Шымкентте экологиялық қауіпсіздікті арттыруға, халықты табиғи қауіп-қатерден қорғауға бағытталған ауқымды шаралар жалғасуда. Қала әкімінің нұсқауымен өзен жағалауларын нығайту, гидротехникалық инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары жүргізілуде. Негізгі жобалардың бірі – Бадам өзені жүйесі, онда Бадам-2 ауданындағы бөгет пен жағалауды бекіту жұмыстарының келесі кезеңі 2025 жылдың 1 қарашасында басталды. Бадам өзені – қаланың негізгі су жолдарының бірі. Өзен өмір сүруге қолайлы жағдай жасауда, экожүйеге әсер етуде және іргелес аумақтарды құрғақшылықтан қорғауда маңызды рөл атқарады. Дегенмен, соңғы жылдардағы климаттың өзгеруі, жауын-шашынның көбеюі және өзен жағалауының табиғи эрозиясы су басу қаупінің артуына әкелді. Белгілі бір мезгілдерде өзендердің тасу қаупі айтарлықтай артып, тұрғын үйлерге, инфрақұрылымға және қоғамдық орындарға қауіп төндіреді. Сондықтан өзен жағалауын нығайту қала билігінің басты міндетіне айналды. Мердігер «Hydrolife 2050» компаниясы учаске жұмыстарын жүргізуде. Жұмыс заманауи құрал-жабдықтар мен дәлелденген инженерлік шешімдерді қолдану арқылы жүргізілуде. Құрылыс процесіне он алты мамандандырылған техника тартылған, оның ішінде: шынжыр табанды және доңғалақты экскаваторлар; нығыздау машиналары; тиеу жабдықтары; самосвалдар және басқа да ауыр құрылыс техникасы; тракторлық техника және жол машиналары. Мердігер барлық технологиялық және экологиялық талаптарды сақтай отырып, қарқынды жұмыс жасауда. Құрылымдардың қауіпсіздігі мен беріктігіне ерекше назар аударылады. Жоба инженерлік іс-шаралар кешенін қамтитын екінші кезеңіне енді: Құрылымды одан әрі нығайту үшін бөгет беткейлерін дайындау және жоспарлау. Құрылымның беріктігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін арматуралық металл жақтауды орнату. Эрозияға ең бейім аймақтардағы жағалау сызығын бетондау. Топырақты қосымша нығайту және қорғаныс құрылымдарын орнату. Тұрақты су ағынын қамтамасыз ету үшін өзен арнасын тазалау және реттеу. Әр кезеңді мамандар — инженерлер, экологтар және техникалық қадағалау бақылайды. Барлық материалдардың мемлекеттік стандарттарға сәйкестігі тексеріледі. Жобаның негізгі мақсаты халықты қорғау және су тасқыны мен су деңгейінің маусымдық көтерілуіне байланысты төтенше жағдайлардың алдын алу болып табылады. Бұл жобаларды іске асыру мыналарға мүмкіндік береді: жеке және көпқабатты тұрғын үйлерді су басу қаупін азайту; инженерлік желілерді, жолдарды және әлеуметтік нысандарды күзету; жайлы және қауіпсіз қалалық ортаны құру; су объектісінің экологиялық жағдайын жақсарту; аумақты одан әрі жақсартуға дайындау. Өзен бойында жаңа демалыс аймақтары, абаттандырылған жағалаулар, тұрғындардың ләззат алуы үшін жаяу жүру жолдары жоспарланған. Бұл аумақты тұрғын үйге де, шағын бизнесті дамытуға да тартымды етеді. Жобаны жүзеге асыру кезінде табиғи тепе-теңдікті сақтау қажеттілігі ескеріледі: өзен арнасы табиғи контурында сақталған; одан әрі топырақ эрозиясының алдын алады; жұмыс аяқталғаннан кейін жағалаулардағы өсімдік жамылғысы қалпына келтіріледі; Санитарлық нормалар мен экологиялық қауіпсіздік талаптары сақталған. Жоба аумақты барынша қорғауды қамтамасыз ете отырып, табиғи экожүйелерге минималды араласу принципіне негізделген. Бадам өзені жобасы Шымкенттің гидротехникалық инфрақұрылымын дамытудың үлкен бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. Осындай жобалар алдағы уақытта қаладағы Қошқар-Ата және Сайрамсу сияқты басқа да су жолдарындағы жобаларға да жоспарлануда. Бұл біртұтас қауіпсіздік периметрін құрып, жан-жақты қалалық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Бадамдағы жұмыстар құрылымдардың сенімділігін қамтамасыз ету және жағалаудың ең осал учаскелерінің бүкіл ұзындығын қамту үшін кезең-кезеңімен жалғасады. Қала билігі үшін инфрақұрылымды жаңғырту ғана емес, адамдарды табиғи қауіп-қатерден қорғау маңызды. Уақытылы шаралар болашақта ауыр зардаптар мен қаржылық шығындарды болдырмауға көмектеседі. Жағалау сызығын нығайту қаланың тұрақты дамуына және тұрғындардың болашаққа деген сеніміне ықпал етеді. «Бадам-2» ауданында атқарылып жатқан жұмыстар қауіпсіздікті арттыруға, инфрақұрылымды жақсартуға, қаланың қолайлы жағдайын жасауға бағытталған елеулі жоба. Аяқталғаннан кейін аймақ қауіпсіз ғана емес, сонымен қатар жақсы күтіп-бапталып, әрі қарай даму үшін кең мүмкіндіктер ашылады.

Шымкент қаласында экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және халықтың өмір сүру сапасын арттыру мақсатында су айдындары мен гидротехникалық нысандарды жаңғырту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізіліп келеді. Қала әкімінің тікелей тапсырмасына сәйкес, 1 қараша 2025 жылдан бастап Бадам өзені бойындағы жағалауды бекіту және дамбаны нығайту жұмыстары қарқынды түрде жалғасын табуда. Бұл бастама — табиғи апаттардың алдын алу және инфрақұрылымдық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі аса маңызды жоба.Бадам өзені — Шымкент қаласының су ресурстарының маңызды бөлігі. Ол бірнеше тұрғын аймақтарды кесіп өтіп, халықтың тыныс-тіршілігіне және экожүйеге тікелей әсер етеді. Соңғы жылдары жауын-шашын мөлшерінің артуына, климаттың өзгеруіне және өзен арналарының табиғи тозуына байланысты су тасқыны қаупі жиілей түсті. Сол себепті өзен жағалауын инженерлік тәсілмен бекіту — уақыт талабы.Аталған жұмыстарды «Hydrolife 2050» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі жүзеге асыруда. Компания мамандары Бадам-2 елді мекені аумағында өзен дамбасын нығайтып, жағалауды бетондау, топырақты бекіту және су арнасын кеңейту секілді міндеттерді орындап жатыр.Жұмыс алаңына қазіргі заманға сай арнайы техника жұмылдырылған. Атап айтқанда:шынжыр табанды экскаваторлардөңгелекті экскаваторлартопырақ таптағыштаржүк тиегіш техникаларауыр жүк көліктерісүргіш техникатракторларЖалпы саны 16 арнайы техника күнделікті тоқтаусыз жұмыс жасауда. Бұл — жобаның мерзімінде орындалуы үшін маңызды фактор.Қазіргі уақытта жоба екінші кезеңге өткен. Бұл кезеңде:Өзен жағалауының еңісі жоспарланадыАрматура қаңқасы әзірленедіҚұрылыс аймағына бетон құйыладыЖағалауды нығайту үшін қосымша тіреу блоктары орнатыладыҚауіпті аймақтарға су өткізу арналары жөнделедіБарлық жұмыстар бекітілген техникалық жобалық құжаттамаға сәйкес және құрылыс қауіпсіздігінің талаптарын сақтай отырып атқарылуда. Қолданылатын материалдардың сапасы тұрақты бақылауда. Әрбір кезеңде инженерлер мен техникалық қадағалау өкілдері тексеріс жүргізеді.Су — тіршілік көзі болғанымен, оның бақылаусыз күші қауіп төндіруі мүмкін. Мұны ескерген қала басшылығы Бадам өзені аумағын қауіпсіз етуге ерекше көңіл бөліп отыр. Бұл жобаның жүзеге асуы арқасында:Су тасқыны қаупі төмендейдіТұрғын үйлер мен инфрақұрылым нысандары қорғаладыҚауіпсіз серуен аймақтарын дамытуға мүмкіндік туадыТабиғи орта қалпына келтіріледіӨзен жағалауындағы рекреациялық әлеует артадыЖағалауды бекіту жұмыстары аяқталғаннан кейін аталған аймақты абаттандыру, демалыс орындарын салу, жаяу жүргіншілер жолақтарын жайластыру жоспары да қарастырылған. Осы арқылы қала тұрғындары үшін қолжетімді әрі жайлы жаңа демалыс кеңістіктері пайда болмақ.Гидротехникалық жобалар тек инженерлік қауіпсіздікке ғана емес, экологиялық тепе-теңдікті сақтауға бағытталуға тиіс. Сондықтан жұмыстар барысында:өзен суының табиғи ағымын бұзбаужағалау өсімдіктерін қалпына келтіруэкожүйеге залалды ықпалдың алдын алусияқты талаптар қатаң сақталып отыр.Жоба аяқталғаннан кейін Бадам өзенінің қосымша учаскелерінде де осындай шаралар кезең-кезеңімен жүзеге асатын болады. Қала әкімдігі су қауіпсіздігі бағытында ұзақ мерзімді жоспар әзірлеген, оған тек Бадам ғана емес, Қошқар-Ата, Сайрамсу секілді өзендер де кіреді.Жағалауды нығайту — көзге көрінбейтін, бірақ қала халқының тыныш өмірі үшін аса маңызды жұмыс. Әсіресе көктем мезгіліндегі су тасқыны кезеңінде оның қажеттілігін әрбір тұрғын сезінеді. Осындай алдын алу шаралары арқылы төтенше жағдайлардың алдын алуға және шығындарды болдырмауға болады.Шымкент қаласының әкімдігі тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстарды алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғастыратынын хабарлайды.Қорытындылай келе, Бадам өзені жағалауында жүргізіліп жатқан құрылыс — қала экологиясы мен қауіпсіздігіне жасалған үлкен инвестиция. Бұл — бүгін үшін емес, болашақ ұрпақ үшін атқарылатын стратегиялық маңызды қадам. Жоба аяқталғаннан соң, Шымкент тұрғындары қауіпсіз және көрікті жағалау аймағын толыққанды пайдалана алады.

