Соңғы аптада Астанада 6093 жіті респираторлық вирустық инфекция жағдайы тіркелді. Коммуникациялар қызметінде өткен брифингте қаланың бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Айгүл Шағалтаева елордадағы ЖРВИ бойынша эпидемиологиялық жағдай туралы айтты, деп хабарлайды елорда әкімдігінің ресми сайты.Жіті респираторлық вирустық инфекциялар бойынша қауіп тобына шалдыққандардың үлесі: 14 жасқа дейінгі балалар – 51,3%, бір жасқа дейінгі балалар – 4,2%, жүкті әйелдер – 2,3%. Мектеп оқушылары арасында аурушаңдық көрсеткіші – 17,1%, балабақшаға баратын балалар арасында – 10,1%.«Жіті респираторлық вирустық инфекция болып саналатын метапневмовирустың әлемде таралуы туралы БАҚ-тағы соңғы ақпаратқа байланысты, бұл вирус туралы аздап түсіндіріп өткен жөн. Адамның метапневмовирусы – көптеген елдерде ондаған жылдар бойы айналымда жүрген классикалық вирустардың бірі. Жіті респираторлық вирустық инфекциялар мен тұмаудың маусымдық ұлғаюы кезінде кеңістікте белсенді айналымда болатын инфекциялардың басқа түрлерімен қатар біздің елімізде де бұл вирустың штамдары анықталды», - деп түсіндірді Шағалтаева.Метапневмовирустың негізгі белгілері – жөтел, мұрынның ағуы, ентігу, дене қызуының көтерілуі, бас ауруы. Арнайы симптоматикалық ем қолданылмайды;Елордалық санитарлық дәрігер жедел респираторлық вирустық инфекцияларды, оның ішінде метапневмовирусты жұқтырудан сақтайтын профилактикалық шаралар туралы еске салды.Жеке гигиена. Қолыңызды сабынмен жиі және мұқият жуыңыз және антисептиктерді қолданыңыз. Вирустарды жұқтыру мүмкіндігін азайту үшін бетіңізге, әсіресе көзіңізге, мұрныңызға және аузыңызға қол тигізбеңіз.Үлкен жиындардан аулақ болуға тырысыңыз, әсіресе эпидемия кезінде. Қоғамдық орындарда, әсіресе жіті респираторлық вирустық инфекция маусымында бетперделерді қолдану бұл ауруды жұқтыру қаупін айтарлықтай азайтады.Үй-жайларды желдету. Үнемі желдету және дезинфекциялау арқылы тазалау вирустардың концентрациясын азайтуға көмектеседі.Дұрыс тамақтану. Диетаға, витаминдерге, әсіресе D дәруменіне бай көкөністер мен жемістерді көбірек қосыңыз.Иммундық жүйені нығайту. Тұрақты жаттығулар мен жеткілікті ұйқы денені қалпына келтіруге және вирустардан қорғануға көмектеседі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/922019

Астанада бірнеше күннен бері тоқтаусыз қар жауып тұр. Қаланың коммуналдық қызметтері тәулік бойы үздіксіз режимде қар күреу жұмысын жүргізіп жатыр, деп хабарлайды елорда әкімдігінің ресми сайты.22 қаңтарға қараған түні қар тазалау жұмысына 300-ден астам жол жұмысшысы және 1600-ден жоғары арнайы техника шықты.21 қаңтар күні елордадан қар полигондарына 4343 рейспен 54 961 текше метрден астам қар шығарылды.Қыс мезгілінің басынан бастап қаладан 286 495 ауыр жүк рейсімен 3 млн 627 мың 904 текше метр қар шығарылды.Ең алдымен, ережеге сәйкес, жолдарда кептеліс болмас үшін қозғалысы өте қарқынды орындар тазартылады. Сондай-ақ, қарқындылығы орташа учаскелер – алаңдар, вокзал маңы аумақтары, тротуарлар, әлеуметтік нысандарға кірме жолдар және т.б. тазартылады.Орталық көшелерді, жолаушылар көлігі маршруттары жүретін орындарды, аялдамалар мен тротуарларда тазалау да басымдыққа ие.Қалада бірнеше жабдықталған қар полигоны бар. Олар самосвал техникасының нөмірлік белгілерін оқу жүйесімен жабдықталған, мұнда бейнебақылау камералары орнатылып, жарықтандыру қосылған.Елорда тұрғындары мен қонақтарынан жолдарда абай болуды, қауіпсіздік ережелерін сақтауды, дауылды ескерту болған жағдайда алыс сапарларға шықпауды сұраймыз.Төтенше жағдай туындаған кезде «112» нөміріне хабарласыңыз.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/922023

Су тастау - қоймадағы су көлемін азайту.Бүгінгі таңда Қазақстанның солтүстік, батыс, шығыс және орталық аймақтарындағы су қоймалары «су тастау» режимінде жұмыс істеп жатыр. Бұл көктемгі тасқын суын қабылдау үшін бос орын дайындау мақсатында жасалады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/water/press/news/details/922030

«Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бағдарламасы аясында Ұлытау облысында экологиялық іс-шаралар жалғасын табуда.2024 жылдың 21 қаңтарында Ұлытау облысының барлық өңірлерінде «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бағдарламасы аясында халықтың әртүрлі топтары үшін түрлі бағыттағы экологиялық іс-шаралар өткізілді. Барлық акциялардың негізгі мақсаты – қоршаған ортаны таза ұстау, тұрғындардың экологиялық санасын арттыру және табиғатқа деген қамқорлықты насихаттау.Жезқазған қаласында белсенді жастар Жастар ресурстық орталығының аумағында қар тазалау жұмыстарын жүргізді.««Таза Қазақстан» адамдарды біріктіретін дәстүрге айналды, оларға игі және пайдалы іс жасауға, табиғатқа, туған қаласына қамқорлық көрсетуге тағы бір себеп береді», - деп атап өтті Жезқазған қаласының Жастар ресурстық орталығының директоры Сәкен Қайратов.Жаңаарқа ауданында жастар да шетте қалмады, олар аудан орталығында орналасқан «Мәңгілік ел» алеясының қарын тазарту жұмыстарын жүргізді.Облыстың барлық қала-аудандарының білім беру ұйымдарында «Таза аудан», «Таза Қазақстан», «Менің таза қалам» сияқты экологиялық тақырыптарға ашық сабақтар мен сынып сағаттары ұйымдастырылды. Оқушыларға қоршаған ортаға қамқорлықтың маңызы, табиғатты қорғау қажеттілігі туралы түсіндірілді.Қаражал қаласында жалпы білім беретін мектептерде «Табиғатты аялайық!» атты оқушылар арасында сурет салудан байқау өтті.Халықтың экологиялық сауаттылығын арттыру мақсатында Жаңаарқа және Ұлытау аудандарының жастары мен еріктілері тұрғындарға брошюралар мен буклеттер таратты. Олар тұрғындарға табиғи ресурстарды сақтау және қоғамдық орындардағы қоқыстардың алдын алу, қоқыс қалдықтарын қайта өңдеу, энергия мен суды үнемдеу бойынша кеңестер берді.«Таза Қазақстан» экологиялық акциясы басталғаннан бері барлығы 148 мыңнан астам адам, 1317 ұжым қатысты. Сондай-ақ 1997 бірлік мамандандырылған техника жұмылдырылды, нәтижесінде 3493 тонна қоқыс шығарылды, 264 кәсіпорын мен 224 әлеуметтік нысан жұмылдырылды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/ulytau/press/news/details/921731

Көкшетау қаласының әкімдігі қолайлы қоршаған ортаны құру мақсатында үйлесімді архитектуралық-суреттемелік көріністі қалыптастыруға бағытталған дизайн-кодты бекітті. Дизайн-код экологиялық таза технологияларды енгізу және қоғамдық кеңістіктерді үйлестіру арқылы қаланың перспективалық дамуын ескереді.Осы мақсаттарға қол жеткізу үшін архитектуралық-ландшафттық орта, көшелердің, магистральдардың және басқа аумақтардың сыртқы көрінісі, жабдықтарды орналастыру және ғимараттардың қасбеттерін әрлеуді реттейтін бірыңғай талаптар жиынтығы енгізілді. Бұл шаралар қалалық кеңістіктің бірегейлігі мен тұтастығын сақтауға көмектеседі.«Қалалық ортаның барлық элементтеріне пастельді монохромды реңктерден тұратын бірыңғай түсті палитраны енгізу ұсынылады. Бұл ғимараттардың қасбеттерін әрлеу материалдарына, маңдайшаларға, ақпараттық құрылымдарға, жабдықтарға, көше жиһаздарына, көшпелі сауда нысандарына, велосипед тұрақтарына, қоршаулар мен инженерлік құрылымдарға қатысты. Ғимараттардың қасбеттерін әрлеуде архитектуралық стильге сәйкес келмейтін түсті шешімдерді қолдануға тыйым салынады» - деп атап өтті Көкшетау қаласының жер қатынастары, сәулет және қала құрылысы бөлімінің басшысы Айнұр Таңкыбаева.Бүгінгі таңда Көкшетауда шағын және орта бизнес белсенді дамып келеді және көшелер алуан түрлі маңдайшалармен жарқырайды. Бірыңғай стиль маңдайшалары көшелердің көрінісін жақсартуға және қалалық ортаның сапасын арттыруға көмектеседі.Жолаушыларға қолайлы жағдай жасау үшін автобус аялдамаларында ауа райынан қорғайтын және ыңғайлы орындықтармен жабдықталған заманауи павильондарды орнату ұсынылады. Тұрғын үй кешендерінің абаттандырылған аулалары ойластырылған ландшафтық дизайнмен және көгалдандырумен қамтамасыз етіледі, бұл жайлы және қауіпсіз өмір сүру ортасын құруға ықпал етеді.Декоративті жарықтандыру қалалық кеңістіктерді абаттандыруда маңызды рөл атқарады. Көкшетауда жылы түстерді және жарықдиодты прожекторларды қолдану ұсынылады, бұл қалаға кешкі және түнгі уақытта жайлы және тартымды көрініс береді. Бұл ғимараттардың архитектуралық ерекшеліктерін бөліп көрсетуге және тартымды қоғамдық кеңістіктерді құруға көмектеседі. Екі жақты декоративті жарық шамдары көшелерді қосымша жарықтандырып, оларды қауіпсіз әрі серуендеуге жайлы етеді. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aqmola/press/news/details/921440

