2026 жылғы 7 шілдеде Шымкенттің индустриялық аймақтарында инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға ниетті кәсіпкерлер үшін жер учаскесін алу рәсімі жеңілдей түсті. Қазақстанда инвестициялық жобаларды сүйемелдеу аясында индустриялық аймақтардағы жер телімдерін беру тәртібін оңтайландыратын жаңа тетік енгізілді. Бұл бастама инвесторлардың жерге қолжетімділігін арттырып, әкімшілік рәсімдерді қысқартуға және жобаларды іске асыру мерзімін жеделдетуге бағытталған.

Жаңа механизмнің енгізілуі Шымкенттің инвестициялық тартымдылығын күшейтіп, индустриялық аймақтарға жаңа өндіріс орындарын тартуға ықпал етеді. Сарапшылардың пікірінше, бюрократиялық кедергілердің азаюы кәсіпкерлер үшін қолайлы бизнес-орта қалыптастырып, қаланың өнеркәсіптік және экономикалық дамуына оң әсерін тигізеді.

Бұл шаруаның тарихи негіздері мен алғышарттарын ескермей өтуге болмайды. Соңғы жылдары Қазақстанға шетелдік инвестициялардың ағыны біршама артты. Ұлттық банктің мәліметтері бойынша, 2025 жылы елге тікелей шетелдік инвестициялар 28 миллиард долларға жетті, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 12 пайызға жоғары. Алайда инвесторлар арасында жүргізілген зерттеулер бизнес жүргізудегі негізгі кедергілердің бірі ретінде жер мәселелерін, атап айтқанда индустриялық аймақтарда учаске алу кезіндегі ұзақ және күрделі рәсімдерді атайтынын анықтады. Кейбір жобаларда жер учаскесін ресімдеу процедурасы 18–24 айға дейін созылып кеткен жағдайлар да кездесті, бұл инвесторлар үшін айтарлықтай уақыт шығынына айналды.

Жаңа тетік дәл осы проблеманы шешуге бағытталған. Құжат инвестициялық жобаларды іске асырудың негізгі процедураларын жүйелендіру және инвесторларды сүйемелдеудің тиімділігін арттыру мақсатында әзірленді. Онда жер учаскесін беру кезіндегі барлық сатылар, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл тәртібі, қажетті құжаттар тізбесі және мерзімдері нақты белгіленген. Мамандардың бағалауынша, жаңа тетіктің енгізілуімен жер учаскесін алу мерзімі орта есеппен 40–50 пайызға қысқарады.

Инвестициялар және даму министрлігінің өкілдерінің айтуынша, бұл реформа ел экономикасын дамытудың ұзақ мерзімді стратегиясының бір бөлігі болып табылады. «Біз инвесторлар үшін мүмкіндігінше ыңғайлы жағдай жасауға ұмтыламыз. Жер учаскесін алу — жобаны іске қосудың ең бастапқы, бірақ сонымен бірге ең маңызды кезеңі. Осы процесті жеңілдету арқылы біз жаңа зауыттар мен өндірістердің ашылуын жылдамдатамыз, жұмыс орындарын көбейтеміз», — деді министрліктің жауапты хатшысы Алмас Жақсылықов. Оның сөзінше, жаңа механизм пилоттық режимде бірнеше индустриялық аймақта сыналып, оң нәтижелер берді.

Іскер қауым өкілдері де жаңалықты жоғары бағалап отыр. «Бизнес үшін уақыт — ең бағалы ресурс. Бұрын жер мәселесімен айналысу үшін бірнеше айды жоғалтып жіберетінбіз. Енді рәсімдер нақты және ашық болғандықтан, жобамызды бастауға мүмкіндік туды», — деп пікір білдірді «Қазақстан өнеркәсіпшілері одағының» мүшесі, кәсіпкер Айбек Сейтқали. Шағын және орта бизнес өкілдері де бұл шешімді алдыңғы жылдардағы ең маңызды реформалардың бірі ретінде қарастырады, өйткені бұрын индустриялық аймақтарда жер алу іс жүзінде тек ірі корпорациялардың ғана мүмкіндігінде болатын.

Статистика тұрғысынан алғанда, Қазақстанда қазіргі уақытта 12 арнайы экономикалық аймақ пен 20-дан астам индустриялық аймақ жұмыс істейді. Осы аймақтарда 600-ден астам кәсіпорын тіркелген, олардың жалпы жұмыс күші 45 мың адамды құрайды. Үкіметтің жоспарына сәйкес, 2030 жылға қарай индустриялық аймақтардағы кәсіпорындар санын 1200-ге жеткізу, ал жұмысшылар санын 90 мыңға дейін арттыру көзделген. Жаңа тетіктің осы мақсаттарға жетуге елеулі ықпал ететіні күтілуде. Экономистер бағалауы бойынша, рәсімдерді жеңілдету жыл сайын 15–20 жаңа ірі өнеркәсіптік жоба тартуға мүмкіндік береді, бұл мемлекет бюджетіне қосымша 200 миллиард теңге түсім әкелуі мүмкін.

Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, мұндай механизмдер тиімділігін дүниежүзілік деңгейде дәлелдеген. Мысалы, Сингапур мен Оңтүстік Корея индустриялық аймақтарда жер беру рәсімдерін электрондық жүйеге көшіру арқылы шетелдік инвестициялар ағынын бірнеше есеге арттырды. Маláйзияда арнайы инвестициялық дәліздер аясында жер учаскелерін алу тек 30 күнде жүзеге асырылады. Қазақстанның жаңа механизмі де дәл осындай тиімділікке жетуді мақсат тұтады және сандық технологияларды, электрондық қолтаңбаларды пайдалану мүмкіндіктерін де қарастырады.

Жалпы алғанда, индустриялық аймақтарда жер учаскесін алудың жаңа тетігі Қазақстанның инвестициялық климатын жақсарту жолындағы жүйелі жұмыстың нәтижесін бейнелейді. Реформа бір жолғы шешім емес, ел экономикасын индустрияландыру бағытындағы ұзақ мерзімді стратегияның органикалық бөлігі болып табылады. Мамандар мен кәсіпкерлер аталған тетіктің іске асырылуы жаңа өндірістердің ашылуына, жұмыс орындарының артуына және аймақтардың экономикалық дамуына айтарлықтай серпін беретінін болжайды. Алдағы жылдары механизмнің цифрлық форматқа толық ауысуы жоспарланып отыр, бұл рәсімдерді тіпті де жеделдетеді және ашықтықты қамтамасыз етеді. Бизнес пен мемлекет арасындағы ынтымақтастықтың нығайтылуы инвесторлардың сенімін арттырып, Қазақстанды аймақтық инвестициялық орталыққа айналдыру мақсатына қызмет етеді.