А.Асқарова атындағы Шымкент мемлекеттік дендробағы - флораны зерттеу, сақтау және қалпына келтіру бойынша Қазақстанның негізгі ғылыми орталықтарының бірі. Жергілікті флора топтамаларын сақтау және кеңейту бойынша ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлемдегі өсімдіктерді климаттандыру бойынша жұмыс жүргізілуде. Табиғи биологиялық әртүрлілікті сақтау елдің болашағы мен экологиялық қауіпсіздігі үшін стратегиялық маңызды міндет болып табылады. Осы себепті дендропарк мамандары тиісті халықаралық ұйымдармен ынтымақтастығын белсенді түрде кеңейтуде. Осы саладағы елеулі оқиға парктің ғылым бөлімі қызметкерлерінің Өзбекстан Республикасына ғылыми сапары болды. 2025 жылдың 27-29 қазан аралығында олар академик Ф.Н. атындағы Ташкент ботаникалық бағында болды. Русанов, Орталық Азиядағы ең көне ботаникалық мекемелердің бірі. Сапардың басты мақсаты ынтымақтастықты нығайту және саябақтың генофондын кеңейту үшін өсімдік шикізатымен алмасу болды. Сапар 2024 жылы Шымкент дендросаябы мен Ташкент ботаникалық бағы арасында қол қойылған ынтымақтастық туралы меморандум аясында жүзеге асты. Бұл құжат сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдіктер түрлерін сақтауға, ғылыми зерттеулер жүргізуге, мамандар арасында тәжірибе алмасуға бағытталған бірлескен бастамалардың негізгі алаңына айналды. Климаттың өзгеруі, табиғи жасыл кеңістіктердің жоғалуы, урбанизация және антропогендік әсерлердің барлығы биоәртүрліліктің төмендеуіне ықпал етеді. Мұндай жағдайларда ботаникалық бақтар табиғатта жойылып кету қаупі төнген өсімдіктерді сақтай отырып, нағыз «қорықтарға» айналады. Бұл ғылыми ынтымақтастықтың нәтижесінде дендропарк коллекциясына Өзбекстаннан 145 ағаш пен бұта түрі қосылды. Оларға мыналар жатады: 45 түрі дендропарк аумағында бұрыннан табылған, бірақ сирек кездесетін және жойылып кету қаупі төнген өсімдіктер болып табылады. 100 түр - бұрын саябақта көрсетілмеген коллекцияға арналған экзотикалық және жаңа өсімдіктер Алынған материалдың формасы бойынша: 82 түрі тұқым ретінде келді 18 түрі – кесінді түрінде Әрбір осындай үлгі ботаникалық мәліметтер базасын кеңейтуге қосқан құнды үлес болып табылады. Алынған түрлердің көпшілігі жоғары сәндік құндылыққа ие, ал кейбіреулері Қазақстанның оңтүстігіндегі құрғақ климатта жасыл кеңістіктердің төзімділігін арттыруға бағытталған экологиялық бағдарламалар үшін маңызды. Жеткізілгеннен кейін барлық материал дендропарктың ғылыми коллекциялары арасында таратылып, қажетті ауылшаруашылық талаптары орындалатын жылыжай жағдайында орналастырылды. Климатизация процесі ұзақ уақытқа созылуы мүмкін және кәсіби көзқарасты қажет етеді: сәйкес жарықтандыруды, температураны, ылғалдылықты және топырақ құрамын таңдау маңызды. Дендрарийдің ғылыми қызметкерлері мыналарды бақылайды: тұқымның өну процестері шламды тамырлау жаңа түрлердің жергілікті климатқа бейімделуі өсу қарқыны мен өсімдіктердің жағдайы Келесі кезеңдерде тақырыптық топтамаларды қалыптастыру және одан әрі зерттеу үшін өсімдіктердің бір бөлігі ашық жерге отырғызылады. Берілген үлгілердің арасында ерекше құнды 45 сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдіктер түрі . Оларды сақтау ботаниктердің кәсіби міндеті ғана емес, сонымен қатар табиғи тепе-теңдікті сақтауға және биологиялық әртүрліліктің жоғалуымен күресуге бағытталған ұлттық миссия болып табылады. Басым салалардың ішінде: сирек және жойылып бара жатқан өсімдіктердің коллекцияларын құру және кеңейту олардың табиғи ортаға оралу мүмкіндіктерін зерттеу экожүйені одан әрі деградациядан қорғау халық арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру Осылайша кейінгі ұрпаққа қалдыру маңызды табиғи мұралар сақталады. Дендропарк ұжымының жұмысы қоршаған ортаға деген терең жауапкершілік сезімін көрсетеді. Жаһандық климаттың өзгеруі жағдайында экологиялық қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған әрбір қадам өте маңызды. Генофондты кеңейту – бір реттік бастама емес, ұзақ мерзімді нәтиже беретін жүйелі жұмыс. Бүгінгі таңда табиғатты қорғауға күш біріктіретін елдер мен халықаралық ұйымдар көбейіп келеді. Бұл бастама әрбір ел ғаламшарды сақтаудың ортақ ісіне үлес қосатын ауқымды жаһандық процестің бөлігі болып табылады. Тараптар ынтымақтастықты жалғастырып, кеңейтетініне келісті. Болашақ жоспарларға мыналар кіреді: өсімдіктерді аудандастыру және бейімдеу бойынша бірлескен зерттеулер жүргізу ғылыми семинарлар мен тренингтер ұйымдастыру тұрақты негізде отырғызу материалдарымен алмасу жастар мен студенттерді экологиялық жобаларға тарту Бұл серіктестік халықаралық ғылыми диалогты дамытады және Орталық Азия елдері арасындағы байланысты нығайтады. Өсімдіктердің гендік қорын толықтыру – табиғи ресурстарды сақтауға және арттыруға көмектесетін стратегиялық маңызды іс. А.Асқарова атындағы Шымкент дендросарайы мен Ташкент ботаникалық бағы арасындағы ғылыми ынтымақтастық қоршаған ортаны қорғауға бағытталған тиімді ынтымақтастықтың жарқын мысалы болып табылады. Саяхат және оның нәтижелері қалалық экожүйені дамытуға және шымкенттіктер мен бүкіл елге жасыл болашақты қамтамасыз етуге қосылған елеулі үлес болып табылады.

А.Асқаров атындағы Шымкент мемлекеттік дендрологиялық саябағы — еліміздегі өсімдіктер әлемінің алуан түрлілігін сақтап, көбейту бағыты бойынша үздік ғылыми мекемелердің бірі. Мұнда тек Қазақстан флорасының емес, әлемнің әр түкпірінен жинақталған жасыл желек түрлері жерсіндіріліп, арнайы ғылыми тәжірибелер жүргізіледі. Табиғи байлықты сақтау — болашақ ұрпаққа қалдырылар асыл мұра. Сондықтан саябақ мамандары гендік қорды толықтыру бағытында жоспарлы әрі нәтижелі жұмыстарды тұрақты түрде жүргізіп келеді.Осы мақсатта 2025 жылдың 27–29 қазан күндері саябақтың ғылым бөлімінің мамандары Өзбекстан Республикасының Ташкент қаласында орналасқан академик Ф.Н. Русанов атындағы Ташкент ботаникалық бағына іс-сапармен барып қайтты. Бұл сапар екі ел арасындағы экологиялық ынтымақтастық пен ғылыми байланыстарды нығайтуға бағытталды.Аталған сапар 2024 жылы екі ғылыми мекеме арасында жасалған өзара ынтымақтастық туралы меморандум аясында ұйымдастырылды. Бұл келісім өсімдіктердің сирек және жойылып бара жатқан түрлерін сақтауға, тәжірибе алмасуға, гендік қорды байытуға мүмкіндік беретін маңызды құжат болып саналады.Бүгінгі таңда экологиялық мәселелер өзекті күйінде қалуда. Климаттың өзгеруі, жасыл аймақтардың азаюы, антропогендік факторлардың күшеюі — өсімдік популяциясына айтарлықтай ықпал етеді. Осы тұрғыдан алғанда, меморандум аясында жасалған әрбір нақты жұмыс биологиялық әртүрлілікті сақтау жолындағы маңызды қадам.Іс-сапардың басты нәтижесі — дендрологиялық саябақтың гендік қорын толықтыру мақсатында 145 түрлі ағаш-бұта өсімдіктерінің тұқымдары мен қаламшаларының әкелінуі. Бұл — өте ауқымды және құнды ғылыми жетістік.Жиналған материалдар құрамына: 45 түр — дендросаябақ аумағында бұрыннан кездесетін, бірақ жойылу қаупі жоғары, сирек саналатын өсімдіктер түрлері 100 түр — саябақта мүлде кездеспейтін, экзотикалық немесе жаңа бейімделуді қажет ететін ағаш-бұталарОлардың ішінде:82 түрі — тұқым түрінде18 түрі — қаламша ретінде жеткізілдіБұл өсімдіктердің дүниежүзілік флорадағы орны ерекше. Кейбірі — Орта Азия өңіріне тән эндемик түрлер, енді бірі — Қазақстан климатына бейімделуі үшін арнайы ғылыми тәсілдерді қажет ететін жаңа жыныстар.Қазіргі таңда әкелінген өсімдік материалдары жылыжай жағдайында, барлық агротехникалық талаптар сақтала отырып отырғызылуда. Бұл — ұзақ әрі үлкен жауапкершілікті талап ететін процесс. Себебі, әрбір түрдің өсіп-жетілу ерекшелігі, топыраққа, ылғал мен температураға деген талаптары әртүрлі.Мамандар өсімдіктердің бейімделуі мен тамырлану процесін қатаң бақылауда ұстайды. Алдағы уақытта өсімдіктердің бір бөлігі саябақ аумағына көшіріліп, арнайы коллекциялық аймақтарға орналастырылады.45 сирек өсімдік түрінің гендік қорын сақтау — табиғи экожүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды іс. Қазақстан территориясында өсетін, бірақ жойылып кету қаупі бар өсімдіктерді көбейтіп, табиғатқа қайта енгізу жұмыстары да күн тәртібінде тұр.Бұл бағытта:экологиялық тепе-теңдікті сақтауөсімдіктердің табиғи ареалын қалпына келтіруқалалық жасыл желекті көбейтуғылыми зерттеулерді дамытусияқты міндеттер жүзеге асырылуда.Дендросаябақтың ғылыми ұжымы өз еңбектері арқылы халыққа табиғатқа жанашырлық танытудың үлгісін көрсетіп отыр. Ғалымдар үшін бұл тек кәсіби жұмыс емес — экологиялық қауіпсіз болашаққа қосқан үлес.Бүгінде әлем елдері климаттық өзгерістерге байланысты үлкен сын-қатерлермен бетпе-бет келуде. Осындай кезде табиғатқа бағытталған әрбір игі іс — адамзаттың өмірін сақтап қалуға арналған маңызды қадам. Сондықтан гендік қорды молайту жұмыстары тек ғылыми орта үшін ғана емес, тұтас қоғам үшін аса құнды.Алдағы уақытта да Шымкент дендрологиялық саябағы мен Ташкент ботаникалық бағы арасындағы ғылыми байланыс күшейтіледі. Жоспар бойынша:Ортақ ғылыми зерттеулер жүргізуСирек түрлерді сақтау бойынша бірлескен жобалар әзірлеуТәжірибе алмасу және жас мамандардың біліктілігін арттыруАймақтық экологиялық мәселелерді бірге шешусияқты жұмыстар атқарылмақ.Бұл — тек қос мекеменің ғана емес, екі елдің табиғатты қорғауға бағытталған достық және стратегиялық серіктестігінің жарқын көрінісі.Гендік қорды көбейту — экологиялық қауіпсіздікті нығайтудың, табиғи байлықты сақтаудың және болашақ ұрпаққа жасыл әлемді мұраға қалдырудың нақты жолы. А.Асқаров атындағы Шымкент дендрологиялық саябағының бұл бағыттағы еңбегі — еліміздің табиғатына деген жауапкершіліктің үлгісі.Ғылыми ынтымақтастық әрі қарай да дамып, қала тұрғындарына көгалдандырылған, экологиялық таза орта қалыптастыруға үлкен үлес қоса беретіні сөзсіз.