2024 жылғы желтоқсаннан бастап Ақмола облысында өңірлік тұрақтандыру қорының көкөніс өнімдерін бұғаттан шығару жұмыстары басталды. Бұл шара қыс-көктем мезгілінде картоп және басқа да әлеуметтік маңызы бар көкөністердің бағасының тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.Көкөніс өнімдерінің қорларын бұғаттан шығару жұмыстары аясында 2024 жылдың желтоқсанынан 2025 жылдың 18 қаңтарына дейін «KOKSHE» ӘКК» АҚ өзіне қарасты сауда орындары және серіктестерінің сауда нүктелері арқылы 708 тонна картоп, 7 тонна сәбіз және 7,2 тонна қырыққабат сатты.«Агротрейд Кокше» компаниясының картобы «Скиф Трейд» ЖШС («Small») сауда желісінде килограммы 125 теңге көлемінде бекітілген төмендетілген бағамен сатылуда. Бұл тек осы сауда желісінде бағаның 55%-ға (бұрынғы бағасы килограммына 276 теңге болған) төмендеуіне мүмкіндік берді.Сонымен қатар, «Kokshe Market» әлеуметтік павильондарында картоптың килограммы 105 теңгеден сатылуда. Бұл картопты ТОО «Зеренда Сақтау өнімдері» өндіреді және ол қаланың 11 сауда нүктесінде сатылуда. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aqmola/press/news/details/921751

2025 жылғы 17 қаңтарда «Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау үшін үміткерлерді іріктеу қағидаларын бекіту және «Болашақ» халықаралық стипендиясын жұмсау бағыттарын айқындау туралы» ҚР Үкіметінің 2008 жылғы 11 маусымдағы № 573 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» ҚР Үкіметінің Қаулысы қабылданды, онда «Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау үшін үміткерлерді іріктеу жаңа қағидалары бекітілді.Қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.«Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау үшін үміткерлерді іріктеудің жаңа қағидаларында сұрыптау тетікті енгізу арқылы конкурстық іріктеуді жаңарту көзделген. Осылайша, осы жаңашылдыққа сәйкес қажетті балл санын жинамаған үміткерлер келесі турға жіберілмейді.Мемлекеттік қызмет аппаратын одан әрі жақсарту мақсатында «мемлекеттік қызметшілер» категориясы енгізілді. Бұл категория бойынша мемлекеттік қызметкерлерге «магистратура» бағдарламасына қатысу үшін тіл курстарынан өту мүмкіндігі ұсынылады.Сондай-ақ бағдарлама түлектері еңбек өтілімін Қазақстан Республикасы мүше халықаралық ұйымдарда, мысалы, БҰҰ, ЮНЕСКО, ШЫҰ және ТМҰ сияқты ұйымдарда өтеу мүмкіндігі қарастырылған.Конкурстық іріктеу үшін қажетті құжаттар тізбесіне уәждемелік хат енгізілді. Бұдан басқа, конкурстық іріктеуден өте алмаған үміткерлерге сол күнтізбелік жылы конкурсқа қайта қатысу құқығы беріледі.Жалпы бұл өзгерістер «Болашақ» халықаралық стипендиясын жетілдіріп, еліміздің әртүрлі салаларында білікті мамандар даярлауға бағытталған.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/921503

Жетісуда есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл бөлінісінің қызметкерлері шетелдік азаматтар мен Қазақстан Республикасының азаматынан құралған ұйымдасқан қылмыстық топты ұстау бойынша операция жүргізді.Ұсталған топ мефедрон психотроптық затын өндіретін есірткі зертханасын басқарған.– Анықталғандай, жазда шетелдік азамат Францияда жүрген кезінде туысына шетелде жұмысқа тұруға ұсыныс жасаған. Олар Қазақстанға келгеннен кейін жетекшілерінің бақылауымен есірткі зертханасын құрып, оның нұсқауы бойынша әрекет еткен. Қазақстан азаматы оларға қажетті құрал-жабдықтарды жеткізіп, есірткі жасырумен айналысқан, – деді ІІМ есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитеті төрағасының орынбасары Қуандық Әлжанов.Ұстау кезінде олардан шамамен 6 кг мефедрон және арнайы құрал-жабдық тәркіленді. Күдіктілер қамауда.– Қылмыстық схеманың басқа да қатысушыларын анықтап, жауапкершілікке тарту үшін тергеу амалдары жүргізілуде, – деді Қуандық Әлжанов.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/qriim/press/news/details/920777

2025 жылдың 5 сәуірінен бастап мопедтер ресми түрде механикалық көліктерге теңестіріледі.Оларды пайдалану үшін:полицияда тіркелу;А1, А немесе В санатындағы жүргізуші куәлігі;техникалық тексеру;азаматтық жауапкершілікті сақтандырудан өту қажет болады.Тіркелу үшін тұрғылықты жері бойынша арнайы ХҚКО-ға келесі құжаттармен жүгіну қажет:жеке куәлік (электронды түрде болуы мүмкін);мопедтің техникалық құжаты немесе сипаттамалары.Кейін өтінішті толтырып, мопедті тексерістен өткізіп, қажетті мемлекеттік баждарды төлеу керек.– Маңызды: 5 сәуірден бастап тіркелмеген мопедтерді пайдалануға, жүргізуші куәлігінсіз жүруге тыйым салынады. Бұзушылықтарды болдырмау үшін мопедті алдын ала тіркеп, жүргізуші куәлігін алуды ұсынамыз, – деді ІІМ әкімшілік полиция комитетінің ерекше тапсырмалар жөніндегі аға инспекторы Арай Төлегенқызы.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/qriim/press/news/details/921119

Ішкі істер министрлігі шетелдегі қазақстандықтарға алаяқтықтың жаңа түрі туралы ескертті.Біздің мыңдаған азаматтарымыз шетелдерде оқуда немесе жұмыста. Олар өзара Telegram және WhatsApp-чаттарын құрып, ақпарат алмасып, бір-біріне көмектеседі. Мұны алаяқтар да пайдалануы мүмкін. Қаскөйлер осындай чаттарға қосылып, өздерін қазақстандық азамат ретінде таныстырып, әдеттегіден тиімді шарттармен валюта айырбастау қызметін ұсынады.Бірақ ақшаны ауыстырғысы келетіндерді байланыстырмай, алаяқтар криптовалюта сатумен айналысатын адамдардың немесе дроптардың шоттарын жібереді. Түскен қаражатты алғаннан кейін олар хат-хабарларды өшіріп, чаттардан шығып кетеді.Кореяда, Қытайда және АҚШ-та осылай алдау жағдайлары орын алды.– Азаматтарды сақ болуға және күмәнді ұсыныстарды қабылдамауға шақырамыз, – деді ведомствода.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/qriim/press/news/details/921415

Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкерлері мен еріктілер интернет-алаяқтықтың алдын алу бойынша акция өткізді.Өткен демалыс күндері Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкерлері мен еріктілер бірлесіп интернет-алаяқтықтың алдын алу бойынша ауқымды профилактикалық акция өткізді. Іс-шара облыс орталығындағы бірнеше ірі базарлар, сауда-ойын-сауық орталықтары және сауда үйлерін қамтыды.Акцияның басты мақсаты – тұрғындарды интернеттегі алаяқтардан қорғау әдістері туралы ақпараттандыру және ең кең таралған алаяқтық схемалары туралы ескерту болды. Полиция қызметкерлері сауда орындарының келушілеріне күмәнді онлайн-сделкалармен қалай әрекет ету керектігі және алаяқтарды қалай тануға болатыны туралы түсіндірді.Іс-шара барысында интернет-алаяқтық әдістері және жеке деректерді қорғау бойынша кеңестер берілген 5 мыңға жуық ақпараттық хабарлама таратылды. Сондай-ақ барлық жастағы азаматтармен, әсіресе алаяқтыққа жиі ұшырайтын қарт адамдармен консультациялар мен әңгімелесу жүргізілді.– Интернет-алаяқтық соңғы жылдары азаматтардың қауіпсіздігіне үлкен қауіп төндіретін басты факторлардың біріне айналды. Адамдар тек алдауға түспеу жолдарын біліп қана қоймай, көмекке уақытында жүгінуді де меңгергені маңызды. Бүгінгі акция халықтың ақпараттылығы мен қауіпсіздігін арттыруға бағытталған тағы бір қадам болды, — деді Батыс Қазақстан облысы полиция департаменті киберқылмысқа қарсы іс қимыл басқармасының бастығы Артур Мусагалиев.Осындай іс-шаралар болашақта да жалғасын тауып, барлық азаматтардың цифрлық кеңістікте өздерін қорғау деңгейін арттыру мақсатында жүргізілетін болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/qriim/press/news/details/921869

20 қаңтарда Маңғыстау облысының әкімі Нұрдәулет Қилыбайдың төрағалығымен өткен аппараттық кеңесте Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бастаған "Таза Қазақстан" экологиялық бастамасының іске асырылу барысы қаралды.Өңір басшысы қалалар мен аудандардың әкімдеріне өңірде басталған елді мекендерді тазарту және абаттандыру дәстүрін жалғастыруды тапсырды.- Барлық қалалар мен аудандар біздің ұлттық дәстүрімізге айналған аумақты тазалау бойынша іс-шараларды сапалы өткізу бойынша өз қызметін жандандырып, тиісті шаралар қабылдауы тиіс. Егер сізге арнайы техника қажет болса, ұсыныстар беріңіз. Қалай болғанда да, біз Маңғыстауда жоғары қарқынмен басталған тазалық дәстүрін тоқтатпауымыз керек. Қазір өңірдегі ауа райы да тазарту жұмыстары үшін қолайлы. Барлық мүмкіндіктер пайдаланылуы тиіс, - деді Нұрдәулет Қилыбай.Өткен жылы басталған" Таза Қазақстан " іс-шарасы өңірде белсенді түрде жүзеге асырылуда. 2024 жылы арнайы жоспар бекітіліп, аудандарда, қалалар мен ауылдарда тазалау, абаттандыру жұмыстары жүргізілді.Облыстық табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасы басшысының орынбасары Хайдар Төлеушовтың айтуынша, сенбіліктерге 2024 жылы 168 мыңнан астам тұрғын қатысып, 1738 арнайы техника жұмылдырылған. Нәтижесінде 27 462 тонна қоқыс шығарылды, 69 рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерінің 61-і жойылды. Сонымен бірге теңіз жағалауының түбін тазарту жұмыстары жүргізілді.- Ақтау қаласы Мемлекет басшысының бастамасымен "Таза қала" жобасы аясында республикада 6-шы орынға ие болды. Қазіргі уақытта "Моноқала" жобасы басталды, оған облыстан Форт-Шевченко және Бейнеу ауданы Жаңаөзен қалалары енгізілді, - деп хабарлады Хайдар Төлеушов."Таза Қазақстан" тұжырымдамасын іске асырудың 2024-2029 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары дайындалды.Айта кетейік, "Таза Қазақстан" экологиялық бастамасы 2025 жылы да жалғасады.Маңғыстау облысы әкімінің баспасөз қызметіАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mangystau/press/news/details/921513

Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев елді мекендерді газдандыру мәселесіне қатысты арнайы жиын өткізіп, жауапты сала басшылары мен аудан әкімдеріне бірқатар тапсырма берді.«Елді мекендерді «көгілдір отынмен» қамтамасыз ету – маңызды міндеттердің бірі. Газдандыру тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға, тұрмыс-тіршілігін жақсартуға оң әсерін тигізетіні белгілі. Облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасына қала және аудан әкімдіктерімен бірлесіп, газдандыру жобаларын әзірлеудегі және жүзеге асырудағы жұмыстың ауқымын ұлғайту керек. «ҚазақГаз Аймақ» акционерлік қоғамы жаңа инвестициялық бағдарлама аясында облысқа 22 млрд. теңге инвестиция салуға дайын екендігін жеткізді. Біз инфрақұрылымдық жобаларға барлық көзден қаржыландыру тетіктерін қарастыруымыз қажет. Жаңа инвестициялық бағдарламаның өңірімізде сапалы іске асырылуын қамтамасыз етіңіздер. Тарифті қатаң бақылауда ұстап, оның негізсіз өсуіне жол бермеу үшін тиісті шараларды қабылдаңыздар», – деді Н.Нәлібаев.Айта кету керек, өткен жылы газдандыру жобаларына 30 млрд. теңгеден астам қаржы бөлініп, жоспарланған жұмыс толық орындалды. Аймақтың 11 елді мекені табиғи газға қосылып, облыс тұрғындарының 78 пайызы газ тұтынатын болды, газдандырылған ауылдар саны 46-ға жетті. Жыл басынан бері 4 елді мекенге газ желісі тартылды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda/press/news/details/920968

Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың төрағалығымен тарихи-мәдени мұра орталығының (тарихи-өлкетану музейі) құрылыс барысы талқыланған мәжіліс өтіп, жауапты сала басшыларына бірқатар тапсырма жүктелді.«Музейдің ішкі тақырыптық тұжырымдамасы бекітілуі, экспозициялық көрме залдары заманауи этно-мәдени үлгіде жасалуы тиіс. Аймақтағы туристік әлеуеті жоғары нысан болғандықтан, оның жабдықталуы, экспозициясы заманауи талапқа сай болуы керек. Ғылыми зерттеу жұмыстарын қазірден бастауды ұсынамын. Құрылыс толық аяқталған кезде экспонаттар дайын болуы қажет. Бұл тек келушілерге қызмет көрсететін мекеме емес, ақпараттық технологиялармен қамтамасыз етілген ғылыми-рухани орталық болуы тиіс»,– деді Н.Нәлібаев.Жиында орталықтың ішкі экспозициялық жұмыстарының жобасын сәулетші-реставратор, Қазақстанның тарихи-мәдени мұра және музей ісі қауымдастығының атқарушы директоры Ринат Кутдусов таныстырып, ұсынысын айтты.Еске салайық, 2024 жыл өңірімізде «Руханият жылы» деп жарияланып, мәдени-көпшілік шаралармен қатар, ауқымды жобалар жүзеге асты. Атаулы жылда барлық 7 ауданда ішінде неке қию залы, кітапхана, музей, архив, жастар сарайы, ардагерлер мен аналар үйі бар «Руханият орталықтары» салынып, пайдалануға берілуде.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda/press/news/details/920983

Кеше Сыр медицинасының тарихында айтулы күн болды.Аймағымызда алғаш рет бауыр ауыстыру отасы жасалды. Көпбейінді облыстық ауруханада 40 жастағы еңбекке қабілетті пациентке жасалған бауыр трансплантациясы отасы сәттi аяқталды. Донор – 1993 жылы дүниеге келген пациенттің туысы. Тоғыз жылдан бері бауыр циррозы дертіне шалдығып, емi нәтижесіз болған науқас үшін бұл көптен күткен қуаныш.Он сағатқа созылған ота сәтті өтті. Қазіргі уақытта ем алушы бұрынғы өмірiне оралды десек болады, яғни емделуге тәуелділiк, уақыт пен тамақтануға байланысты шектеулерден босап, жұмыс істеуге және белсенді өмір салтын ұстануға толыққанды мүмкіндік алды.Трансплантацияның Қызылордада жасалуына А.Н.Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығының басқарма төрағасы, медицина ғылымдарының докторы, профессор, жоғары санатты дәрігер Баймаханов Болатбек Бимендіұлы жетекшілік ететін трансплантологтар қолдау білдірiп, арнайы келді.Айта кетейік, көпбейінді облыстық аурухана дәрігерлері де отаға қатысып, тәжірибе алмасты. Бауыр ауыстыру отасы алдағы жылдары да жалғастырылмақ. Бүгінде Қызылорда облысында 16 адам бауыр трансплантациясын жасатқан. Олардың денсаулығы жақсы.Заманауи хирургияда донорлық бауырды сәтті трансплантациялау – созылмалы, асқынған ауруы бар науқастарды қалпына келтіріп, олардың толықтай медициналық және әлеуметтік оңалуын қамтамасыз етеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda/press/news/details/921004

