2026 жылдың 11 тамызында Шымкент қаласы Қазақстанның технологиялық картасында жаңа бет ашты. Академик Ә. Қуатбеков атындағы университетінің кең залдарында жиналған IT-мамандар, ғалымдар, стартап иелері мен шетелдік сарапшылар бір мақсатпен келді: «Shymkent IT City» форумы аясында оңтүстік мегаполистің цифрлық болашағын бірге жоспарлау. Бұл форум — жай ғана іс-шара емес, үлкен амбицияның алғашқы нақты қадамы.

Шымкент Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде экономикалық жағынан ерекше маңызға ие. Екі миллионнан астам тұрғыны бар, Орта Азияның қиылысында орналасқан бұл мегаполис тарихи жағынан сауда мен өнеркәсіп орталығы болып келген. Алайда соңғы жылдары жаһандық экономиканың цифрлық рельске көшуі Шымкенттің алдына жаңа мүмкіндік ашты. Еуропа мен Азия арасындағы географиялық позициясын пайдалана отырып, қала цифрлық интеграцияның стратегиялық нүктесіне айнала алады. Дәл осы идея «Shymkent IT City» жобасының өзегін құрайды — Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы сенімді «цифрлық көпір» салу.

Форумның ұйымдастырушысы Елікбай Тоқбергенов іс-шараның ауқымы мен маңыздылығын былайша сипаттады: «Бүгін мұнда IT-сарапшылар, IT-мамандар, ғалымдар қатысып отыр. Тіпті Кремний алқабынан да адам келді — Данияр, ол тікелей ұшақтан жетіп, бүгін киберқауіпсіздік туралы баяндама жасайды. Бізге көмектескісі келетін барлық мүдделі адамдар жиналды. Ағылшынның осындай жобаларымен айналысқан Еуропадан ғалымдар да келді, олар өз тәжірибелерімен бөліскісі келеді». Бұл сөздер форумның халықаралық деңгейде қандай назар аударғанын айқын көрсетеді. Шымкент туралы бүгінге дейін технологиялық хаб ретінде сөз болмаса да, бір ғана форум бұл стереотипті сындырып тастады.

«Shymkent IT City» жобасының артында айқын прагматикалық жоспар жатыр. Жай ғана технопарк ашу емес, Кремний алқабы үлгісіндегі тұтас экожүйе құру мақсат етілген. Бұл экожүйе үш деңгейден тұрады: бастауыш IT-мамандарға арналған оқу зертханалары, инновацияларды жылдам тестілейтін алаңдар және жаһандық нарыққа шығуға дайын «бірмүйізді» стартаптар үшін толыққанды инфрақұрылым. Яғни идея тек туылып қана қоймауы тиіс — ол нақты бизнес ортасында сыннан өтіп, бәсекеге қабілетті өнім ретінде экспортқа шығуы керек. Осы тұжырымдамаға сүйене отырып, форум сарапшылары аймақтың IT-секторын 2030 жылға дейін жалпы өңірлік өнімнің 15 пайызына жеткізу мүмкіндігін талқылады. Бүгінгі таңда бұл көрсеткіш бес пайыздан аспайды, алайда дұрыс инфрақұрылым мен мемлекет қолдауы болса, серпіліс шынайы болып көрінеді.

Форумның негізгі спикерлерінің бірі — қазақстандық EdTech және киберқауіпсіздік стартапы Cyber Labs компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Данияр Қасенов. Ол Кремний алқабынан тікелей ұшып келіп, тәжірибесімен бөлісті: «Мақсатым — тәжірибемді жеткізу, сала сарапшыларын тыңдау және ең бастысы — аймақтардағы, соның ішінде Шымкенттегі нарық жағдайымен танысу». Қасеновтің пікірінше, Шымкенттің басты артықшылығы — жас және білімге құштар халық. Қаладағы жоғары оқу орындарының саны жыл сайын он мыңнан астам техникалық мамандықтар бойынша түлек шығарады. Алайда олардың көпшілігі жұмыс іздеп Алматыға немесе шетелге кетеді. «Shymkent IT City» жобасы осы «ми кетуін» тоқтатуды және оңтүстікте өзінің тұрақты IT-экономикасын дамытуды мақсат тұтады.

Академик Ә. Қуатбеков атындағы университеті бұл жобада алғашқы диалогтық алаң рөлін атқарып отыр. Университет ректоры Бауыржан Сейтқали форумда сөз алып, білім мен бизнес арасындағы байланыс туралы ойын жеткізді: «Біз студенттерімізге теорияны ғана емес, нақты нарыққа сай дағдыларды беруіміз керек. Shymkent IT City дегеніміз — бізді ғылыми орта ретінде ғана емес, инновация ошағы ретінде де орнықтыру мүмкіндігі». Университеттің осы бастамаға белсенді қосылуы жобаның академиялық тірегін айқындайды. Дамыған елдердің тәжірибесі көрсеткендей, ең жемісті технологиялық кластерлер — Бостондағы немесе Кембридждегідей — дәл университет маңында пайда болады. Оксфорд пен Кембридж елдің IT-экожүйесін қалай өзгерткенін Ұлыбританияның еуропалық сарапшылары форумда нақты мысалдармен келтірді.

Егер форумда айтылған барлық жоспарлар жүзеге асса, жақын арада елдің картасында «Saiga Valley» пайда болады — бұл Кремний алқабы мен Сколковоға берілген отандық жауап. Бұл атаудың символикасы да терең: сайғақ — Қазақстанның ұлттық мақтанышы, еркіндік пен жылдамдықтың символы. Дәл сол жылдамдықпен қазақстандық стартаперлер өнімдерін шығарып, білімдерін экспорттауға, шынайы технологиялық «бірмүйіздіктерге» айналуға тиіс. «Shymkent IT City» жобасы Қазақстан үшін жай ғана өңірлік бастама емес — бұл елдің жаһандық цифрлық экономикаға кіру жолындағы стратегиялық қадам. Астана мен Алматыдан кейін үшінші ірі қалада осындай хаб пайда болса, Қазақстанның технологиялық орталықтандырылмаған инновациялық экожүйесі туралы айтуға болады. Бүгін форумда туған идеялар мен байланыстар ертең бүкіл оңтүстік өңірдің экономикасын, жастар болашағын және елдің цифрлық беделін өзгертетін жобаларға айналатынына сенім бар. Технологиялар енді Шымкенттен туатын болады.