29 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласы цифрландыру бағытында жүйелі жұмыс жүргізіп, еліміздің ірі мегаполистері арасында технологиялық дамудың үлгісіне айналуда. Биылғы жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша қалада бірқатар маңызды жобалар іске асырылды. Бұл жобалар қаланың цифрлық инфрақұрылымын айтарлықтай нығайтып, тұрғындарға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын жаңа деңгейге көтерді.

Шымкент Қазақстанның үшінші мегаполисі ретінде соңғы жылдары ерекше қарқынмен дамып келеді. Халқының саны үш миллионнан асқан бұл қалада басқару жүйесін жаңғырту мәселесі аса өзекті болып табылады. Цифрлық экожүйені қалыптастыру бағытындағы жұмыстар 2022 жылы белсенді фазаға енді. Сол кезден бері қала әкімдігі IT-инфрақұрылымды дамытуға, ақылды қала тұжырымдамасын іске асыруға және электрондық үкімет қызметтерін кеңейтуге арналған ондаған бағдарламаны жүзеге асырды. Бүгінгі таңда Шымкент цифрлық қала рейтингінде Алматы мен Астана қатарында алдыңғы орындарды иеленіп отыр.

Биылғы жылы қалада ашылған Shymkent IT HUB жас IT-мамандар мен стартаптарды қолдаудың маңызды алаңына айналды. Бұл хаб арқылы жүздеген жас маман тәжірибе алып, өз жобаларын іске асыруға мүмкіндік тапты. IT HUB-та жұмыс істейтін резиденттер саны қазірдің өзінде бес жүзден асқан, ал іске асырылған стартаптар саны жетпіске жетті. Сарапшылардың пікірінше, мұндай орталықтардың ашылуы қаладағы IT-экономиканың дамуына тікелей ықпал етіп, жергілікті жастардың технологиялық кәсіпкерлікке деген қызығушылығын арттырады. Алдағы жылдары хабтың қуаты кеңейтіліп, оның базасында халықаралық деңгейдегі IT-форумдар өткізілмек.

Денсаулық сақтау саласындағы цифрлық жаңалықтар да ерекше назар аударады. «103 Yandex Maps» сервисінің іске қосылуымен тұрғындар нақты уақыт режимінде жедел жәрдем автомобильдерінің қозғалысын бақылай алатын болды. Бұл жүйенің арқасында шақырту уақытының орташа ұзақтығы 18 пайызға қысқарды. Бұдан бөлек, 120 жедел жәрдем бригадасы 240 смарт-бейнежетонмен жабдықталды. Аталған құрылғылардан алынған жазбалар жасанды интеллект арқылы талданады. Бұл шара медицина қызметкерлерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырылды. Қала цифрландыру басқармасының басшысы Мұхит Кемеловтың айтуынша, бейнетрансляция бір мезгілде бірнеше жерде — жедел медициналық жәрдем орталығында және диспетчерде жүргізіледі. Қажет болса, Жедел басқару орталығы да оған қол жеткізе алады.

«Онда шамамен 40 мың камера орнатылған, барлық кескіндерді экранға шығару техникалық тұрғыдан мүмкін емес. Алайда іздестірілетін адам камера объективіне түссе, жүйе оны автоматты түрде көрсетеді. Дабыл түймесін басқан кезде де дәл осылай болады. Сонымен қатар жүйе аналитикалық функцияларды пайдаланады: мысалы, буллинг немесе ұятсыз сөздерді қолдану жағдайларын анықтай алады», — деп атап өтті Мұхит Кемелов.

Байланыс сапасын жақсарту жөніндегі жұмыстар да жалғасуда. Қалада қазірдің өзінде 1785 базалық станция орнатылған, бесінші буын желісін енгізу және кең жолақты интернеттің қамту аймағын кеңейту жұмыстары жүріп жатыр. Алайда тұрғын үй шатырларына орнатылған базалық станциялар кейбір тұрғындар арасында алаңдаушылық туғызуда. Олардың пікірінше, антенналардың электромагниттік сәулеленуі денсаулыққа кері әсер етуі мүмкін. Дегенмен мамандар барлық объектілердің санитарлық нормаларға сәйкес келетінін және қауіп төндірмейтінін растайды. Мұхит Кемелов бұл мәселеге қатысты: «Мұндай алаңдаушылық жеке үй секторының тұрғындары арасында да кездеседі. Біз тиісті мамандармен бірге мұндай объектілерге жүйелі түрде шығып, түсіндіру жұмыстарын жүргіземіз. Электромагниттік сәулелену деңгейін өлшейтін сарапшыларды шақырамыз. Егер тұрғындар нәтижелерге күмән келтірсе, ғылыми-зерттеу институттарының мамандарын шақырып, қайталама өлшемдер жүргіземіз», — деп мәлімдеді.

Ақпараттық қауіпсіздік саласындағы нәтижелер де назар аудартады. Жүргізілген мониторинг қорытындысы бойынша анықталған 100 осалдық жойылды және 97 кибершабуылдың алдын алу мүмкін болды. Бұл көрсеткіштер қаланың цифрлық инфрақұрылымын қорғауға деген жүйелі көзқарастың нәтижесі болып табылады. Сарапшылардың бағалауынша, кибершабуылдардың алдын алу бюджеттік шығындарды үнемдеуге де ықпал етеді: жалғыз кибершабуылдың ықтимал залалы ондаған миллион теңгемен өлшенуі мүмкін.

Жалпы алғанда, Шымкенттің цифрлық дамуы қала тұрғындарының өміріне оң өзгеріс әкелуде. Мемлекеттік қызметтерді онлайн форматта алу мүмкіндігінің кеңеюі, денсаулық сақтау саласындағы жаңашыл шешімдер және қауіпсіздік жүйелерінің жетілдірілуі — мұның бәрі тұрғындардың күнделікті өміріне тікелей ықпал етеді. Алдағы кезеңде қалада 5G желісін толыққанды іске қосу, «ақылды» қалалық инфрақұрылым жобаларын кеңейту және IT-мамандарды даярлау бағдарламаларын жандандыру жоспарланып отыр. Шымкенттің цифрлық трансформациясы — бұл жеке қаланың тәжірибесі ғана емес, бүкіл Қазақстанның технологиялық болашағына бастайтын жол.