2026 жылдың 22 қыркүйегінде Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында AI Governance 500 бағдарламасының бірінші күні аяқталды. Шымкент қаласының цифрландыру басқармасы басшысының жазбасынан белгілі болғандай, бұл оқыту күні аса мазмұнды өтіп, мемлекеттік басқарудың болашағы туралы маңызды диалогқа толы болды. Іс-шараға қатысқан мамандар цифрлық трансформация, жасанды интеллект стратегиясы және электрондық үкімет жүйесінің жаңа буыны туралы тікелей бірінші қолдан ақпарат алды.

Бағдарлама айрықша маңызды кезеңде өткізілуде. Бүгінде Қазақстан мемлекеттік басқаруды цифрландыру саласында постсовет кеңістігіндегі көшбасшы елдердің бірі ретінде танылып келеді. БҰҰ-ның электрондық үкімет индексі бойынша республика соңғы жылдары өз рейтингін тұрақты жақсартып, дамушы экономикалар арасында жоғары орындарды иеленуде. Алайда жасанды интеллект технологияларының жаппай енуімен бірге мемлекеттік қызметшілерге қойылатын талаптар да сапалы жаңа деңгейге көтерілді. Дәл осы себеппен AI Governance 500 сияқты бағдарламалардың іске қосылуы кездейсоқтық емес, қажеттіліктен туындаған стратегиялық қадам болып табылады.

Оқытудың бірінші күнінде Digital Qazaqstan бағдарламасының іске асырылу барысы, жасанды интеллектіні дамытудың ұлттық стратегиясы, eGov 3.0 жүйесінің мүмкіндіктері, сондай-ақ цифрлық активтер саласындағы жаңалықтар талқыланды. Спикерлер ретінде жасанды интеллект пен мемлекеттік цифрлық трансформация саласының танымал сарапшылары — Бахтияр Мухаметқалиев, Ростислав Коняшкин, Ғиззатбай Тұрсын және Алия Оспанова сөз сөйледі. Оқытуға қатысушылардың пікірінше, лекциялар ашық диалог форматында өтіп, нақты практикалық кейстерге бай болды. «Мұндай бағдарламалар бізге теориялық білімді ғана емес, күнделікті жұмысымызда тікелей қолдануға болатын шынайы тәжірибені береді», — деді іс-шараға қатысқан аймақтық цифрландыру жөніндегі мамандардың бірі.

AI Governance 500 бағдарламасының өзектілігін статистика да айқын дәлелдейді. Қазақстандағы үкіметтік цифрлық қызметтерді пайдаланушылар саны соңғы бес жылда үш есеге өсті. Egov.kz порталы арқылы жылына 300 миллионнан астам қызмет көрсетіледі, ал мемлекеттік органдардың ішкі процестерін автоматтандыру жөніндегі жобалар саны 2023 жылмен салыстырғанда екі есе артты. Дегенмен сарапшылар мемлекеттік аппараттың жасанды интеллект технологияларына дайындығы мен оларды саналы пайдалану мәселесінде айтарлықтай олқылықтар барын атап өтеді. Осы олқылықты жою — бағдарламаның негізгі мақсаттарының бірі. «Технологияны сатып алу жеткіліксіз. Мемлекеттік қызметші оны дұрыс басқара білуі, этикалық шекараларын түсінуі, деректерді жауапкершілікпен қолдануы тиіс», — деп атап өтті бағдарламаның бір жетекшісі.

Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанның мемлекеттік секторды цифрландыру жолы 2000-жылдардың басынан бастау алады. 2017 жылы қабылданған «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы осы бағыттағы ең ірі жүйелік қадам болды. Кейін eGov 2.0 жүйесі іске қосылды, электрондық цифрлық қолтаңба жаппай тарады, мобильді қосымшалар арқылы мемлекеттік қызметтерге қол жетімділік арта түсті. Бүгінгі eGov 3.0 — бұл сол жолдың логикалық жалғасы, бірақ сапалы жаңа белес: жүйе енді жай ғана қызмет ұсынып қоймай, жасанды интеллект арқылы азаматтардың қажеттіліктерін алдын ала болжап, проактивті шешімдер ұсынуға бағытталуда. Бұл — мемлекеттік басқарудың парадигмасын түбегейлі өзгертетін технологиялық секіріс.

Аймақтық деңгейдегі мемлекеттік қызметшілердің осындай бағдарламаларға тартылуы өте маңызды. Шымкент, Қарағанды, Ақтөбе, Павлодар сияқты ірі қалалардың цифрландыру басқармалары бүгінде стратегиялық жоспарлаудың алдыңғы шебінде тұр. Аймақтарда іске асырылатын жасанды интеллект жобалары — транспортты оңтайландырудан бастап коммуналдық қызметтерді автоматтандыруға дейінгі кең ауқымды бастамалар — орталық саясатпен үйлесімді жүруі тиіс. AI Governance 500 бағдарламасы дәл осы үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін де қажет: аймақтық басшылар мемлекеттік цифрлық стратегияның жалпы бағытын, принциптерін және іске асыру тетіктерін тереңірек ұғынуы керек.

Іс-шараға қатысушылардың ынтасы мен белсенділігі де назар аударарлық. Бағдарлама тек міндетті оқыту ретінде ғана емес, нақты білімге деген шынайы сұраныстың нәтижесі ретінде қабылданып жатқаны байқалады. Мемлекеттік қызметшілер жасанды интеллектінің мүмкіндіктерін де, тәуекелдерін де жақсы түсінгісі келетінін жасырмайды. Деректер қауіпсіздігі, алгоритмдік шешімдердің ашықтығы, азаматтардың цифрлық құқықтары — бұл мәселелер бүгін залда отырған мамандардың күнделікті жұмысының бір бөлігіне айналып барады. «Жасанды интеллект бізге жұмысымызды жеңілдетеді, бірақ шешім қабылдаудың жауапкершілігі адамда қалуы тиіс», — деген пікір бағдарлама барысында бірнеше рет айтылды.

AI Governance 500 бағдарламасының алдағы күндері де оқыту жалғасатыны белгілі. Қатысушылар жаңа идеялар, практикалық шешімдер мен жергілікті жерде қолданылатын нақты кейстерге тола болып оралмақ. Бұл бағдарлама Қазақстанның мемлекеттік басқаруын ХХІ ғасырдың технологиялық талаптарына сай реформалау жолындағы маңызды бастамалардың бірі болып тарихта қалары сөзсіз.