2025 жылғы 3 қарашада Қазақстанның елордасы Астанада Kazakhstan Global Investment Round (KGIR-2025) халықаралық форумы ашылды. Биылғы шара «Трансформация дәуіріндегі жаңа шешімдер: Қазақстан тұрақты экономикалық даму орталығы ретінде» тақырыбымен өтуде. Форумға 40-тан астам елден 700-ден астам қатысушы жиналды. Олардың арасында жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер, трансұлттық корпорациялардың басшылары, ірі инвесторлар, сарапшылар, халықаралық ұйымдар мен бизнес қауымдастықтарының делегациялары болды. Форумның басты мақсаты – Қазақстанның инвестициялық әлеуетін таныстыру, әлемдік экономикалық үрдістерді талқылау, халықаралық серіктестікті кеңейту, тұрақты инвестиция тарту бағыттарын анықтау. Пленарлық отырыстарда цифрлық трансформация, жасыл экономика, халықаралық капиталды қайта бөлу, инфрақұрылымды жаңғырту мәселелері қаралады. Форумға Қазақстанның үшінші ірі қаласы Шымкент те белсенді қатысуда. Қалалық делегация салалық инвесторларға өнеркәсіпті, логистиканы, ауыл шаруашылығын, экологияны дамытуға бағытталған перспективалық жобаларды ұсынды. Дөңгелек үстел барысында жалпы құны 449,4 млрд теңге болатын бес ірі инвестициялық жобаны жүзеге асыру туралы келісімдерге қол қойылды. Бұл жобалар қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуына, жаңа жұмыс орындарын ашуға, экспорттық әлеуетті арттыруға, заманауи технологияларды енгізуге зор үлес қосады. Төменде әрбір жоба бойынша толық ақпарат берілген. 1. Заманауи жылыжай кешенін салу Жоба құны: 68 млрд теңге Қатысушылар: Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі, Шымкент қаласының әкімдігі, «ФабеАгро» ЖШС Жоба жоғары технологиялық жүйелерді пайдалана отырып, жеміс-көкөніс өнімдерін жыл бойы өндіруді қамтамасыз етуге бағытталған. Өнім ішкі нарыққа да, экспортқа да шығарылады. Жоба 600-ден астам жаңа жұмыс орнын ашуға, өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға және инновациялар арқылы ауыл шаруашылығы саласын дамытуға мүмкіндік береді. 2. Тұрмыстық қатты қалдықтарды жағу арқылы электр энергиясын өндіру Жоба құны: 55 млрд теңге Қатысушылар: Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі, Шымкент қаласының әкімдігі, Shaanxi Construction Kazakhstan Co., Ltd. Жоба қоршаған ортаға бағытталған және қалдықтарды кешенді қайта өңдеуді және энергияны қалпына келтіруді көздейді. Заманауи технологияны енгізу жасыл энергия үлесін ұлғайтады, полигондардағы қалдықтардың көлемін азайтады, қаланың экологиялық жағдайын жақсартады. 3. Өндірістік-логистикалық парк құру Жоба құны: 120 млрд теңге Қатысушылар: Шымкент қаласының әкімдігі және шетелдік инвесторлар Шымкент халықаралық көлік бағыттарының қиылысында орналасқан Орталық Азиядағы негізгі логистикалық хаб болып табылады. Жаңа парк жүк ағынын айтарлықтай арттырады, жаңа дистрибьюторлық орталықтар жасайды және көршілес нарықтармен тиімді өзара әрекеттесуді қамтамасыз етеді. Жоба өңдеу өнеркәсібін дамытуға да қолдау көрсетеді. 4. Медициналық құрал-жабдықтар шығаратын зауыт құрылысы Жобаның құны: 98 млрд теңге Қатысушылар: Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі, отандық және шетелдік серіктестер Жоба медициналық өнімдердің импортын алмастыруға және шетелдік жеткізушілерге тәуелділікті азайтуға бағытталған. Зауыт диагностикалық құрылғылар, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен шығын материалдарын шығаратын болады. 1000-ға дейін тұрақты жұмыс орнын ашу күтілуде. Заманауи өндірісті енгізу ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің тұрақтылығын арттырады. 5. Экологиялық таза құрылыс материалдарын өндіру Жобаның құны: 108,4 млрд теңге Қатысушылар: құрылыс секторындағы жетекші компаниялар Кәсіпорын құрылыс материалдарын «жасыл» стандарттарға сай, қоршаған ортаға ең аз әсер ететін болады. Жоба Шымкенттің қарқынды дамып келе жатқан құрылыс саласына қолдау көрсетіп, нарықты отандық өндірілген жоғары сапалы өніммен қамтамасыз етеді. Бұл жобаларды іске асыру мыналарға мүмкіндік береді: • 4-5 мың жұмыс орнын құру, оның ішінде біліктілігі жоғары • өндірілген өнімдер арасындағы экспорт үлесін айтарлықтай арттыру • қала экономикасына заманауи технологиялар мен инвестицияларды тарту • жергілікті бюджетке салық түсімдерін арттыру • «жасыл» шешімдер арқылы экологиялық жағдайды жақсарту • Шымкенттің еліміздің индустриялық-логистикалық хабы мәртебесін нығайту Халықаралық сарапшылар мегаполистің қолайлы географиясы, мол адам ресурстары және қарқынды дамуы бар екенін атап өтті. Қалада қолайлы инвестициялық ахуал қалыптасты, бизнесті қолдаудың цифрлық тетіктері енгізілуде, индустриялық-инновациялық инфрақұрылым белсенді түрде дамып келеді. KGIR-2025 көрмесіне қатысу Шымкенттің жаһандық бизнеске ашықтығын және оның тек Қазақстанда ғана емес, бүкіл Орталық Азия аймағындағы экономикалық өсу орталығына айналуға ұмтылысын растайды. KGIR-2025 форумы халықаралық ынтымақтастықты нығайтудың маңызды алаңына айналды. Құны 449,4 миллиард теңгені құрайтын қол қойылған келісімдер саннан да көп. Оларға мыналар жатады: жаңа өндіріс технологиялық даму өмір сүру сапасын жақсарту тұрақты болашаққа деген сенімді қадам Шымкент қуатты индустриялық мегаполис мәртебесіне көтеріліп келеді, бүгінгі келісімдер осы жолдың айқын көрсеткіші.

3 қараша 2025 жылы Астана қаласында жаһандық деңгейдегі маңызды іс-шара — «Kazakhstan Global Investment Round — KGIR-2025» форумы бастау алды. Биыл форум «Трансформация дәуіріндегі жаңа шешімдер: Қазақстан — тұрақты экономикалық дамудың орталығы» тақырыбында ұйымдастырылып отыр. Шараға әлемнің 40-тан астам елінен 700-ден жоғары қатысушы жиналды. Олардың қатарында мемлекеттік құрылымдар жетекшілері, трансұлттық корпорация басшылары, халықаралық сарапшылар, ірі инвесторлар, сондай-ақ бизнес-қауымдастықтар мен халықаралық ұйым өкілдері бар.Форумның негізгі мақсаты — Қазақстанның жаһандық экономикалық өзгерістер жағдайындағы инвестициялық мүмкіндіктерін таныстыру, жаңа серіктестіктер орнату, сондай-ақ тұрақты дамуды көздейтін перспективалы жобаларды жүзеге асыру. Пленарлық және панельдік сессияларда әлемдік нарықтағы трендтер, экономиканы цифрландыру, жасыл энергетика, жаһандық капитал ағындарын басқару, инфрақұрылымдық инвестициялар сынды маңызды мәселелер кеңінен талқыланып жатыр.Қазақстанның үшінші мегаполисі — Шымкент қаласы да бұл форумға белсенді түрде қатысып, өз әлеуетін халықаралық инвесторларға таныстыруда. Дөңгелек үстел алаңында Шымкенттің экономикалық дамуына үлкен серпін беретін 5 ірі инвестициялық жобаны жүзеге асыру туралы құжаттарға қол қойылды. Жобалардың жалпы құны — 449,4 млрд теңге.Шымкент қаласы еліміздің индустриялық және логистикалық орталығы ретінде күн сайын дамып келеді. Инвестициялық климатты жақсарту, экономикалық белсенділікті арттыру және жаңа өндірістер ашу — қала әкімдігінің басты міндеттерінің бірі. Осы бағыттағы нақты нәтижелердің бірі — KGIR-2025 алаңында қол қойылған төмендегі жобалар:1. Заманауи жылыжай кешенін салу жобасыЖоба құны: 68 млрд теңгеТараптар: ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі, Шымкент қаласының әкімдігі, «FabeAgro» ЖШСБұл жоба аясында заманауи технологиялармен жабдықталған, жыл бойы өнім беретін жоғары өнімді жылыжай кешені салынады. Жылыжайда қызанақ, қияр және басқа да көкөніс өнімдері өндіріліп, ішкі нарықты қамтамасыз ету және экспорттық әлеуетті арттыру көзделуде. Жоба іске асқанда 600-ден астам жаңа жұмыс орны құрылады деп күтілуде.2. Қалдықтарды өңдеу және жағу арқылы электр энергиясын өндіру нысаныЖоба құны: 55 млрд теңгеТараптар: ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі, Шымкент қаласы әкімдігі, «Shaanxi Construction Kazakhstan Co., Ltd» ЖШСЭнергия өндірудің бұл моделі қалдықтарды қауіпсіз кәдеге жаратуға және кемуіне жол ашады. Сонымен бірге, жасыл энергетика үлесін арттырады. Жоба экологияны жақсартуға бағытталған және халықаралық стандарттарға сәйкес жүзеге асырылады.3. Өндірістік-логистикалық парк құру жобасыЖоба құны: 120 млрд теңгеТараптар: Шымкент қаласының әкімдігі және шетелдік инвесторлар тобыБұл парк Орталық Азия аумағында жаңа логистикалық хаб болмақ. Қала арқылы өтетін халықаралық көлік дәліздеріне сүйене отырып, жүк тасымалының тиімділігін арттыру, қоймалық және кедендік инфрақұрылымды дамыту көзделуде. Жоба өңдеу өнеркәсібін де қолдайды.4. Медициналық құрылғылар шығаратын зауыт құрылысыЖоба құны: 98 млрд теңгеТараптар: Денсаулық сақтау министрлігі, отандық және шетелдік серіктестерИмпортқа тәуелділікті төмендетуді мақсат еткен бұл жоба жоғары технологиялы өнім шығаруға бағытталған. Зауытта диагностикалық жабдықтар, медициналық аксессуарлар мен шығын материалдары өндіріледі. 1000-ға жуық адам жұмыспен қамтылады.5. «Жасыл» құрылыс материалдары өндірісіЖоба құны: 108,4 млрд теңгеТараптар: Құрылыс саласының жетекші компанияларыҚоршаған ортаға зияны аз құрылыс өнімдерін шығару жоспарланған. Бұл қаланың қарқынды құрылыс секторын экологиялық стандарттарға көшіруге мүмкіндік береді.Бұл жобалар бірнеше бағыт бойынша қала экономикасын нығайтады:• Жаңа жұмыс орындары: 4–5 мың адамды тұрақты жұмыспен қамту• Экспорт көлемінің артуы: Өнімнің 30%-ға жуығы шетелге жөнелтіледі• Экологияны жақсарту: Қалдықты өңдеу және жасыл технологиялар• Инфрақұрылымның дамуы: Логистикалық және өндірістік қуаттардың артуы• Салықтық түсімдердің көбеюі: Бюджетке тұрақты қаржы ағымыФорумда сөз алған сарапшылар Шымкенттің географиялық орналасуы, еңбек ресурстары және өндірістік әлеуеті — аймаққа шетелдік капитал тартудың басты факторлары екенін атап өтті. Қала «Жібек жолы» бойындағы стратегиялық хаб ретінде Орталық Азия нарықтарына қолжетімділікті жеңілдетеді.KGIR-2025 аясында қол қойылған 449,4 млрд теңгенің инвестициялық жобалары — Шымкенттің экономикалық жаңғыруының нақты қадамы. Бұл бастамалар мегаполисті тұрақты дамудың көшбасшылары қатарына шығарып, жаңа технологиялар мен заманауи өндірістерді дамытуға мүмкіндік береді.Шымкент — инвесторлар сенім артқан қала.Ал осы сенім — қаланың болашақтағы ірі табыстарының негізі.