Справочник «100 вопросов – 100 ответов»Справочник «100 вопросов – 100 ответов» № п/пСұрақЖауапБөлім: Адам құқықтарын қорғау1. «111» отбасы, әйелдер және балалардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша сенім телефонының бірыңғай мемлекеттік байланыс орталығы не үшін қажет?«111» Байланыс орталығы «мұнда және қазір» қағидаты бойынша ұйымдастырылған, әр жағдайға жеке көзқараспен қарайды. Байланыс орталығы азаматтарға келесі мәселелер бойынша көмек көрсетеді:- әділдікті қалпына келтіру және емделуге қол жеткізу;- мемлекеттік қызметтер мен жәрдемақылар алу;- ақпараттық сұраулар;- тұрмыстық зорлық-зомбылықтан қорғау;- балалары бар әйелдерді уақытша орналастыру;- білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау ұйымдарына шағымдар;- алаяқтық жолмен заңсыз кредиттерді ресімдеу кезінде көмек;- оқыту, жұмысқа орналастыру бағдарламалары бойынша түсіндіру және тағы басқалар.Өтініш берушілердің мәселелерін шешу кезінде байланыс орталығының қызметкерлері мемлекеттік органдармен және басқа да мүдделі тұлғалармен өзара іс-қимыл жасайды. Байланыс орталығының жұмыс режимі-тәулік бойы.2. Тегін заң көмегіне қайда жүгінуге болады?Қазақстанда тегін заң көмегін мемлекеттік құқықтық көмек орталықтары (сенім телефоны арқылы жүгінуге болады: 1414 немесе 119), сондай-ақ азаматтардың әлеуметтік осал санаттары үшін қылмыстық және кейбір азаматтық істер шеңберінде мемлекет тағайындайтын адвокаттар, заң консультанттары ұсынады.3. Сотқа талап қою үшін мемлекеттік баждың қанша сомасын төлеу керек?Әкімшілік талап арыздар мен өтініштер беру үшін мемлекеттік баж мынадай түрде айқындалады:1) мүліктік сипаттағы талап-арыздар үшін – жеке тұлғалар талап қою сомасының 1%, бірақ 10 000 АЕК артық емес; - заңды тұлғалар-талап қою сомасының 3%, бірақ 20 000 АЕК-тен аспайды.2) мемлекеттік органдардың әрекеттеріне шағымдар: - жеке тұлғалар - 0,3 АЕК; - заңды тұлғалар - 5 АЕК.3) салықтық хабарламаларға дау айту жөніндегі әкімшілік талап-арыздар үшін: - ЖК және фермерлер үшін: соманың 0,1%, бірақ 500 АЕК-тен аспайды; - заңды тұлғалар үшін: соманың 1%, бірақ 20 000 АЕК артық емес.4. Азаматтық сот ісін жүргізуде талап арызды қайда беруге болады?Талап арыз жауапкердің тұрғылықты жері бойынша (жеке тұлғалар үшін) немесе заңды тұлғаның немесе ұйымның құжаттарында көрсетілген мекенжай бойынша сотқа беріледі.5. Азаматтық іске қатысатын тұлғалардың құрамына кімдер кіреді?Іске қатысушы тұлғалар талапкерлер, жауапкерлер, үшінші тұлғалар, прокурор, мемлекеттік органдар, өтініш берушілер және сот ерекше іс жүргізу тәртібімен қарайтын істер бойынша өзге де мүдделі тұлғалар болып табылады.6. Сот процесіне өзі (немесе өкіл арқылы) қатыса ала ма?Азаматтар өз істерін сотта өзі немесе өкілдер арқылы жүргізуге құқылы. Азаматтың іске жеке қатысуы оның осы іс бойынша өкіл болу құқығынан айырмайды.7. Сот процесін тағайындау туралы тараптарға қалай хабарланады?Іске қатысушылар мен олардың өкілдерін шақыру қағаздары, электрондық поштаға хабарламалар, телефон нөмірлері немесе хабарламаны тіркей отырып, басқа да құралдар арқылы соттың немесе іс жүргізу әрекетінің уақыты мен орны туралы хабардар етеді.8. Қандай жағдайларда талап арызды қабылдаудан бас тартады?Судья талап қоюдан бас тартады, егер:1) іс азаматтық сотта қаралуға жатпаса;2) сол тараптар арасында осы дау бойынша істі тоқтату туралы сот шешімі немесе ұйғарым болғанда;3) сот осы дау бойынша төреліктің шешімі туралы білсе;4) Тараптар арасында жасалған атқарушылық жазба болса.9. Сот шешіміне қалай шағымдануға болады?Сот шешіміне шешім шығарылған күннен бастап бір ай ішінде түпкілікті нысанда шағымдануға болады. Шешімнің көшірмесін алған күннен бастап талқылауға қатыспаған тұлғалар үшін.10. Азаматтық істер қандай мерзімде қаралады?Азаматтық істер сотпен, істі сот талқылауына дайындау аяқталған күннен бастап екі ай ішінде қаралады және шешіледі. Азаматтық істердің жекелеген санаттары үшін қарау және шешу мерзімдері өзгеше болуы мүмкін.11. Апелляциялық шағым беру мерзімі өтіп кеткен жағдайда не істеуге болады?Процессуалдық мерзімдер өтіп кеткен жағдайда, олардың себебі дәлелді деп танылса, сот мерзімді қалпына келтіре алады. Апелляциялық шағым мерзімін қалпына келтіру туралы өтініш бірінші сатыдағы сотқа, құқық бұзылғанын өтініш беруші білген күннен бастап бір ай ішінде беріледі. Өтінішке қоса:- құқықтарды қорғау туралы талап;- мерзімді өткізіп алу себебін дәлелдейтін құжат берілуі тиіс.12. Рұқсат беру құжаттарын алу үшін лауазымды тұлға пара беруді меңзесе не істеу керек?1424 Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің Call-орталығына қоңырау шалып, лауазымды тұлғаның пара беруді меңзегені туралы хабарлаңыз.13. Әкімшілік айыппұлдың бар-жоғын қайдан және қалай тексеруге болады?Әкімшілік айыппұлдардың бар-жоғын Qamqor.gov.kz сайтынан тексеруге болады. Сондай-ақ бұл сайтта құқық бұзушылықтың фотосуреті мен әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманы көру мүмкіндігі бар.14. Ақпаратқа қол жеткізуге қандай жағдайларда бас тартылады?ҚР «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» Заңына сәйкес ақпаратқа қол жеткізуден бас тартылады:- сұрау мазмұны запрашиваемая ақпаратты анықтауға мүмкіндік бермесе;- сұрау заңнама талаптарына сәйкес келмесе;- сұратылған ақпарат шектеулі қолжетімділікке жатса;- сұрау салуда ақпарат иесінің актілеріне құқықтық баға беру, қызметін талдау немесе бағынышты органдар мен ұйымдар жұмысына талдау жүргізу туралы сұрақ қойылса.15. Адам саудасының құрбаны болмас үшін шетелде жұмыс істеу ұсынылса, не білу қажет? 1. Жұмысты ұсынған агенттіктің заңды жұмыс істейтініне көз жеткізіңіз.2. Шетелге шығудан бұрын еңбек шартына қол қойыңыз. Шартта жұмыстың, тұрғын үйдің, төлемақы мен медициналық сақтандырудың шарттары көрсетілуі тиіс.3. Шартты мұқият оқып шығыңыз, бір түпнұсқасы өзіңізде қалуы керек.4. Жұмыс визасын алыңыз, туристік виза жұмыс істеуге құқық бермейді.5. Құжаттарыңызды көші-қон қызметі мен құқық қорғау органдары өкілдерінен басқа ешкімге қандай жағдай болса да бермеңіз. Паспорт тек Сізге тиесілі екенін ұмытпаңыз.16. Алаяқтықтың құрбаны болсаңыз, не істеу керек?Егер сіз алаяқтықтың құрбаны болсаңыз, келесі қадамдарды орындаңыз:- барлық хабарламаларды, электрондық хаттарды, хат алмасулардың скриншоттарын және алаяқтыққа қатысты кез келген дәлелдемелерді сақтаңыз;- жақын маңдағы полиция бөліміне арыз жазыңыз. Арызда оқиғаны барынша толық сипаттап, барлық қолда бар дәлелдерді қоса көрсетіңіз.17. Жол-көлік оқиғасы (ЖКО) орын алса не істеу керек?ЖКО кезінде жүргізуші:1. дереу тоқтап, көлікті орнынан қозғамауы, апаттық сигнализацияны қосып, апатты тоқтау белгісін орнатуға, сондай-ақ ЖКО-ға қатысты заттарды қозғамауға;2. ЖКО туралы полиция бөлімшесіне хабарлап, куәгерлердің деректерін жазып алып, полиция қызметкерлерінің келуін күтуге;3. егер басқа көліктердің қозғалысы мүмкін болмаса, жолдың жүріс бөлігін босатуға;4. көлік құралының орналасуын, оқиғаға қатысты іздер мен заттарды тіркеуСонымен қатар ЖКО болғаннан кейін 3 жұмыс күні ішінде өзіңіздің сақтандыру компанияңызды хабардар ету қажет.18. Салынған айыппұлды онлайн режимде қалай шағымдауға болады?Айыппұлды өз бетінше Qamqor.gov.kz порталы арқылы шағымдануға болады. Qamqor.gov.kz сайтының басты бетінде «Әкімшілік құқық бұзушылықтарды шағымдану» қызметін таңдап, «Әкімшілік істер бойынша шағымдар беру» батырмасын басыңыз және ЭЦҚ арқылы авторизациядан өтіңіз.Айыппұлды төлеу туралы ұйғарымға немесе айыппұл салу туралы қаулыға шағым оларды құрастырған/шығарған органға беріледі.19. Жеке куәлікті жоғалтқан жағдайда не істеу қажет?Егер жеке куәлігіңіз жоғалса немесе ұрланған болса, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының кез келген бөлімшесіне келесі құжаттармен (ХҚКО) жүгінуге болады:Жоғалған жағдайда:1. жеке куәлікті қалпына келтіру туралы өтініш (жоғалту жағдайларын көрсету қажет);2. мемлекеттік баж салығын төлеу туралы түбіртек (құны – 0,2 АЕК) немесе баж салығынан босатылғандығын растайтын құжат;3. Қазақстан Республикасы азаматының паспорты (егер болса).Ұрланған жағдайда:1. жеке куәлікті ұрлау немесе ұрлау туралы қылмыстық қудалау органынан алынған талон-хабарлама;2. мемлекеттік баж салығын төлеу туралы түбіртек (құны – 0,2 АЕК) немесе баж салығынан босатылғандығын растайтын құжат;3. Қазақстан Республикасы азаматының паспорты (егер болса).20. Жылжымайтын мүлікке құқық белгілейтін құжаттарды жоғалтқан жағдайда не істеу қажет?Егер жылжымайтын мүлікке құқық белгілейтін құжаттарды жоғалтсаңыз, жылжымайтын мүлік орналасқан жер бойынша ХҚКО-ға немесе онлайн қызмет арқылы өтініш беруге болады. Өтінішке келесі құжаттарды қоса беру қажет: жеке куәлік; дубликат беру үшін мемлекеттік баж салығын төлеу туралы түбіртек немесе төлем чегі. Қызмет көрсету мерзімі – өтініш келіп түскен сәттен бастап 3 жұмыс күні.21. Тұтынушы сапасыз тауар сатып алғанда қандай құқықтарға ие?Егер Сізге сапасыз тауар сатылса және оның ақаулары сатушы тарапынан ескертілмесе, тұтынушы келесі құқықтарға ие:- сатып алу бағасын пропорционалды түрде төмендетуді талап ету;- тауардың ақауларын тегін жоюды талап ету;- ақауларды жоюға кеткен шығындарды өтеуді талап ету;- сол марка, үлгі немесе артикулдегі тауарға айырбастауды талап ету;- басқа марка, үлгі немесе артикулдегі осындай тауарға айырбастауды талап ету (сатып алу бағасын қайта есептеу арқылы);- шартты бұзып, тауар үшін төленген ақшаны қайтаруды талап ету.22. Егер сатушы сапасыз тауарды қайтарып алудан бас тартса, өз құқықтарыңызды қалай қорғауға болады?Сатушыға жазбаша шағыммен жүгініп, ақшаны қайтаруды немесе тауарды айырбастауды талап ете аласыз. Егер сатушы бас тартса, Тұтынушылар құқықтарын қорғау бойынша аумақтық департаментке шағымдануға болады.23. Коммуналдық қызметтер бойынша қате есептеу нәтижесінде айтарлықтай сома артық төленгені анықталса не істеу керек?Егер қате есептеу нәтижесінде артық төлем жасалса, коммуналдық компанияға жазбаша өтінішпен жүгініп, есептеу қайта қарауды және артық төленген қаражатты қайтаруды талап етіңіз. Егер компания қатені түзетуден бас тартса, жергілікті атқарушы органға және Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетіне шағым түсіруге болады. Сондай-ақ сотқа талап арыз беріп, артық төленген қаражатты қайтаруды және моральдық шығынды өтеуді талап етуге құқығыңыз бар. Дұрыс есептелмегенін және артық төленгенін растайтын құжаттарды жинау маңызды.Бөлім: Кәсіпкерлік24. Ұлттық кәсіпкерлер палатасына қалай жүгінуге болады?Сіз Ұлттық кәсіпкерлер палатасына 1432 телефоны арқылы жеке хабраласып, info@atameken.kz электрондық пошта немесе atameken.kz ресми сайты арқылы жүгіне аласыз.25. Уәкілетті органдар тарапынан тексеру жүргізілген кезде кәсіпкер не білуі керек?Уәкілетті органдар тарапынан тексеру тағайындау туралы акт негізінде жүргізіледі, ол заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі уәкілетті органда міндетті түрде тіркелуі тиіс.Тексерудің басталуы тексеру тағайындау туралы актінің тапсырылған күнінен басталады. Тексеруші лауазымды тұлғалар келесі құжаттарды көрсетуі тиіс: тексеру тағайындау туралы акт және оның тіркеу белгісі; қызметтік куәлік; қажет болған жағдайда нысанды мекемеге кіруге рұқсат құжаты және т.б. Кәсіпкер тексеру тағайындау туралы актіге, тексеру нәтижелері актісіне және лауазымды тұлғалардың іс-әрекеттеріне шағымдануға құқылы.26. Тексерулерді тіркеу туралы ақпаратты қай сайттан көруге болады?Тексерулерді тіркеу туралы ақпаратты Құқықтық статистика және арнайы есепке алу органдарының порталынан (Qamqor.gov.kz) алуға болады.27. Тексеру кезінде мемлекеттік органның қызметкерлері Сізге қажетті құжаттарды ұсынбады. Мұндай жағдайларда қалай әрекет ету керек?Құжаттарды жазбаша түрде сұрату қажет. Егер қызметкерлер бас тартса, жоғары тұрған органға немесе прокуратураға жүгіну керек.28. Бақылау және қадағалау органы тексеру жүргізгу кезінде кәсіпкерлік субъектісі не білуі керек?Алдын алу және профилактикалық бақылау тексеру кезінде бақылау және қадағалау субъектісіне (нысанына) бару арқылы тексеру парақтарында белгіленген талаптар ғана тексерілуге жатады. Тексеру парағына енгізілген талаптар келесі өлшемшарттарға сәйкес болуы керек:1) адамдардың өмірі мен денсаулығына, мүлкін қорғауға, қоршаған ортаның экологиялық қауіпсіздігіне, ҚР Ұлттық қауіпсіздігіне тікелей әсер ететін қызметпен байланысты болуы;2) талаптардың сақталуын визуализация, зертханалық зерттеу, тексеру және қарау, сондай-ақ растаушы құжаттардың мүмкіндігі;3) бар-жағын тексеру талаптардың жалпы сипатта болмауы және басқа нормативтік актілерге сілтеме жасамауы;4) бірнеше мемлекеттік орган тарапынан талаптардың қайталануына жол берілмеуі.Бақылау және қадағалау органы тексерудің басталуы туралы кемінде 30 күнтізбелік күн бұрын, жоспардан тыс тексеру үшін 1 күн бұрын хабарлануы тиіс.29. Кедендік тексерудің түрлері, мерзімдері және тексеру нысандары қандай?Кедендік тексеру камералдық немесе көшпелі түрде жүргізілуі мүмкін. Кедендік тексеру жүргізу барысында кеден органдары тексере алады:- тауарлардың кедендік рәсімімен орналастырылғанын растау;- кедендік декларацияда және құжаттарда көрсетілген мәліметтердің дұрыстығын;- шартты түрде шығарылған тауарларды пайдалану немесе иелену шектеулерінің сақталуын;- кеден саласында қызмет атқаратын тұлғалардың кедендік заңнамада көзделген міндеттерін орындауын;- уәкілетті экономикалық оператордың уәкілетті экономикалық операторлар тізіліміне енгізу шарттарының сақталуы және кеден заңнамасында көрсетілген басқа да міндеттерді орындауы;- тауарларды кедендік рәсімдерге сәйкес пайдалану шарттарының және кеден заңнамасында белгіленген басқа да талаптардың сақталуын.Камералдық кедендік тексеру жүргізу мерзімі тексеру басталғаны туралы тексерілуші тұлғаға хабарлама жіберілген күннен бастап алпыс күнтізбелік күннен аспауы тиіс.Көшпелі кедендік тексеру мерзімі екі айдан аспауы қажет.Кедендік заңнаманың бұзылғаны анықталған жағдайда тексеру нәтижелері туралы хабарлама беріледі. Мұндай хабарламаны орындау мерзімі оны тапсырған күннен бастап отыз жұмыс күнінен аспайды.Тексерілуші тұлға хабарламаны отыз жұмыс күн ішінде шағымдай алады. 30. «Дипломмен ауылға» жобасы бойынша әлеуметтік қолдау шараларын алу үшін құжаттарды қайда тапсыру керек? Құжаттарды электрондық форматта, Электрондық үкімет веб-порталы арқылы немесе «Азаматтарға арналған үкімет» МК» АҚ (ХҚКО) арқылы тапсыру қажет. Құжаттар әлеуметтік қолдау шараларын көрсету немесе кезекке қою мәселесін қарау үшін тапсырылады.31. Кәсіпкерлік қызметті қаржыландыруға/субсидиялауға арналған мемлекеттік қолдау құралдары қандай?Мемлекет кәсіпкерлерді қаржыландыру/субсидиялау бойынша түрлі бағдарламаларды жүзеге асырады. Мысалы, «Бірыңғай кешенді бағдарлама». Бұл бағдарламаның қаржылық операторы – «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ.Бағдарлама бағыттары мен өлшемшарттары туралы толық ақпаратты damu.kz сайтынан алуға болады.32. АӨК кәсіпорындарын субсидиялаудың өлшемшарттары қандай?АӨК дамыту субсидиялау қағидаларына сәйкес, әрбір қызмет түріне қатысты жеке өлшемшарттар белгіленген. Негізгі жалпы өлшемшарттар ІҚМ/ҰҚМ жеткілікті санының болуы немесе тиісті инфрақұрылымның болуы.33. Бизнесті ашуға грантты қалай алуға болады?Мемлекеттің азаматтарға бизнес бастауға мүмкіндік беретін, жолдары:- «Бастау Бизнес» жобасы бойынша кәсіпкерліктің негіздерін оқыту;- жеке ісін ашуға қайтарымсыз гранттар беру.Жобаны Ұлттық кәсіпкерлер палатасы «Атамекен» жүзеге асырады. Қатысушылар кәсіпкерліктің негіздерін оқып, қаржы институтынан қаражат алып қана қоймай, бизнес-жоспар әзірлеу, жобаны қорғау және қолдау бойынша көмек ала алады.34. Жеке ұйымдардың қызметкерлеріне (мысалы, ЖШС, ШҚ, ЖК және т.б.) көтерме жәрдемақы мен бюджеттік несие шаралары көрсетіле ме?Ауылдық елді мекендерге жұмыс істеу және тұру үшін келген денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт және агроөнеркәсіп кешені салаларындағы мамандарға, сондай-ақ ауыл, кент, ауылдық округ әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілеріне әлеуметтік қолдау шараларын көрсету қағидаларында маман жұмыс істейтін ұйымның меншік нысанына талаптар көзделмеген. Осыған байланысты, жеке ұйымдарда жұмыс істейтін мамандар әлеуметтік қолдау шараларын алу үшін өтініш бере алады.35. ЖК қалай ашуға болады?ЖК ретінде тіркелу үшін жеке кәсіпкер ретінде қызметті бастағаны туралы хабарламаны салық органына тапсыру қажет. Хабарламаны мынадай тәсілдермен тапсыруға болады:- электронды түрде – Қазақстан Республикасының Электрондық лицензиялау порталы e-license арқылы;- қағаз түрінде – жүгіну тәртібімен қызмет көрсету орталықтары немесе «Азаматтарға арналған үкімет» арқылы;- екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшасы арқылы;- «E-Salyq business» мобильді қосымшасы арқылы.Хабарлама беру қызметі тегін көрсетіледі. Салық органы 1 жұмыс күні ішінде ЖК ретінде тіркеу жүргізеді.36. Жаупкершілік шектеулі серіктестігі қалай тіркеледі?Жауапкершілігі шектеулі серіктестікті мемлекеттік тіркеу үшін тиісті әділет органына құрылтай құжаттарын қоса отырып, белгіленген форма бойынша өтініш беру қажет.37. Шаруа (фермерлік) қожалығы жер учаскесін пайдалану құқығын қалай ала алады?Жер учаскелері шаруа немесе фермерлік қожалықты жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беру бойынша конкурс негізінде беріледі. Конкурсты ұйымдастыру және өткізу аудандық, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары арқылы жүзеге асырылады. 38. Қосылған құн салығын (ҚҚС) төлеуші ретінде қалай тіркелуге болады?Қосылған құн салығын төлеуші ретінде мемлекеттік кірістер органына тіркелу үшін электрондық үкімет веб-порталы арқылы немесе салық органдарына белгіленген үлгідегі өтініш беру арқылы тіркелуге болады.39. Әлеуметтік кәсіпкерлік тізіліміне қалай тіркелуге болады?Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне ену үшін кәсіпкерлік саласындағы уәкілетті органға өтініш беру қажет. Тізілім 31-желтоқсандағы жағдай бойынша келесі жылдың 1-ақпанына дейін бекітіледі.40. Тауар жеткізу бойынша шарт жасалды, жеткізуші төлемді қолма-қол талап етеді. Бұл заңды ма?Келісім сомасы айлық есептік көрсеткіштің мың еселенген мөлшерінен асатын мәмілелер бойынша төлемдер ҚҚС төлеуші ретінде тіркелген жеке кәсіпкерлер арқылы жүзеге асырылуы тиіс. Егер мәміле сомасы заңда белгіленген айлық есептік көрсеткіштің мың еселенген мөлшерінен асса, төлем тек қолма-қол емес тәртіппен жасалуы қажет.41. Қолма-қол емес тәртіппен есеп айырысуды қабылдаудан бас тартқаны үшін қандай жауапкершілік көзделген?Кәсіпкерлердің төлем карточкаларын қолдану арқылы төлемдерді қабылдаудан бас тартқаны үшін әкімшілік жауапкершілік көзделген: алғаш рет бұзғаны үшін – ескерту, қайтадан бұзғаны үшін – шағын кәсіпкерлік субъектілеріне 40 АЕК, орта кәсіпкерлік субъектілеріне 60 АЕК, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне 80 АЕК көлемінде айыппұл салынады.42. Мен тауар сатып алғаным үшін қолма-қол емес төлем қабылдамауға құқым бар ма?Қолма-қол емес төлемдерді қабылдаудан бас тарту заңсыз болып табылады, себебі заңнамада төлемнің әртүрлі тәсілдері – банктік картамен, QR төлеммен немесе қолма-қол ақшамен төлеу мүмкіндігі көзделген.43. Кәсіпорынның екінші деңгейлік банк алдындағы жалақы қоры бойынша үлкен кредиторлық және салықтар бойынша қарызы бар. Кәсіпорынды төлем қабілетсіздігіне жеткізбеу үшін қандай шаралар қабылдау қажет?Шаруашылық субъектісін сауықтырудың бірнеше тәсілі бар. Олар – қарызды қайта құрылымдау, оңалту ресімін қолдану және салықтық қарызды төлеу мерзімдерін өзгерту. 44. Сіздің кәсіпорын банктың заңсыз әрекеттер салдарынан несие ала алмай жатыр. Өз құқықтарыңызды қалай қорғауға болады?Банктің әрекеттеріне шағымдану үшін барлық қажетті құжаттар мен дәлелдерді ұсына отырып, Қазақстан Республикасының Ұлттық банкіне жүгіну қажет. Егер мәселе шешілмесе, сотқа арыздану қажет.45. Мен бизнес үшін ғимарат жалдаймын, ал жалға беруші алдын ала ескертусіз жолдау ақысын көтерді. Бұл заңды ма?Жалдау шарттарының барлық өзгерістері, соның ішінде жалдау төлемін көтеру шартта көрсетілуі тиіс. Егер жалға беруші шарт талаптарын бұзса, сотқа жүгінуге болады. 46. Сіз бизнесіңізге рейдерлік басып алу қаупі бар деп күдіктенесіз. Қандай қорғау шараларын қабылдауға болады?Тез арада құқық қорғау органдарына немесе Ұлттық кәсіпкерлер палатасы «Атамекенге» жүгіну қажет.47. Жеткізуші келісімшарт шарттарын бұзып, тауарды уақытында жеткізбеді. Құқықтарыңызды қалай қорғауға және шығындарды қалай өтуге болады?Жеткізушіге ресми талап (наразылығы) жіберіп, міндеттемелерді орындауды немесе залалдарды өтеуді талап ету қажет. Егер бұл нәтиже бермесе, сотқа шағымдану керек.48. eGov.kz порталындағы цифрлық құжат дегеніміз не?Цифрлық құжат – құжаттың түпнұсқа аналогы. Цифрлық құжатты табу үшін:1. Қосымшаға кіріп, басты бетте «Цифрлық құжаттар» батырмасын басу қажет.2. Құжаттар тізімін жаңартып, цифрлық құжатты көру үшін қолжетімді болады.Бөлім: Еңбек қатынастары49. Жас ерекшелігіне байланысты жұмысқа қабылдауда кемсітушілік тап болсаңыз, не істеу керек?Ұйымның кадр бөліміне жүгініп, жұмысқа қабылдаудан бас тарту себептерін түсіндіруді сұраңыз. Егер себептер анық кемсітушілік болса, аумақтық еңбек инспекциясына шағым түсіруге болады. Сондай-ақ кәсіподаққа немесе еңбек құқықтарын қорғаумен айналысатын ұйымдарға көмек пен кеңес алу үшін жүгінуге болады.50. Еңбек шартының болмауы қандай салдарға әкеледі?Егер еңбек шарты мүлдем жасалмаса немесе дұрыс ресімделмесе, бұл жұмыс берушінің кінәсі болып табылады және ол заңмен белгіленген жауапкершілікке тартылады. Мұндай жағдайда еңбек қатынастары қызметкер жұмысқа кіріскен күннен бастап туындаған болып есептеледі.Сонымен қатар, еңбек шартының дұрыс ресімделмеуі көбінесе еңбек даулары туындағанда оның шарттарын дәлелдеуді қиындатады және жұмыс берушінің өз құқықтарын асыра пайдалануына әкелуі мүмкін.51. Қосымша жұмыс істеуден бас тартуға бола ма?Жұмыс беруші қызметкерді қосымша жұмысқа тек жазбаша келісімімен ғана тарта алады. Еңбек кодексінде қызметкердің келісімінсіз қосымша жұмысқа тартуға болатын ерекше жағдайлар қарастырылған:- елді қорғау үшін қажетті жұмыстарды орындау;- төтенше немесе әскери жағдай енгізілген кезде;- төтенше жағдайлар, табиғи апаттар немесе өндірістік апаттарды болдырмау және олардың салдарын шұғыл жою үшін;- карантин енгізілгенде және басқа шектеу шаралары қолданылғанда;- сумен, газбен, жылумен, электр энергиясымен және басқа өмірді қамтамасыз ету жүйелерінің жұмысын қалпына келтіру үшін;- ауысымдық жұмыскер жұмысқа келмеген жағдайда, жұмысты үзбеу қажет болғанда.Бұл жағдайлар болмаған кезде, жазбаша келісімі жоқ қызметкерді қосымша жұмысқа тартуға болмайды.52. Қосымша жұмысты орындаудан бас тартуға бола ма?Қызметкер қосымша жұмысты орындаудан бас тартуға құқылы, ал жұмыс беруші оның орындалуын тоқтату туралы тапсырманы тоқтатуға міндетті. Бұл туралы екінші тарапқа қосымша жұмыс аяқталғанға дейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей хабарлануы тиіс.53. Жұмыстан айырылуына байланысты әлеуметтік төлемді қай күннен бастап алуға болады?Жұмыстан айырылуына байланысты әлеуметтік төлем алу құқығы міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушысы ретінде жұмыссыз ретінде тіркелген күннен бастап туындайды.54. Жұмыс беруші жарақат алған қызметкерге тергеу материалдарын ұсынуға міндетті ме?Жарақат алған қызметкер немесе оның өкілі жұмыс қызметімен байланысты жазатайым оқиғаның барлық тергеу материалдарымен танысуға және қажетті үзінділерді алуға құқылы.55. Қандай жағдайларда жұмыс беруші қызметкерді жұмыстан шеттетуге міндетті?Жұмыс беруші қызметкерді келесі жағдайларда жұмыстан шеттетуге міндетті:- уәкілетті мемлекеттік органдардың актілері негізінде;- жұмыс кезінде алкогольдік, есірткілік немесе токсикомандық масаң күйде болғанда немесе жұмыс күні ішінде осындай жағдайды тудыратын заттарды қолданған жағдайда;- еңбек және өндірістік қауіпсіздігі бойынша білімдерін тексеру емтихандарын тапсырмаған жағдайда;- жұмыс беруші немесе қабылдаушы тарап берген жеке және ұжымдық қорғау құралдарын пайдаланбаған жағдайда;- міндетті медициналық тексеруден немесе алдын ала медициналық тексеруден өтпеген жағдайда;- оның әрекеті немесе әрекетсіздігі өз өмірі мен денсаулығына, сондай-ақ басқа қызметкерлерге елеулі қауіп төндірген жағдайда.56. Жұмыс беруші қандай жағдайда жүкті және балалары бар әйелдермен өз бастамасымен еңбек шартын бұза алмайды?Жүкті екенін растайтын анықтаманы ұсынған жүкті әйелдермен, үш жасқа дейінгі балалары бар әйелдермен, он төрт жасқа дейінгі баланы (немесе он сегіз жасқа дейінгі мүгедек баланы) тәрбиелеп отырған жалғыз басты аналармен, сондай-ақ осындай балаларды анасыз тәрбиелеп отырған басқа адамдармен еңбек шартын бұзуға болмайды.57. Қандай жағдайда жұмысшының келісімінсіз демалыс күндері жұмысқа тартуға болады?Қызметкердің келісімінсіз демалыс және мереке күндері келесі жағдайларда жұмысқа тартуға болады:- төтенше жағдайларды, табиғи апаттарды немесе өндірістік апаттарды болдырмау немесе олардың салдарын жою үшін;- жұмыс қызметіне байланысты жазатайым оқиғалардың, мүліктің зақымдануы немесе жоғалуының алдын алу және тергеу үшін;- ұйымның немесе оның бөлімшелерінің қалыпты жұмысы үшін шұғыл және алдын ала болжанбайтын жұмыстарды орындау қажет болғанда.58. Қандай еңбек даулары келісім комиссияларында, ал қайсысы сотта қаралады?Келісім комиссияларында жұмыс беруші мен қызметкер арасында туындайтын барлық жеке еңбек даулары қаралады, бірақ келесі жағдайлардан басқа микрокәсіпкерлік субъектісі, 15 адамнан аспайтын қызметкерлері бар коммерциялық емес ұйым, үй жұмыскерлері, заңды тұлғаның жалғыз атқарушы органы немесе оның басқарушы органдары мүшелері арасындағы даулар.Егер келісім комиссиясында дау шешілмесе немесе оның шешімі орындалмаса, дау сотта қаралады.59. Келісу комиссиясына немесе сотқа жүгінуде қандай мерзімдері көзделген (сотқа дейінгі міндетті реттеу кезінде)?Жеке еңбек даулары бойынша келісім комиссиясына немесе сотқа жүгінудің келесі мерзімдері белгіленеді:1) жұмысқа қайта орналастыру туралы даулар бойынша – келісім комиссиясына жұмыс берушінің еңбек шартын бұзу туралы актісінің көшірмесін алған күннен бастап бір ай ішінде, ал сотқа – келісім комиссиясының шешімін алған күннен бастап екі ай ішінде;2) басқа еңбек даулары бойынша – қызметкер өз құқығының бұзылғанын білуі керек болған күннен бастап бір жыл ішінде.60. Бала күтімі бойынша әлеуметтік төлем алуға кімнің құқығы бар?Бала күтіміне байланысты әлеуметтік төлем міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушысы болып табылатын және балаға (балаларға) күтім жасауды жүзеге асыратын тұлғаға бала бір жарым жасқа толғанға дейін тағайындалады.Егер баланы бірнеше адам күтіп жатса, әлеуметтік төлем тек бір адамға тағайындалады.Екі немесе одан да көп бала туған жағдайда, әр бала үшін жеке әлеуметтік төлем тағайындалады.61. Егер жұмыс беруші жалақы төлеуден бас тартқан жағдайда не істеу керек?Жұмыс берушіге шағым хат жіберіп, оған сіздің компанияда жұмыс істегеніңізді растайтын құжаттарды (жұмысқа қабылдау туралы бұйрықтар, жұмыс уақытын есепке алу табелдері, есеп айырысу парақтары және т.б.) қоса ұсыныңыз.Еңбек инспекциясына жүгініп, шағым жазыңыз. Сондай-ақ жалақы бойынша қарызды өндіру туралы талап арызбен сотқа жүгінуге болады.Бөлім: Қаржылық қауіпсіздік және алаяқтықтан қорғау62. Қаржылық пирамидаға тап болған жағдайда не істеу қажет? Егер сіз қаржылық пирамидаға тап болғаныңызға күмәндансаңыз, тұрғылықты жеріңіздегі құқық қорғау органдарына дереу жүгініңіз. Сондай-ақ ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Call-орталығының 1459 қысқа нөміріне (жұмыс уақыты: жұмыс күндері сағат 9:00-ден 17:00-ге дейін) хабарласуға болады.63. Өзіңіз алмаған несие анықталған жағдайда не істеу керек?1) Несие алынған қаржы ұйымының атауын анықтаңыз.2) Сол ұйымға жағдайды нақты сипаттап, құжаттардың жоғалғаны туралы анықтаманы қосып, ішкі қызметтік тексеру жүргізуді талап етіп, өтініш жазыңыз.3) Шарттың көшірмелерін, қосымшаларын, куәландыратын құжаттарды және ақшаның аударылған шоттың деректерін алыңыз.4) Егер ұйым құжаттарды беруден бас тартса, ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне шағым жазыңыз.5) Егер алаяқтардың кінәсі дәлелденбесе, мәмілені жарамсыз деп тану үшін сотқа талап арыз беріңіз.6) Сот шешімі сіздің пайдаңызға шешілгеннен кейін ұйым қарызды жойып, несие тарихын түзетуге міндетті.64. Өз несие тарихын қалай тексеруге болады?Заң бойынша Қазақстанның әрбір азаматы жылына бір рет несие тарихын тегін тексере алады. Бір жыл ішінде қайталанған сұраным үшін қызмет құны 400 теңгені құрайды.Онлайн режимінде қызмет алу жолдары:- бірінші несие бюросының сайты немесе 1CB.kz мобильді қосымшасы арқылы (ЭЦҚ қажет);- eGov.kz электрондық үкімет порталының онлайн қызметі арқылы.Офлайн режимінде қызмет келесі мекемелерде жеке куәлікті көрсету арқылы ұсынылады:- «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының филиалдарында;- «Қазпочта» АҚ бөлімшелерінде.65. Телефон алаяқтары мен киберқылмыскерлерден қалай қорғануға болады?1) Егер алаяқтар «банк қауіпсіздік қызметінен» қоңырау шалса: - диалогқа түспеңіз және телефон тұтқасын қойыңыз;- ешқашан құпия сөздерді, SMS-кодтарды, пин-кодтарды немесе CVV/CVC-кодтарды айтпаңыз;- қоңырауды аяқтап, шоттарды тек ресми банк қосымшалары арқылы тексеріңіз.2) Егер алаяқтар өз нөмірін сіздің жақындарыңыздың нақты нөміріне ауыстырып, жедел мәселені шешу үшін ақша аударуды сұраса:- саспаңыз және ақша жібермеңіз;- тікелей жақындарыңызбен байланысыңыз;- полицияға жүгініңіз.3) Егер әлеуметтік желілерде немесе телефонға бейтаныс нөмірлерден ақша, сыйлық немесе басқа пайда алу туралы хабарлама келсе:- хабарламалардағы сілтемелерге өтпеңіз;- хабарламаларға жауап бермеңіз және өтініштерді орындамаңыз;- интернетке қосылатын барлық құрылғыларыңызға антивирус орнатыңыз.66. Жеке деректерді қалай қорғауға болады?Жеке деректерді қорғау үшін алты айға несие және микронесиелерді ресімдеуге тыйым салуға болады. Ол үшін eGov mobile немесе eGov.kz арқылы өтініш беріңіз. Мұндай шектеуді автоматты түрде алып тастауға болады.67. Егер жеке деректер келісімісіз интернетте жарияланған жағдайда не істеу керек?ҚР Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің Ақпараттық қауіпсіздік комитетіне kib@mdai.gov.kz электрондық поштасына хат жазып немесе 8 (7172) 74-99-80 нөміріне хабарласуға болады.68. Мемлекеттік реестрде сақталған жеке деректердегі қателікті анықтаған жағдайда не істеу қажет?Сіз тиісті мемлекеттік органға (мысалы, АХАЖ, төлқұжат бөлімі немесе салық инспекциясы) жеке деректерге түзетулер енгізу туралы жазбаша өтінішпен жүгінуіңіз керек. Дұрыс деректерді растайтын құжаттарды ұсыну қажет. Егер қате түзетілмесе, жоғары тұрған органға жүгіне аласыз.Бөлім: Әлеуметтік қамтамасыз ету69. Көпбалалы отбасыларға арналған жәрдемақыны алуға кімдер құқылы?Төрт және одан да көп бірге тұратын балалары бар отбасылар жәрдемақы алуға құқылы, олардың қатарына мыналар жатады:- кәмелетке толмаған балалар;- күндізгі бөлімде білім беру бағдарламалары бойынша (мектеп, колледж, университет) оқитын 18 жастан асқан балалар (оқу аяқталғанға дейін).70. Баланы мектепке дейінгі ұйымға қабылдау үшін қалай алуға болады?Балаларды мектепке дейінгі ұйымдарға үшін жолдамаларды беру https://indigo24.kz автоматтандырылған жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Ата-аналар өз баласының ЖСН енгізу арқылы жолдаманы өз бетінше ала алады. Басымдықты қолжетімділік ашылған өтініш берушілер бос органдар туралы ақпаратты қарап, егер қазығушылық танытса, өздері таңдаған мектепке дейінгі ұйымға қабылдау үшін электрондық жолдаманы өз бетінше алады. 71. Мүгедектік санаты болған жағдайда мемлекеттік қызметтерді үйде қалай алуға болады?1 және 2-топтағы мүгедектігі бар азаматтар мемлекеттік қызметтерді алу үшін 1414 нөміріне тегін қоңырау шалып, өтінім қалдыра алады. Өтінімде өз аты-жөні, қажетті мемлекеттік қызметтің атауы, байланыс телефондарын (туыстарының, көршілерінің, әлеуметтік қызметкерлердің және т.б.) көрсету қажет.72. Тегін медициналық көмекті кімдер ала алады?Қазақстан Республикасының азаматтары, қандастар, босқындар, Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ тұлғалар мемлекеттік кепілдендірілген тегін медициналық көмекті (ТМККК) шеңберінде тегін алуға құқылы.73. Емханаға қалай тіркелуге болады?Сіз тұрақты немесе уақытша тұрғылықты жеріңіз бойынша әкімшілік-аумақтық бірлік шегінде алғашқы медициналық-санитарлық көмек (МСАҚ) көрсететін ұйымды еркін таңдау құқығын ескере отырып, емханаға тіркеле аласыз.Емханаға тіркелу онлайн түрде электрондық үкімет порталы арқылы жүзеге асырылады.74. Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйге мұқтаж деп кімдер танылады?Қазақстан Республикасының азаматтары коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғын үйі болмаған жағдайда келесі шарттарға сәйкес мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйге мұқтаж деп танылады:1) Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында тұрғын үйі жоқ болса;2) сатып алу құқығынсыз берілген жалға алынған тұрғын үйі жоқ болса;3) тұрып жатқан тұрғын үйі санитарлық-эпидемиологиялық және техникалық талаптарға сай келмесе;4) біріккен, оқшауланбаған тұрғын үй-жайларда екі немесе одан да көп отбасы бірге тұрса;5) отбасы құрамында кейбір созылмалы аурулардың ауыр түрлерімен ауыратын науқастар болса.75. Алиментті сот тәртібімен өндіріп алу құқығы қандай жағдайларда туындайды?Ата-аналар балаларды күтіп-бағу қалай жүзеге асыртылатынын өзара шеше алады. Егер алимент туралы нотариалды куәландырылған келісім болмаса, сотқа жүгінуге болады. Егер мұндай келісім бар болса, алиментті тек келісім бұзылған жағдайда ғана өндіріп алуға болады.76. Бұрынғы жұбайын асырау міндеттемелері қандай жағдайларда туындайды?Қажетті қаражаты бар бұрынғы жұбайынан сот тәртібімен алимент талап ету құқығына келесі тұлғалар ие:1) бұрынғы жұбайы жүктілік кезеңінде және ортақ баласы үш жасқа толғанға дейін;2) ортақ мүгедек баланы он сегіз жасқа толғанға дейін бағып отырған, сондай-ақ бала он сегіз жасқа толғаннан кейін оған бірінші немесе екінші топтағы мүгедектік белгіленген жағдайда;3) еңбекке жарамсыз, мұқтаж және некені бұзғанға дейін еңбекке жарамсыз болып қалған бұрынғы жұбайы.Бөлім: Миграция және азаматтық77. Көші-қон жол бермеу заңнамасының бұзылуына жол бермеу үшін не істеу керек?Көші-қон заңнаманы бұзудың алдын алу үшін азаматтарға келесі әрекеттерді орындау ұсынылады:- жаңа тұрғылықты мекенжайда немесе уақытша болу орнында уақтылы тіркелу;- тұрғын үй иелері тек нақты тұратын адамдарды тіркеу және кеткендерді тіркеуден шығару;- тұрғын үйде тіркелген адамдар санын электрондық үкімет порталындағы жеке кабинетте өз бетінше тексеру.78. Қазақстанның көші-қон қызметіне қалай тіркелуге болады?eGov.kz порталына кіру қажет;1) «Қызметтер» бөлімін ашып, «Шетел азаматының келуі туралы хабарлама» қызметін таңдау;2) ҚР виза-миграциялық порталы ашылады, ондағы нұсқауларды орындаңыз;3) Шетел азаматы туралы және қажет болған жағдайда оның балалары туралы мәліметтерді толтырыңыз;4) ЭЦҚ арқылы толтырылған форманы растаңыз.79. Қандас мәртебесін ҚР шетелдік өкілдіктері арқылы қалай алуға болады?1) ҚР-нан тыс жерде тұратын этникалық қазақ жергілікті атқарушы органнан қандас мәртебесіне келісім алу үшін шетелдік өкілдікке өтініш береді.2) Шетелдік өкілдік өтініш берушіге оның өтінішінің тіркелгені туралы жазбаша хабарлама береді.3) Шетелдік өкілдік өтініш пен құжаттарды халықтың көші-қон мәселелері бойынша уәкілетті органға шешім қабылдау үшін жолдайды.80. Қазақстан Республикасының азаматтығын жеңілдетілген тәртіппен кімдер ала алады?Қазақстан Республикасының азаматтығын жеңілдетілген (тіркеу) тәртібімен келесі тұлғалар ала алады:1) Қазақстан Республикасының аумағында заңды негізде тұрақты тұратын қандастар;2) жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандары және олардың ұрпақтары, Қазақстанда тұратын;3) Қазақстандағы жоғары оқу орындарында білім алып жүрген этникалық қазақтар.Бөлім: Зияткерлік меншік81. Зияткерлік меншік құқықтары бұзылған жағдайда не істеу керек?Зияткерлік меншік құқықтарын бұзғаны үшін әкімшілік, қылмыстық және азаматтық жауапкершілік қарастырылған.Құқық бұзылған жағдайда сотқа жүгініп, зиянды өтеуді, өтемақы төлеуді немесе зияткерлік меншік объектісін пайдалануға тыйым салуды талап етуге болады.82. Тауар белгісі дегеніміз не және оны қалай тіркеуге болады?Тауар белгісі – бұл бір тұлғаның тауарлары мен қызметтерін басқалардан ажыратуға арналған белгі.Тіркеу үшін eGov.kz порталында Ұлттық зияткерлік меншік институтына (Қазпатент) өтінім беру керек. Өтінімде тауар белгісінің суреті мен тауарлар мен қызметтердің сыныптарының сипаттамасы болуы тиіс.83. Патентті қалай тіркеуге болады?Өнертабысқа, пайдалы модельге немесе өнеркәсіптік үлгіге патент алу үшін eGov.kz порталы арқылы Ұлттық зияткерлік меншік институтына (Қазпатент) электрондық өтінім беру қажет. Өтінімде өнертабыс сипаттамасы мен оның техникалық сипаттамалары көрсетілуі тиіс.84. Авторлық құқықтың қолданылу мерзімі қанша?Авторлық құқық автордың өмір бойына және қайтыс болғаннан кейін 70 жыл ішінде қолданылады, егер заңнамада өзгеше көрсетілмесе.85. Мен кітап жаздым және оны онлайн-платформа арқылы шығарғым келеді. Авторлық құқықты қалай қорғауға болады?Сіздің авторлық құқығыңыз шығарманың жасалған сәтінен бастап автоматты түрде пайда болады. Авторлық құқықтың пайда болуы мен жүзеге асырылуы үшін шығарманы тіркеу талап етілмейді.Қосымша қорғау үшін eGov.kz порталы арқылы Ұлттық зияткерлік меншік институтына (Қазпатент) өтініш беріп, шығармаңыз туралы ақпаратты авторлық құқықпен қорғалатын объектілердің мемлекеттік тізіліміне енгізе аласыз.86. Мен жұмыс процесін жақсартудың жаңа әдісін ойлап таптым. Осы өнертабысқа патент ресімдей аламын ба?Иә, егер сіздің әдісіңіз жаңалық, өнертапқыштық деңгейі және өнеркәсіптік қолданылу талаптарына сәйкес келсе, патент алуға өтінім бере аласыз. Дегенмен, егер өнертабыс сіздің еңбек қызметіңізге байланысты болса, оған құқық сіздің жұмыс берушіңізге тиесілі болуы мүмкін, егер бұл еңбек шартыңызда көрсетілсе.87. Көрнекті орындардың фотосуретін түсіріп, оны коммерциялық мақсатта пайдаланғым келеді. Рұқсат алу қажет пе?Егер сіз қоғамдық орынды суретке түсірсеңіз, әдетте рұқсат қажет емес. Алайда, егер фотода авторлық құқықпен қорғалатын объектілер (мысалы, мүсіндер) немесе жеке тұлғалар болса, сізге құқық иесінің немесе суреттегі адамдардың келісімі қажет болуы мүмкін. 88. Сіз шағын дүкен аштыңыз және жарнамада белгілі бір ұранды пайдаланғыңыз келеді. Бұл заңды ма?Тіркелген ұранды рұқсатсыз пайдалану зияткерлік меншік туралы заңды бұзу болып табылады. Ең дұрысы, өзіңіздің бірегей ұраныңызды жасаңыз немесе бар ұранды пайдалану үшін лицензия (рұқсат) алыңыз.89. Коммерциялық құпияны зияткерлік меншік ретінде қорғауға бола ма?Егер ақпарат коммерциялық құндылыққа ие болса және кәсіпорын оның құпиялылығын сақтау шараларын қабылдаса, коммерциялық құпияны зияткерлік меншік ретінде қорғауға болады. 90. Мен дизайнерге компанияма логотип жасауға тапсырыс бердім. Логотипке құқық кімге тиесілі болады?Шарттың талаптарына байланысты тіпті сіз жұмысқа ақы төлеген болсаңыз да, авторлық құқық дизайнерде қалуы мүмкін. Құқықтардың сізге берілуі үшін дизайнермен логотипке мүліктік құқықтарды беру туралы шарт жасау қажет.Бөлім: Атқарушылық іс жүргізу91. Сот шешімдерін мәжбүрлі түрде орындау дегеніміз не?Мәжбүрлі орындау – бұл борышкер өз міндеттемелерін ерікті түрде орындамаған жағдайда сот актісін, шешімін немесе қаулысын орындау процесі. Орындауды атқарушылық іс жүргізу органдары жүзеге асырады.92. Мәжбүрлі орындау мерзімдері қандай?Атқарушылық іс жүргізу қозғалатын күннен бастап екі ай ішінде аяқталуы тиіс, егер заңнамалық актілерде басқа мерзімдер белгіленбесе.93. Мәжбүрлі орындау кезінде қандай шаралар қолданылуы мүмкін?Сот орындаушысы мыналарды қолдана алады: борышкердің мүлкіне тыйым салу, елден шығуға шектеу қою, банктік шоттардан қаражат алу, жалақы мен зейнетақының бір бөлігін ұстау, мүлікті алып қою және оны сату.94. Сот шешімі бойынша қарызды төлеуім қажет, бірақ жеткілікті қаражатым жоқ. Мұндай жағдайда не болады?Сот орындаушысы сіздің мүлкіңіз бен табыстарыңызға тыйым салуы мүмкін. Егер қаражат жеткіліксіз болса, жалақыңыздан немесе зейнетақыңыздан 50%-ға дейін ұсталуы мүмкін. Егер мүлік болмаса, атқарушылық іс жүргізу қаражат пайда болғанға дейін тоқтатылады.95. Сот шешімін орындаудан жалтарған жағдайда борышкерге қандай санкциялар қолданылуы мүмкін?Сот шешімін орындаудан жалтарғаны үшін борышкер әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке тартылады, оның ішінде айыппұлдар, қамауға алу және сот үкімін қасақана орындамау жағдайында бас бостандығынан айыру мүмкіндігі бар.96. Сот орындаушысы менің банктік шоттарымды бұғаттады, бірақ олардың бірінде тек балалар жәрдемақысы бар. Бұл заңды ма?Жоқ, балалар жәрдемақысы мен алимент қаражаттарына тыйым салынбайды. Сіз сот орындаушысына мәлімдеме жасап, бұғатталған шоттағы қаражаттың мақсатты сипатта екенін дәлелдейтін құжаттар ұсынуыңыз қажет.97. Қарыздарды өтеу бойынша төлемдерді бөліп төлеу туралы сот орындаушысымен келісуге бола ма?Иә, егер сіздің қаржылық жағдайыңыз қарызды бірден төлеуге мүмкіндік бермесе, сіз сот орындаушысына бөліп төлеу немесе төлемдерді кейінге қалдыру туралы өтініш жасай аласыз. Шешім нақты жағдайға және өндіріп алушының келісіміне байланысты қабылданады.98. Маған қарызым үшін шетелге шығуға шектеу қойылды. Бұл шектеуді қаншалықты жылдам алып тастауға болады?Шектеу қарыз толық өтелгеннен кейін және төлемді растайтын құжаттар сот орындаушысына тапсырылған соң алынады. Бұдан кейін орындаушы тиісті органдарға шектеуді алып тастау туралы хабарлама жібереді, және шектеу бір жұмыс күні ішінде жойылады.99. Мен автокөлікті саттым, бірақ жаңа иесі оны өз атына ресімдемеді, сол себепті маған тыйым салынды. Не істеу керек?Сізге сот орындаушысына көлікті сату фактісін дәлелдеу қажет. Бұл үшін сату-сатып алу шартын немесе көлікті тіркеу органдарына берілген өтінішті ұсынуға болады.100. Менің бұрынғы жұбайым алимент төлемейді. Не істеу керек?Егер бұрынғы жұбайыңыз алимент төлеуден жалтарса, сіз сот орындаушысына жүгініп, атқарушылық іс қозғауды сұрай аласыз. Сондай-ақ алимент төлемдерін арттыру немесе төлеу тәртібін өзгерту үшін сотқа жүгінуіңізге болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/920947

