21 тамыз 2026 жылы Шымкент қаласы цифрлық медицина инфрақұрылымы саласында елеулі қадам жасады. Қазақстан Президентінің тапсырмасы аясында қалада жедел медициналық жәрдем қызметінің тиімділігін арттыруға бағытталған жаңа цифрлық жүйе енгізілуде. Бұл жоба халықтың медициналық көмекке қол жеткізуін жеңілдетіп, жедел жәрдем бригадаларының шақыру орнына жету уақытын айтарлықтай қысқартады деп күтілуде.
Жаңа жүйенің негізгі ерекшелігі — тұрғындардың жедел жәрдем көлігінің қозғалысын нақты уақыт режимінде Yandex Maps қосымшасы арқылы бақылай алуы. Яғни, 103 нөміріне қоңырау шалған адам бригаданың шыққанын растайтын хабарлама алады, ал картада автомобильдің маршруты мен болжалды келу уақыты көрсетіледі. Бұл мүмкіндік тек техникалық жаңалық емес — адамдар өздеріне немесе жақындарына дәрігерді күткен сол шексіз сезілетін минуттарда алаңдаушылық деңгейін едәуір азайтады. Шымкент қалалық денсаулық сақтау басқармасының бастығы Серік Жақыпов: «Бізге жиі шағым түсетін: жедел жәрдем қайда, неге кешіктірді? Енді адам өз телефонынан нақты жауапты өзі көреді», — деп атап өтті.
Жобаның тағы бір маңызды құрамдас бөлігі — «Жасыл дәліз» жүйесі. Бұл бағдарламалық шешім жедел жәрдем автомобильдеріне қалалық жолдарда қозғалу кезінде басымдық береді. Светофорларды автоматты түрде қайта бағдарламалау арқылы жедел жәрдем бригадалары тығыз жол қозғалысынан өтіп, шақыру орнына ең қысқа уақытта жете алатын болады. Бұл технология бірқатар еуропалық мегаполистерде, атап айтқанда Вена мен Хельсинкиде ондаған жыл бойы сәтті қолданылып келеді, ал Қазақстанда ол тек соңғы жылдары ірі қалаларда сынақтан өте бастады. Алматы мен Астанада ұқсас жүйенің алдын ала нәтижелері жедел жәрдемнің жету уақытын орта есеппен 18–23 пайызға қысқартқанын көрсетті.
Үшінші жаңалық — видеожетондарды пайдалану. Медициналық бригаданың жұмысы жазып алынады: бұл бір жағынан дәрігерлер мен фельдшерлердің жауапкершілігін арттырса, екінші жағынан жанжалды жағдайларда объективті дәлел бола алады. Медицина этикасы саласының сарапшысы, Шымкент медицина университетінің доценті Айгүл Нұрмағамбетова: «Видеотіркеу — бұл бақылау емес, кәсіби мәдениетті нығайту құралы. Жақсы дәрігерге одан қорқудың қажеті жоқ, бірақ оның болуы пациенттердің сенімін арттырады», — деп пікірін білдірді. Бұл сондай-ақ жедел жәрдем қызметіне қатысты шағымдар мен даулы жағдайларды тергеу процесін айтарлықтай жеңілдетеді деп болжануда.
Шымкент — Қазақстанның үш миллиондық қалалық тұрғын халқы бар жалғыз мегаполисі. Қала халқының жыл сайынғы өсімі орта есеппен 3–4 пайызды құрайды, бұл денсаулық сақтау инфрақұрылымына үлкен жүктеме түсіреді. Ресми мәліметтер бойынша, қалада жедел жәрдем шақыруларының саны соңғы бес жыл ішінде 40 пайызға өсіп, жылына 380 000-нан асты. Бұл цифрлар бригадалар санын жай ғана арттырудың жеткіліксіз екенін, ал логистиканы ақылды цифрлық шешімдермен оңтайландырудың маңыздылығын дәлелдейді. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметіне сүйенсек, халықаралық стандарт бойынша жедел жәрдем қала шегінде 8 минут ішінде жетуі тиіс, ал Шымкентте бұл көрсеткіш бірнеше жыл бұрын орта есеппен 14 минутты құраған.
Жобаның басталуын қала тұрғындары жылы қабылдауда. Ортажасар анасы Гүлнар Смайылова: «Өткен жылы ерім инфаркт алды, жедел жәрдем 20 минуттан астам уақытта келді. Сол кезде телефонымда оның қайда екенін көрсеңіз болды ма деп ойлаймын. Енді мұндай мүмкіндіктің болуы — өте дұрыс шешім», — деп бөлісті. Алайда, эксперттер технологияны сәтті іске асыру үшін бірнеше жағдайды алдын ала шешу қажеттігіне назар аударады. Атап айтқанда, интернетке қол жеткізімділігі шектеулі аз қамтылған тұрғындарды жүйеден тыс қалдырмау мәселесі, сондай-ақ жедел жәрдем диспетчерлері мен бригадаларын жаңа технологияларға оқыту міндеті алдыңғы қатарда тұр.
Цифрлық медицина — Қазақстанда соңғы жылдары ерекше дамып келе жатқан бағыт. 2022–2025 жылдар аралығында елде е-денсаулық платформасы кеңейтілді, телемедицина қызметтері ауылдық аймақтарда да қолжетімді бола бастады. Шымкенттегі жедел жәрдем жүйесін Yandex Maps-пен байланыстыру осы ауқымды трансформацияның бір буыны ғана. Сарапшылар мұндай интеграциялық шешімдердің тек медицинада емес, от сөндіру, полиция және авариялық-құтқару қызметтерінде де кеңінен қолданылуы мүмкін екенін атап өтеді.
Жобаны іске асыру сатылы жүргізіледі: алдымен пилоттық режимде жедел жәрдемнің бірнеше бригадасы жүйеге қосылады, содан кейін нәтижелерді талдап, жалпы парк толықтай ауысатын болады. Қала басшылығының жоспары бойынша 2027 жылдың басына дейін барлық жедел жәрдем автомобильдері жаңа цифрлық жүйеге толық интеграцияланады. Бұл тәжірибе сәтті болған жағдайда республиканың басқа облыстық орталықтарына да тарату мүмкіндігі қаралады. Шымкент бұл саладағы пилоттық алаңға айналып отыр — және оның нәтижесі отандық медицина цифрландырылуының болашақ бағытын анықтауда маңызды үлгі болмақ.