24 қазан 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінде технологиялық қауымдастық арасында үлкен қызығушылық тудырған жаңалық таралды: Decentrathon хакатоны Шымкент қатысушылары үшін арнайы аймақтық сыйлық қорын — 1 500 000 теңге — жариялады. Бұл шешім тек бір жарыс туралы ғана емес, Қазақстандағы IT-индустрияның аймақтық дамуы туралы маңызды сигнал болып табылады.

Decentrathon — блокчейн, жасанды интеллект және Web3 технологияларына негізделген шешімдер әзірлеуге арналған ірі хакатон. Іс-шара decentrathon.ai платформасы арқылы жүзеге асырылып, Қазақстан бойынша бірнеше қалада бір мезгілде өткізіліп келеді. Биылғы жылы ұйымдастырушылар жаңа тәжірибені енгізді: Шымкент сияқты аймақтық орталықтарда жергілікті команда рейтингін бөлек анықтайтын қосымша сыйлық қорын жасады. Бұл — хакатон тарихындағы принципті бетбұрыс, өйткені бұған дейін барлық марапаттар жалпы кестеде ең жоғары орындарды алғандарға ғана берілетін.

Аймақтық сыйлық қорының ерекшелігі — оның негізгі жарыстан тәуелсіздігінде. Яғни команда жалпы кестеде жеңімпаз болмаса да, тек өз трегінде Шымкент командалары арасынан бірінші орын алса жеткілікті. Бұл жүйе бір мезгілде екі марапат алуға мүмкіндік береді: егер команда негізгі конкурста да жүлделі орынға ие болса және өз трегінде Шымкенттің үздік командасы деп танылса, екі сыйақыны бірдей алады. Мұндай тәсіл қатысушылардың ынтасын айтарлықтай арттырады және жергілікті дарындарды мойындауға бағытталған толыққанды механизм ретінде бағаланады.

Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, халқы 1,2 миллионнан асады. Соңғы жылдары қалада технологиялық стартап экожүйесі белсенді дамып келеді. Бірқатар IT-парктер мен инновациялық орталықтар ашылды, жоғары оқу орындары цифрлық мамандықтар бойынша түлектер санын арттырды. Алайда Алматы мен Астанамен салыстырғанда, Шымкент IT-мамандары жалпыұлттық жарыстарда жиі назардан тыс қалып жататыны жасырын емес. Decentrathon команда мүшелерінің айтуынша, дәл осы алшақтықты жою үшін аймақтық қор идеясы туды. "Бізге Шымкент мамандарының деңгейі өте жоғары екені белгілі. Оларды дарытатын арнайы платформа жасап, жергілікті экожүйенің дамуына үлес қосқымыз келді," — деп түсіндіреді ұйымдастырушылардың өкілі.

Хакатон 30–31 қазан күндері Shymkent Hub алаңында — Солтүстік шағынаудан, 66/2 мекенжайда — өтеді. Check-in таңертеңгі сағат 09:00-ден басталады, тіркелу 29 қазанның кешкі сағат 23:59-на дейін decentrathon.ai сайтында жүреді. Аймақтық марапатқа үміткер болу үшін қатысушы Шымкентте тіркелген болуы, офлайн форматта алаңға жеке келуі және удостоверение ұсынуы шарт. Онлайн қатысу арқылы аймақтық жүлде алу мүмкін еместігі ерекше атап өтілген — бұл талап шынайы жергілікті дарындарды анықтауға бағытталған. Деректерге сүйенсек, соңғы үш жыл ішінде Қазақстанда өткізілген технологиялық хакатондарда Шымкент командаларының үлесі жылына орта есеппен 18 пайызды құраған. Биылғы іс-шарада бұл сан 25 пайызға дейін өсуі күтілуде — аймақтық ынталандыру механизмінің нәтижесі ретінде.

Жергілікті технологиялық қауымдастық өкілдері жаңалықты ыстық ықыласпен қарсы алды. Шымкент IT-клубының жетекшісі Асхат Жұмабеков бұл бастаманы аймақтық теңсіздікті жоюдың нақты қадамы деп бағалайды: "Астана мен Алматыда ресурстар мен байланыстар мол. Шымкент жастары да дәл сондай дарынды, бірақ оларға назар аударылмайды. Осындай қосымша мотивация олардың жарысқа белсенді қатысуын қамтамасыз етеді." Бизнес-инкубатор өкілі Гүлнар Мамытова да осы пікірді қолдай отырып, аймақтық сыйлықтың жас мамандарды елдің IT-кеңістігіне енгізудегі рөлін жоғары бағалайды. Оның айтуынша, 1 500 000 теңге тек материалдық марапат емес, жас маман үшін өз күшіне деген сенімнің символы.

Бұл бастама Қазақстандағы аймақтық технологиялық дамудың кең контексінде ерекше маңыз алады. Соңғы жылдары үкімет "Цифрлық Қазақстан" бағдарламасы аясында аймақтардағы IT-инфрақұрылымды нығайтуға бағытталған ірі инвестициялар бөлді. Бірақ эксперттердің пікірінше, инфрақұрылым жеткіліксіз — маманның алдына нақты мүмкіндік пен платформа қою керек. Decentrathon сияқты жеке бастамалар дәл осы олқылықты толтыруда. Болжамдар бойынша, аймақтық ынталандыру жүйесін кеңінен қолдану Шымкент, Қарағанды, Ақтөбе сияқты қалалардан жыл сайын жүздеген жаңа IT-мамандардың жалпыұлттық нарыққа шығуын жеделдетуі мүмкін.

Хакатонның алдында 29 қазанға дейін тіркелу мүмкіндігі болғандықтан, Шымкенттің технологияға қызығатын барлық жастарына уақытты жіберіп алмауды ұсынамыз. Аймақтық марапат — жай ғана ақша емес, бұл Шымкенттің IT-картасына өз атыңды жазу, жаттықтырушылармен танысу, тәжірибелі менторлардан кеңес алу және болашақ карьераңа алғашқы іргетасты қалау мүмкіндігі. Decentrathon сахнасында Шымкентті лайықты дәрежеде таныстыратын команда күтіліп тұр — кезек сіздерде.