19 қазан 2026 жылы Қазақстан технологиялық денсаулық сақтау саласында маңызды қадам жасады: Apple Watch, Samsung Galaxy Watch смарт-сағаттары мен AirPods Pro құлаққаптарының кеңейтілген медициналық функциялары елімізде толыққанды қолжетімді болды. Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі бұл мүмкіндіктер Apple және Samsung компанияларымен тікелей келісімдер арқылы іске асырылғанын хабарлады.

Бұл жаңалық кездейсоқ пайда болған жоқ. Соңғы бірнеше жыл бойы қазақстандық пайдаланушылар смарт-сағаттарының ЭКГ жазу, жүрек ырғағын бақылау сияқты маңызды функцияларын пайдалана алмады — себебі аталған мүмкіндіктер тек белгілі елдерде ғана іске қосылған болатын. Технологиялық алыптар медициналық сертификаттау мен реттеуші ұйымдардың рұқсатын алған мемлекеттерде ғана осы функцияларды ашып отырды. Қазақстан ұзақ уақыт бойы осы тізімнен тыс қала берді, бұл жергілікті пайдаланушылар арасында үлкен наразылық тудырып, форумдарда белсенді талқыланды. Енді ел халқы үшін бұл кедергі жойылды.

Жаңа мүмкіндіктер тізімі әсерлі. Үйлесімді Apple Watch және Samsung Galaxy Watch модельдерінде электрокардиограмма жазу, жүрек ырғағының бұзылу белгілерін анықтау функциялары іске қосылды. Пайдаланушы смартфонында сақталған ЭКГ деректерін қажет болған жағдайда дәрігерге көрсете алады. Бұл мүмкіндік жүрек-қан тамыры ауруларының алдын алуда өте маңызды рөл атқара алады, өйткені кейбір аритмия түрлері ешқандай белсенді симптомсыз өтіп, тек мамандандырылған тексеру кезінде анықталады. Смарт-сағаттар ұйқы кезіндегі тыныс алуды да талдайды: апноэ синдромы — уақытша тыныс тоқтаусының мүмкін белгілері туралы ескерту береді. Samsung Galaxy Watch иелері Samsung Health Monitor қосымшасы арқылы артериялық қысымды өлшей алады, алайда функцияны іске қоспас бұрын кәдімгі манжеталы тонометрмен калибрлеу қажет, ал калибрлеуді 28 күн сайын қайталау керек. AirPods Pro құлаққаптарында да жаңалықтар бар: «Денсаулық» қосымшасы арқылы есту тексерісінен өтуге болады, ал жеке есту аппараты функциясы жеңіл немесе орташа есту қабілетінің төмендеуі болжанған ересектерге арналған.

Денсаулық сақтау министрлігінің жауапты хатшысы Асқар Жұмабеков бұл туралы өз пікірін білдірді: «Бүгінгі жаңалық — тек бір компаниямен жасалған келісім емес, бұл Қазақстанның цифрлық денсаулық сақтау жүйесін жаңа деңгейге шығаруға бел байлағанының айқын белгісі. Азаматтарымыз технологиялық жаңалықтарды ешқандай кешігусіз, дүниежүзілік релиздермен бір мезгілде пайдаланатын болады». Министрліктің мәлімдеуінше, болашақта аталған өндірушілердің жаңа медициналық және профилактикалық функциялары Қазақстанда бүкілдүниежүзілік шығарылымдармен бір уақытта іске қосылатын болады — аймақтық шектеулер мен кідірістерсіз.

Отандық кардиолог, Алматы қалалық кардиология орталығының дәрігері Айгүл Сейтқалиева бұл жаңалыққа оң баға береді: «Жыл сайын Қазақстанда жүрек-қан тамыры аурулары бойынша жүздеген мың жаңа жағдай тіркеледі. Олардың едәуір бөлігі ерте кезеңде анықталса, асқынудың алдын алуға болар еді. Смарт-сағаттар — бұл стационарды алмастырмайды, бірақ олар науқастардың назарын мерзімінде аудартуы мүмкін». Дәрігердің сөзіне сүйенсек, ЭКГ функциясы бар смарт-сағаттарды пайдаланушы науқастардың арасында жасырын жүретін жүрек аритмиясын байқаудың нақты жағдайлары бұрын да тіркелген.

Статистикалық тұрғыдан алғанда, Қазақстанда смарт-сағаттар нарығы соңғы үш жылда жыл сайын орта есеппен 25-30 пайызға өсіп отыр. Аналитиктердің бағалауынша, елде бүгінде 1,5 миллионнан астам смарт-сағат белсенді пайдаланылады, оның басым бөлігі Apple Watch пен Samsung Galaxy Watch үлесіне тиесілі. Демек, жаңа медициналық функциялар бірден миллионнан астам адамға қолжетімді болады деген сөз. Бұл — мемлекеттік профилактикалық бағдарламалардың бюджетін едәуір үнемдеуге де мүмкіндік беретін ауқымды потенциал.

Жаңалыққа қоғамның реакциясы жылдам болды. Әлеуметтік желілерде «бұл ұзақ күткен өзгеріс» деген пікірлер жиі кездесті. Нұр-Сұлтан тұрғыны, бағдарламашы Дәурен Әлімов Twitter желісіне: «Үш жыл бойы VPN арқылы жасырын пайдаланып жүрген ЭКГ функциям енді ресми түрде іске қосылды. Министрлікке рақмет» деп жазды. Алайда сыни пікірлер де жоқ емес: кейбір пайдаланушылар смарт-сағат иелерінің санына қарағанда, халықтың басым бөлігі бұл технологиялардан шет қала береді деп есептейді, сондықтан мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесіне тікелей инвестиция маңыздырақ деген көзқарасты ұстайды.

Болашаққа қарайтын болсақ, бұл оқиға Қазақстанның цифрлық медицина дамуындағы тарихи бетбұрыс ретінде бағаланады. Минздрав өкілдерінің сөзіне қарағанда, алдағы кезеңде смарт-құрылғылардан жиналған денсаулық деректерін отандық медициналық ақпараттық жүйелермен байланыстыру мәселесі қарастырылуда. Бұл науқастың дәрігерге жеке мәліметтерін береді, ал дәрігер шынайы уақыт деректерімен жұмыс жасайтын тиімді жүйе құруға мүмкіндік береді. Министрлік сонымен қатар цифрлық сауаттылықты арттыру мақсатында осы функцияларды дұрыс пайдалану жөнінде арнайы оқу материалдарын даярлап, халыққа таратуды жоспарлайды. Ең бастысы — ресми органдардың еске салуы бойынша, цифрлық құрылғылар алдын алу мен өзін-өзі бақылауға арналған, олар медициналық тексеруді, кәсіби диагностиканы және дәрігер тағайындаған емді алмастырмайды.