратпау саласындағы ақпараттандыру мәселелері жөніндегі зерттеуінде, сондай-ақ БҰҰ Бас хатшысының қарусыздану саласындағы «Біздің ортақ болашағымызды қамтамасыз ету: қарусыздану саласындағы күн тәртібі» (Securing Our Common Future: An Agenda for Disarmament) атты күн тәртібінде қамтылған ұсынымдардың өзектілігін атап өтеміз.2014 жылғы 6 мамырда ядролық қаруға ие мемлекеттердің ОАЯҚАА туралы шартқа Теріс қауіпсіздік кепілдіктері жөніндегі хаттамаға қол қоюын және оның төрт ядролық держава тарапынан ратификациялануын құптаймыз және Америка Құрама Штаттарының Хаттаманы ратификациялау процесін мүмкіндігінше тезірек аяқтайтынына үміт білдіреміз.Жаһандық ядролық қаруды таратпау режимін нығайту және бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі халықаралық күш-жігерді біріктіру мақсатында ОАЯҚАА туралы шартты институционалдық дамытуға және ядролық қарудан азат қазіргі аймақтармен әріптестікті одан әрі кеңейтуге мүдделілік білдіреміз. Осы тұрғыда Африканың атом энергиясы жөніндегі комиссиясымен (АФКОНЕ) және Латын Америкасы мен Кариб бассейніндегі ядролық қаруға тыйым салу жөніндегі агенттікпен (ОПАНАЛ) Өзара түсіністік туралы меморандумдарға қол қойылуын, сондай-ақ 2024 жылғы 28–29 тамызда Астанада Қазақстанның төрағалығымен ядролық қарудан азат барлық қазіргі аймақтар өкілдерінің екінші кездесуінің өткізілуін оң бағалаймыз.Орталық Азиядағы орнықты даму мен тұрақтылықтың негізгі факторы ретінде өңірлік қауіпсіздікті нығайтудың жоғары маңыздылығын атап өтеміз, сондай-ақ ортақ сын-қатерлер мен қауіптерге қарсы күресте бұдан әрі де тығыз өзара іс-қимыл жасау ниетімізді растаймыз.Қазіргі уақытта ядролық қарудан азат аймақтар жоқ өңірлерде, соның ішінде Таяу Шығыста осындай жаңа аймақтарды құру жөніндегі күш-жігерді қолдаймыз.БҰҰ Бас Ассамблеясының 79-сессиясында «Орталық Азиядағы ядролық қарудан азат аймақ туралы шарт» қарарының қабылдануын, сондай-ақ 2024 жылғы 5 желтоқсанда Түрікменстанның төрағалығымен Ашғабат қаласында Шартқа қатысушы мемлекеттердің ядролық қарудан азат басқа да қазіргі аймақтардың және халықаралық ұйымдар өкілдерінің қатысуымен мерейтойлық кеңестің өткізілуін құптаймыз.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1287510?lang=ru
Алматы павильоны Малайзиядағы «MATTA Fair 2026» туристік көрмесінің жүлдесіне ие болды
08.09.2026
Куала-Лумпур, 2026 жылғы 6 қыркүйек – Алматы Малайзияның халықаралық туристік көрмесі MATTA Fair 2026 аясында өзінің туристік әлеуетін кеңінен таныстырды. Қазақстан Малайзияның туризм саласындағы ең ірі әрі беделді іс-шарасына алғаш рет қатысып, Орталық Азияның туристік мүмкіндіктерін малайзиялық аудиторияға ұсынды.Көрмедегі Visit Almaty павильоны келушілердің ерекше қызығушылығын тудырған алаңдардың бірі болды. Павильонның заманауи дизайны, мазмұнды бағдарламасы және шығармашылық ұжымның өнер көрсетуі малайзиялық туристер мен туризм индустриясының өкілдерінің жоғары бағасына ие болды. Көрме жұмыс істеген үш күн ішінде павильонға 10 мыңнан астам тіркелген қонақ келіп, Алматы мен Алматы облысының туристік мүмкіндіктерімен, табиғи және мәдени көрікті орындарымен, ұлттық тағамдары мен дәстүрлерімен танысты.