2 шілде 2026 жыл. «Әділет» партиясының Төрағасы Айбек Дәдебай Sinovation Ventures жасанды интеллект институтының президенті, әлемге танымал технологтар мен инвесторлар арасында беделді тұлға — доктор Ли Кай-Фумен кездесті. Бұл кездесу қарапайым дипломатиялық сауалнама емес, Қазақстанның саяси өміріне цифрлық технологияларды терең ықпалдастырудың іргетасын қалайтын маңызды ұйымдастырушылық қадам болды. Тараптар партия жұмысының тиімділігін арттыру және азаматтармен өзара байланысты нығайту мақсатында заманауи цифрлық технологияларды қолдану мәселелерін жан-жақты талқылады.

Бұл кездесудің өткір мәнін толық түсіну үшін жалпы аясына назар аудару қажет. Жуырда Парламент палаталарының бірлескен отырысында Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев цифрлық технологияларды енгізу қадамы мемлекеттік басқару мен заң шығару қызметін жетілдірудің негізгі бағыттарының біріне айналуға тиіс екенін атап өтті. Мемлекет басшысының айтуынша, болжамды сараптаманы, Үлкен дерекқорды және заманауи цифрлық құралдарды пайдалану қабылданатын шешімдердің сапасын арттырып, азаматтардың маңызды бастамаларды талқылауға қатысу мүмкіндігін кеңейтеді. Президенттің бұл бағыты бүкіл саяси жүйе үшін жаңа стандарт белгілейтін сигнал болды, ал «Әділет» партиясы осы бағытта ең белсенді қадам жасаған алғашқы саяси күшке айналуда.

Доктор Ли Кай-Фу — жасанды интеллект саласындағы бүкіл дүниежүзіне белгілі зерттеуші. Ол Apple, Microsoft, Google корпорацияларында жоғары лауазымды қызметтер атқарып, кейін Қытайдың технологиялық экожүйесін дамытуда шешуші рөл атқарған. Оның Sinovation Ventures қоры жүздеген жасанды интеллект жобасын қаржыландырып, аймақтық және жаһандық деңгейде технологиялық трансформацияның қозғаушы күшіне айналды. Осындай деңгейдегі сарапшымен арнайы кездесу өткізу «Әділет» партиясының цифрлық бағытта серйозды ниет пен жоғары амбиция ұстанатынын айғақтайды.

Айбек Дәдебайдың пікірінше, бүгінде азаматтардың өтініштерін қабылдап қана қоймай, адамдарды нақты қандай мәселелер толғандыратынын терең түсіну маңызды. Дәстүрлі тәсілдерде партиялар хаттар мен өтініштерді қолмен өңдейтін, деректер жинауды жүйесіз жүргізетін, нәтижесінде маңызды мәселелердің белгілі бір бөлігі заңнамалық аренаға жетпей қалатын. Заманауи технологиялар ауқымды ақпаратты жылдам талдауға, ең өзекті мәселелерді дәл айқындауға және оларды заңнамалық әрі партиялық бастамаларды әзірлеу кезінде уақтылы ескеруге мүмкіндік береді. Бұл — саяси жұмыстың сапалы жаңа деңгейі.

Осы міндеттерді жүзеге асыру мақсатында Айбек Дәдебай мен Ли Кай-Фу жасанды интеллект негізінде мамандандырылған цифрлық платформа құру мәселесін егжей-тегжейлі талқылады. Жоспарланып отырған платформа бірнеше негізгі функцияны орындайды: азаматтар мен кәсіпкерлердің өтініштерін автоматты режимде өңдеу; қоғамдық сұраныстарды тақырып бойынша жіктеп, жүйелеу; партияның заңнамалық базасымен және ресми құжаттармен тиімді жұмыс жасау; алынған деректерді заңнамалық бастамалар мен партиялық шешімдерді дайындауда пайдалану. Мұндай платформа іс жүзінде азаматтар мен заң шығарушылар арасындағы интеллектуалды көпірге айналады.

Эксперттердің пікірінше, мұндай бастама Орталық Азия аймағы үшін бірегей тәжірибе болуы мүмкін. Саяси аналитик Дәурен Сейітов: «Партиялық жұмысты жасанды интеллектпен ықпалдастыру — бұл тек технологиялық жаңалық емес, бұл демократиялық тетіктерді жаңғыртудың нақты жолы. Азаматтардың үні деректер арқылы тікелей заңнамалық үдеріске ықпал ете алса, бұл өкілдік демократияның мазмұнын түбегейлі өзгертеді», — деп атап өтті. Дүниежүзілік тәжірибеде жасанды интеллектіні мемлекеттік басқару саласына ықпалдастыру эстониялық цифрлық мемлекет моделінен бастап Сингапурдың Smart Nation бағдарламасына дейін сәтті нәтижелер берді. Қазақстан осы жолда өзінің ерекше моделін қалыптастыруда.

Келіссөздер қорытындысы бойынша тараптар партияға арналған AI-платформасының архитектурасын бірлесіп әзірлеуге уағдаласты. Жоба бірнеше кезеңде жүзеге асырылады: алдымен жасанды интеллект технологияларын енгізудің басым бағыттары айқындалады, содан соң жобалық команда құрылып, пилоттық тестілеу іске қосылады. Болашақта платформаның аймақтық бөлімшелерге де таралуы жоспарланып отыр, бұл «Әділет» партиясының бүкілқазақстандық деңгейде цифрлық инфрақұрылым қалыптастыруға ниетті екенін білдіреді. Маңызды мәселе — платформаның ашықтығы мен деректер қауіпсіздігін қамтамасыз ету, себебі азаматтар өздерінің жеке ақпаратының қорғалғанына сенімді болуы тиіс.

Жалпы алғанда, «Әділет» партиясының бұл бастамасы Қазақстандағы саяси мәдениеттің жаңа беті болуы мүмкін. Цифрлық технологиялар ендігі жерде тек мемлекеттік қызметтер саласының ғана емес, саяси өмірдің де ажырамас бөлігіне айналуда. Азаматтар партиямен байланысудың ыңғайлы, жылдам және тиімді тәсілдерін алады, ал партия ел ішіндегі нақты мәселелерді дерекке негізделген талдау арқылы дәл анықтай алады. Бұл — саясаттың деректерге сүйенген, азаматқа жақын болашағына деген нақты қадам. «Әділет» партиясының Sinovation Ventures-пен серіктестігі Орталық Азия саяси тарихында прецедент жасауда, ал оның нәтижелері алдағы жылдарда бүкіл аймаққа үлгі болуы ықтимал.