21 қазан 2026 жыл — Оңтүстік Қазақстанның технологиялық өміріне қатысты маңызды жаңалық жарияланды: 23 қазан күні Shymkent Hub алаңында FIRST Scrimmage 2026 атты тренировкалық робототехника жарысы өтеді. Ел аузына іліккен бұл іс-шара жас инженерлерге, бағдарламашыларға және технология әлемімен бетпе-бет келгісі келетін барлық жасөспірімдерге есігін айқара ашады. Сағат 10:00-де басталатын жарыс бір ғана ойын-сауық ретінде қабылданбайды — бұл болашақ мамандардың алғашқы сынақ алаңы.

FIRST ұйымы — For Inspiration and Recognition of Science and Technology деген атаудың қысқартылған нұсқасы — 1989 жылы Американың белгілі инженері Дин Каменнің бастамасымен құрылған халықаралық бейкоммерциялық ұйым. Бүгінгі күні бұл платформа әлемнің 100-ден астам елінде жұмыс жасайды және жыл сайын жүз мыңдаған жасөспірімдерді техникалық шығармашылыққа баулиды. Қазақстандағы FIRST қозғалысы жылдан жылға қарқын алып, Алматы мен Нұр-Сұлтаннан кейін Шымкент те бұл прогресшіл толқынға қосылып отыр. Оңтүстік өңірде мұндай деңгейдегі жарыстың өткізілуі — аймақтық технологиялық дамудың айнасы.

Scrimmage деп аталатын тренировкалық жарыстардың ерекше орны бар. Бұл — ресми чемпионаттардан бұрын өткізілетін, командаларға роботтарын нақты жарыс жағдайында тексеруге мүмкіндік беретін алаң. Осы форматтың артықшылығы сонда — қатысушылар жеңілістен емес, тәжірибеден сабақ алады. "Scrimmage — бұл қателесуге рұқсат берілген жалғыз жер. Мұнда баллдан гөрі білім маңызды", — дейді Shymkent Hub-тің техникалық жетекшісі Дәурен Сейітов. Оның айтуынша, осындай алдын-ала жарыстар командалардың ресми сезонға деген сенімділігін екі есе арттырады.

Шымкент — Қазақстанның үшінші мегаполисі, халқы 1 миллионнан асатын ірі қала. Соңғы бес жылда мұнда IT-сала белсенді дамып, жастар арасында технологиялық білімге деген сұраныс айтарлықтай өсті. Shymkent Hub осы үдерістің символына айналды: жыл бойы мұнда хакатондар, стартап-жарыстар және STEM-бағыттағы тренингтер өткізіледі. Статистикаға сүйенсек, 2023–2025 жылдар аралығында Оңтүстік Қазақстан облысында жасөспірімдер арасындағы техникалық білім олимпиадаларына қатысу 40 пайызға өскен. Бұл сан — жай ғана цифр емес, бұл өңірдегі ой-санасының өзгеруінің белгісі. "Бізде бұрын балалар дәрігер немесе заңгер болғысы келетін. Қазір олар инженер, жасанды интеллект маманы немесе робот жасаушы болғысы келеді", — деп бөліседі Шымкент қалалық білім бөлімінің маманы Гүлнәр Әбенова.

Жарысқа қатысатын командалардың дайындық деңгейі де назар аудартады. Шымкенттің әртүрлі мектептері мен техникалық колледждерінен топтар бірнеше ай бойы жаттыққан. Олар роботтарын жоғары беріктікке, дәлдікке және бағдарламалық тиімділікке тексерді. 15 жастағы қатысушы Айдана Нұрланова: "Мен бұрын математика сабағын ұнатпайтынмын. Бірақ роботқа формула жазып, ол нақты қозғалған кезде — бәрі өзгерді. Бұл — тірі математика", — деп айтады. Осындай жарыстар жасөспірімдерде тек техникалық дағды ғана емес, командалық жұмыс, шешім қабылдау және стресс жағдайындағы тапқырлық сияқты маңызды өмірлік қасиеттерді де дамытады.

Халықаралық тәжірибеге назар аударсақ, FIRST Robotics жарыстарының ел болашағына тигізетін ықпалы дәлелденген. АҚШ-та осы бағдарламаға қатысқан оқушылардың 80 пайызы кейін инженерлік немесе IT-мамандықтарын таңдайтыны анықталған. Жапонияда, Израильде және Финляндияда FIRST командаларын мемлекет деңгейінде қаржыландыру ұлттық инновациялық экожүйенің дамуына тікелей ықпал еткен. Қазақстан да осы жолда — "Цифрлы Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы аясында мұндай іс-шараларды қолдау стратегиялық бағытқа айналды. FIRST Scrimmage сияқты жарыстар осы ұлттық мақсаттың нақты жерге, нақты мектепке, нақты балаға жеткен сәті болып табылады.

Іс-шараны ұйымдастырушылар бұл жолы тек жарыспен ғана шектелмеуді жоспарлап отыр. Бағдарламада тәжірибелі инженерлер мен IT-кәсіпкерлердің кездесулері, командалар арасындағы тәжірибе алмасу сессиялары және жас конструкторлар үшін шеберлік сыныптары да қарастырылған. "Scrimmage-тің ең қымбат бөлігі — жеңіс емес, байланыс. Бір Шымкент командасы Алматы командасының стратегиясын көріп, одан шабыт алса — бұл жарыс өз мақсатына жетті", — деп атап өтеді іс-шара кураторы Ерлан Жақсыбеков.

Болашаққа бағдар аласақ, Shymkent Hub алаңындағы бұл жарыс — тек бір мерекелік оқиға ғана емес. Ол — Оңтүстік Қазақстанда тұрақты технологиялық қауымдастық қалыптасып жатқанының белгісі. Жақын жылдарда аймақтың ресми FIRST чемпионатының тұрақты өткізілетін орнына айналуы әбден мүмкін. Ал 23 қазан күні Shymkent Hub-ке жиналатын жастар болашақ Қазақстанның инженерлік элитасының алғашқы буыны болуы ықтимал. Олардың қолымен жасалған роботтар — бүгін алаңда жарысса да — ертең зауыттарда, ауруханаларда, ғарыштық зерттеу бағдарламаларында жұмыс жасайтын технологиялардың ұрығы болуы мүмкін. Бір scrimmage — мыңдаған арманның басталуы.