23 шілде 2026 жыл. Шымкент қаласының балалар клиникалық ауруханасында алты ай бұрын орын алған оқиға — медицина тарихындағы маңызды бетбұрыс болды. Өте сирек кездесетін туа біткен жүрек ақауымен дүниеге келген нәрестеге қаладағы алғашқы жоғары технологиялық кардиохирургиялық операция жасалды. Бүгінде сол бала сегіз айлық болып, дені сау, мәз-мейрам болып өсіп келеді. Бұл жеңіс тек бір отбасының емес, бүкіл Оңтүстік Қазақстан медицинасының жеңісі.

Нәресте дүниеге келгеннен бастап алғашқы күндері-ақ алаңдатарлық белгілер байқалды: демалысы қиындады, дене салмағы жеткілікті қарқынмен қоспалмады. Ата-анасы баланы зерттеуге алып барды. Кардиологтар жасаған егжей-тегжейлі тексеру нәтижесінде сирек кездесетін туа біткен жүрек ақауы — оң қарыншасы мен оң коронарлық артерия арасындағы фистула анықталды. Бұл патология жүрек пен қан айналымы жүйесіне қосымша жүктеме түсіреді. Уақтылы ем қолданылмаса, ауыр асқынуларға, тіпті нәрестенің өліміне де апарып соқтыруы мүмкін. Дүние жүзілік кардиология деректері бойынша, мұндай ақау барлық туа біткен жүрек аномалияларының тек 0,5 пайызын ғана құрайды. Яғни, бұл жүз нәрестенің ішінен жарты жағдайда ғана кездесетін өте сирек диагноз.

Шымкент балалар клиникалық ауруханасының кардиохирургия бөлімінің меңгерушісі Асан Жуманов жетекшілігімен мамандар ұжымы операцияны жоспарлауға кірісті. Бұл кезде жасанды интеллект жүйесі де маңызды рөл атқарды. Жоғары технологиялық диагностика мен ЖИ-талдауы арқылы ақаудың анатомиялық ерекшеліктері нақты анықталып, хирургиялық жоспар жасалды. Бұл нәрестенің жасы мен дене салмағын ескергенде айрықша маңызды болды, өйткені жасы бір жарым айлық ғана балаға жүрек операциясы жасау — медицинадағы ең жоғары деңгейдегі шеберлікті талап етеді.

Операция екі кезеңнен тұрды. Алдымен ангиографиялық бақылаумен санартерия арқылы катетер енгізіліп, ақаудың дәл орны мен анатомиялық ерекшеліктері анықталды. Бұл кезең хирургтарға ақаудың толық картасын алуға мүмкіндік берді. Одан кейін жасанды қан айналымы аппаратын қосып, ашық жүрек операциясы жасалды. Патологиялық байланыс толығымен жойылды. Операция барысында мамандар болар-болмас кішкентай дене мүшелерімен жұмыс жасай отырып, ең жоғары дәлдікті сақтады. Жуманов мырза атап өткендей, мұндай күрделі операциялар үлкен шығынды талап етеді және Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі — МӘМС аясында қаржыландырылады. Бұл мемлекет жасаған ең маңызды инвестициялардың бірі — адам өміріне жасалған инвестиция.

Операциядан кейінгі кезең де үлкен жауапкершілікпен өтті. Нәресте ауруханада мамандардың тәулік бойы қарауымен болды. Жүрек функциясы, демалысы, дене салмағының қосылуы — барлығы мұқият бақыланды. Бала біртіндеп сауығып, қалыпты даму белгілерін көрсете бастады. Бүгінде сегіз айлық нәресте жас мөлшеріне сай дамып, жақсы салмақ алып, отбасын күнде қуантып жатыр. Баланың анасы Күнсұлу Райымқұл өз сезімдерін жасыра алмай: «Туғаннан кейінгі алғашқы апталар өте ауыр болды. Ұлымыз үшін өте қорықтық. Бүгінде ол күліп, өсіп, бізді қуантады. Бізге баламызға сау өмір сүру мүмкіндігін сыйлаған барлық мамандарға шын жүректен алғысымызды айтамыз» — деді.

Бұл операцияның маңыздылығы тек бір баланың өмірін сақтап қалумен шектелмейді. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, миллионнан астам тұрғыны бар мегаполис. Осындай күрделі операциялардың жергілікті деңгейде жасала алуы — бұл аймақтық медицинаның жаңа сатыға шыққандығының айғағы. Бұған дейін мұндай ауыр жағдайлардағы пациенттер Алматыға немесе шетелге жіберілетін. Шымкентте жоғары технологиялық кардиохирургияның дамуы жүздеген, тіпті мыңдаған пациенттерге уақтылы көмек алу мүмкіндігін береді.

Медициналық мамандар мен қоғамдық денсаулық сақтау саласының өкілдері бұл оқиғаны Оңтүстік Қазақстан медицинасы үшін тарихи маңызды жетістік ретінде бағалайды. Қазақстан денсаулық сақтау министрлігінің мәліметтері бойынша, елімізде туа біткен жүрек ақаулары жаңа туған нәрестелердің мың баласына шаққанда 8-10 жағдайда кездеседі. Олардың едәуір бөлігі күрделі хирургиялық емді қажет етеді. Осы жылдары елімізде мұндай операциялардың санын арттыру, шалғай өңірлерге де медициналық технологияларды жеткізу мәселесі мемлекеттік денсаулық сақтау бағдарламаларының өзекті бағытына айналып отыр. Шымкент тәжірибесі — осы саясаттың нақты жемісі.

Болашаққа қарасақ, мұндай операциялардың жергілікті жерде жасала алуы — тек техникалық мүмкіндіктің ғана емес, жоғары білікті мамандардың, заманауи жабдықтардың және МӘМС жүйесінің үйлесімді жұмысының нәтижесі. Жасанды интеллектінің медицинаға енуі диагностиканы, хирургиялық жоспарлауды және емдеу нәтижелерін айтарлықтай жақсартып отыр. Алдағы жылдарда мұндай технологиялардың одан да кеңінен қолданылуы болжануда. Шымкент балалар ауруханасының командасы жасаған бұл тарихи қадам — Қазақстанның барлық өңірлерінде жоғары технологиялық медицинаның дамуына жол ашатын үлгілі тәжірибе болып қалмақ. Сол бала — Күнсұлу апайдың ұлы — бүгінде бүкіл еліміздің үміті мен медицина ғылымының жеңісінің тірі куәсі болып отыр.