Ертең, 17 қыркүйек күні Шымкент қаласының «Көрме» орталығында ақпараттық қауіпсіздікке арналған ірі қалалық форум-семинар өз есігін ашады. 16 қыркүйек 2026 жыл күні осы маңызды іс-шараның қарсаңында қала тұрғындары мен студент жастардың назары бір нүктеге — «Киберқауіпсіздік күні: цифрлық гигиена және деректерді қорғау технологиялары» атты форумға — ауып отыр. Шымкент қалалық әкімдігінің Цифрландыру басқармасы ұйымдастырған бұл іс-шара таңертеңгі сағат 10:00-ден кешкі 17:00-ге дейін созылады.

Форумның өткізілуі кездейсоқ емес. Соңғы жылдары Қазақстанда интернет-алаяқтықтың деңгейі алаңдатарлық қарқынмен өсіп отыр. Ұлттық ақпараттық қауіпсіздік орталығының мәліметтеріне сүйенсек, 2025 жылы ғана республика бойынша киберқылмыстың саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Оңтүстік Қазақстан өңірінде де жағдай ерекше алаңдатады: Шымкент тұрғындары арасында фишингтік шабуылдардан, телефондық алаяқтықтан және жеке деректердің ұрлануынан зиян шеккендер саны жылдан жылға өсуде. Осы ахуалды ескере отырып, Цифрландыру басқармасы жастарды цифрлық сауаттылыққа баулу мақсатында осынау ауқымды форумды ұйымдастырды.

«Бүгінгі таңда интернетте жүру — бұл жай ғана ақпарат іздеу емес, бұл өзіңді қорғай білу деген сөз», — дейді Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасының басшысы Арман Сейітов. — «Біз жастарға киберқауіп туралы жай ғана айтып қоюды мақсат тұтпаймыз. Форум барысында практикалық дағдылар мен нақты қорғану тәсілдері ұсынылады. Себебі ең жақсы қорғаныс — білім». Сарапшының бұл сөздері форумның тек ақпараттық емес, іс жүзінде қолданбалы мақсат пен бағыт ұстанатынын айқын аңғартады.

Іс-шара бағдарламасы өте бай. Форум-семинар барысында қатысушыларға интернет-алаяқтықтан қорғану жолдары, киберқауіптердің алдын алу стратегиялары, жеке деректерді сақтау ережелері және цифрлық гигиена мәдениеті туралы кешенді ақпарат ұсынылады. Ақпараттық қауіпсіздік саласының жетекші мамандары, IT-компаниялардың өкілдері және академиялық ортадан келген сарапшылар өз тәжірибелерін бөліседі. «Бұл форумда мен жастардың цифрлық ортаға деген көзқарасы өзгерерін сенімді түрде айта аламын. Өйткені кибершабуыл тек ірі корпорациялардың немесе мемлекеттік мекемелердің ғана проблемасы емес — бұл кез келген телефон немесе ноутбук иесінің тікелей қаупі», — деп пікір білдіреді ақпараттық қауіпсіздік саласының тәуелсіз сарапшысы Даниял Қасымов.

Форумды ерекше тартымды ететін тағы бір маңызды тұс — қорытынды бөлімде өткізілетін интерактивті онлайн-квиз. Киберқауіпсіздік тақырыбын қамтитын бұл сайыста жеңімпаздарды бағалы сыйлықтар күтеді: бірінші орын иегері iPhone 16 смартфонын, екінші және үшінші орындарды алғандар сымсыз құлаққаптар мен смарт-сағаттарды иеленеді. Бұдан басқа да қосымша ұтыс ойындары мен сыйлықтар ұйымдастырылады. Мамандардың пікірінше, ынталандыру жүйесі жастарды тек форумға қатысуға емес, материалды терең меңгеруге де ынтықтырады. Іс-шара аяқталғаннан кейін тағы бір жағымды кезең — фуршет пен нетворкинг — қатысушыларға жаңа таныстар табуға және кәсіби байланыс орнатуға мүмкіндік береді.

Шымкентте осындай форумның өткізілуі бекер емес. Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде Шымкент жедел цифрлық дамудың ортасында тұр: мемлекеттік қызметтер электронды форматқа ауысуда, жастардың басым бөлігі онлайн банкинг пен электрондық коммерцияны белсенді пайдаланады. Алайда цифрлық мүмкіндіктердің артуы кибертәуекелдердің де өсуін білдіреді. ҚР Ұлттық банкінің статистикасы бойынша, 2025 жылы онлайн-алаяқтықтан жеке тұлғалардың шеккен шығыны республика бойынша 18 миллиард теңгеден асқан. Бұл сандар форум сияқты алдын алу шараларының қаншалықты маңызды екенін дәлелдейді.

Іс-шараның ауқымы мен форматы Қазақстанда осы бағыттағы алдыңғы тәжірибелерден айтарлықтай ерекшеленеді. Егер бұрын киберқауіпсіздік мәселелері негізінен мемлекеттік мекемелер мен ірі бизнестің күн тәртібінде болса, бүгін бұл тақырып кең жұртшылыққа, атап айтқанда жастарға, студенттерге тікелей жеткізілуде. «Цифрлық сауаттылық мектепте оқылатын пән сияқты міндетті болуы тиіс», — дейді Шымкент мемлекеттік университетінің ақпараттық технологиялар факультетінің деканы Гүлмира Нұрланова. — «Форум дәл осы олқылықты толтырады және жастардың цифрлық дүниеде сенімді де қауіпсіз жүруіне бағыт береді».

Форумға деген қызығушылық алдын ала жарияланған сәттен-ақ жоғары болды. Тіркелушілердің саны бірнеше күн ішінде жүздерден асты, ал ұйымдастырушылар барлық орынның толтырылғанын хабарлады. Бұл — Шымкент жастарының өзін алаңдататын тақырыптарға бей-жай қарамайтынының, сауаттанғысы келетінінің айқын белгісі. Іс-шараның сәтті өтуі болашақта осындай форумдардың аймақтық тұрақты дәстүрге айналуына негіз қалайды деп болжауға болады. «Киберқауіпсіздік күні» — бір күндік семинар ғана емес, бұл Шымкенттің цифрлық болашаққа жауапкершілікпен қадам басуының символы.