Музыканттар, бишілер мен қазақ батырларының қатысуымен өткен мәдени бағдарлама, ұлттық тағамдардың дегустациясы және дәстүрлі кәдесыйлардың таныстырылымы Алматыны заманауи мегаполис пен асқақ тауларды, бай мәдени мұра мен Ұлы даланың қонақжай дәстүрлерін тоғыстырған бірегей туристік бағыт ретінде танытуға мүмкіндік берді.Көрме аясындағы жұмысқа қоса, Куала-Лумпурда Алматыны Орталық Азиядағы ең тартымды туристік бағыттардың бірі ретінде ілгерілетуге және Қазақстан мен Малайзия арасындағы туристік байланыстарды одан әрі нығайтуға арналған Almaty Tourism Day өтті.Іс-шараға Малайзияның Туризм, өнер және мәдениет министрлігінің, Tourism Malaysia, Малайзияның туристік және туроператорлық агенттіктер қауымдастығының (MATTA), Малайзияның туристік агенттіктер қауымдастығының (MATA), әуе компаниялары мен туристік бизнес өкілдері қатысты. Бағдарлама аясында Алматының туристік әлеуетінің таныстырылымы, туризм саласы өкілдерінің баяндамалары, өзара түсіністік туралы меморандумдарға қол қою рәсімі, іскерлік кездесулер және мәдени бағдарлама ұйымдастырылды.Қазақстанның Малайзиядағы Елшісі Болат Сүгірбаев құттықтау сөзінде екі ел арасындағы туристік алмасуды кеңейтудің маңыздылығын атап өтіп, Қазақстанның MATTA Fair көрмесіне алғаш рет қатысуы қазақстандық туристік бағыттарды малайзиялық саяхатшылар арасында кеңінен танытуға жаңа мүмкіндіктер беретінін айтты.Малайзияның Туризм, өнер және мәдениет министрлігінің Бас хатшысы Шахаруддин бин Абу Сохот Алматының Қазақстанның өзге өңірлеріне және Орталық Азия елдеріне саяхаттауға жол ашатын маңызды туристік хаб ретіндегі рөлінің артып келе жатқанын атап өтті.Almaty Tourism Day іс-шарасының негізгі нәтижелерінің бірі Алматы қаласы әкімдігінің Туризм басқармасы мен Малайзияның туристік және туроператорлық агенттіктер қауымдастығы арасында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылуы болды. Құжат туристік бағыттарды ілгерілету, ақпарат алмасу, кәсіби байланыстарды кеңейту және Қазақстан мен Малайзияның туристік индустрия өкілдері арасындағы іскерлік ынтымақтастықты дамытуға бағытталған.Қауымдастық президенті Найджел Вонг қазақстандық павильонға деген жоғары қызығушылықты атап өтіп, Алматы павильонының үздік мәдени бағдарлама үшін арнайы марапатқа ие болғанын хабарлады.Almaty Tourism Day аясында Қазақстан мен Малайзияның 50-ден астам туристік компаниясының өкілдері арасында бірқатар іскерлік кездесулер өтті. Кездесулер жаңа серіктестік байланыстар орнатуға және бірлескен туристік өнімдерді әзірлеуге мүмкіндік берді.Мәдени бағдарлама барысында қонақтарға дәстүрлі қазақ музыкасы, домбыра мен қобызда орындалатын шығармалар, ұлттық билер мен ән өнері таныстырылды. Өнерпаздардың өнер көрсетуі қатысушыларға Қазақстанның бай мәдени мұрасын танып, Ұлы даланың қонақжай рухын сезінуге мүмкіндік берді.Almaty Tourism Day Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы маңызды туристік нарықтардың біріндегі белсенді ілгерілету жұмыстарының жалғасы болды. MATTA Fair 2026 көрмесі аясында өткізілген іс-шара Қазақстан мен Малайзияның туристік ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға, іскерлік байланыстарды кеңейтуге және саяхатшылар үшін жаңа мүмкіндіктер ашуға өзара мүдделі екенін көрсетті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-kuala-lumpur/press/news/details/1287479?lang=ru