Абай облысы әкімінің орынбасары Жасұлан Сәрсебаев бастаған делегация Солтүстік Қазақстан облысына жұмыс сапарымен барды. Делегация құрамында Білім, Цифрлық технологиялар басқармаларының, білім бөлімдері мен мекемелерінің басшылары, сондай-ақ бизнес және мәдениет саласының өкілдері болды.Сапардың негізгі мақсаты - мемлекеттік-жеке меншік әріптестік аясында білім беру мекемелерін сенімгерлік басқаруға берудегі Солтүстік Қазақстан облысының тәжірибесін зерттеу. Бұл инфрақұрылымды жаңғыртуға, білім беру сапасын арттыру мен мектептегі тамақтануды жақсартуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, делегация оқу орындарында қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін жасанды интеллектті енгізудің инновациялық жобасымен танысты.Сапар барысында Абай облысының өкілдері Қызылжар ауданы Петерфельд ауылындағы «Қызылжар Абай орта мектебі»корпоративтік қоры, С. Шаймерденов атындағы қалалық классикалық гимназиясы, №25 орта мектеп, №2 мамандандырылған мектеп-интернат, оқушылар сарайы және Петропавл қаласының креативті орталығы сияқты бірқатар білім беру және мәдени мекемелерінде болды.Сапар іскерлік байланыстарды нығайтып, өңірлер арасындағы ынтымақтастыққа негіз болатын перспективалық идеялармен алмасуға бағытталған.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay/press/news/details/920924

