Шымкент қаласында Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын түсіндіру бойынша түрлі саладағы еңбек ұжымдарымен кездесулер жалғасуда. Жұмыс тобының педагогикалық қауымдастық өкілдерімен кезекті кездесуі Д.Қонаев атындағы жалпы орта мектепте өтті. Жиында білім сапасын арттыру, бірыңғай білім беру стандарттарын енгізу және ғылымды мемлекеттік қолдау мәселелері кеңінен талқыланды.2024 жылдың басында ашылған аталған білім беру ұйымы бүгінде бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін тиімді іске асырудың үлгісіне айналып отыр. Мектеп құрылтайшысы, қалалық мәслихаттың VII және VIII шақырылым депутаты Лазиз Сүлайманов жеке білім беру секторы ең алдымен сапаға басымдық беруі тиіс екенін атап өтті.– 2500 оқушыға арналған мектепте сапалы білім алуға барлық жағдай жасалған. Оқу үдерісі бір ауысымда жүргізіледі, екі мезгіл тегін тамақ ұйымдастырылған, 50-ден астам үйірме жұмыс істейді. Кадр саясатына ерекше назар аударылады: педагогтар қатаң комиссиялық іріктеуден өтеді. Ата-аналар қауымдастығымен тығыз байланыс тиімді тәрбиелік орта қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бұл ұстанымдар жаңа Ата заңда айқындалған басымдықтармен үндеседі, – деді Л.Сүлайманов.Қалалық мәслихат төрағасы және Конституциялық комиссия мүшесі Бахадыр Нарымбетов білім беру саласындағы жүйелі өзгерістерге тоқталды. Оның айтуынша, бүгінде қала мектептерінің 46 пайызы және балабақшалардың 90 пайызға жуығы жекеменшік секторға тиесілі.– Жаңа Конституция меншік нысанына қарамастан, еліміздің барлық білім беру ұйымдары үшін бірыңғай оқыту стандартын енгізуді көздейді. Бұл мектепке дейінгі және орта білім беру ұйымдарындағы сапа алшақтығын азайтуға мүмкіндік береді, – деді Б.Нарымбетов.Сондай-ақ жаңа Конституцияның 33-бабына енгізілген толықтыруларға назар аударылды. Аталған нормаға сәйкес, ғылымды, инновацияларды және білім беруді дамыту мемлекет қызметінің басым бағыттарының біріне айналады.– Қазақстанның басты күші – жоғары интеллектуалды адами капитал. Жасанды интеллект пен цифрлық технологиялар қарқынды дамыған кезеңде ғылымды конституциялық деңгейде бекіту инновациялық жобаларды жүйелі қолдауға және нысаналы қаржыландыруға жол ашады, – деп атап өтті мәслихат төрағасы.Кездесу қорытындысында қатысушылар жаңа білім стандарттарын енгізу және ғылыми әлеуетті дамыту еліміздің ішкі тұрақтылығын нығайтып қана қоймай, Қазақстанның халықаралық интеллектуалдық кеңістіктегі беделін арттыруға ықпал ететіні жөнінде ортақ пікір білдіріп, жаңа құжатты қолдайтындықтарын жеткізді.

