14 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласы үшін маңызды оқиға болды: Португалияның «Taguspark» технопаркінің басшысы мен Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасы арасында цифрландыру, инновациялар және Smart City бағытындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі өзара түсіністік меморандумына қол қойылды. Бұл оқиға қаланың халықаралық аренадағы беделін бекіте түсті және Қазақстанның оңтүстік өңірінде инновациялық экономика орнату жолында жаңа беттің ашылғанын білдіреді.

«Taguspark» — Португалияның астанасы Лиссабон маңындағы ең ірі технологиялық парктердің бірі. 1992 жылы негізі қаланған бұл технопарк бүгінгі күні 200-ден астам технологиялық компанияны, ғылыми-зерттеу орталықтарын және стартаптарды бір шаңырақ астына топтастырады. Еуропаның цифрлық инновация экожүйесінде танымал орынды иеленген «Taguspark» бірнеше онжылдық ішінде Португалияның экономикалық дамуына үлкен үлес қосты. Олардың Шымкентпен серіктестік орнатуы кездейсоқтық емес: Шымкент соңғы жылдары Орталық Азияның цифрлық трансформациядағы озық қалаларының біріне айналып келеді.

Іс-шара барысында Шымкенттің цифрлық жобалары кеңінен таныстырылды. Делегацияға Shymkent Hub, Smart Data Ukimet (SDU), AIQYN, Digital Maps жүйелері және қалалық басқару тиімділігін арттыруға бағытталған дрон инфрақұрылымын дамыту жобасы жайлы толыққанды презентациялар ұсынылды. Shymkent Hub — жергілікті технологиялық стартаптар мен цифрлық кәсіпкерлер үшін инкубатор ретінде жұмыс істейтін алаң. SDU жүйесі мемлекеттік басқарудың деректерге негізделген моделіне өтуіне жол ашады. AIQYN — жасанды интеллект негізіндегі отандық әзірлеме, ал Digital Maps қалалық инфрақұрылымды цифрлық картада бейнелеп, азаматтарға ыңғайлы геоақпараттық сервистер ұсынады. Цифрландыру басқармасының басшысының айтуынша, бұл жобалардың әрқайсысы шымкенттіктердің күнделікті өміріне тікелей оң әсерін тигізіп жатыр.

Делегация сонымен бірге Tomorrow School мен RoboPark инновациялық орталықтарына арнайы барды. Мұнда португалиялық қонақтар робототехника, жасанды интеллект және инженерлік бағыттағы заманауи әзірлемелермен таныса алды. Оқушылар мен жас инженерлер дайындаған түрлі инновациялық жобалардың макеттері мен техникалық шешімдері делегация мүшелерінде ерекше таңдай қалдырды. «Taguspark» басшысы жас қазақстандық ойлап табушылардың деңгейін жоғары бағалап, болашақта бірлескен білім бағдарламаларын іске асыру мүмкіндіктерін зерттеуге дайын екенін білдірді. Бұл — жастарды халықаралық деңгейге шығару тұрғысынан аса маңызды мәлімдеме.

Іс-шараның тағы бір маңызды бөлімі — Шымкентте кезең-кезеңімен енгізіліп жатқан Интеллектуалды көлік жүйесімен (ITS) танысу болды. Бұл жүйе қалалық көлік ағынын автоматты түрде басқаруға, кептелістерді азайтуға, жол қозғалысының қауіпсіздігін арттыруға және жедел қызметтер үшін «жасыл дәліз» қалыптастыруға мүмкіндік береді. Статистика бойынша, ITS жүйесі толық іске қосылған қалаларда жол апаттарының саны орта есеппен 20–30 пайызға, кептелістерден болатын уақыт шығыны 15–25 пайызға қысқарады. Шымкентте жүйе 2024 жылдан бастап сынақ режимінде жұмыс істеп, алғашқы оң нәтижелерін беріп үлгерді.

Кездесу аясында тараптар цифрлық технологиялар саласындағы озық тәжірибе алмасу, бірлескен зерттеу жобаларын іске асыру және мамандарды даярлау бағыттары бойынша нақты ынтымақтастық механизмдерін талқылады. Меморандум тек декларативті хат емес, нақты іс-шараларды жоспарлауға негіз болатын жұмыс құжаты ретінде қарастырылуда. Алдағы айларда екі жақтың мамандарынан тұратын жұмыс тобы құрылып, бірлескен пилоттық жобалардың тізбесі бекітілетін болады. Бұл серіктестіктің үлгісі Қазақстанның басқа қалалары үшін де бағдар бола алады деп ойлаймыз.

Қазақстанның цифрлық дамуы тұрғысынан алғанда, бұл меморандум елдің «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының мақсаттарымен тікелей үндеседі. Бағдарлама аясында 2025 жылға дейін барлық мемлекеттік қызметтерді цифрлық форматқа көшіру, смарт-қала технологияларын кемінде бес өңірлік орталыққа енгізу және жергілікті IT-өнімдерді экспорттауды арттыру міндеттері қойылған болатын. Шымкент осы бағытта республика бойынша алдыңғы қатардан орын алып отыр. Халқы 1,2 миллионнан асатын Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде Шымкенттің цифрлық тәжірибесі тікелей миллиондаған адамның өмірін жақсартады.

Португалиямен ынтымақтастық — Шымкенттің шекарадан тыс ойлайтынын, ел ішіндегі тәжірибемен шектелмей, озық халықаралық стандарттарды зерделеп, оларды жергілікті жағдайға бейімдеуге ұмтылатынын көрсетеді. «Taguspark» секілді Еуропаның беделді технопарктерімен тәжірибе алмасу Шымкентке жаңа идеялар мен инвестициялық мүмкіндіктер әкелетін болады. Болашақта екі қала арасындағы стартап-байланыс, бірлескен акселератор бағдарламалары немесе техникалық университеттер арасындағы академиялық ынтымақтастық нығаюы мүмкін. Бұл — Шымкент пен Португалия арасындағы серіктестіктің аясы тек ресми деңгеймен шектелмей, қоғамдық деңгейге де өтетінін болжауға мүмкіндік береді. Шымкенттіктер бұл жаңалықты оң қабылдап, цифрлық трансформацияның олардың күнделікті өміріне нақты жеңілдік пен мүмкіндіктер алып келетіне сенімін арттыруда.