Бүгін, 20 қаңтар күні, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы аясында Ақтау қаласының 17-ші жаңа шағынауданында жаңа мектептің салтанатты ашылу рәсімі өтті.Бұл жыл басынан бері Маңғыстау облысында ашылған екінші жайлы мектеп.Шараға өңір басшысы Нұрдәулет Қилыбай, облыс мәслихатының төрағасы Жаңбырбай Матаев, қоғам қайраткерлері мен білім саласының ардагерлері, мемлекеттік білім беру ұйымдарының өкілдері және ата-аналар қатысты.Салтанатты шарада жаңа мектептің ашылуымен құттықтаған ардагер ұстаздар білімді ұрпақ – елдің ертеңі мен болашағы екенін айтып, олардың сапалы білім мен саналы тәрбие алуда ұстаздарға артылатын жүктің маңыздылығын атап өтті.Жалпы аумағы 10 400 шаршы метрді құрайтын жаңа білім ордасы 900 орынға шақталған. Қазір мұнда екі ауысымда 1 908 оқушы білім алуда. Оларға 143 педагог сапалы білім бермек.Мектеп 53 заманауи пән кабинетімен жабдықталған. Оқушылардың шығармашылығын дамыту үшін STEM зертханалары, қыш өнері, визуалды дизайн және хореография кабинеттері бар. Сонымен қатар ерекше білімді қажет ететін оқушылар үшін сенсорлық кабинет, логопед, дефектолог және психолог кабинеттері соңғы үлгідегі жабдықтармен қамтамасыз етілген.Жалпы, биыл «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы аясында Маңғыстау облысында 13 жаңа мектеп пайдалануға беріледі. Оның ішінде Ақтаудың 17, 19 және 33-ші шағынаудандарында, сондай-ақ Мұнайлы ауданының Батыр ауылындағы Хазар шағынауданында 4 500 орындық 4 мектептің құрылысы аяқталды.Маңғыстау облысы әкімінің баспасөз қызметіАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mangystau/press/news/details/921245