«Стандарт цемент» ЖШС-нің еңбек ұжымымен Конституциялық реформаның мазмұнын түсіндіруге арналған кездесу өтті. Жиын барысында жұмысшыларға Ата Заңға енгізіліп отырған жаңашылдықтар жан-жақты баяндалып, олардың қоғам өміріндегі маңызы түсіндірілді.Кездесуге Қазақстан халқы Ассамблеясыжанындағы Ақсақалдар кеңесі төрағасының орынбасары Батырбек Жалмұрзаев, сондай-ақ Мирас университеті Құқық секторының оқытушылары Нұржан Жақсылықов пен Мақпал Мамаева қатысып, конституциялық өзгерістердің негізгі бағыттарына тоқталды.Жиын барысында спикерлер жаңа Конституциялық жобаның басты өзегі – елдің біртұтастығын сақтау мен қоғамдық келісімді нығайту екенін атап өтті.– Жаңартылған Конституцияның преамбуласында Қазақстанның біртұтас, тәуелсіз мемлекет екені айқын көрсетіліп, адам құқықтары мен бостандықтары мемлекеттің ең жоғары құндылығы ретінде жарияланды. Бұл – билік пен қоғам арасындағы сенімді арттырып, азамат мүддесін алдыңғы орынға қоятын маңызды қадам, – деді спикерлер.Заңгер-ғалым Нұржан Жақсылықов Конституцияның тек құқықтық құжат қана емес, елдің ұзақмерзімді дамуына бағыт-бағдар беретін стратегиялық негіз екенін жеткізді. Оның айтуынша, жаңа жобада сөз бостандығы, шығармашылық еркіндік және зияткерлік меншік құқықтарын қорғау мәселелеріне айрықша мән берілген.– Бұл нормалар азаматтардың еркін ой айтуына, ғылым мен мәдениеттің дамуына, авторлық және зияткерлік еңбектің қорғалуына нақты кепіл болады. Заң үстемдігі күшейген жерде әділетті қоғам қалыптасады, – деді ол.Өз кезегінде Мақпал Мамаева еңбек ұжымымен ашық диалог орнатып, жұмысшыларды толғандырған сауалдарға жауап берді. Ол конституциялық реформалардың әрбір азаматтың күнделікті өміріне тікелей әсер ететінін, ал құқықтық сауаттылықтың артуы қоғамның тұрақты дамуына негіз болатынын атап өтті.Кездесу қорытындысында қатысушылар жаңа Конституция елдің бірлігі мен тұрақтылығын нығайтуға бағытталған маңызды құжат екенін айтып, толық қолдау білдірді.

Өзбекәлі Жәнібеков атындағы Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университетінде «Ғылым, білім және шығармашылық – Конституциялық дамудың стратегиялық негізі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті. Жаңа Конституцияның мазмұны мен негізгі бағыттарын түсіндіруге арналған басқосу оқытушылар мен студент жастардың ашық пікір алмасу алаңына айналды.Іс-шара барысында университеттің тәрбие жұмыстары және жастар ісі департаментінің директоры Қайрат Анарбаев Жаңа Конституциядағы басымдықтарға кеңінен тоқталды. Ол адами әлеуетті дамыту мәселесіне ерекше назар аударып, білім мен ғылымның стратегиялық бағдар ретінде айқындалуын маңызды қадам ретінде бағалады.– Мемлекет дамуының тірегі – сапалы білім мен бәсекеге қабілетті ғылым. Жаңа Конституцияда адами капиталды дамытуға айрықша мән беріліп отыр. Бұл – ұзақмерзімді ұлттық мүддені көздейтін шешім, – деді спикер.Қайрат Анарбаев бұрынғы және Жаңа Конституция нормаларын салыстыра отырып, мемлекеттік білім беру стандарттарына қатысты өзгерістерге тоқталды. Оның айтуынша, жаңа редакцияда білім беру жүйесінің зайырлы сипаты нақты айқындалған. Бұл білім беру саласының діни наным-сенімдерден бейтараптығын қамтамасыз ететін құқықтық негізді күшейтеді.Жиында Конституцияның өзге тарауларындағы елеулі өзгерістер де сөз болды. Дін мен мемлекеттің арақатынасы нақты құқықтық шеңберде айқындалып, зайырлы қоғам құру қағидаты бекітілгені атап өтілді. Сонымен қатар, қабылданатын заңнамалық актілердің барлығы Жаңа Ата Заң талаптарына сәйкес жүйеленетіні айтылды.Білім беру саласындағы құқықтық қатынастарға да ерекше назар аударылды. Спикердің сөзінше, ұстаз бен шәкірт, ата-ана мен білім беру ұйымы арасындағы қарым-қатынастар заң аясында реттелуі тиіс. Бұл білім сапасын арттырумен қатар, өзара жауапкершілікті күшейтуге ықпал етеді.Дөңгелек үстелде университет оқытушылары Мәди Бесбаев пен Ғазиза Марина сөз сөйлеп, Конституцияның жекелеген баптарын түсіндірді. Олар адам құқықтарын қорғау, зайырлылық қағидаты, ғылым мен шығармашылық еркіндігіне қатысты нормалардың маңызын атап өтіп, студенттердің сұрақтарына жауап берді.Жиын қорытындысында қатысушылар ғылым мен шығармашылықтың еркін дамуы конституциялық негіздің беріктігімен тікелей байланысты деген ортақ пікірге келді. Заң үстемдігі орныққан жағдайда ғана ой еркіндігіне, ізденіс пен жаңашылдыққа кең жол ашылатыны айтылды.Қатысушылар Жаңа Конституция елдің зияткерлік әлеуетін арттыруға бағытталған стратегиялық құжат екеніне тоқталып, қолдау білдіретіндіктерін жеткізді және ғылым мен білімге басымдық беру мемлекеттің ұзақ мерзімді даму бағытын айқындайтын негізгі фактор екенін атап өтті.