Жеке тұлғалардың автокөлік құралдарын кедендік ресімдеуі
08.09.2026
Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің "Құрық" кеден бекетінің басшысы Елнұр Итеновпен сұхбат — Елнұр, «Құрық» кеден бекеті автомобиль әкелуде қандай рөл атқарады? Е.Итенов: «Құрық» кеден бекеті Құрық теңіз портында орналасқан және тәулік бойы жұмыс істейді. Мұнда паромдармен және Ro-Ro үлгісіндегі кемелермен, оның ішінде Кавказ бағытынан келетін автомобильдер мен жүктер өтеді. Азаматтар үшін бұл Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына көлік құралын теңіз арқылы әкелудің бір жолы. Біз кедендік бақылауды, декларациялауды, тәуекелдерді басқару жүйесін қолдануды және заңнамаға сәйкес автомобильді шығаруды қамтамасыз етеміз. — Жеке тұлғаның рәсімі коммерциялық әкелуден несімен ерекшеленеді? Е.Итенов: Жеке тұлға автомобильді жеке пайдалану үшін әкеледі. Мұндай көлік жолаушылық кедендік декларациямен — «Keden» ақпараттық жүйесі арқылы ресімделеді. Коммерциялық әкелу басқаша: тауарға декларация, өзге ставкалар мен талаптар. Маңыздысы: егер адам күнтізбелік жыл ішінде бірден артық автомобиль әкелсе, кеден органы мұны жеке пайдалануға жатпайтын қызмет ретінде қарастыруға құқылы. Сонда кәсіпкерлік қызметке арналған тәртіп қолданылады. — Азамат бекетке қандай құжаттар әкелуі керек? Е.Итенов: Негізгі пакет: жеке басын куәландыратын құжат; көлік құжаты — техникалық паспорт немесе title баламасы; сатып алу-сату шарты, инвойс не құнын растайтын өзге құжат; иелік ету немесе билік ету құқығын растайтын құжаттар; көліктік құжаттар — коносамент, паром жүкқұжаты. Үшінші елден келсе, маршрут құжаттары қажет. VIN, шанақ нөмірі, шығарылған жылы, қозғалтқыш көлемі, сатушы мен сатып алушы деректері барлық қағазда сәйкес болуы тиіс. Сәйкессіздік — шығарудың кешігуінің басты себептерінің бірі. — Құрықта рәсім қалай өтеді? Е.Итенов: Паромнан түскеннен кейін көлік радиациялық бақылаудан, қажет болса өлшеуден және қарап-тексеруден, оның ішінде инспекциялық-қарау кешенінен өтеді. Содан кейін кедендік ресімдеу ғимаратында жолаушылық кедендік декларация беріледі. Инспектор құжаттарды, сәйкестендіру нөмірлерін салыстырады, тәуекел бейіндерін қолданады. Қажет болғанда кедендік қарап-тексеру жүргізіледі. Кедендік төлемдер, салықтар және кедендік операциялар үшін алым төленгеннен кейін автомобиль шығарылады. Одан әрі иесі белгіленген мерзімде — әдетте шығаруға байланысты кедендік операциялардан кейін он жұмыс күні ішінде — көлікті уәкілетті органда тіркеуге қояды. — Жеңіл автомобильді кедендеу кезінде қандай төлемдер бар? Е.Итенов: Төлемдер жиынтығы белгілі. Біріншісі — әкелу кеден бажы. Жеке тұлғалар әкелетін бензинді немесе дизельді қозғалтқышы бар көптеген жеңіл автомобильдерге ЕЭК Кеңесінің 2017 жылғы 20 желтоқсандағы № 107 шешімімен белгіленген ставкалар қолданылады. Жеті жасқа дейінгі автомобильдердің едәуір бөлігіне кедендік құннан 15 пайыз ставкасы сақталады. Егде машиналарға қозғалтқыштың жұмыс көлемінің бір текше сантиметріне евромен есептелетін үлестік ставкалар қолданылады. Екіншісі — қосылған құн салығы: салық базасынан 16 пайыз, базаға кедендік құн мен баж кіреді. Үшіншісі — кедендік ресімдеу алымы — алты айлық есептік көрсеткіш. Кеденнен шығарылғаннан кейін бөлек утилизациялық төлем және бастапқы мемлекеттік тіркеу алымы төленеді. Олардың мөлшері санатқа, жасына және қозғалтқыш түріне байланысты. Электрмобильдерге жеке жеңілдік режимдері бар, бірақ квота мен шарттарды әкелу күніне қарай нақтылау керек. — Автомобильді толық кедендемей уақытша әкелуге бола ма? Е.