Абай облысында ауылға барып жұмыс істеп жатқан жас мамандар баспанамен қамтамасыз етілуде. Қарағаш ауылдық округі — Аягөз ауданындағы елді-мекендердің бірі. Халық саны 600-ге жуықтайды. Жуырда осы ауылда қос бірдей отбасы қоныс тойын тойлады.Жаңа баспанаға ие болғандардың бірі – Аманбол Қабдолов. «Дипломмен ауылға бағдарламасымен келіп, Ж.Жабаев атындағы жалпы орта білім беретін мектебінің спорт үйлестірушісі болып еңбек етуде. Отбасылы жас маман ауыл жастарының спортпен шұғылданып, физикалық дамуына үлес қосуда.«Әр ер азамат үшін баспаналы болу басты міндет. Басқа ауылдың тумасы болсам да, «Дипломмен ауылға» бағдарламасымен Қарағашқа келіп, өзіме берілген мүмкіндікті пайдалануды дұрыс деп шештім. Бұл шешімімнің дұрыс болғанына қуанып отырмын. Енді міне баспаналы болдым. Үкімет ауылға барам, жұмыс істеймін деген жастарға үлкен көмек беріп отыр» - дейді жас маман.2021 жылы баспана кезегіне тұрған көпбалалы әрі жалғызбасты ана Зайрагүл Сәдуақасова да жаңа баспанаға ие болды. Балаларының алды студент, кенжесі 10 жастағы ана ауылдағы фельдшерлік-акушерлік пунктте медбике болып жұмыс істейді. Қуанышқа кенелген ауылдастарын құттықтаған қарағаштықтар жаңа үйге шашу шашып, құтты болсын айтысты.Қазіргі таңда ауылдық округ бойынша 8 адам үй кезегінде тұр.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay/press/news/details/921302

«Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы Ақмола облысында жалғасын табуда. Зеренді ауданына қарасты Мәлік Ғабдуллин ауылында фельдшерлік-акушерлік пункттің құрылысы аяқталды.Бұрын 1997 жылдан бері ФАП жеке тұрғын үйде орналасқан болатын. Енді ауыл тұрғындары ем қабылдап, тексеруден жаңа, кең әрі заманауи құралдармен жабдықталған ғимаратта өте алады. Жалпы аумағы шамамен 260 шаршы метр болатын ғимаратта физиотерапия кабинеті, стерилизациялық, процедуралық бөлмелер, дәріхана пункті сияқты арнайы бөлмелер қарастырылған. Жаңа жабдықтар – қазақстандық өндірістің өнімі.«Бұл жобаның мақсаты – ауылдық елді мекендердегі тұрғындар үшін қолайлы өмір сүру ортасын құру және негізгі қызметтерге тең қолжетімділікті қамтамасыз ету. Ұлттық жоба аясында өткен жылы Ақмола облысында 28 нысан ашылса, биыл өңір ауылдарында тағы 10 нысан ашылады», – деді Ақмола облысының әкімі Марат Ахметжанов.Медициналық пункттердің ашылуы шалғай елді мекендер тұрғындары үшін медициналық қызметтердің қолжетімділігін арттырудағы маңызды қадам болды. Мәлік Ғабдуллин ауылдық округінде жалпы саны шамамен 1000 адам тұрады.Айта кетейік, Зеренді ауданында 67 денсаулық сақтау нысаны жұмыс істейді. Халыққа 32 дәрігер мен 168 орта медициналық қызметкер медициналық көмек көрсетуде.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aqmola/press/news/details/921321