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы мемлекеттік саясаттың мазмұны мен басымдықтарын жаңаша айқындап, құқықтық жүйенің философиялық негіздерін қайта қарастыруды көздейді. Құжаттың мазмұнында ескі және жаңа ұстанымдардың айырмашылығы айқын көрініс табады.Ескі нұсқада мемлекетке басымдық беріліп, «адам мемлекет үшін» деген ұстаным алға шықты. Негізгі кепілдіктер көбіне қасаң тұжырымдармен шектеліп, міндеттемелер декларативті сипатта болды. Азаматтардың қатысуы тек сайлау арқылы, ара-тұра жүзеге асырылатын тетіктермен шектелді. Меншікті қорғау мәселесінде тепе-теңдік қағидаты толық сақталмады. Жалпы тәсіл 1990-шы жылдарға тән бейтарап сипатта қалыптасты.Ал жаңа нұсқада басымдық түбегейлі өзгеріп, «мемлекет адам үшін» қағидаты негізге алынды. Адам құқықтары абсолютті өмір сүру құқығымен толықтырылып, «Миранда ережесі» және цифрлық жеке өмір құқығы секілді нормалар енгізілді. Бұл азаматтардың құқықтық қорғалу деңгейін нақты тетіктер арқылы күшейтуге бағытталған.Сонымен қатар, азаматтардың қатысу тетіктері кеңейтіліп, тұрақты диалог қағидаты бекітілді. Бұл бағытта Халық кеңесі мен кері байланыс құралдары маңызды рөл атқарады. Әлеуметтік саясатта адам капиталының дамуына, экологияға және мұқтаж жандарға көмек көрсетуге басымдық беріледі.Экономикалық салада бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі мен игіліктерді әділ бөлу қағидаты айқындалды. Ал бірегейлік мәселесінде Ұлы даланың мұрасына сүйену және жауапкершілікті патриотизм ұстанымы негізге алынды.Осылайша, жаңа Конституцияның философиясы адам құқықтарын қорғауды, азаматтардың белсенді қатысуын, әлеуметтік әділеттілікті және ұлттық құндылықтарды нығайтуды басты бағдар ретінде белгілейді.

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясында мемлекеттің зайырлы сипатын нығайтуға және дәстүрлі құндылықтарды құқықтық деңгейде қорғауға бағытталған маңызды нормалар бекітілді. Бұл өзгерістер қоғамдағы тұрақтылықты қамтамасыз етуге, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын сақтауға және мемлекеттік саясаттың негізгі қағидаттарын нақты айқындауға мүмкіндік береді.Жаңа Конституцияда дін мен мемлекеттің ара-жігі нақты ажыратылып бекітіледі. Бұл норма мемлекеттің зайырлы қағидаттарға негізделгенін және діни бірлестіктердің қызметі заң аясында жүзеге асырылатынын айқындайды. Аталған қағидат қоғамдағы конфессияаралық келісімді сақтауға және әрбір азаматтың ар-ождан бостандығын құрметтеуге бағытталған.Сонымен қатар, білім беру мен тәрбиенің зайырлы сипаты конституциялық деңгейде орнықтырылады. Бұл норма білім беру жүйесінің зайырлы қағидаттарға сәйкес жүзеге асырылатынын және білім беру саласында теңдік пен қолжетімділіктің қамтамасыз етілетінін көрсетеді.Конституцияда неке ер мен әйелдің ерікті әрі тең құқықты одағы екені туралы ереже енгізіледі. Бұл норма отбасы институтының құқықтық негізін нығайтуға және дәстүрлі құндылықтарды ең жоғары құқықтық деңгейде қорғауға бағытталған маңызды қадам болып табылады.Осылайша, Ата Заңда бекітілген жаңа нормалар мемлекеттің зайырлы қағидаттарын нығайтып, отбасы институтын қорғауға және қоғамдағы тұрақтылық пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз етуге қызмет етеді.