24 шілде 2026 жылы Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент қаласының кәсіпкерлері іргелес мемлекет — Өзбекстанның нарығына жаңа тауар топтарымен кіруге деген ниеттерін ресми түрде мәлімдеді. Бұл туралы Қазақстан мен Өзбекстан аймақ басшылары Кеңесінің бірінші отырысында Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Арман Сабитов жариялады. Мемлекеттік деңгейде ресімделген бұл мәлімдеме екі іргелес елдің арасындағы сауда-экономикалық байланыстардың сапалы жаңа кезеңге өтуінің айғағы болды.

Кеңестің бірінші отырысы Каспий жағалауындағы Ақтау қаласында өтті. Бұл механизм Қазақстан мен Өзбекстан президенттері Қасым-Жомарт Тоқаев пен Шавкат Мирзиёевтің бірлескен шешімімен құрылды. Екі елдің мемлекет басшылары аймақаралық ынтымақтастықты одан әрі тереңдету, шекаралас аудандар арасындағы тікелей байланыстарды нығайту және іскери ынтымақтастықтың жаңа бағыттарын ашу мақсатында осындай тұрақты алаңның қажеттілігін бұрыннан атап өткен болатын. Бұл отырыс сол еңбекпен дайындалған стратегиялық серіктестіктің нақты жемісіне айналды.

Арман Сабитов өз сөзінде Шымкенттің географиялық артықшылығына ерекше тоқталды. «Шымкент Өзбекстанмен шекаралас орналасқан және Ташкенттен небары 100 шақырым қашықтықта. Өткен жылы қаламіздің өңірлік жалпы өнімі 12 млрд долларды құрады. Осымен қатар Өзбекстанмен тауар айналымы 331 млн долларды құрап отыр. Оның ішінде қаламыздың тауар өндірушілері Өзбекстанға 248 млн долларлық тауар экспорттады, импорт болса 83 млн долларды қамтыды», — деп атап өтті ол. Бұл сандар Шымкенттің өзбек нарығымен сауда қатынасында анық артықшылықты позицияда тұрғанын дәлелдейді. Экспорттың импорттан үш есеге жуық асып кетуі — бұл өңірдің өндірістік әлеуетінің айқын көрінісі.

Бүгінгі таңда Шымкентте өзбек капиталының қатысуымен 283 кәсіпорын тіркелген. Сонымен қатар бірқатар бірлескен инвестициялық жобалар іске асырылуда. Қазіргі кезде екі ел арасындағы сауданың негізгі бағыттары кондитерлік өнімдер мен фармацевтикалық өнімдер болып табылады. Алайда кәсіпкерлер осымен шектелмей, құрылыс және жиһаз салаларында да Өзбекстан нарығына шығуды жоспарлап отыр. Бұл — тауар портфелін кеңейтуге, тәуелділіктен аулақтауға және жаңа экспорттық тауашаларды игеруге бағытталған стратегиялық қадам.

Шымкенттің жиһаз және құрылыс материалдары өндірісі соңғы жылдары айтарлықтай дамыды. Қалада ондаған заманауи жиһаз зауыты жұмыс істейді, олардың бірнешеуі халықаралық нарыққа шығуға лайықты сапа стандарттарына жетті. Құрылыс материалдары саласында да жағдай қуатты: цемент, кірпіш, жылу оқшаулағыш материалдар, пластик терезе профилі — осының бәрі Шымкент кәсіпорындарында өндіріледі. Бұл тауарларға сұраныс Өзбекстанда жоғары, өйткені сол елде де қарқынды тұрғын үй және коммерциялық құрылыс жүргізілуде. Ташкент, Самарқанд, Наманган секілді ірі қалаларда жаппай тұрғын үй кешендері салынып жатқан уақытта сапалы және қолжетімді бағалы құрылыс материалдарының мұқтажы өткір сезіледі.

Сарапшылардың пікірінше, Шымкент үшін бұл мүмкіндік ерекше маңызды. «Өзбекстан нарығы шамамен 36 миллион тұтынушыны қамтиды және жыл сайын өсуде. Орташа халықтың сатып алу қабілеті артып, жаңа тұрғын үй алуға мүдделі отбасылар саны да көбейіп келеді. Бұл — Шымкент кәсіпкерлері үшін тарихи мүмкіндік», — дейді Оңтүстік Қазақстан экономикалық зерттеулер орталығының жетекші сарапшысы Бауыржан Нұрлан. Оның айтуынша, географиялық жақындық пен ортақ мәдени кеңістік Шымкент тауарларын Ресей немесе Еуропа бәсекелестерімен салыстырғанда нарыққа тезірек жеткізу мүмкіндігін береді.

Тарихи тұрғыдан алғанда, Шымкент пен Ташкент арасындағы сауда дәстүрлері ғасырлар бойы қалыптасқан. Ұлы Жібек жолы бойындағы бұл екі қала ежелден тауар алмасу, мәдени байланыс орталықтары болды. Кеңестік дәуірде де аймақ шаруашылық байланыстарын үздіксіз жалғастырды. Ал тәуелсіздік жылдарында жаңа шекаралар мен кеден рәсімдері ынтымақтастыққа белгілі бір кедергілер туғызды. Дегенмен Аймақ басшылары Кеңесінің құрылуы бұл кедергілерді бірте-бірте жоюға, тікелей іскери байланыстарды жандандыруға жол ашады.

Болашаққа қарағанда, Шымкент кәсіпкерлері оптимизммен қарайды. Олар үшін маңызды мәселе — логистика, сертификаттау және өзбек нарығын терең зерттеу болып табылады. Осы бағытта екі елдің тиісті органдары ынтымақтаса жұмыс істеп, кедергілерді азайтуы қажет. Жалпы, Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы тауар айналымын ұлғайтуды екі ел де стратегиялық мақсат ретінде белгілеген. Шымкент бұл мақсатқа жету жолындағы маңызды буын болып табылады. Жиһаз бен құрылыс материалдарының экспортын жолға қою — бұл тек цифрлық өсімді қамтамасыз ету ғана емес, сонымен бірге екі халықтың арасындағы ынтымақтастықтың нақты, материалдық жемістерін жасау дегенді білдіреді. Аймақ басшылары Кеңесінің бірінші отырысында жасалған бұл мәлімдеме — болашаққа бағытталған нақты қадамның басы.