Итенов: Иә. Шет мемлекетте тіркелген көлік құралын жеке тұлға заңнамада көзделген мерзімге кеден баждары мен салықтардан босатыла отырып уақытша әкеле алады. Мерзім мен шарттар тұлға мәртебесіне және режимге байланысты. Уақытша әкелу жеке пайдалануға шығаруды алмастырмайды. Егер азамат автомобильді Қазақстанда тұрақты пайдаланып, есепке қоймақшы болса, толық кедендік тазалау қажет. — Адамдар ең жиі қай жерде қателеседі? Е.Итенов: Біріншісі — құжат топтамасының толық еместігі, әсіресе құн мен меншік құқығы бойынша. Екіншісі — кедендік құнды төмендету әрекеті. Тәуекелдерді басқару жүйесі мен баға ақпараты мұны анықтайды; құн түзетіледі, төлемдер қайта есептеледі, жауапкершілік шаралары болуы мүмкін. Үшіншісі — бір жылда бірнеше автомобильді «өзіме» деп әкелу. Төртіншісі — кеденнен кейін көлік құралы конструкциясының қауіпсіздігі туралы куәлік, көліктің электрондық паспорты, утильалым және тіркеу керектігін ұғынбау. 2025 жылғы 20 қазаннан бастап ЕАЭО органдарының шешімі бойынша жеке тұлғалар бекітілген тізбеге енбеген жекелеген көлік түрлеріне КҚКТК (немесе көлік құралы конструкциясының қауіпсіздігі туралы куәлік) ала алмайды. Мұндай машиналарды толық ресімдеп, есепке қою мүмкін емес. Бесіншісі — ұлттық тариф пен ЕАЭО бірыңғай кеден тарифінің аражігін шатастыру. Егер автомобиль төменірек ұлттық ставкамен ресімделсе, одақтың басқа мемлекетіне кейін әкеткенде айырманы қосымша төлеу қажет болуы мүмкін. — Бекет сұр әкелу мен контрабандаға қалай қарсы тұрады? Е.Итенов: Тәуекелдерді басқару жүйесі, қарап-тексеру, ИҚК, шекара қызметімен, көлік прокуратурасымен және экономикалық тергеу органдарымен өзара іс-қимыл қолданылады. Бекет тәжірибесінде фуралдардағы жасырын тауарлар бірнеше рет анықталған, төленбеген төлемдер ондаған миллион теңгені құраған. Автомобильдер бойынша бақылау VIN-ді сәйкестендіруге, дерекқорлармен салыстыруға, құжат тізбегін талдауға негізделген. Адал декларация беруші бұдан ұтады: заңды автомобиль тезірек өтеді. — Құрық арқылы көлік әкелмекші азаматтарға қандай кеңес бересіз? Е.Итенов: Құжаттарды паромға отырар алдында дайындаңыз. VIN-ді барлық қағаздан тексеріңіз. Құнды шынайы бағалаңыз — шарт пен нарық деректеріне сүйеніңіз. Декларацияны «Keden»-ге қатесіз беріңіз. Қарап-тексеру мен төлемге уақыт қойыңыз. Жеке пайдалану үшін жылына бір автомобиль ережесін есте сақтаңыз. Шығарылғаннан кейін КҚКТК, ЭПТС (Электрондық көлік құралының паспорты), утильалым және тіркеуді кейінге қалдырмаңыз. Кеңесті мемлекеттік кірістер органдарының байланыс орталығынан және бекеттің ақпараттық стенділерінен алуға болады. Біздің міндетіміз — заңға бағынатын адамға кедергі қою емес, барлығына тең әрі ашық қағиданы қамтамасыз ету. — Бекет жұмысы цифрланған ба? Е.Итенов: Иә. Электрондық құжаттарды декларациялау, «Keden» платформасымен интеграция, ИҚК және «бір терезе» элементтері тікелей байланыс пен кезекті қысқартады. Порт пен бекет тәулік бойы жұмыс істейді. Мәміленің цифрлық ізі бюджетті де, автомобиль иесін де қорғайды. Сұхбатты Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті дайындадыАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-mangistau/press/news/details/1287471?lang=ru
