13 шілде 2026 жыл. Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент соңғы бірнеше жылда елеулі экономикалық өзгерістерге ұшырап, нағыз өнеркәсіптік орталыққа айнала бастады. Қаланың 2018 жылы республикалық маңызы бар қалаға айналуы оның дамуына күшті серпін берді. Бүгінгі таңда аймақта жаңа зауыттар мен өндіріс орындары бірінен кейін бірі ашылып, мыңдаған тұрақты жұмыс орындары пайда болуда. Экономистер Шымкенттің аймақтық өнеркәсіп хабына айналу үдерісін қазіргі Қазақстанның ең ірі индустриялық жетістіктерінің бірі ретінде бағалайды.

Шымкент тарихи тұрғыдан алғанда оңтүстік Қазақстанның сауда-экономикалық орталығы болып келді. Кеңес дәуірінде мұнда химия, металлургия және машина жасау кәсіпорындары жұмыс істеді. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі 1990-жылдардың дағдарысы бұл кәсіпорындардың едәуір бөлігін тоқырауға ұшыратты. Алайда 2010-жылдардан бастап үкіметтің индустриялық-инновациялық бағдарламалары, кейінірек арнайы экономикалық аймақтардың құрылуы қаланың өнеркәсіптік ренессансын тудырды. Бүгінгі жаңалықтар сол ұзақ жолдың табысты жалғасы болып табылады.

Осы аяда аса назар аударатын жобалардың бірі — «Shymkent Qagazy» ЖШС. Кәсіпорын макулатураны қайта өңдеп, картон қаптама өнімдерін шығарумен айналысады. Инвестиция көлемі 2,5 млрд теңгені құрайды, ал өндірістік қуат жылына 10 мың тоннаға дейін жетеді. Зауытта 50 тұрақты жұмыс орны ашылды. Маңыздылығы тек жұмыс орындарымен шектелмейді: кәсіпорын қалдықтарды қайта өңдеу арқылы экологиялық тұрақтылыққа да үлес қосуда. Оңтүстік өңірлердің картон қаптама өнімдеріне деген сұранысын жергілікті өндіріс есебінен қанағаттандыру импорт тәуелділігін азайтады және логистикалық шығындарды төмендетеді. Кәсіпорын директоры Азамат Бекенов: «Біз тек өнім шығарып қоймаймыз, өңірдің экожүйесіне жауапкершілікпен қараймыз. Қайта өңдеу өнеркәсібі болашаққа инвестиция», — деді.

«Жұлдыз» индустриялық аймағындағы «ORDA NS BUILDING» ЖШС жобасы шағын және орта бизнес үшін өнеркәсіп инфрақұрылымын қалыптастыру жолындағы стратегиялық қадам болып табылады. Жалпы аумағы 50 мың шаршы метрге дейін жететін дайын өндірістік алаңдар кәсіпкерлерге жаңа өндіріс орнын ашу үшін бастапқы кезеңде кететін ірі шығындарды айтарлықтай азайтады. Жобаның жалпы инвестициялық құны 13 млрд теңге болып, оның ішінде алғашқы кезеңге 8,3 млрд теңге бөлінген. Бұл тәсіл дүниежүзілік тәжірибеде «индустриялық парк» немесе «бизнес инкубатор» деп аталатын форматқа сәйкес келеді. Сарапшылар мұндай алаңдардың өңірдегі кәсіпкерлік белсенділікті кемінде 20–25 пайызға арттыратынын болжауда. Шымкент қаласының кәсіпкерлер одағының өкілі Жандос Нұрланов: «Дайын инфрақұрылым — кәсіпкер үшін ең үлкен қолдау. Ертеңгі зауыт иелері бүгін осы алаңдарда жетіліп жатыр», — деп атап өтті.

Импортты алмастыру бағытындағы тағы бір ірі жоба — «Himmel Aluminium» алюминий профильдерін өндіретін зауыт. 3,5 млрд теңге инвестициямен салынған бұл кәсіпорын толық жобалық қуатқа шыққаннан кейін жылына 3,8 мың тонна алюминий профиль шығарып, 80 тұрақты жұмыс орнын қамтамасыз етеді. Қазіргі кезде Қазақстан алюминий профильдерінің айтарлықтай бөлігін шетелден әкеледі. «Himmel Aluminium» осы олқылықты толтыруға бағытталған. Зауыт жетекшісі Болат Сейтқали: «Біздің өнімнің сапасы импорттық баламадан кем түспейді, ал бағасы отандық тұтынушы үшін әлдеқайда қолайлы. Бұл — нарықтағы нақты бәсекелестік», — деді. Металл өңдеу саласын дамыту елдің индустриялдану стратегиясының өзегі болып табылатынын ескерсек, бұл жобаның маңызы одан да арта түседі.

Барлық жоспарланған жобалардың ішіндегі ең ірісі — «Wan Sheng Ceramic» ЖШС керамогранит зауыты. Жалпы инвестициялық құны 25,5 млрд теңгені құрайтын бұл кәсіпорын тәулігіне 25 540 шаршы метр керамогранит шығаруға қабілетті. Жоба екі кезеңде жүзеге асырылуда: бірінші кезеңге 13 млрд теңге, екінші кезеңге 12,5 млрд теңге инвестиция қарастырылған. Толық іске асқанда 700 жаңа жұмыс орны ашылады, оның 350-і бірінші кезеңде қолжетімді болады. Керамогранит — құрылыс материалдары нарығында жоғары сұранысқа ие өнім. Бүгінге дейін Қазақстан бұл өнімді негізінен Қытай мен Ресейден импорттаған. «Wan Sheng Ceramic» зауыты осы тәуелділікті елеулі түрде азайтып, отандық нарықты жергілікті өніммен қамтамасыз ете алады. Аналитиктердің бағалауынша, зауыт толық қуатқа шыққанда керамогранит импортын жылына 15–20 пайызға қысқартуға мүмкіндік туады.

Барлық аталған жобаларды жиынтықта қарастырғанда, олардың жалпы инвестициялық салмағы 48 млрд теңгеден асады. Бұл тек қаржылық көрсеткіш емес — бұл Шымкенттің болашақ бейнесінің нобайы. Жаңа зауыттар мен өндіріс орындарының ашылуы бюджетке салық түсімдерін арттырып, қосымша инфрақұрылым дамытуға, мектептер мен балабақшалар салуға мүмкіндік береді. Шымкент қаласы әкімдігінің экономика жөніндегі басшысы Мейірбек Оразов: «Индустрияландыру — бұл тек зауыттар емес, бұл тұтас бір өмір салты. Жұмыс орнына ие болған азамат жанұясын асырайды, балаларын оқытады, қалаға инвестиция жасайды», — деп баса айтты. Сарапшылар аймақтың индустриялық дамуы алдағы бес жылда жан басына шаққандағы ЖІӨ-ні кемінде 12 пайызға арттырады деп болжайды. Шымкент — тек тарихи сауда орталығы емес, ол жаңа Қазақстанның өнеркәсіптік жүрегіне айналу жолында.