9 шілде 2026 жылы Шымкент қаласының онкологиялық орталығы Қазақстан медицинасы тарихындағы елеулі оқиғаға куә болды. Мәскеуден арнайы шақырылған «Фомина» клиникалар желісінің бас хирургы Александр Жаугашев жергілікті мамандармен бірлесіп, асқазан, қуық, жатыр мойны, ішек және ұйқы безіне күрделі операциялар жүргізді. Халықаралық деңгейдегі бұл шаралар — Оңтүстік Қазақстанда онкологиялық хирургияны жаңа сатыға көтеруге бағытталған нақты қадам.

Онкологиялық аурулардың тарамдалуы бүкіл дүниежүзінде, соның ішінде Қазақстанда да алаңдаушылық туғызып отырған маңызды мәселе болып табылады. Ел бойынша онкологиялық науқастардың саны жылдан жылға артып келеді, ал Шымкент — Қазақстанның ең ірі және халқы тығыз шоғырланған қалаларының бірі. Бұл жерде мыңдаған науқас жыл сайын диагноз алып, емдеуді бастайды. Бірақ дейін осындай күрделі операциялардың басым бөлігі шетелде немесе Алматы мен Астана сияқты ірі қалаларда ғана жүргізілетін. Шымкент тұрғындары кейде астанаға баруға қаржылай немесе физикалық мүмкіндіктері жетпейтін. Міне, осы олқылықты жою мақсатында ұйымдастырылған халықаралық шеберлік сабағы — аймақ үшін нақты жетістік болып табылады.

Лапароскопиялық хирургия — дәстүрлі ашық операциялардан түбегейлі айырмашылығы бар заманауи тәсіл. Науқастың денесіне үлкен тілік жасаудың орнына бірнеше шағын тесіктер арқылы арнайы аспаптар мен миниатюрлы камера енгізіледі. Хирург монитор экранынан бақылай отырып, барлық манипуляцияларды сыртқы жарақатсыз орындайды. Бұл тәсіл науқасқа аса зор артықшылықтар береді: ауырсыну азаяды, қалпына келу мерзімі едәуір қысқарады, инфекция және асқыну қаупі төмендейді. Александр Жаугашевтің айтуынша, лапароскопияның басты ұтымы — операциядан кейін науқас химиотерапия сияқты емдеудің келесі кезеңіне анағұрлым тезірек кіріседі. «Екі күн ішінде біз асқазан, қуық, жатыр мойны, ішек және ұйқы безіне күрделі операциялар жүргізіп жатырмыз. Лапароскопияның артықшылығы — науқастар тезірек қалпына келеді, азырақ ауырады және емдеудің келесі кезеңіне, соның ішінде химиотерапияға ертерек кіріседі», — деп атап өтті хирург.

Шымкент қалалық онкологиялық орталығының онкохирургы Аккали Маймақов жаңа технологияларды жергілікті шындықпен байланыстырып, нақты суреттеме берді. «Бұрын мұндай жоғары технологиялық операциялар негізінен шетелде жасалды. Бүгін олар біздің орталықта да қолжетімді. Лапароскопиялық әдістің басты артықшылығы — науқастың тез қалпына келуі. Көп жағдайда операциядан кейінгі екінші күні адам өздігінен жүре алады, су іше алады және тамақ қабылдай алады», — деді ол. Бұл слова — тек статистика емес, нақты науқастардың өміріне тікелей әсер ететін жаңалықтар.

Шеберлік сабағының тағы бір ерекше сипаты — оның онлайн форматта трансляциялануы. Заманауи операциялық залдардан тікелей эфирде жүргізілген операцияларды Қазақстанның әртүрлі аймақтарынан хирургтар қадағалады. Бұл тәсіл — дәстүрлі оқыту шекарасын мүлде бұзатын инновация. Алдыңғы қатарлы мамандардың жұмыс тәсілін тікелей байқап, сұрақ қоя отырып үйрену мүмкіндігі — онкологиялық хирургияны дамытуда шешуші рөл атқарады. Ортақ білімді осылайша бөлісу — медицинадағы демократизацияның нақты мысалы.

Орталықтың емдеу жөніндегі директор орынбасары Данияр Мамаджарұлы болашаққа деген ауқымды жоспарларды жарияласа да, қол жеткізілген нәтижені мақтанышпен атап өтті. «Болашақта осындай шеберлік сабақтары тек хирургия бойынша емес, химиотерапия, гематология және онкологияның басқа бағыттары бойынша да өткізіледі. Барлық операциялар тәжірибелі мамандардың бақылауымен жүреді. Бүгінгі күні операциядан кейінгі асқынулар тіркелген жоқ», — деп хабарлады ол. Бұл сөздер — ұйымдастырушылардың жоғары деңгейдегі жауапкершілігі мен кәсібилігін айғақтайды.

Халықаралық шеберлік сабағы аясында шетелдік маман алты күрделі операция жүргізді. Дәрігерлердің мәліметінше, қазіргі кезде онкологиялық операциялардың 80-90 пайызын лапароскопиялық жолмен орындауға болады. Бұл пропорция — жаңа технологиялардың ауқымды мүмкіндіктерін ашып көрсетеді. Науқастар операциядан кейін тез аяғына тұрып, кемел емдеу жолына түсе алады деген сенім — олардың психологиялық күйіне де оң ықпал етеді.

Шымкенттегі осы бастама — бүкіл Қазақстан медицинасы үшін үлгі болуы тиіс модель. Аймақтарда жоғары технологиялық медициналық қызметтерді дамыту — астана мен ірі қалаларда шоғырланған мүмкіндіктерді бүкіл ел бойынша тарату дегенді білдіреді. Бұл тек емдеудің сапасын арттыру ғана емес, сонымен қатар халыққа тең қолжетімділікті қамтамасыз ету мәселесі. Болашақта химиотерапия, гематология және онкологияның басқа бағыттары бойынша да осындай шаралар жалғасатын болса, Шымкент — онкологиялық көмек көрсетудің аймақтық орталығына айнала алады. Ал мұндай халықаралық ынтымақтастық — тек медицинаның емес, жалпы ел дамуының белгісі болып саналады. Науқастардың жақсы болашаққа деген үміті мен дәрігерлердің кәсіби өсуі — осы бастаманың ең маңызды жемісі.