2025 жылдың 1 қарашасында аудан әкімі аппаратының бастамасымен ауқымды іс-шара — жалпы аудандық сенбілік ұйымдастырылды. Іс-шараның негізгі мақсаты көшелер мен аулалардағы тазалық пен тәртіпті қамтамасыз ету, тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру, жергілікті қоғамдастықты абаттандыруға белсенді азаматтық белсенділік таныту болды. Сенбілікке аудан әкімі аппаратының қызметкерлері, «Еңбекші» КММ және «Интеко Групп» ЖШС қызметкерлері, белсенді жастар мен еріктілер қатысты. Жұмыс таңғы сағат 9:00-де басталып, күннің соңына дейін жалғасты. Қатысушылар әрқайсысының арнайы командасы бар арнайы аймақтарға тағайындалды. Бұл процесті барынша тиімді ұйымдастыруға және мүмкіндігінше ауданды қамтуға мүмкіндік берді. Сенбілік барысында түрлі санитарлық тазалық, көгалдандыру жұмыстары жүргізілді. Көпқабатты үйлердің аулалары мен көше бойындағы шөптер мен арамшөптер шабылды. Саябақ алаңдарына, іргелес аумақтарға, жасыл желекке баса назар аударылды. Ағаштардың өлі және қауіпті бұтақтары кесілді, бұл эстетикадан басқа жаяу жүргіншілер қауіпсіздігі үшін де маңызды. Түскен жапырақтар, тұрмыстық қоқыс және басқа да қалдықтар арнайы қаптарға жиналып, коммуналдық көліктер арқылы жедел шығарылды. Көгалдар ретке келтіріліп, гүлзарлар тазартылып, тұрғындар жиі жиналып, демалатын аумақтар ретке келтірілді. Кейбір аудандарда күзгі жауын-шашын кезінде қиындықтар туындамас үшін су ағатын арналар мен суағарлар бітелуден тазартылды. Жол қозғалысына қауіп немесе қолайсыздық тудыратын инфрақұрылым элементтеріне ерекше назар аударылды. Мәселен, көліктер мен жаяу жүргіншілер жолында тұрған бетон конструкциялары мен тау жыныстары мұқият бөлініп, белгіленген орындарға шығарылды. Бұл жол қозғалысы қауіпсіздігін айтарлықтай жақсартып, тұрғындардың жүру жағдайын жақсартты. Арнайы техниканың көмегімен аялдамалар мен оның маңындағы аумақтар мұқият тазартылды. Аялдамалар мен жақын маңдағы қабырғалардың беттеріндегі ескі жарнамалар мен парақшалар алынып, қоғамдық орындардың сыртқы келбеті айтарлықтай жақсарды. Сондай-ақ жаяу жүргіншілерге арналған жолдар, баспалдақтар, мектеп, балабақша, медициналық мекемелер сияқты қоғамдық нысандар маңындағы аумақтар да тазаланды. Жастардың белсенді қатысуы шараның негізгі құрамдас бөлігі болды. Еріктілер ынтамен қосылып, қоршаған ортаға қамқорлық көрсетудің үлгісін көрсетті. Көпшілік мұндай іс-шаралар нақты нәтиже беретін ортақ игі істің бір бөлігін сезінуге көмектесетінін атап өтті. Жастардың экологиялық мәселелерге араласуы болашақ ұрпақтың саналы да саналы болуына ықпал етеді. Аудан әкімі аппаратының қызметкерлері де айналамыздағы тазалықты ұдайы сақтау керектігін айтып, тұрғындармен қатар жұмыс жасады. Сенбілікте санитарлық нормаларды сақтау және қоғамдық орындарда және оған жақын аумақтарда тәртіпті сақтаудың маңыздылығы туралы танымдық әңгімелер өткізілді. Тұрғындарға тазалық бір реттік іс емес, әркім үшін тұрақты жауапкершілік екені ескертілді. «Еңбекші» КММ және «Интеко Групп» ЖШС жұмысшылары тазалау жұмыстарын жүргізу үшін құрал-жабдықтар мен құралдарды қамтамасыз етті. Олардың күш-жігерінің арқасында қоқыс пен өсімдік қалдықтары дер кезінде шығарылып, жұмыс тиімді әрі бірқалыпты жүргізілді. Коммуналдық қызметтер де қалдықтарды санитарлық талаптарға сай сұрыптап, кәдеге жаратуды қамтамасыз етті. Ауданның қарапайым тұрғындары да өз үлестерін қосты. Көбі аулалары мен кіреберіс жолдарын тазалауға көмектесу үшін шықты. Кейбіреулер балаларын ертіп, қоршаған ортаға қамқорлық жасаудың маңыздылығын түсіндірді. Тұрғындар таза маңай дегеніміз – жайлылық, денсаулық және барлық ұрпаққа жайлы өмір сүру ортасы екенін атап өтті. Сенбілік қорытындысы бойынша аудан басшылығы барлық қатысушыларға алғысын білдіріп, алдағы уақытта да осындай іс-шаралардың өткізілетінін атап өтті. Іс-шара үкіметтің, коммуналдық қызметтің және халықтың бірлескен күш-жігері жылдам әрі оң нәтиже беретінін көрсетті. Аудан айтарлықтай таза болды, ал тұрғындардың көңіл-күйлері көтеріліп, олардың үлесі маңызды екеніне сенімді болды. Ұйымдастырушылар тұрғындарды тазалық күндерімен шектелмей, күн сайын үйлері мен жұмыс орындарының айналасын күтіп ұстауға шақырды. Айналаңа қамқорлық жасау – біздің ортақ болашағымызға, әрқайсымыздың денсаулығымыз бен әл-ауқатымызға салынған инвестиция. 1 қарашадағы сенбілік – бұл жай ғана маңайдағы тазалық емес; бұл қоғамның бірлігін нығайтуға, экологиялық сананы дамытуға және таза және жайлы қалалық ортаны құруға бағытталған маңызды әлеуметтік бастама. Тазалық – мәдениеттіліктің, жинақылықтың, бір-біріне деген құрметтің белгісі. Тек бірге ғана біз көршімізді әл-ауқат пен тәртіп үлгісіне айналдыра аламыз!

1 қараша 2025 жылы аудан әкімі аппаратының ұйымдастыруымен аудан аумағында кең ауқымды сенбілік өткізілді. Аталған шараның негізгі мақсаты — тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру, көшелер мен аулалардың тазалығын қамтамасыз ету, сондай-ақ көркейту-көгалдандыру жұмыстарына қоғамның белсенді қатысуын қамтамасыз ету болды. Сенбілікке аудан әкімі аппаратының қызметкерлері, “Еңбекші” КММ және “Группа Интеко” ЖШС-нің жұмысшылары, сондай-ақ ауданның белсенді жастары мен еріктілер қатысты.Сенбілік таңертеңгі сағат 09:00-де басталып, кешке дейін жалғасты. Шараға қатысушылар алдын ала бөлінген учаскелер бойынша жұмыс атқарды. Әрбір ұжым мен еріктілер тобы нақтыланған аумаққа жауапты болып, өздеріне бекітілген жұмыстарды тыңғылықты орындады.Тазалық жұмыстары барысында көшелер бойындағы және көпқабатты үйлердің аулаларындағы арамшөптер оталып, арнайы құралдармен қоқыстар жиналды. Көгалдар мен гүлзарлардың арасындағы өскіндер ретке келтіріліп, ағаштардың артық және сынған бұтақтары кесілді. Аулаларда жиналып қалған жапырақтар, тұрмыстық қалдықтар арнайы қаптарға салынып, белгіленген орындарға шығарылды.Сенбілік кезінде тек көрінетін аймақтарды тазалау ғана емес, инфрақұрылымға қатысты қауіп тудыратын және қозғалысқа кедергі келтіретін элементтер де ретке келтірілді. Атап айтқанда, жол жиегінде орналасқан және жаяу жүргіншілер мен көлік қозғалысына қиындық келтіріп тұрған бетон тастар бөлініп, арнайы техникамен тиісті жерлерге жеткізілді. Бұл — жол қауіпсіздігін арттыруға бағытталған маңызды шаралардың бірі болды.Сонымен қатар, көшелердегі жаяу жүргіншілер жолдары, аялдамалар маңайы, сауда орындарының алдындағы аумақтар арнайы су машиналарының көмегімен жуылып, айнала толық тазартылды. Көптеген аялдамалардағы қабырғалардан жарнама қағаздары алынып, олардың сыртқы келбеті ретке келтірілді.Сенбілікке қатысушылардың айтуынша, мұндай іс-шаралар тек қана аудан тазалығын сақтау үшін емес, сонымен қатар тұрғындардың бір-бірімен жақындасып, ортақ іске жұмылуына ықпал етеді. Бір мақсатқа бірігіп, берілген жұмысты бүкіл аудан болып атқару — өңіріміздің көркеюіне қосылған зор үлес.Сенбілік жұмысы барысында белсенділік танытқан жастар ерекше көзге түсті. Олар тазалық сақтау мәдениетін қалыптастыруда үлгі болып, үлкендерге қолғабыс тигізді. Көптеген жастар бұл шараға ерікті түрде қатысып, қоршаған ортаға деген сүйіспеншілігін нақты іспен дәлелдеді. Жастардың экологиялық бағыттағы белсенділігі – болашақта экосаналы қоғам қалыптасуының кепілі.Аудан әкімі аппаратының қызметкерлері де сенбілікке белсенді араласып, аумақтың әрбір бөлігінің тазалығына ерекше мән берді. Олар тұрғындарға экологиялық жауапкершілікті арттырудың маңыздылығын түсіндіріп, тазалыққа қатысты ережелерді сақтау қажеттігін атап өтті. Тал мен ағаш көшеттерін отырғызу мәселесі де назардан тыс қалмады. Бұл көгалдандыру жұмыстары көктемгі маусымда жалғасын табатын болады.Сенбілікке шыққан “Еңбекші” КММ қызметкерлері мен “Группа Интеко” ЖШС жұмысшылары арнайы техникамен қамтамасыз етілді. Жиналған күл-қоқыстар дер кезінде тиісті орындарға шығарылып отырды. Бұл тазалық жұмыстарының тиімді әрі жүйелі жүргізілуіне мүмкіндік берді.Аудан тұрғындары да бұл бастаманы қолдап, өз үйлерінің ауласы мен маңын тазалауға үлес қосты. Кейбір тұрғындар сенбіліктен тыс уақытта да тазалықты сақтау керектігін айтып, балаларға үлгі болу маңызды екеніне тоқталды. Себебі, таза қала — тұрғындардың мәдениеті мен ұқыптылығының көрсеткіші.Шара соңында аудан басшылығы сенбілікке белсенді қатысқан барлық азаматтарға алғыс білдірді. Аудан әкімі аппараты алдағы уақытта да осындай ортақ шаралардың жиі ұйымдастырылатынын жеткізді. Тазалық сақтау — тек сенбілік күнмен шектелмейтін, күнделікті орындалатын азаматтық міндет екені әрдайым назарда болуы керек.Бұл сенбілік — тек бір күндік іс-шара емес, қоршаған ортаға деген жауапкершілікті арттырып, тұрғындарға жайлы өмір сүру ортасын қалыптастыруға бағытталған игі бастама. Қоршаған ортаны қорғау, табиғатты аялау — әр азаматтың парызы. Аудан аумағын таза сақтау арқылы біз өзіміздің өміріміз бен болашағымызға қамқорлық жасаймыз.Тазалық — мәдениеттің, ұқыптылық пен бірліктің белгісі. Сондықтан да мұндай шаралар қоғамда бірлік пен ұйымшылдықты одан әрі нығайтады. Болашақта да аудан тұрғындары біріге отырып, туған өлкенің көркеюіне үлес қосатынына сенім мол.