Өскеменде қияр бағасы екі есе арзандады
08.09.2026
Өскеменде жыл басынан бері әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасы жалпы алғанда тұрақты деңгейде қалып отыр. Ал жекелеген өнімдер бойынша баға айтарлықтай төмендеген. Мәселен, қалада қияр бағасы 51%-ға түсіп, жыл басындағы деңгейден екі есе арзандады. Қызанақ та 45%-ға арзандаған.Шығыс Қазақстан облысы бойынша Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті Ұлттық статистика бюросының деректері негізінде 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларындағы баға өзгерістеріне талдау жүргізді. Оның қорытындысы бойынша Өскемендегі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының жалпы баға индексі 101,0%-ды құрады. Бұл республикалық орташа көрсеткіштен (101,4%) төмен.Бағаның төмендеуі әсіресе көкөніс өнімдерінен байқалады. Қияр мен қызанақтан бөлек, ақталған күріштің бағасы да жыл басынан бері 6,7%-ға төмендеген. Ал бірінші сұрыпты ұннан пісірілген бидай нанының бағасы қаңтардағы деңгейде сақталып, индексі 100,0% болды.Сүйекті сиыр етінің құны жыл басынан бері іс жүзінде өзгерген жоқ, ол 100,7% деңгейінде бекітілді (өсім небәрі 0,7%). Тауық етінің бағасы да тұрақты — индекс 100,2%.Сонымен бірге жаңа өнімге көшу кезеңіне байланысты бірқатар көкөніс түрлерінің бағасында маусымдық өсім байқалады. Сәбіз 57,4%-ға, пияз 51,4%-ға, картоп 30,9%-ға қымбаттаған. Қой етінің бағасы 19,5%-ға, тартылған ет 9,1%-ға өскен. Сары майдың бағасы 3,2%-ға, қатты ірімшік 1,1%-ға артқан.Маусымдық өзгерістердің нарыққа әсерін азайту үшін өңірде азық-түлік қорын қалыптастыру жұмыстары жүргізілуде. Атап айтқанда, жергілікті фермерлерден картоп, пияз, қырыққабат және сәбіздің жаңа өнімін тікелей сатып алу арқылы тұрақтандыру қорын толықтыру көзделген. Жиналған өнім күзгі-қысқы кезеңде нарықты қажетті тауарлармен қамтамасыз етіп, бағаның күрт өсуіне жол бермеу үшін пайдаланылады.Тұрғындардың өнімді делдалсыз әрі қолжетімді бағамен сатып алуына мүмкіндік беру үшін фермерлік жәрмеңкелер де тұрақты ұйымдастырылып келеді. Мұнда тауарлар дүкендердегі бағамен салыстырғанда 15–20%-ға төмен бағада ұсынылады. Жыл басынан бері облыста 421 жәрмеңке өткізілді.Бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу үшін сауда орындарындағы бақылау да күшейтілген. Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына белгіленген 15%-дық шекті сауда үстемесінің сақталуына тұрақты мониторинг жүргізіледі. Бақылау нәтижесінде талаптарды бұзған кәсіпкерлерге қатысты 75 әкімшілік шара қолданылды.Бұдан бөлек, өңірлік комиссияның жұмысы нәтижесінде тауар жеткізу тізбегінен 10-нан астам өнімсіз делдал шығарылды. Бұл өндірушіден тұтынушыға дейінгі аралықтағы негізсіз үстемелерді қысқартуға және өнімнің түпкі бағасын төмендетуге мүмкіндік береді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1287431?lang=ru