18 қазанда Шымкент қаласы ерекше бір оқиғаның куәсі болды. Қазақстанның оңтүстік өңірінде бірінші рет RoLAB инженерлік зертханасының ашылуына орай ROLAB ENGINEERS' CUP атты инженерлік олимпиада өткізілді. 21 қазан 2026 жыл — осы тарихи оқиғадан үш күн өткен соң да қоғамда айтылып жатқан сәттер толастар емес. Алты команда, сегіз мектеп пен жоғары оқу орындарының өкілдері бір алаңға жиналып, ХХІ ғасырдың негізгі тілі — робототехника мен инженерлік ойлау тілінде сөйлескен бұл жарыс Шымкент үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан үшін маңызды оқиғаға айналды.

Соңғы жылдары Қазақстанда STEM-білім беру бағытында айтарлықтай қадамдар жасалуда. Елімізде жыл сайын бірнеше жүз мыңға жуық оқушы мектеп бітіреді, алайда олардың ішінен техникалық мамандықтарды таңдайтындарының үлесі әлі де жеткіліксіз. ҰБТ статистикасына сәйкес, соңғы үш жылда инженерлік мамандықтарға түсушілердің саны жиырма пайызға өскен, бірақ нарық сұранысы бұл қарқынды жете алмай отыр. Дәл осы олқылықты толтыру мақсатында RoLAB сынды жобалар дүниеге келеді. Мұндай зертханалар жастардың тек теорияда емес, практикада да шығармашылықпен ойлауына, алгоритмдік есептерді шешуге, командамен жұмыс істеуге үйретеді.

RoLAB жобасы Қазақстанда бірнеше жылдан бері дамып келе жатқан инженерлік білім орталықтарының желісі. Бұл желінің Шымкентте ашылуы оңтүстік өңір үшін ерекше мәнге ие: Шымкент — елімізде үшінші орындағы ірі мегаполис және мұнда техникалық білімге деген сұраныс жыл өткен сайын артып отыр. Зертхананың негізін қалаушылар жастарға қолжетімді, заманауи жабдықтармен жарақтандырылған кеңістік ұсынуды мақсат еткен. Ашылу рәсіміне қатысқан Шымкент қалалық білім басқармасының өкілі: «Мұндай жобалар мектептерімізде бар мүмкіндіктерді кеңейтеді. Оқушылар бұл жерде физика мен математиканың нақты өмірде қалай қолданылатынын өз қолдарымен байқайды. Бұл — ең тиімді оқыту әдісі» деді.

Олимпиада барысында алты команда бірнеше кезеңнен тұратын инженерлік тапсырмаларды орындады. Роботтарды бағдарламалаудан бастап, нақты есептерге шешім іздеуге дейінгі тапсырмалар қатысушылардың логикалық ойлауын, шығармашылық қабілетін және командалық жұмысын бір мезгілде тексерді. Жарыс бірнеше сағатқа созылып, залды толтырған ата-аналар мен ұстаздар үздіксіз демеу білдіріп отырды. «Балаларымның жарыс барысындағы беттерін көрдіңіз бе? Олар тапсырманы орындаған сәтте бетіндегі қуаныш пен мақтаныш — ешқандай баға мен сертификат бере алмайтын сезім» — деп бөлісті жарысқа ұлы қатысқан ата-аналардың бірі, Зейнеп Мұратова.

Ұстаздар тарапынан да жылы пікірлер жетіспеді. Шымкент қаласындағы №47 мектептің информатика пәнінің мұғалімі Ержан Сейітов: «Мен жиырма жылдан астам уақыт оқытамын. Робототехника сабақтарында балалардың ынтасының арта түсетінін байқадым. Бірақ мұндай олимпиадалар сол ынтаны одан да биік деңгейге шығарады. Балалар жарысқа дайындалу барысында өздері сұрақ қояды, өздері жауап іздейді — мұғалімнің рөлі тек бағытты көрсету ғана» деп атап өтті. Оның пікірі тегін емес — оның командасы жарыста үздік үштіктің біріне кірді.

Жарыстың маңызды ерекшелігі — тек мектеп оқушылары ғана емес, жоғары оқу орындарының студенттері де қатысты. Бұл форматтың өзі символдық мәнге ие: мектеп пен университет өкілдері бір алаңда жарысқан кезде, бала болашақта өзін қай жерде көретінін нақтырақ елестетеді. Шымкент университетінің робототехника клубының жетекшісі Айдар Қасымов: «Біздің студенттер бұл олимпиадаға тек жеңу үшін келмеді. Олар мектеп оқушыларына үлгі болу, шабыт беру мақсатымен де келді. Бір жылдан кейін осы балалардың кейбіреулері бізбен бірге зертханада жұмыс жасап жатар деп сенемін» деді.

Инженерлік олимпиадалардың тәжірибесі ұзақ тарихқа ие: АҚШ, Жапония, Германия сынды дамыған елдерде мектептен бастап жастарды техникалық шығармашылыққа ынталандыратын жарыстар ондаған жылдан бері жүргізіліп келеді. Алыс іздемей-ақ, Ресей мен Беларусьта осы бағытта жазылған табысты тарих бар. Қазақстан бұл салада соңғы он жылда айтарлықтай жол жүрді. Атырау, Алматы, Астана, Павлодар, Қарағанды — бұл қалаларда STEM-зертханалар мен инженерлік кеңістіктер біртіндеп орнығып келеді. Енді кезек Шымкентке жетті. Мамандардың болжамы бойынша, 2030 жылға дейін Қазақстанда IT-инженерлер тапшылығы жетпіс мың адамды құрауы мүмкін. Оны жабу үшін бүгін дәл осы балалар дайындалуы керек.

RoLAB Engineers' Cup-тің бірінші кубогі иегерлері анықталды, жеңімпаздар мен қатысушылардың бәріне сертификаттар табысталды, бірақ бұл күннің шынайы нәтижесі қағаз жүзінде емес, балалардың санасында қалды. Ашылу рәсімінің соңында сөйлеген RoLAB жобасының негізін қалаушыларының бірі: «Біз бүгін алты команданың жеңімпаз екенін айттық. Шын мәнінде жеңімпаз — осы залдағы барлық бала, барлық ата-ана, барлық ұстаз. Бізге ең керегі — балалар «мен де инженер бола аламын» деп үйге кетсін. Бұл олимпиада сол сенімнің алғашқы тасын қалады» деп толқи сөйледі. Шымкент инженерлік ойлаудың жаңа мекеніне айналу жолында берік қадам жасады — бұл үлкен жолдың тек бастамасы.