2 қыркүйек 2026 жыл. Қазақстандықтардың күнделікті өміріне цифрлық технологиялар барған сайын терең еніп келеді. Бүгін eGov.kz порталы мен eGov Mobile қосымшасында жаңа тегін қызмет іске қосылды: енді әрбір азамат алдын ала өзіне сенімді адамдарды тіркеп қоя алады, ал апаттық жағдайда жедел жәрдем немесе аурухана дәрігерлері сол туыстарына автоматты түрде хабарлама жібереді. Бұл қарапайым, бірақ өмірлік маңызы зор жаңалық қазақстандық цифрлық мемлекеттіліктің жаңа деңгейге шыққанының белгісі болып табылады.
Жаңа қызметтің мәні мынада: егер адам жол-көлік апатына ұшыраса, күтпеген жерден ауырып қалса немесе басқа да шұғыл медициналық жағдайда ауруханаға түссе де өзі туыстарымен байланыса алмаса, жүйе оның алдын ала тіркеп қойған сенімді адамдарына SMS хабарлама жібереді. «Госпитализация кезінде хабарлау үшін сенімді контактілерді тіркеу» деп аталатын бұл қызмет азаматтарға үш адамға дейін тіркеуге мүмкіндік береді. Сенімді контакт 18 жастан асқан, Мобильді азаматтар базасында тіркелген болуы шарт. Қызметті іске қосу үшін eGov.kz порталына кіріп, тиісті бөлімді таңдап, сенімді адамның ЖСН-ін енгізу жеткілікті. Содан кейін ол адамға растауды не бас тартуды сұрайтын SMS келеді: растау үшін 911, бас тарту үшін 912 кодін жіберу керек. Жауап беруге бес сағат уақыт беріледі.
Бұл қадам кездейсоқ жасалмаған. Соңғы жылдары Қазақстанда жол-көлік апаттарының саны алаңдаушылық туғызып келеді. Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, елімізде жыл сайын он мыңнан астам жол-көлік оқиғасы тіркеліп, олардың салдарынан жүздеген адам қайтыс болады, мыңдаған адам жарақат алады. Тек 2025 жылдың өзінде тіркелген апаттар саны алдыңғы жылмен салыстырғанда бірнеше пайызға өскен. Оның үстіне жүрек-қан тамыры аурулары мен инсульт жағдайлары да жиілеп барады. Осындай төтенше жағдайларда жедел жәрдем медициналық көмек көрсетіп жатқанда, науқастың туыстары сол адамды сағаттап, кейде тәулік бойы іздейтін жағдайлар болған. Мұндай ауыр тәжірибеден өткен жандар бұл жаңалықты зор жеңілдікпен қабылдайды.
Денсаулық сақтау саласының мамандары жаңа қызметті оң бағалады. Алматылық жедел жәрдем дәрігері Серік Байжанов бұл туралы былай деді: «Апаттық жағдайда науқастың санасы бұлыңғыр болуы мүмкін, ол телефонын жоғалтқан немесе жарақаттың салдарынан байланыса алмайтын жағдайда болуы ықтимал. Бұрын біз туыстарын іздеу үшін жеке хабарлама жіберіп, уақытымызды жоғалтатынбыз. Енді жүйенің өзі хабарлайды — бұл медицина қызметкерлері үшін де, отбасылар үшін де үлкен жеңілдік». Ақмола облысынан келген жас ана Айгүл Сейтқалиева да өз ойымен бөлісті: «Менің балаларым бар, жалғыз жүретін жерлерім де кездеседі. Енді кем дегенде жүйе маған тіркелген адамдарды хабардар етеді деп білемін — бұл психологиялық тыныштық береді».
eGov Mobile қосымшасында қызмет «Мемлекеттік қызметтер» — «Денсаулық сақтау» бөлімінен қол жетімді. Тіркеу мәртебесін жеке кабинеттен тексеруге болады. Өтінімді өңдеу 10 минутқа дейін уақытты алады. Цифрлық үкімет сарапшысы Дәурен Нұрмағамбетовтың айтуынша, бұл қызметтің техникалық жағы Денсаулық сақтау министрлігінің ақпараттық жүйесімен тікелей байланысты: «Деректер шифрланған арна арқылы беріледі, жеке ақпарат қорғалған. Маңыздысы — жүйе нақты уақытта жұмыс істейді, яғни науқас ауруханаға түскен сәтте хабарлама дереу жіберіледі». Мұндай интеграция Қазақстан үшін жаңа қадам болып табылады, өйткені бұрын медициналық деректер жүйесі мен eGov платформасы бөлек жұмыс істейтін.
Халықаралық тәжірибеге көз жүгіртсек, осыған ұқсас жүйелер Эстония, Финляндия және Оңтүстік Корея сияқты цифрлық дамуда алға шыққан елдерде бұрыннан қолданылып келеді. Эстонияда, мысалы, барлық медициналық деректер орталықтандырылған жүйеде сақталады және апаттық жағдайда туыстарға автоматты хабарлама жіберу 2015 жылдан бері жұмыс істейді. Қазақстан бұл бағытта кеш бастаған жоқ — керісінше, ТМД елдерінің ішінде осындай функцияны ұлттық деңгейде іске қосқан алғашқылардың бірі болып отыр. Бұл — елдің e-government дамуындағы маңызды жетістік.
Сарапшылар алдағы уақытта қызметті одан әрі дамытуға болатынын атап өтеді. Болашақта жүйе тек хабарлама жіберумен шектелмей, туыстарға науқастың тіркелген ауруханасының мекенжайы мен дәрігерінің байланыс деректерін де жеткізе алуы мүмкін. Сонымен қатар шет елде жүрген азаматтарды да қамту, яғни халықаралық нөмірлерге хабарлама жіберу мүмкіндігін қосу жоспарда бар деген болжамдар айтылуда. Денсаулық сақтау министрлігі бұл қызметтің бірінші кезеңі екенін растады. Министрліктің баспасөз қызметі: «Жүйе сынақтан өтіп, нәтижелер қанағаттанарлық болса, функционалдылығын кеңейтуді жоспарлаймыз» деп мәлімдеді.
Қоғамдық желілерде де бұл жаңалыққа деген қызығушылық жоғары. Түрлі форумдар мен әлеуметтік медиа платформаларында азаматтар қызметті жылдам тіркеп алуға шақырып жатыр. Біреулер туыстарын бір мезгілде үш адамды тіркеуге мүмкіндік бергені үшін мақтаса, енді біреулер неге тек үш адаммен шектелгенін сұрайды. Дегенмен жалпы реакция оң: адамдар мұндай қызметтің бұрын-соңды болмағанына таңданады. Осылайша, eGov порталының жаңа мүмкіндігі — бұл жай ғана технологиялық жаңалық емес, қазақстандық азаматтардың қауіпсіздігі мен тыныштығына қосылған нақты үлес. Өзіңіз де, туыстарыңыз да осы қызметті бүгін тіркеп қойыңыз — ертең кеш болуы мүмкін.