Қазақстан Республикасының Жылжымайтын мүлікті бірыңғай мемлекеттік кадастры (БМЖК) жаңа мемлекеттік координаталар жүйесіне — QazTRF-23-ке — көшу үрдісін бастады. 21 қазан 2026 жыл күні «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы бұл туралы ресми хабарлама жариялап, азаматтар мен ұйымдарды алдағы техникалық жұмыстарға дайын болуға шақырды. Атап айтқанда, 23 қазан сағат 19:00-ден 27 қазан сағат 00:00-ге дейін БМЖК цифрлық жүйесінде және Жария кадастрлық картада техникалық профилактикалық жұмыстар жүргізілетін болады. Осы кезеңде жер кадастры, жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу және жылжымайтын мүлікті техникалық зерттеу бойынша мемлекеттік қызметтерге өтінімдер қабылданбайды.

Жаңа координаталар жүйесіне көшу — кездейсоқ шешім емес. Бұл бағытта Қазақстанда жылдар бойы дайындық жұмыстары жүргізіліп келді. Кеңестік дәуірден мұраға қалған геодезиялық жүйелер — СК-42 және СК-95 — өз заманында маңызды рөл атқарғанымен, бүгінгі цифрлық технологиялар талаптарына сай келмей қалды. Спутниктік навигация, жасанды интеллект негізіндегі геоақпараттық жүйелер және дрондардың кең қолданысқа енуі жер учаскелерін, ғимараттарды және инфрақұрылымдық объектілерді дәл анықтауды бұрынғыдан да маңыздырақ етті. ҚазМСГТ (Қазақстанның Мемлекеттік спутниктік геодезиялық торабы) станцияларының саны соңғы бес жылда екі есеге өсіп, елдің барлық өңірлерін қамтыды. Осы инфрақұрылым QazTRF-23-тің негізі болып табылады.

QazTRF-23 — заманауи ашық мемлекеттік координаталар жүйесі. Ол жер учаскесінің, ғимараттың, жолдың немесе өзге де объектінің Қазақстан аумағындағы нақты орнын анықтауға мүмкіндік береді. Бұрынғы жүйелерден айырмашылығы — жаңа жүйе спутниктік технологияларға толық негізделген және халықаралық стандарттарға сәйкес келеді. Геодезия және картография жөніндегі сарапшы Аян Сейітқалиевтің пікірінше, «QazTRF-23 — бұл жай ғана жаңартылған бағдарламалық жасақтама емес, бұл елдің кеңістіктік деректер инфрақұрылымының түбегейлі жаңаруы. Жаңа жүйемен жұмыс жасау арқылы ел ішіндегі кез келген объектінің координаталарын сантиметрлік дәлдікпен анықтауға болады». Бұл өз кезегінде жер дауларын шешуде, жылжымайтын мүлік мәмілелерінде және инфрақұрылым жоспарлауда маңызды рөл атқарады. Дүние жүзінде осыған ұқсас жаңартулардан Германия, Австралия, Жапония және бірқатар постсоветтік мемлекеттер өтті. Енді Қазақстан да осы жолда берік қадам жасады.

Техникалық жұмыстар кезеңінде азаматтардың жылжымайтын мүлікке қатысты кейбір қызметтерге уақытша қол жеткізуі шектелетінін ескерген жөн. Алайда «Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясы жылжымайтын мүлік құқықтарын тіркеу саласындағы электрондық анықтамаларды алудың цифрлық сервистер арқылы қолжетімді болатынын ресми растады. Корпорация өкілі Гүлнәр Жақсылықованың сөзіне жүгінсек, «Біз азаматтардың жайлылығын барынша қорғауға тырысамыз. Сондықтан техникалық жұмыстарды демалыс және мереке күндерге белгіледік. Алайда шұғыл мұқтаждығы бар азаматтар алдын ала жоспарлап, өтінімдерін 23 қазанға дейін тапсырса, барлық процестер кідіріссіз жүргізіледі». Корпорация техникалық жұмыстар аяқталған соң цифрлық сервистер толық жұмыс режиміне оралатынына кепілдік береді.

Бұл жаңартудың маңызы тек техникалық деңгеймен шектелмейді. Координаталар жүйесін ауыстыру — бұл мемлекеттік ақпараттық жүйелердің өзара үйлесімділігін арттыратын кешенді реформаның бір бөлігі. Жер кадастры, градостроительство, экология мониторингі, апат алдын алу жүйелері — барлығы жалпы кеңістіктік деректер платформасына ауысады. Қазақстанның Ұлттық геодезия және картография орталығының мәліметтері бойынша, елде 18 миллионнан астам жылжымайтын мүлік объектісі тіркелген, олардың барлығының деректері жаңа жүйеге көшіруді қажет етеді. Бұл колоссалды жұмыс бірнеше ай бойы кезең-кезеңмен жүзеге асырылады, ал 2026 жылдың соңында барлық мемлекеттік ақпараттық жүйелер QazTRF-23 стандартына толық ауысуы жоспарланған.

Кәсіпкерлер қауымдастығы тарапынан да бұл жаңалыққа оң баға берілуде. Жылжымайтын мүлік нарығының операторлары мен девелоперлер жаңа координаталар жүйесінің мәмілелер кезінде туындайтын жер учаскелерінің шекарасына қатысты дауларды азайтатынына сенімді. «Бізде тәжірибеде кездескен жағдайлар болды: ескі жүйедегі координаталар арасындағы алшақтық себебінен жер шекараларында бірнеше метрлік қателіктер пайда болатын. Бұл сот дауларына, уақыт пен ақша шығынына алып келетін. QazTRF-23 бұл мәселені шешеді», — деп атап өтті «KazRealEstate» бірлестігінің сарапшысы Болат Нұрмаханов.

Жалпы алғанда, QazTRF-23-ке көшу — Қазақстанның цифрлық трансформация жолындағы маңызды белес. Ел 2025–2029 жылдарға арналған «Цифрлы Қазақстан» стратегиясы шеңберінде геоақпараттық инфрақұрылымды жаңартуды басым бағыттардың бірі ретінде белгіледі. Бүгінгі техникалық жұмыстар — осы үлкен реформаның нақты бір қадамы. Тарихи тұрғыдан қарағанда, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері геодезиялық жүйесін екінші рет ауыстырып отыр: бірінші рет бұл 1995 жылы орын алды. Енді ширек ғасырдан соң ел тағы бір технологиялық секіріс жасай отырып, кеңістіктік деректер саласындағы халықаралық үздік тәжірибелерге сай алға басуда. «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы барлық мүдделі тұлғаларды жоспарлы техникалық жұмыстар туралы ескере отырып, қызметтерді уақтылы пайдалануды алдын ала қамтамасыз етуге шақырады.