2026 жылдың 8 тамызында Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент технологиялық дамудың жаңа кезеңіне аяқ басты. Shymkent Hub өз алаңында Astana Hub-тың атышулы «Startup Orda» тегін үш айлық инкубациялық бағдарламасына өтінім қабылдауды ресми түрде жариялады. Бұл хабар тек жергілікті IT-қоғамдастық үшін ғана емес, бүкіл оңтүстік өңірдің жастары үшін шын мәнінде тарихи маңызға ие оқиға болды. Өйткені бұрын Астанадан немесе Алматыдан іздеуге тура келген мүмкіндік енді тікелей Шымкенттің өз ішінде қолжетімді болып отыр.

«Startup Orda» бағдарламасының тарихы Astana Hub алаңында бастау алады. Astana Hub 2018 жылы ашылған Қазақстандағы ең ірі технологиялық хаб болып, бүгінде 1500-ден астам стартапты, 300-ден аса инвестормен, корпоративтік серіктеспен жұмыс жасайды. Осы уақыт ішінде хаб Орталық Азиядағы инновациялық экожүйенің символына айналды. «Startup Orda» бағдарламасы осы хабтың ең жемісті бастамаларының бірі ретінде мотивациясы жоғары, бірақ ресурстары шектеулі жас кәсіпкерлерді нақты нәтижеге жеткізу мақсатымен жасақталды. Енді бұл бастаманың Шымкентке жетуі өңірдің технологиялық картада толыққанды орын алуының белгісі деп бағалануда.

Бағдарламаның шарттары айрықша демократиялы. 16 жастан асқан кез келген азамат — студент пе, жұмысшы ма, үй шаруасындағы адам ба — өтінім бере алады. Дайын бизнес-моделі, бюджеті немесе командасы болуы міндетті шарт емес: тек идея жеткілікті. Сонымен бірге алғашқы MVP-ін жасап қойған және жобасын жаңа деңгейге шығарғысы келетін командалар да бағдарламаға қатыса алады. Бұл екі жақты есік принципі бағдарламаны технологиялық кәсіпкерліктің барлық кезеңінде тиімді ете түседі. Үш ай ішінде қатысушылар воркшоптар, мастер-кластар, тәжірибелі трекерлермен жеке сессиялар өтіп, өз жобаларын нарыққа шығаруға дайын MVP деңгейіне дейін жеткізеді.

Шымкент — Қазақстандағы үшінші ірі қала, халқы 1,2 миллионнан асады. Алайда бұл санға қарамастан, оңтүстік өңір ұзақ жылдар бойы технологиялық инфрақұрылым мен инновациялық ресурстар тұрғысынан астаналық қалалардан айтарлықтай артта қалды. Қазақстан Ұлттық экономика министрлігінің 2025 жылғы есебі бойынша, елдегі тіркелген IT-стартаптардың 68 пайызы Алматы мен Астанада шоғырланған, ал оңтүстік өңірдің үлесі бес пайыздан аспайды. Бұл алшақтықтың себептері жан-жақты: менторлар мен инвесторларға қолжетімділіктің төмендігі, мамандандырылған оқу орталықтарының жетіспеушілігі, сондай-ақ жергілікті технологиялық қоғамдастықтың тым шағын болуы. Дәл осы олқылықты толтыру үшін Shymkent Hub секілді алаңдардың маңызы зор.

Бағдарлама туралы жариялама жарияланған сәтте жергілікті IT-қоғамдастықтың жауабы лезде болды. Шымкент технологиялық форумының бұрынғы ұйымдастырушысы Даулет Сейітов өз пікірін бүкпесіз білдірді: «Бұл бағдарлама Шымкент жастары үшін шынайы серпіліс. Бұрын идеясы бар жігіт не қыз не Астанаға баруға мәжбүр болатын, не мүмкіндіктен мүлдем айырылатын. Енді бәрі өзгереді.» Shymkent Hub-тың директоры Айгүл Нұрмағамбетованың айтуынша, өтінім порталы ашылған алғашқы тәулікте ғана үш жүзден астам тіркеу жасалыпты. «Біз мұндай тізімге өте қуандық және сенімді болдық: Шымкентте талант жетерлік, тек мүмкіндік жетіспей жатқан еді» — деді ол. Бұл сандар аймақтағы жинақталған сұраныстың қаншалықты зор екенін айқын көрсетеді.

Салыстыру үшін айта кетейік: Silikon алқабы, Израиль, Эстония сияқты технологиялық өрлеу жасаған елдер мен аймақтардың бәрі де инновацияны орталыққа ғана емес, өңірлерге де тарату арқылы ғана шынайы экожүйе құра алғанын дәлелдеді. Израильдің «Startup Nation» деген атаққа ие болуы кездейсоқ емес: 1990-шы жылдардан бастап үкімет инкубаторларды бүкіл ел бойына бірдей тарата отырып, жергілікті таланттарды тұтқиыл мүмкіндікке жеткізді. Қазақстан да осы жолмен жүруге бет алып отырғанын «Startup Orda»-ның Шымкентке келуі айғақтайды. Бұл — жай ғана бір бағдарлама емес, жүйелі децентрализацияның бастауы.

Болашақты болжасақ, «Startup Orda»-ның оңтүстік өңірге тигізер ықпалы тек технологиялық салаға ғана шектелмейді. Жергілікті стартаптардың дамуы жаңа жұмыс орындарын ашады, аймақтан кадрлардың кетуіне тежеу болады, ал табысты жобалар жергілікті инвестициялық климатты жылыта түседі. IT-сала бойынша сарапшы, QazTech Analytics аналитикалық орталығының зерттеушісі Мадина Әбілова мынадай болжам жасады: «Егер бағдарлама жыл сайын жалғасын тапса, бес жылдың ішінде Шымкент ең кемі 50 іске қосылған IT-стартапты өз қойнауынан шығарады, бұл жергілікті экономикаға елеулі үлес қосады.» Бұл сандар шамалы болып көрінуі мүмкін, алайда кез келген экожүйе дәл осылай — бірінші тобырдан, бірінші табыстан, бірінші рөлдік үлгіден бастау алады.

Қорытындылай келгенде, «Startup Orda»-ның Шымкентке жетуі — Қазақстандағы технологиялық дамудың жаңа географиясын сипаттайтын маңызды оқиға. Жастарға берілген бұл мүмкіндік идеялардың тек астаналарда емес, еліміздің кез келген бұрышында өнім болып жетілуіне жол ашады. 90 күнде MVP жасау — тек техникалық мақсат емес, болашаққа сенімнің, өз мүмкіндігіңе деген нанымның алғашқы бетбұрысы. Шымкентте IT-болашақ енді жасалып жатыр.