Шымкент қаласында соңғы жылдары табиғи қауіпсіздік пен инфрақұрылымды жаңғырту бағытында ауқымды жобалар жүзеге асырылып келеді. Солардың бірі — Бадам өзені маңындағы дамба құрылысы мен су жағалауын бекіту жұмыстары. Қала тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ықтимал су тасқындарының алдын алу — күн тәртібіндегі маңызды міндеттердің бірі. Осыған орай, Шымкент қаласы әкімінің тапсырмасына сәйкес Бадам-2 аймағындағы гидротехникалық жұмыстар 2025 жылғы 1 қарашадан бастап жалғасуда.Жауапты мердігер мекеме – «Hydrolife 2050» серіктестігі. Компания бұл жоба аясында өзен жағалауын нығайту, дамбаны бекіту және гидрологиялық қауіптерді азайту мақсатында қыруар жұмыстар атқарып отыр. Қазіргі таңда жобаның екінші кезеңі іске асырылуда: өзеннің оң жақ бөлігі толығымен қайта қалыпқа келтіріліп, құрылымдық беріктігі күшейтілуде.Жұмыс жүргізіліп жатқан аумақта арнайы техника толықтай жұмылдырылған. Құрылыс алаңында шынжыр табанды және дөңгелекті экскаваторлар, жүк тиегіш, сүргіш техника, таптағыш, ауыр жүк көліктері және трактор бар — жалпы саны 16 арнайы техника үздіксіз қызмет атқаруда. Бұл жұмыс қарқынын арттырып қана қоймай, құрылыс сапасын да қамтамасыз етеді. Сонымен бірге, тәжірибелі инженерлер мен мамандар қауіпсіздік техникасы талаптарын қатаң сақтай отырып еңбек етуде.Құрылыс кезеңінің басым бөлігі инженерлік жоспарлау мен жерді дайындауға арналады. Алдымен жағалау беткейі жобалық талаптарға сәйкес тегістеледі. Одан кейін арматура қаңқасы әзірленіп, бетон құрылымдары құйылады. Бұл дамбаның ұзақ жылдар бойы мықты тұруына мүмкіндік береді. Су ағысы күшті аймақтарда қосымша қорғаныс қабаттары қойылып, эрозияның алдын алу жүйелері енгізілуде.Мамандардың айтуынша, Бадам өзені маңындағы бұл нысан қала қауіпсіздігі үшін стратегиялық маңызға ие. Себебі жауын-шашын мол түскен немесе қардың күрт еруі кезінде өзен суының деңгейі көтеріліп, жағалаудағы тұрғын үйлер мен нысандарға қауіп төнуі мүмкін. Бұған дейін осындай жағдайлар бірнеше рет тіркелген. Сондықтан дамбаны нығайту тұрғындардың алаңсыз өмір сүруіне жағдай жасайды.Жобаның тағы бір маңызды тұсы — экологиялық тепе-теңдікті сақтау. Гидротехникалық құрылыс табиғи ортаға зиян тигізбей орындалуда. Құрылыс барысында өзен арнасы кеңейтіліп, су өткізу қабілеті жақсарылады. Жұмыс аяқталған соң жағалау абаттандырылып, көгалдандыру мен демалыс аймақтарын құру жоспарлануда. Бұл өзен маңын тек қауіпсіз аймақ қана емес, халық демалатын көрікті орынға айналдыруға мүмкіндік береді.Жоба аяқталғаннан кейін бірнеше әлеуметтік-экономикалық тиімділіктер байқалмақ:Су тасқыны қаупі азаядыИнфрақұрылымдық қауіпсіздік күшейедіЖағалау аумағында өмір сүру сапасы артадыТабиғи көркемдік пен экологиялық тепе-теңдік сақталадыҚала тұрғындарымен қатар қонақтар үшін жаңа тартымды орын қалыптасадыСонымен қатар, құрылыс жұмыстары жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтуға септігін тигізіп келеді. Жобада қала тұрғындары арасынан ондаған адам тұрақты жұмыспен қамтылып, кәсіби тәжірибе жинақтауда.Бадам-2 аумағында тұратын азаматтар да бұл өзгерістерді оң бағалап отыр. Бұрынғы жылдары су тасу қаупі бар аумақта тұру көптеген отбасыны алаңдататын. Қазір жағдай түбегейлі өзгеріп, тұрғындар өздерін қауіпсіз сезінуде. Тұрғындар әкімдік пен мердігер мекеме өкілдеріне ризашылығын білдірді.Шымкент қаласы әкімдігі жобаның барлық кезеңдерін тұрақты бақылауда ұстап отыр. Бұл жұмыстар тек Бадам өзенімен шектелмейді. Қаланың басқа да су арналары бойынша да гидротехникалық нысандарды жөндеу және қауіпсіздігін күшейту жобалары жоспарланған. Бұл, әсіресе, соңғы уақытта ауа райының күрт өзгеруіне байланысты аса өзекті.Қорыта айтқанда, Бадам аймағындағы жағалауды нығайту жұмыстары — қаланың қауіпсіз әрі тұрақты дамуы жолындағы үлкен қадам. Су тасқынының алдын алу — табиғи апаттарға қарсы күресте ең тиімді шаралардың бірі. Қауіпсіздікке жасалған әрбір қадам — тұрғындардың бейбіт өмір сүруіне жағдай жасау.Алдағы уақытта бұл жоба жүйелі түрде жалғасып, қаладағы басқа да өзен-көлдер маңы да қауіпсіз әрі көрікті аймаққа айналатынына сенім мол. Жұмыс сапалы аяқталған соң Бадам өзені маңы жаңаша келбетке еніп, тұрғындардың жайлы өміріне үлес қоса бермек.

Қоршаған ортаны қорғау – әрбір адам үшін маңызды міндет. Табиғи тепе-теңдікті сақтауда шешуші рөл атқаратын құстарға күтім жасау табиғатты қорғау жұмыстарының ерекше маңызды саласы болып табылады. Олар зиянкестерді жояды, өсімдік тұқымдарын таратады және салауатты экожүйені сақтайды. Сондықтан, қауырсынды достарымызға қамқорлық жасау – қашанда табиғат пен қоғамның болашағына қосқан үлес. Осы қайырымдылық миссиясы аясында 2025 жылдың 1 қарашасында Абай саябағында «Жылы ұя» экологиялық акциясы өтіп, оның барысында 15 құс үйі орнатылды. Бұл бастамаға №68 орта мектеп оқушылары мен қалалық еріктілер белсенді қатысты. Балалар құс үйлерін құрастыруға және орнатуға жеке қатысып, табиғатқа деген сүйіспеншілігін сөзбен ғана емес, нақты іс-әрекеттер арқылы да көрсетті. Жас қатысушылар құс үйлерін дұрыс орналастыруды, әртүрлі құс түрлерінің ерекшеліктерін, олардың қоректенуін, өмір сүру жағдайларын үйренді. Волонтерлер саябақтың қауырсынды тұрғындарына суық мезгілде аман қалуға көмектесу үшін үлкен міндеттеме көрсетті. Іс-шараның басты мақсаты – балалар мен жасөспірімдердің табиғатқа деген ұқыпты көзқарасын, экологиялық жауапкершілікті тәрбиелеу. Құстар көбінесе күзде және қыста жылы баспаналардың жетіспеушілігімен, сондай-ақ азық-түлік табуда қиындықтарға тап болады. Бұл ұя салатын қораптар құстар суықтан, жаңбырдан және қатты желден құтыла алатын қауіпсіз баспана береді. Сонымен қатар, қораптар ұя салатын табиғи ортасын жоғалту қаупі бар белгілі бір түрлердің популяциясын сақтауға көмектеседі. Шара барысында экологтар мен тәрбиешілер балаларға табиғаттағы әрбір құстың маңызы туралы тәрбиелік мәні бар әңгіме жүргізді. Қатысушылар оңтүстікке қоныс аударатын және қыста қалатын біздің өңірде кездесетін құс түрлерімен танысты. Балалар тіпті кішкентай әрекеттің, мысалы, құстардың азығын шашудың - олардың өмір сүруіне үлкен әсер ететінін білді. Балалар саябақ құстарын олардың табиғи мекендеу орындарында бақылап, оларды сыртқы түрі мен әдеттеріне қарай анықтауға үйренді. Науқанда құстарды азықтандыру басты назарда болды. Еріктілер қар жауған кезде де құстарға жем таба алатын арнайы құстарды қоректендіргіштер орнатты. Қатысушылар азық-түлікті үнемі толтырып тұруға, жабдықтардың жағдайын бақылауға және қажет болған жағдайда құс қораларын жөндеуге келісті. Осылайша, іс-шараны ұйымдастырушылар құстарға қолдау көрсетудің бір реттік шарамен шектелмей, жүйелі болуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасады. Бұл форматтағы экологиялық науқандар табиғатқа көмектесіп қана қоймайды, сонымен бірге отансүйгіштікке және табиғат әлеміне қамқорлық пен құрметпен қарауға тәрбиелейді. Мұндай іс-шараларға қатысатын балалар өздерін қосылғандай сезінеді, топта жұмыс істеуге үйренеді, бастамашылық көрсетеді. Табиғат біздің ортақ үйіміз, ол үшін біз жауаптымыз деген сенім қалыптастырады. Шараны ұйымдастырушылар «Жылы ұя» жыл сайынғы дәстүрге айналып, кеңейе түсетінін атап өтті. Олар қаланың түкпір-түкпіріне бұдан да көп ұя салатын жәшіктер орнатып, басқа мектептер мен жастар жасақтарын тартуды жоспарлап отыр. Сондай-ақ олар шығармашылық байқаулар, экологиялық викториналар, құстарға жем жасау және құстарды зерттеу сабақтарын өткізуді қарастыруда. Бұл іс-шаралар өскелең ұрпақ арасында тұрақты экологиялық әдеттерді қалыптастыруға және экологиялық хабардар болуға бағытталған. Балалардың жұмысын бақылаған қала тұрғындары бұл бастамаға қолдау білдірді. Көптеген ата-аналар балаларының қоршаған ортаны қорғауға елеулі үлес қосып жатқанын және маңызды қоғамдық жобаларға қатысып жатқанын мақтан етті. Бұл балалардың сенімін оятып, ой-өрісін кеңейтіп, игі істерге басқалардың еңбегін құрметтеуге үйретеді. Еріктілер бірлескен күш-жігердің арқасында айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізуге болатынына сенімді. Әрқайсымыздың табиғатқа көмектесуге мүмкіндігіміз бар: саябақтарды қоқыс тастамау, ағаш отырғызуға қатысу немесе суық мезгілде құстарды тамақтандыру. Тіпті ең кішкентай мейірімділік бізді қоршаған әлемді жақсы жаққа өзгерте алады. Науқан табиғатқа деген сүйіспеншілік кішкентай нәрселерден, яғни бізбен бірге өмір сүретін кішкентай тіршілік иелеріне қамқорлық жасаудан басталатынын көрсетті. Құстарға қолдау көрсетіп, олардың мекендейтін жерлерін сақтасақ, болашақ ұрпақ үшін қоршаған ортаның сұлулығын, үйлесімділігін сақтай аламыз. Ұйымдастырушылар осы игі іске жанын салып, еңбек еткен барлық қатысушыларға, ұстаздар мен еріктілерге алғыстарын білдірді. Олардың белсенділігі мен жанашырлығы өзгелерге үлгі болды. «Жылы ұя» – адамзаттың, табиғатқа деген сүйіспеншіліктің, әлемді көркейтуге деген ұмтылыстың символы. Құстарға қамқорлық жасау – бүкіл табиғатқа қамқорлық жасауға жасалған қадам. Осындай бастамаларды қолдап, ортақ үйіміз – Жер планетасын қорғай берейік!

