15–21 тамыз аралығындағы Шымкенттің технологиялық жаңалықтарын біріктіретін негізгі фактор — цифрлық инфрақұрылымның, білімнің, стартаптық белсенділіктің және мамандардың құзыретін арттырудың қатар жүруі. Осы кезеңдегі оқиғалар технологиялық экожүйенің тек жаңа құрылғылар немесе цифрлық сервистер арқылы емес, адамдардың білімін күшейту арқылы да қалыптасатынын көрсетті.

18 тамызда «Азия Сервис» компаниясы мен Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасының қолдауымен Shymkent Hub-қа 10 моноблок компьютер тапсырылды.

Бір қарағанда, бұл шағын инфрақұрылымдық жаңалық болып көрінуі мүмкін. Алайда технологиялық экожүйе үшін мұндай қадамдардың маңызы жоғары. Себебі IT-білім мен стартаптық жұмыстың дамуы үшін тек бағдарламалық білім ғана емес, оған қолжетімді жұмыс ортасы да қажет.

Shymkent Hub жас бағдарламашыларды, стартап авторларын, фрилансерлерді және IT-мамандарды біріктіретін орта ретінде жұмыс істейді. Сондықтан жаңа техниканың берілуі осы ортаның практикалық мүмкіндігін кеңейтеді.

Бұл жерде мемлекеттік орган мен жеке бизнестің серіктестігі де маңызды. Құжатта Shymkent Hub пен «Азия Сервис» арасындағы ынтымақтастық цифрлық инфрақұрылымды бірлесіп дамыту моделінің мысалы ретінде қарастырылады.

Яғни цифрлық экожүйенің дамуы тек бюджет қаражатына тәуелді болмай, жеке сектордың да ресурстарын тарту арқылы жүзеге асуы мүмкін.

Аптадағы тағы бір маңызды бағыт — кадрлық әлеуетті дамыту. 19 тамызда Шымкент қаласы Полиция департаментінде екі күндік вайбкодинг семинары аяқталды. Оның барысында құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне жасанды интеллект құралдарын және заманауи цифрлық тәсілдерді қолдану мүмкіндіктері түсіндірілді.

Бұл оқиға цифрлық сауаттылықтың тек IT саласында жұмыс істейтін адамдарға қажетті дағды болудан қалғанын көрсетеді. Қазіргі кезде мемлекеттік басқару, полиция, медицина, білім беру және басқа салалардың мамандары технологиялық құралдарды түсініп, оларды өз жұмысында тиімді пайдалана білуі керек.

Осы өзгерістің стратегиялық маңызы зор. Егер жаңа цифрлық жүйелер енгізіліп, бірақ қызметкерлер оларды толық пайдалана алмаса, технологияға жұмсалған инвестиция күтілетін нәтижені бермейді. Сондықтан адам капиталы мен цифрлық инфрақұрылым бір-бірін толықтыруы тиіс.

Робототехника бағыты да осы процестің білім беру бөлігін көрсетеді. 16 тамызда RoboPark командасы АҚШ-тың Хьюстон қаласында өтетін FLL халықаралық жарысына қатысу үшін жаңа мүшелерді іріктеуді бастағанын жариялады.

Бұл бастама балаларды робототехникаға тартумен ғана шектелмейді. Мұндай жобалар оқушылардың алгоритмдік ойлауын, инженерлік дағдыларын, командалық жұмысын және мәселені шешу қабілетін қалыптастырады.

Сонымен қатар халықаралық жарыстарға шығу жергілікті білім беру экожүйесінің сапасын сыртқы ортада сынауға мүмкіндік береді. Халықаралық бәсекеге дайындалған оқушы тек робот құрастыруды ғана емес, өз жобасын таныстыруды, командалық шешім қабылдауды және күрделі міндеттерге жүйелі түрде қарауды үйренеді.

Стартаптық бағыттағы көрсеткіштер де осы адам капиталының әлеуетін көрсетеді. 20 тамыздағы материалда Shymkent Hub платформасына 200-ден астам өтінім түскені, ал екі ірі стартап іс-шарасының жиынтық жүлде қоры 1,6 млн теңге болғаны көрсетілген.

Бұл жерде өтінімдердің көп болуының өзі маңызды индикатор. Ол қалада технологиялық кәсіпкерлікке қызығушылық бар екенін көрсетеді. Бірақ одан да маңызды көрсеткіш — осы идеялардың қаншасы тұрақты бизнеске немесе нақты технологиялық өнімге айналатыны.

Startup Orda бағдарламасының да рөлі осында. Бағдарлама жобаны нөлден бастайтын қатысушыларға мүмкіндік беріп, идеяны өнімге айналдыруға бағытталған. Құжатта бағдарламаның өтінім қабылдау мерзімі 23 тамызға дейін жалғасатыны көрсетілген.

Осы бастамаларды бір жүйеге біріктірсек, Шымкентте цифрлық экожүйенің бірнеше негізгі элементі қалыптасып келе жатқанын көреміз:

білім беру — маман даярлау; инфрақұрылым — жұмыс істеуге жағдай жасау; хабтар — қауымдастық қалыптастыру; стартап бағдарламалары — идеяны дамыту; хакатондар — нақты мәселені шешу; инвесторлар мен мемлекеттік серіктестер — жобаны масштабтау.

Бұл тізбек толыққанды жұмыс істеген жағдайда ғана цифрлық экономика тұрақты нәтиже бере алады.

15–21 тамыздағы Smart City Hackathon осы экожүйенің бірнеше элементін бір жерге біріктірді. Қатысушылар қалалық мәселелерді зерттеп, қысқа мерзім ішінде цифрлық шешім әзірлеуге кірісті. Бұл жерде жастардың технологиялық білімі қаланың нақты қажеттіліктерімен байланысады.

Сондықтан Шымкенттің цифрлық дамуындағы басты өзгеріс — технологияның біртіндеп күнделікті қалалық басқарудың нақты құралына айналуы.

Бұрын цифрландыру көбіне электрондық қызметтер мен ақпараттық жүйелерді енгізумен өлшенсе, қазіргі кезеңде оның мазмұны кеңейіп келеді. Енді мәселе — жасанды интеллектіні пайдалану, қалалық деректерді талдау, робототехниканы дамыту, стартаптарды қолдау, киберқауіпсіздікті күшейту және азаматқа ыңғайлы сервистер жасау.

Осы тұрғыдан алғанда, 15–21 тамыз аптасы Шымкенттің технологиялық дамуында маңызды тенденцияны көрсетті: цифрлық трансформацияның орталығына технологияның өзі емес, оны жасайтын және пайдаланатын адам шығып келеді.

Алдағы кезеңдегі негізгі міндет — осы экожүйеде пайда болған идеяларды нақты өнімдерге, ал өнімдерді тұрақты қалалық шешімдерге айналдыру. Егер бұл байланыс жүйелі түрде қалыптасса, Шымкент өңірлік IT-орталық қана емес, Қазақстанның оңтүстігіндегі технологиялық инновациялардың маңызды орталығына айналу әлеуетін күшейте алады.