21 қазан 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент қаласы бүгін республиканың ең ірі робототехника байқауларының бірін өз бойына жинады. «ROBOPARK LIGA XIII» атты республикалық жарыс аясында елдің түкпір-түкпірінен келген ондаған жас өнертапқыштар өздерінің білімін, шеберлігін және техникалық қиялын сынға салды. Бұл шара жай ғана бәсеке емес — ол Қазақстанның технологиялық болашағына деген сенімнің, жас ұрпақтың зияткерлік әлеуетінің жарқын көрінісі болды.

Робототехника байқаулары Қазақстанда бірнеше жыл бойы жүйелі түрде өткізіліп келеді. «ROBOPARK LIGA» жобасы өзінің он үшінші кезеңіне жетіп отырған бұл сайыс негізінен мектеп оқушыларын инженерлік ойлауға, командалық жұмысқа және шығармашылық қабілеттерін дамытуға баулуды мақсат етеді. Бастапқыда бірнеше команда ғана қатысқан бұл жарыс бүгін ұлттық ауқымдағы іс-шараға айналды. Мамандардың айтуынша, соңғы бес жылда елімізде робототехника үйірмелеріне қатысатын оқушылардың саны үш есеге артты, бұл — білім беру саласындағы STEM бағытының дамып жатқанының айқын дәлелі.

Биылғы жарысқа Алматы, Астана, Қарағанды, Ақтөбе, Павлодар және өзге де өңірлерден жинақталған командалар қатысты. Жас өнертапқыштар үш санат бойынша күш сынасты: «Сумо», «Собери робота» және «Кегельринг». «Сумо» санатында роботтар бір-бірімен дуэль жүргізіп, қарсыласын алаңнан шығарып тастауға тырысты. «Собери робота» байқауында қатысушылар шектеулі уақыт ішінде берілген бөлшектерден жұмыс істейтін робот жинауы керек болды. «Кегельринг» санатында болса, роботтар белгілі бір кедергілерді айналып өтіп, нысаналарды дәл соғу міндетін атқарды. Әрбір кезеңде тек техникалық білім ғана емес, жылдам шешім қабылдау қабілеті, стресс жағдайында жұмыс істей алу дағдысы да бағаланды.

Байқау қорытындысы бойынша «Сумо» санатында Alem Line командасы бірінші орынды жеңіп алды. Команда жетекшісі бұл жетістік туралы: «Біз бірнеше ай бойы дайындалдық. Балалар кейде сабақтан кейін үйіне кетпей, үйірмеде түнгі уақытқа дейін жаттықты. Бұл жеңіс олардың еңбегінің жемісі», — деп бөлісті. «Собери робота» санатында Robostars командасы озық шықты, ал «Кегельринг» санатының жеңімпазы Auzhan KTL командасы болды. Барлық жүлдегерлер арнайы сыйлықтармен және дипломдармен марапатталды.

Байқауға қатысқан оқушылардың жасы негізінен 10-ден 17-ге дейін. Психологтар мен педагогтардың пікірінше, осы жастағы балалар үшін робототехника — тек ойын-сауық қана емес, логикалық ойлауды дамытатын, математика мен физиканы іс жүзінде қолдануға үйрететін, ал ең бастысы — табандылық пен мақсаткерлікті қалыптастыратын тәрбие ортасы. «Бір роботты жинаған бала сол сәтте бір есепті шешіп жатыр. Ал сол есепті командамен бірге шешу — оны болашақ инженер немесе ғалымға айналдыратын бірінші қадам», — дейді педагог-психолог Айгүл Нұрланова.

Шымкент қалалық білім басқармасының өкілі Бауыржан Сейтқали іс-шараны жоғары бағалай отырып: «Бізде мұндай байқаулар жыл санап өсіп келеді. Мемлекет STEM білімін дамытуға айрықша назар аударып отыр, өйткені болашақтың экономикасы — технология экономикасы. Осындай жарыстар балаларды мамандықты саналы таңдауға итермелейді», — деп атап өтті. Шынында да, Қазақстанның «Бейнелеу өнері, технология және инновациялар» бағдарламасы аясында мектептерде робототехника кабинеттерін ашу жоспарланған, ал «ROBOPARK LIGA» сияқты жарыстар осы бағыттағы практикалық нәтижені өлшеудің тиімді тәсіліне айналып отыр.

Дүниежүзілік тәжірибеге қарасақ, робототехника байқаулары ғылыми-техникалық мамандықтарды таңдауда маңызды рөл атқаратыны дәлелденген. АҚШ-тағы FIRST Robotics Competition бағдарламасына қатысқан оқушылардың 80 пайызы кейін инженерлік немесе IT мамандықтарын таңдайды деген зерттеулер бар. Оңтүстік Корея, Жапония, Германия сияқты елдер мектеп деңгейінде робототехниканы міндетті пән ретінде енгізген. Қазақстан да осы үрдіске ілесіп, жас инженерлік кадрларды мерзімінен бұрын анықтап, оларды мақсатты дайындайтын жүйе қалыптастыруда. Биылғы «ROBOPARK LIGA XIII» байқауы — сол жүйенің тірегі болып табылатын шараның бірі.

Жарысқа алыстан арнайы келген Павлодар облысынан 13 жасар Дәурен Асқаров: «Менің арманым — ғарыш кемесі жасайтын инженер болу. Бүгін алғаш рет мұндай үлкен байқауға қатыстым. Жеңдім ба, жеңілдім бе — маңызды емес, осында көп нәрсе үйрендім», — деді. Осы бір қарапайым сөздерде бүкіл байқаудың мәні жатыр: жеңіс — тек кубок пен диплом емес, жеңіс — өмірге деген жаңа қадам. «ROBOPARK LIGA XIII» байқауы аяқталды, бірақ Шымкентте от жаққан ол жалын — Қазақстанның технологиялық болашағына деген сенім жалыны — өшпейді. Бүгін роботын жинаған бала ертең елін алға апаратын инженер болатынына күмән жоқ.