Табиғатты қорғау – әрбір азаматтың қасиетті борышы. Әсіресе жануарлар әлеміне, соның ішінде құстарға қамқорлық көрсету — адамзаттың табиғатқа деген сүйіспеншілігін білдіретін маңызды іс. Осы мақсатта 1 қараша 2025 жылы Абай саябағында “Жылы ұя” атты экологиялық акция ұйымдастырылып, құстарға арнап 15 арнайы ұяшық орнатылды. Бұл игі іс табиғатқа жанашырлық танытқан көптеген жастың басын біріктірді.Аталған шараға №68 жалпы білім беретін мектебінің оқушылары мен ерікті жастар белсене атсалысты. Олар өз қолдарымен құстарға арналған ұяшықтарды жасап қана қоймай, саябақтағы ағаштарға орнатуға да көмектесті. Жасөспірімдер табиғатқа деген сүйіспеншілігін нақты ісімен дәлелдеп, көпшілікке үлгі бола білді. Акция барысында оқушылар құстардың маусымдық көшуі, олардың табиғаттағы рөлі жөнінде түрлі мәлімет алды. Бұл олардың білімін арттырумен қатар, экологиялық мәдениетін қалыптастыруға ықпал етті.Шараның негізгі мақсаты — балалар мен жастарды табиғатқа қамқорлықпен қарауға тәрбиелеу, құс әлеміне деген мейірімділігін арттыру. Құстар — экожүйенің маңызды бөлігі. Олар зиянкестерді жеп, өсімдіктердің өсіп-өнуіне жағдай жасайды. Сондықтан құстарға қолайлы орта қалыптастыру — қоршаған ортаны қорғаудың бір бағыты. Біздің әрбір кішкентай әрекетіміз табиғаттың үлкен жақсаруына әсер ететінін түсіну маңызды.Күз және қыс айларында құстарға көмек көрсету ерекше қажет. Бұл мезгілдерде олар азық табуда қиындықтарға тап болады, ал паналайтын жылы орындардың аздығы олардың өміріне қауіп төндіреді. Сол себепті орнатылған ұяшықтар құстардың қыстан аман-есен өтуіне зор үлес қосады. “Жылы ұя” акциясы аясында жастар құстарды қоректендіру мақсатында жем салатын шағын ыдыстар да орнатты. Еріктілер алдағы уақытта қалалық саябақтарда құстарға тұрақты түрде жем шашып, олардың күйін бақылауды жоспарлап отыр.Акцияға қатысушылармен бірге эколог мамандар да келіп, құстарды қорғаудың маңызын түсіндірді. Олар құстардың жоғалып бара жатқан кейбір түрлеріне тоқталып, табиғи ортаны ластамау, ағаштарды заңсыз кесуге жол бермеу керектігін ерекше атап өтті. Балалар экология саласындағы өзекті мәселелерді талқылап, сұрақтарына қажетті жауап алды. Мұндай іс-шаралар олардың бойында жауапкершілік сезімін қалыптастырып, табиғатқа жанашырлықты арттырады.“Жылы ұя” акциясы тек бір күндік шара емес. Ұйымдастырушылардың айтуынша, бастама алдағы уақытта жалғасын табады. Құстарға арналған қосымша ұяшықтар орнатылып, экологиялық тәрбиелік жұмыстар жүйелі түрде жүргізілмек. Жастар арасындағы еріктілер тобы кеңейіп, табиғатты қорғауға бағытталған басқа да іс-шараларды ұйымдастыру жоспарда бар. Сондай-ақ алдағы уақытта оқушылар арасында экологиялық сурет байқаулары, құстар туралы білім сайыстары және табиғат аясына экскурсиялар өткізілмек.Бұл игі бастаманың маңызы — тек құстарға қамқорлық көрсету ғана емес, жас буынның бойында экологиялық сананы қалыптастыру. Қазіргі таңда табиғатты қорғау мәселесі жаһандық деңгейге көтерілген. Климаттың өзгеруі, орман алқаптарының азаюы, жануарлар әлемінің қысқаруы үлкен алаңдаушылық тудыруда. Сондықтан әрбір шәкірт табиғатқа жанашыр болуды бала кезінен үйренгені жөн.Құстарды қорғау арқылы біз өзіміздің де болашағымызды қорғаймыз. Өйткені табиғат пен адам — біртұтас. Табиғатқа жасалған қайырымдылық түптің түбінде адамға қайтып келеді. Осы тұста Абай саябағында өткен акция баршамызға үлгі боларлық іс екені сөзсіз.Ата-аналар шараға қатысқан балаларын мақтан тұтып, олардың табиғатты аялауға бағытталған қадамдарын қуана қолдады. Жасөспірімдер өз еңбегінің маңыздылығын сезініп, қоғамға пайда әкелу сезімімен жігерленді. Бұл олардың алдағы өмірінде азаматтық позициясын нығайта түсетіні анық.Экологиялық мәдениетті дамыту — үздіксіз жүретін процесс. Ол тек жеке адамдардың ғана емес, бүкіл қоғамның міндеті. Жергілікті тұрғындарды да осындай бастамаларға белсенді қатысуға шақыру — шараның басты бағыттарының бірі. Көпшілік осындай акцияларға қосыла отырып, табиғатты қорғауға өз үлесін қоса алады.Абай саябағында бастау алған бұл қайырымды бастама қаланың басқа да аумақтарына таратылмақ. Қала көшелерінде, саябақтарда, мектеп аумағында құстарға қолайлы жағдай жасау жұмыстары жалғаса береді. Ұйымдастырушылар жастардың белсенділігіне риза болып, алғыс білдірді. Олар ерікті түрде табиғатты қорғауға атсалысқан әр жастың әрекеті үлкен жақсылыққа бастайтынын атап өтті.Қоршаған ортаға қамқорлық көрсету — бүгінгі ұрпақтың ертеңгі аманатқа адалдығының көрсеткіші. “Жылы ұя” акциясы — табиғатқа деген қамқорлықтың жарқын үлгісі. Әрбір азамат осындай нақты істерге қолдау көрсетсе, қаламыз да, табиғатымыз да көркейе түсер еді.Құстарға қамқорлық — табиғатқа деген жанашырлықтан басталады!

Қаратау ауданында ауыл шаруашылығы жануарларын қауіпті жұқпалы аурулардан қорғау бойынша белсенді жұмыстар жалғасуда. Нақтырақ айтсақ, 2025 жылдың 1 қарашасында Тассай ауылында жоспарлы профилактикалық және диагностикалық іс-шаралар басталды. Бұл шаралар жеке шаруашылықтарда ұсталатын ірі қара, қой және басқа да малдар арасында жұқпалы аурулардың таралуын болдырмауға бағытталған. Жүргізіліп жатқан ветеринариялық жұмыстардың негізгі мақсаты – облыстың санитарлық-эпидемиологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету және аусыл, сібір жарасы, бруцеллез, пастереллез, эмфизематозды карбункул (қарасан) сияқты қауіпті жұқпалы аурулардың және жануарларға ғана емес, адам денсаулығына да қауіп төндіретін басқа да аурулардың туындау және таралу қаупінің алдын алу. Алдын алу жоспары аясында ветеринарлар малға міндетті егу жұмыстарын жүргізеді. Бұл вакциналар жануарларда күшті иммунитетті дамытуға және инфекция қаупін айтарлықтай төмендетуге көмектеседі. Бұл процедуралар белгіленген кестеге және аймақтағы эпизоотиялық жағдайға байланысты жас жануарларды да, ересек жануарларды да қамтиды. Ветеринарлар екпеден бөлек, жеке шаруашылықтардағы әр малды жан-жақты тексеруден өткізеді. Мамандар малдың саулығын жіті қадағалайды: дене қызуын тексереді, аурудың сыртқы белгілерін тексереді, жалпы физикалық жағдайын бағалайды. Күдікті белгілер анықталса, дереу қосымша зертханалық зерттеулер жүргізіледі. Осы мақсатта жануарларға қажетті биоүлгілер, мысалы, қан, ұлпа үлгілері, жағындылар және т.б. өтеді. Уақытылы диагностика инфекция ошақтарын жылдам анықтауға және аурудың одан әрі таралуын болдырмауға мүмкіндік береді. Халық арасында түсіндіру жұмыстарына ерекше көңіл бөлінуде. Ветеринарлар мал иелерімен кездесіп, санитарлық-гигиеналық нормаларды сақтаудың маңыздылығын түсіндіріп, малды дұрыс күтіп-баптау, теңгерімді азықтандыру, таза су, мал қораларын жүйелі түрде дезинфекциялау жөнінде түсіндіру жұмыстарын жүргізеді. Сондай-ақ, тұрғындарға малдың денсаулығына жауапсыз қарау тек шаруашылыққа ғана емес, бүкіл қоғамға ауыр зардаптар әкелетіні туралы хабардар. Жергілікті тұрғындарға аурудың кез келген күдікті жағдайлары туралы ветеринарлық қызметтерге дереу хабарлау ұсынылады. Инфекция көзі неғұрлым тез анықталса, соғұрлым қауіпті тезірек ауыздықтауға және аурудың таралуын болдырмауға болады. Жануарларды идентификациялау ветеринариялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде шешуші рөл атқарады. Қаратау ауданында міндетті түрде микрочиптеу және мал санағын жүргізу жұмыстары жалғасуда. Әрбір жануар бірегей сәйкестендіру нөмірін алады және бірыңғай деректер базасына енгізіледі. Бұл нақты статистиканы ғана емес, сонымен қатар сату, тасымалдау немесе меншікті өзгерту кезінде малдың қозғалысын бақылауға мүмкіндік береді. Бұл жүйе эпизоотиялық жағдайларды басқаруға көмектеседі және ветеринарлық қадағалауды айтарлықтай жеңілдетеді. Сонымен қатар, профилактикалық іс-шаралар кезінде мамандар дүңгіршектердің, сарайлардың және басқа да қосалқы құрылыстардың жағдайын тексереді. Жануарлардың иелеріне үй-жайларды дезинфекциялау, паразиттерді емдеу, жемшөпті қауіпсіз сақтау, жануарлардың аурудың жабайы тасымалдаушыларымен байланысын болдырмау бойынша ұсыныстар беріледі. Сондай-ақ жануарлардың дұрыс емделмегендіктен, мысалы, теңгерімсіз тамақтанудан, қажетті дәрумендердің жетіспеушілігінен немесе гипотермиядан ауырып қалуы мүмкін жағдайларға мониторинг жүргізілуде. Бұл факторлардың алдын алу әлсіреген иммунитет пен қайталама аурулардың ықтималдығын айтарлықтай төмендетеді. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге Қазақстан Республикасының барлық ветеринариялық заңнамасын сақтау қажеттігі ескертіледі, өйткені эпизоотиялық қауіпсіздікті сақтау мемлекеттік басымдық болып табылады. Кез келген бұзушылықтар әкімшілік жазаға әкелуі мүмкін. Қаратау ауданында мал ауруларының алдын алу жұмыстары жан-жақты және үздіксіз жүргізілуде. Аудан басшылығы малдың денсаулығына қамқорлық жасау өңірдің азық-түлік қауіпсіздігіне, мал шаруашылығының тұрақты дамуына, шаруашылықтың осы түрімен айналысатын әрбір отбасының әл-ауқатының артуына ықпал ететінін баса айтады. Ветеринария қызметтері жауапкершілік танытып, құзырлы органдармен белсенді ынтымақтаса отырып, барлық қажетті процедураларды дер кезінде орындап жатқан мал иелеріне алғысын білдіреді. Бірлескен күш-жігердің арқасында ғана қауіпті инфекциялардан қорғаудың жоғары деңгейін сақтай аламыз және ықтимал эпидемиологиялық қауіптердің алдын аламыз. Қаратау ауданындағы Тассай және басқа да елді мекендерде профилактикалық және диагностикалық іс-шаралар бекітілген кестеге сәйкес жалғасады. Ветеринария мамандары ауыл шаруашылығы жануарларын ұстайтын барлық тұрғындарға бағыт-бағдар беріп, кеңестер беріп, қажетті қызмет көрсетуге дайын. Жануарлардың денсаулығына қамқорлық пен жауапкершілікпен қарау ғана адамның қауіпсіздігі мен аймақтың тұрақты әл-ауқатын қамтамасыз ете алады!

Қаратау ауданы аумағында, соның ішінде Тассай елді мекені бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары арасында жұқпалы аурулардың алдын алу – ветеринария саласының маңызды әрі үздіксіз атқарылатын жұмыстарының бірі. Осы мақсатта 1 қараша 2025 жылдан бастап ауданға қарасты елді мекендерде жоспарлы профилактикалық-диагностикалық іс-шаралар бастау алды.Басты міндет – әсіресе аса қауіпті аурулардың таралуына жол бермеу. Бұған аусыл, сібір жарасы, қарасан, бруцеллез секілді адамдарға да жұғу қаупі бар зооноздық аурулар жатады. Мұндай дерттің ошақтары пайда болған жағдайда тек ауыл шаруашылығы ғана емес, жалпы аймақтың санитариялық қауіпсіздігіне қатер төнеді. Сондықтан профилактика – ең сенімді қорғаныс құралы.Ветеринар мамандар мал иелерінің үйлерін аралап, әрбір жануарды есепке ала отырып, вакцинациялау шараларын жүргізуде. Бұл жұмыстар алдын-ала әзірленген жоспар негізінде ұйымдастырылған. Әсіресе, ірі қара, уақ мал және жылқы арасында жұқпалы аурулар жиі кездесетін болғандықтан, вакцина салу тұрақты түрде бақылауда.• Аусылға қарсы егу – жануарлардың көпшілігіне міндетті түрде жасалады• Сібір жарасына қарсы екпе – эндемиялық аймақтарда ерекше назарда• Қарасанның алдын алу – жас малға міндетті егіледіВетеринарлар вакцинадан кейінгі бақылауды да назардан тыс қалдырмайды. Егер жануардың жағдайында өзгеріс байқалса, бірден тиісті шаралар қабылданады.Диагностика: ауру белгісі байқалса — дереу зертханағаПрофилактикамен қатар, диагностикалық тексерулер де маңызды рөл атқарады. Ауру белгілері орын алған жағдайда:Зертханалық сынамалар алынадыТалдаулар нәтижесі бойынша дәл диагноз қойыладыҚажет болған уақытта шектеу шаралары (карантин) енгізіледіБұл ошақтың кең таралмауы үшін аса маңызды.Ветеринариялық қызмет мамандарының айтуынша, жұқпалы аурулардың ерте анықталуы мал арасында жаппай індетке жол бермейді және шаруашылықтарға экономикалық шығын түсірмейді.Жануарлар ауруының алдын алуда мал иелерінің жауапкершілігі өте жоғары. Сол себепті ветеринарлар мен жергілікті әкімдік мамандары түсіндіру жұмыстарын күшейтуде. Атап айтқанда:• Уақытылы вакцина салдырудың маңызы• Мал ұстау және азықтандыру ережелері• Санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтау• Ауру белгілері байқалғанда дереу хабарлауСонымен қатар, тұрғындарға малды заңды түрде тіркеу мен есепке қою рәсімдері түсіндіріліп жатыр. Тек тіркелген жануар ғана толық ветеринарлық бақылауға алынады әрі қажет болған жағдайда мемлекеттің қолдау шараларына қол жеткізе алады.Жануарларды бірдейлендіру – олардың әрқайсысына арнайы нөмір беру арқылы республикалық ақпараттық жүйеге тіркеу. Бұл жүйе:Ауру таралған жағдайда жануар қозғалысын жедел анықтауғаЖеке малдың ветеринарлық тарихын бақылауғаСауда-саттық кезінде заңдылықты қамтамасыз етугеМемлекеттік бағдарламаларға қатысуға мүмкіндік бередіҚазіргі уақытта бұл жұмыс та жоспарға сай атқарылып жатыр.Қаратау ауданының жергілікті атқарушы органдары аталған шаралардың сапалы әрі толық орындалуын жіті бақылауда ұстап отыр. Ветеринар мамандарға қажетті құрал-жабдық, вакцина және көлікпен қамтамасыз ету бойынша қолдау көрсетілуде.Аудандағы әрбір елді мекен бойынша жауапты топтар құрылып, мал иелерімен байланыс орнату жолға қойылған. Бұл бар ақпараттың шынайылығын қамтамасыз етеді және жұмыстың тиімділігін арттырады.Нәтиже күтілетіні:Жұқпалы аурулардың толықтай алдын алуЭкономикалық шығындардың төмендеуіМал өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігінің артуыҚоғам денсаулығының қорғалуыАуыл шаруашылығы өндірушілерінің табысының артуыМал шаруашылығы – ауылдық өңірлердің негізгі табыс көзі екенін ескерсек, бұл жұмыстардың маңызы ерекше.Тассай елді мекені мен жалпы Қаратау ауданында жүргізіліп жатқан профилактикалық-диагностикалық іс-шаралар өңірдің эпизоотиялық тұрақтылығын сақтауға бағытталған маңызды қадам. Жануарлардың денсаулығын қорғау – халықтың жайлы тұрмысы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі бөлігінің бірі.Ветеринарлар мен жергілікті биліктің үйлесімді әрекетінің арқасында ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру сапалы түрде жалғасады. Ал тұрғындар тарапынан белсенділік пен жауапкершілік танытылған жағдайда бұл шаралар жоғары нәтижесін береді.Мал мен адамның денсаулығы – ортақ байлық. Сондықтан әрбір мал иесі профилактикалық жұмыстарға түсіністікпен қарап, уақытылы қатысуы қажет.

