Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрі Арман Шаккалиев 7 шілде 2026 жыл күні Шымкентке жұмыс сапармен келді. Бұл сапардың мақсаты — елдің оңтүстік астанасындағы сауда инфрақұрылымының дамуымен, жаңғыртылған нарықтардың жұмысымен және өңдеу өнеркәсібінің жай-күйімен тікелей таныспен болды. Министрдің Шымкентке келуі кездейсоқ емес: соңғы жылдары қала сауда айналымы жағынан елеулі серпін жасап, республиканың ірі сауда орталықтарының біріне айналып келеді.

Шымкент — Орталық Азияның қиылысында орналасқан стратегиялық маңызды қала. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл өңір ежелгі Жібек жолының бойындағы ірі сауда тораптарының бірі болған. Бүгінде қала сол дәстүрді жалғастырып, заманауи сауда инфрақұрылымын қалыптастыруда. Шымкенттің үш миллионнан астам тұрғыны бар, ол Қазақстандағы халқы ең көп үш қаланың бірі болып табылады, сондықтан ішкі сауданың дамуы мұнда ерекше өзектілікке ие.

Министр сапарының алғашқы нысаны — Alsera KZ жылыжай кешені болды. Бұл кешен жылына 155 мың тоннаға дейін қызанақ өндіреді, бұл — отандық ауыл шаруашылығы саласындағы ірі жетістіктердің бірі. Кешенде жергілікті кәсіпкерлермен өткізілген кездесу барысында импорттық өніммен бәсекелесу мәселелері, отандық өндірушілерді қолдау жолдары және экспорт мүмкіндіктерін кеңейту мәселелері талқыланды. «Бізге ең алдымен өз азаматтарымызды сапалы, қолжетімді бағалы отандық өнімдермен қамтамасыз ету керек, — деді министр. — Ал кейін ғана экспортты дамыту туралы ойлануымыз тиіс. Бірақ Alsera сияқты кешендер бізге екі мәселені де бір мезгілде шешуге мүмкіндік береді». Жылыжай кешенінің жұмысы импорттың 18 пайызын алмастыруға мүмкіндік берген деп хабарлады салалық сарапшылар.

Одан кейін Арман Шаккалиев жаңғыртылған «Алаш» және «Айна» нарықтарына барды. Аталған нарықтар соңғы екі жылда күрделі жөндеуден өтіп, заманауи санитарлық-гигиеналық талаптарға жауап беретін инфрақұрылымға ие болды. Министр сауда-саттық жағдайын, бағаларды бақылау тетіктерін және тұтынушылардың қорғалуын жан-жақты бағалады. «Нарықтар — бұл тек сауда алаңдары ғана емес, бұл жергілікті экономиканың тіршілік ету жүйесі, — деді ол. — Мұнда шағын бизнес тыныс алады, тұтынушылар бағаны бақылайды, ал мемлекет сол тізбекте реттеуші рөл атқаруы тиіс». Министрдің атап өтуінше, артық делдалдардың болмауы — тауар бағасын тұрақтандырудың ең тиімді жолы. Бүгінгі таңда 130-дан астам заңсыз делдал анықталып, олардың қызметіне қатысты тиісті шаралар қолданылуда.

«Аймар құс» құс фабрикасы да министр бағдарламасының маңызды бөлігі болды. Бұл фабрика тәулігіне шамамен 280 мың жұмыртқа өндіреді. Заманауи өндірісті ұйымдастыруға шамамен 6 миллиард теңге инвестиция салынған. Бұл — жекеменшік сектордың аграрлық өнеркәсіпке деген сенімінің айқын дәлелі. Сарапшылардың пікірінше, мұндай кәсіпорындар азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ете отырып, жергілікті тұрғындарға тұрақты жұмыс орындарын береді. «Аймар құстың» өнімі Шымкент нарығын ғана емес, оңтүстік өңірдің басқа да аудандарын жабдықтайды.

Кәсіпкерлік басқармасының мәліметтеріне сүйенсек, 2026 жылдың бірінші жарты жылдығында Шымкенттегі сауда көлемі 1,4 триллион теңгеге жетті, бұл өткен жылдың сол кезеңімен салыстырғанда 22 пайызға жоғары. Бөлшек және көтерме сауданың бірлескен дамуының арқасында Шымкент Қазақстан бойынша ішкі сауда көлемінде бесінші орынды иемденді. Бұл — жергілікті экономика үшін тарихи жетістік. Бұған дейін қала бесінші орынға ешқашан шықпаған болатын, мұны жергілікті сарапшылар соңғы үш жылда жүргізілген инфрақұрылымдық реформалардың нәтижесі деп бағалайды.

Халықтың жауабы да айтарлықтай болды. Жергілікті кәсіпкерлер министрдің сапарын мемлекет тарапынан нақты назардың белгісі ретінде қарсы алды. «Осындай кездесулер ең алдымен проблемаларды тікелей жеткізуге мүмкіндік береді», — деді «Алаш» нарығының сатушыларының бірі Нұрлан Ахметов. Азаматтық қоғам өкілдері де бағаларды бақылау жүйесін одан әрі жетілдіруді, тұтынушылардың хабардарлығын арттыруды талап етіп отыр. Сарапшылар 2026 жылдың соңына дейін Шымкент сауда айналымының 2,8–3 триллион теңгеге жетуі мүмкін екенін болжайды.

Жалпы алғанда, министрдің Шымкентке жасаған жұмыс сапары елдің оңтүстік аймағындағы сауда секторының жылдам дамып жатқандығын тағы бір мәрте дәлелдеді. Өңірдің тек тұтынушылық ортаға ғана емес, өндірістік база ретінде де күшейіп жатқандығы — Қазақстанның аймақтық теңгерімді дамыту стратегиясы үшін маңызды жетістік. Шымкент Орта Азия елдерімен тікелей шекараласатын географиялық орнымен де, артып келе жатқан экономикалық әлеуетімен де алдағы жылдары одан да ірі сауда хабына айналуы ғажап емес. Министрліктің бақылауды күшейтуі, заңсыз делдалдармен күресі және нарықтарды жаңғырту жұмыстары бірге жүргенде ғана тиімді нәтиже береді — деген пікір бүгін Шымкент бизнес-ортасында басым.