Күз келді. Ағаштардың түсі бірте-бірте өзгеріп, алтын және қызыл жапырақтар көшелерді басып жатыр, ал қытырлақ, салқын ауа бізге қыстың жақындағанын еске салады. Дегенмен, Тұранның коммуналдық қызметтері үшін күз тек жылдың әдемі мезгілі емес; бұл да жұмыстың қарбалас уақыты. Дәл қазір тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы саласының қызметкерлері ауданымыздың аулалары мен көшелерінде тұрғындарға жайлылық, тазалық, жайлы жағдай жасау үшін бар күш-жігерін салуда. Кейде құбылмалы ауа райына, жаңбыр мен қатты желге қарамастан, коммуналдық қызметкерлер күнделікті жұмысқа шығады. Олардың басты мақсаты – қоғамдық орындарда тәртіпті сақтау және аулаларымызға эстетикалық тартымды әрі қауіпсіз орта жасау. Өйткені, тазалық тек сыртқы көріністе ғана емес; бұл ауданда тұратын әрбір адамға деген құрметтің белгісі. Күздің келуімен коммуналдық қызметтерге арналған тапсырмалар тізімі дәстүрлі түрде кеңейеді. Қазіргі уақытта Тұранда келесі іс-шаралар жүргізілуде: Көшелерді, тротуарлар мен аулаларды жапырақтардан тазарту Күз - сұлулықты ғана емес, сонымен қатар айтарлықтай стрессті әкелетін табиғи құбылыс. Ылғал жапырақтардың көп жиналуы тайғақ беттерді жасап, жаяу жүргіншілер жарақатын тудыруы мүмкін. Сондықтан жұмысшылар тұрғындардың қауіпсіз өтуін қамтамасыз ету үшін күн сайын жапырақ қалдықтарын тазалап, алып тастайды. Аймақтарды және қоғамдық орындарды санитарлық өңдеу Тазалықпен қатар, әсіресе балалар белсенді жүретін аумақтарды санитарлық тазалау жұмыстары жүргізіледі. Орындықтар, ойын алаңдары мен спорт алаңдары жүйелі түрде дезинфекцияланады. Қыс мезгіліне жасыл алаңдарды дайындау Коммуналдық қызметтер бұталарды кесу, ағаштарды қураған бұтақтардан тазарту және суық мезгілде қосымша қорғауды қажет ететін өсімдіктерді нығайту болып табылады. Жаңбыр суын бұру жүйесіне техникалық қызмет көрсету Күзде еріген және жаңбыр суларының еркін ағынын қамтамасыз ету өте маңызды. Жұмысшылар шалшықтар мен су тасқынының алдын алу үшін нөсер ағындарын тазартады. Ойын алаңдарын суық мезгілге дайындау Қыс мезгілінде алаңдардың қауіпсіз болуын қамтамасыз ету үшін бос құрылымдық элементтер күшейтіліп, зақымдалған бөлшектер ауыстырылады. Ауданның коммуналдық қызметтері тек механикалық тазалауға ғана емес, жайлы жағдай жасауға да ұмтылуда. Күз мезгілі табиғаттағы өзгерістерді ерекше сезінетін мезгіл болғандықтан, маңайдағылардың көз қуантып, көңіл-күйін көтеріп, үйлесімділік сезімін ұялатуының маңызы зор. Барлық іс-шаралар бағдарламасы барлық Тұран тұрғындарының өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталғанын атап өту маңызды. Өйткені, әрбір таза аула – балалар ойнайтын, отбасылар демалатын, тұрғындар өздерін үйіндегідей сезінетін кеңістік. Сонымен қатар, тазалықты сақтау ауданның абаттандырылған және заманауи, дамуға ашық және жайлы өмір сүру имиджін нығайтуға көмектеседі. Ауданның коммуналдық қызметі барлық тұрғындарға тәртіпті сақтап, қоршаған ортаға қамқорлық жасағаны үшін алғысын білдіреді. Әр адамның өз рөлін түсінуі өте маңызды. Әрбір шағын үлес – қоқыс жәшігіне қоқыс тастау, ағаштарды кеспеу және жұмысшылардың еңбегін құрметтеу – барлығына үлкен әсер етеді. Айналаңыздағы табиғи сұлулықты сақтауға көмектесетін бірнеше қарапайым ережелер бар: қоқысты тек арнайы бөлінген контейнерлерге тастаңыз коммуналдық қызметтерге проблемалық аймақтарды хабарлау ауланы тазалау күндеріне көмектесу жасыл алаңдар мен ойын алаңдарына қамқорлық жасаңыз Біз бірге ғана нақты нәтижелерге қол жеткізе аламыз – таза, әдемі және жайлы аймақ. Тұран әкімшілігі тұрғындардың ұсыныстары мен бастамаларына ашық. Аулаңызды қосымша тазалауды, сынған инфрақұрылым элементін немесе ағашты кесуді қажет ететінін байқасаңыз, әрқашан коммуналдық қызметтерге хабарласуға немесе ресми байланыс арналары арқылы хабарлама жіберуге болады. Тұрғындар тәртіпті сақтауға неғұрлым белсенді түрде атсалысса, біздің ортақ өмір сүру ортамыз соғұрлым жақсырақ болады. Күз - жаңарудың және қысқа дайындықтың тамаша уақыты. Ал коммуналдық қызметтердің жұмысы бір қарағанда көзге көрінбейтін болса да, олардың еңбегінің жемісі әрқайсымызды күн сайын қоршап тұрады: таза көшелер, күтімді ағаштар, ұқыпты ойын алаңдары. Біздің ортақ міндетіміз – Тұранды тазалықтың, тәртіп пен эстетиканың үлгісіне айналдыру. Таза аудан – әрбір тұрғынның мақтанышы! Тұран сұлулығын бірге сақтайық!

Күз – табиғаттың түрлі түске боялып, ерекше көрікке енетін маусымы. Жапырақтар сарғайып, ауа райы салқындай бастайды. Бұл кезең көпшілікке романтикалық көңіл-күй сыйлағанымен, коммуналдық қызметтер үшін ең жауапты жұмыстардың бірі басталатын уақыт болып саналады. Себебі күзгі мезгілде аула, көшелер мен қоғамдық кеңістіктердің тазалығын сақтау екі есе назарды талап етеді. Осы орайда Тұран ауданының коммуналдық қызметтері тиісті жұмыстарды жүйелі түрде атқарып, тұрғындар үшін қолайлы орта қалыптастыруда.Тұран ауданы аумағында күзгі абаттандыру-көріктендіру жұмыстары 2025 жылдың қыркүйек айынан бастап күшейтілген режимде жүргізіліп келеді. Қызметкерлер әр көшені, әр ауланы, әрбір қоғамдық нысан маңын мұқият тазалап, эстетикалық көріністі жақсартуға бар күшін салуда. Мақсат — қала тұрғындары үшін қауіпсіз, таза әрі әсем орта қалыптастыру, сондай-ақ табиғатты қорғау мәдениетін күшейту.Коммуналдық сала мамандары күнделікті бірнеше бағыт бойынша жұмыс жүргізеді:Аулалар мен көшелерді тазартуЖапырақтардың көп мөлшерде түсуі – күздің негізгі ерекшелігі. Олар уақытылы жиналмаса, ыдырап, топырақ пен тротуар бетінде сырғанақ қабат түзіп, тұрғындардың қауіпсіздігіне қауіп төндіреді. Осы мақсатта арнайы техника мен қызметкерлер қызу жұмысқа кірісіп, көшелерді, тротуарларды, саябақ аумақтарын үздіксіз тазалап келеді. Жиналған жапырақтар арнайы көлікпен шығарылып, экологиялық талаптарға сәйкес кәдеге жаратылады.Жасыл желектерді күтуАғаштарды санитарлық реттеу, қураған бұтақтарын кесу жұмыстары қолға алынуда. Бұл – өсімдіктердің келесі көктемге сау түрде жетуіне оң әсер етеді. Сонымен қатар, газон аумақтары қоқыстан тазартылып, қажет жерлерге қосымша тұқым себу жұмыстары да жүргізілуде.Қауіпсіздікке бағытталған шараларКүзгі уақытта жауын-шашын, жел, ауа температурасының ауытқуы жиі кездеседі. Сол себепті коммуналдық қызметтер ағаштардың құлау қаупі бар бұтақтарын уақытылы кесіп, су өткізгіш жүйелерді тазалап, аула тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ерекше көңіл бөледі.Жарықтандыруды тексеруКүн ерте бататын күз мезгілінде жарықтандыру жүйесінің дұрыс жұмыс істеуі өте маңызды. Аудан бойынша аула шамдары мен көше жарықтары тексеріліп, істен шыққандары дереу ауыстырылуда. Бұл тұрғындардың түнгі уақытта қауіпсіз жүріп-тұруын қамтамасыз етеді.Коммуналдық қызмет тек мамандардың күшімен емес, тұрғындардың қолдауымен де тиімді жүзеге асады. Сондықтан Тұран ауданы әкімі аппараты мен коммуналдық мекемелер халықпен бірге сенбіліктер ұйымдастыруды жалғастыруда. Сенбілік кезінде тұрғындар аулаларын, үй маңайларын тазартуға белсенді қатысады. Бұл тек тазалықты арттырып қана қоймай, көрші-қолаң арасындағы ынтымақтастық пен ауызбірлікті де нығайтады.Тұрғындарға арнайы ақпараттық жадынамалар таратылып, қоқыс тастау ережелері, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау мәдениеті түсіндірілуде. Әсіресе, рұқсат етілмеген жерлерге құрылыс қалдықтарын тастауға тыйым бар екені және оған қатысты әкімшілік жауапкершілік бары кеңінен ескертіледі.Коммуналдық сала еңбеккерлері таңмен таласа жұмысқа кірісіп, кеш қарая аяқтайды. Олардың еңбегінің арқасында аудан көшелері әрдайым таза, көркем және жайлы күйінде сақталуда. Әсіресе жаңбырлы, желді күндері жұмыс көлемі арта түседі. Бұл — шынайы ерлікке пара-пар еңбек.Сондықтан тұрғындар да олардың еңбегін құрметтеп, қоғамдық орындарда тазалық сақтауға атсалысуы тиіс. «Тазалық – тәртіптен» деген халық сөзі осыған дәл келіп тұр.Тұран ауданының басты міндеті — тұрғындарға жайлы өмір сүру ортасын ұсыну. Ол үшін әрбір азамат жауапкершілікті айқын сезінуі маңызды. Қоқысты арнайы контейнерлерге тастау, гүлзарларды таптамау, жас ағаштарға күтіммен қарау — үлкен мәдениеттің белгісі. Бәрі өзімізден басталады! Тазалық — ортақ тәртіп Тазалық — денсаулық кепілі Тазалық — мәдениетті қоғамның көрінісі Тазалық — біздің келешегіміз үшін маңызды құндылықҚорытындылай келе, күзгі күтім жұмыстары Тұран ауданында жоспарлы түрде жалғасуда. Бұл — тек маусымдық міндет емес, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға арналған жүйелі әрекет. Алдағы уақытта да абаттандыру шаралары күшейтіліп, аудан аумағын дамыту бағытында жаңа жобалар жүзеге аса береді.Тұран — біздің ортақ үйіміз. Оны көркейту — бәріміздің парызымыз!Бірге таза және әсем қаламызды қалыптастырайық! 

Шымкент қаласында ара шаруашылығы қарқынды дамып келеді. Бұрын негізінен ішкі нарық пен Ресей бағытындағы экспорт басым болса, бүгінде шымкенттік бал өнімдері Орталық Азия мен Азия аймағындағы жаңа нарықтарға жол тарта бастады. Соңғы жылдары жүргізілген зертханалық сараптамалар шымкенттік арашылар өндіретін балдың экологиялық жағынан таза әрі сапасы жоғары екенін дәлелдеп отыр. Бұл өз кезегінде отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттырып, халықаралық нарыққа шығуға мүмкіндік береді.Шымкент қаласының ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасының мәліметінше, қалада тіркелген омарта шаруашылықтарының саны айтарлықтай өскен. Егер 2020 жылы 8 мыңға жуық ара ұясы болса, қазіргі таңда олардың саны 18 мыңнан асып отыр. Бұл көрсеткіш небәрі бес жыл ішінде екі еседен көп өсім бар екенін көрсетеді. Мұндай жетістік ең алдымен мемлекеттің мақсатты қолдауы мен субсидиялау бағдарламаларының тиімділігінен туындап отыр.Қазақстанда ара шаруашылығында субсидия беру ережелері өзгертілді. Бұрын қаржылай қолдау көбіне селекциялық бағытқа берілсе, бүгінде мемлекет әрбір өндірілген килограмм өнім үшін тікелей субсидия бөлуде. Бұл тәсіл омарта иелерін нарық талаптарына бейімдеп, сапалы өнім өндіруге және оны табысты өткізуге ынталандырады.Сала мамандары айтқандай, бірнеше жыл бұрын ара өсірушілердің басты мақсаты — тек омартаны сақтап қалу, аралардың өмір сүруіне жағдай жасау болса, қазір оған қоса «өндірілген өнімді сатуға мүмкіндік табу» маңызды міндетке айналды. Яғни, қазақстандық омарташылардың кәсібі енді көлеңкелі нарыққа емес, ашық және заңды саудаға бағытталуда.Шымкент қаласының ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасы бөлім басшысы Сағдат Маханов осы өзгерістерді оң бағалайды:«2020 жылы тіркелген ара ұяларының саны шамамен 8 мың болса, бүгінде 18 мыңнан асты. Бұл — мемлекеттің тұрақты қолдауының нәтижесі. Пчеловодтар жыл сайын шаруашылықтарын кеңейтіп, өнім көлемін арттырып келеді».Бүгінде бұрыннан келе жатқан тәжірибелі шаруашылықтардың бірі — өткен ғасырда негізі қаланған отбасылық омарта. Бұл шаруашылықты қазір кәсіби ара өсірушілер — Демидовтар әулеті басқарады. Шаруашылық өкілі Ирина Демидованың айтуынша, субсидиялау тетігінің жаңаруы омарта бизнесін «жасырын кәсібтен» заңды әрі өркениетті салаға айналдыруға ықпал етеді:«Қазір көптеген омарташылар сауда желілерімен, супермаркеттермен ресми келісімшарт жасап, өнімді заңды түрде өткізуді жоспарлап жатыр. Бұл бәсекелестікті күшейтіп қана қоймай, тұтынушыларға да сапалы балды алуға мүмкіндік береді».Осылайша, шағын шаруашылықтар да өз өнімін нарыққа шығару үшін қосымша мүмкіндіктерге ие бола бастады.Шымкенттік ғалымдар жергілікті климаттық жағдайға қолайлы жаңа, өнімділігі жоғары әрі жайлы мінезді ара тұқымын дамытуда. Бұл бағыттағы жұмыстар тоқтаған жоқ.Ғалым-пчеловод Роза Шимелкованың айтуынша:«Селекциялық жұмыстың құндылығы ешқашан жойылмайды. Әрбір омарташыға жайлы мінезді, ауруға төзімді әрі балды мол беретін ара қажет. Біз сол бағытта жұмыс істеп келеміз».Бұл жетістіктер шымкенттік омарталардың ұзақ мерзімді тұрақтылығы мен өнім сапасының артуына ықпал етеді.Бүгінгі таңда шымкенттік бал Ресейге, Өзбекстанға және Қытайға экспортталып жатыр. Алдағы уақытта Иран, Катар және басқа да Таяу Шығыс елдерінің нарығына шығу жоспары бар. Қазақстанның табиғи жағдайлары экологиялық таза өнім өндіруге мүмкіндік береді, ал бұл — халықаралық сарапшылар мен тұтынушылар үшін басты сапа көрсеткіші.Еліміздің бал өнімі халықаралық көрмелер мен форумдарда оң бағаланып жүр. Әсіресе, жоңышқа, гүл және шөп балдары экспорттық сұранысқа ие.Мёд — әлеуметтік маңызы бар өнімдер қатарына кірмегендіктен, оған баға тұрақтандыру шаралары қолданылмайды. Сол себепті, өнімнің сатылуы көбіне өндірушінің маркетингтік мүмкіндігіне байланысты.Ірі омарталар сауда желілерімен жаппай серіктестік орнатуға қабілетті болса, шағын арашылар үшін мұндай мүмкіндік әрдайым бола бермейді. Осыған байланысты сала мамандары кооперация құрудың тиімділігін атап өтеді.Пчеловодтар күш біріктіру арқылы бірқатар мәселелерді шешуге болады деп санайды:Бірлескен сертификаттауБірыңғай бренд қалыптастыруЭкспорттық талаптарға бірге сәйкес келуСауда желілерімен келіссөз жүргізуді жеңілдетуБұл Қазақстан балын халықаралық деңгейде танымал брендке айналдыруға мүмкіндік береді.Шымкенттегі ара шаруашылығы — ауыл шаруашылығының болашағы зор бағыттарының бірі. Мемлекеттік қолдау, ғылыми жетістіктер және нарықтың кеңеюі салаға жаңа серпін берді. Бал экспортының қарқыны артып келеді, өнім сапасы жоғары, ал сұраныс жыл сайын өсуде.Алдағы мақсат — шымкенттік балды әлемдік нарықтың тұрақты брендке айналдыру, жаңа экспорттық бағыттарды игеру және отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін одан әрі арттыру.Табиғи, экологиялық таза шымкент балы — Қазақстанның мақтанышы. Сондықтан пчеловодтар бұл бағытта тоқтамай, жұмысын әрі қарай күшейтуге ниетті.

Шымкентте омарта шаруашылығы айтарлықтай қарқын алуда. Бірнеше жыл бұрын саланың негізгі бағыты асыл тұқымды мал өсіру мен ішкі нарық болса, бүгінде екпін айтарлықтай өзгерді. Қалада өндірілген бал Өзбекстан мен Қытайға экспортталады, ал Ресей бұрын дәстүрлі нарық болған. Зертханалық сынақтар өнімнің жоғары сапасы мен экологиялық тазалығын растап, жергілікті өндірушілер үшін жаңа мүмкіндіктер ашады және табиғи өнімді сенімді экспорттаушы ретінде аймақтың имиджін нығайтады. Ауыл шаруашылығы басқармасының мәліметі бойынша, Шымкентте тіркелген бал араларының саны 18 мыңнан асады, бұл бес жыл бұрынғыдан екі есе көп. Бұл өсім мемлекеттік қолдаудың арқасында мүмкін болды. Биыл саланың субсидиялау ережесі қайта қаралды: енді мемлекет тек бал өсірумен айналысатындарға ғана емес, сонымен қатар соңғы тұтынушыға бал жеткізетіндерге де қолдау көрсетуде. Өндірілген балдың әрбір келісі субсидияланады. Сарапшылардың пікірінше, бұл тәсіл көбірек, бірақ ең бастысы, сапалы өнім шығаруға дұрыс ынталандыру жасайды. Тілші Катерина Попкова былай түсіндіреді: Осыдан бірнеше жыл бұрын омарташылар «Ең бастысы, аралар өмір сүрсін » деп айтатын . Бүгін олар «Ал бал сатылады » деп қосты . Өнеркәсіпті қолдау саясатындағы өзгерістер әсіресе жергілікті омарталардың коммерциялық мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған. Шымкент қалалық ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасының басшысы Сағдат Маханов қолдаудың қашанда көрсетіліп келе жатқанын, бірақ қазіргі шаралар оның тиімділігін арттыратынын атап өтті. «2020 жылы 8 мыңға жуық бал арасы ресми түрде тіркелді. Қазір олардың саны 18 мыңнан асты — бұл, әрине, мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан көмектің нәтижесі. Біз омарташылардың жыл сайын өндірісін кеңейтіп жатқанын көріп отырмыз». Омартаның өсуі өндіріс көлемінің ұлғаюын ғана емес, сонымен қатар формальды экономикаға көбірек фермерлерді тартуды білдіреді. Бұл әсіресе экспорттық операциялар сапа стандарттары мен құжаттаманы қатаң сақтауды талап ететін жағдайда өте маңызды. Тарихы өткен ғасырдан бастау алатын Шымкенттегі байырғы омарта шаруашылығының бірін бүгінде тұқым қуалайтын омарташылар сәтті басқарып отыр. Оның өкілі Ирина Демидова жаңа ережелер саланы қолдап, көптеген омарталарды көлеңкеден шығаратынына сенімді: "Көптеген омарташылар ресми тарату арналарына - ірі желілер мен дүкендермен келісім-шарттарға көбірек сенім артады. Бұл тұтынушыларға бал қолжетімділігін жақсартады. Біз барған сайын көбірек өндірушілер ашық және заңды түрде жұмыс істей бастайды деп күтеміз". Шынында да, кейбір өндірушілер бұрын балды базарларда немесе көтерме саудада сатуды жөн көрген. Алайда, бұл формат олардың брендті дамыту, сыртқы нарыққа шығу және кірісті арттыру мүмкіндіктерін шектеді. Ресми тіркеу және сертификаттау өндірушілерге өз өнімдерін сатудан толық пайда алуға мүмкіндік береді. Бұл ретте асыл тұқымды мал шаруашылығы маңызды жұмыс саласы болып қала береді. Шымкенттік омарташылар жергілікті аралардың қасиеттерін жақсарту жұмыстарын жалғастыруда. Елеулі жетістік - мейірімді табиғат пен жоғары бал өндіруді біріктіретін кіші түрдің дамуы болды. Ара ғалымы Роза Шимелкова былай түсіндіреді: "Асыл тұқымды өсірумен айналысатын омарташылар бұрынғыдай жұмысын жалғастырды. Неге? Өйткені әрбір өндірушіге болжамды қасиеттері бар сабырлы, өнімді аралар қажет. Тек осындай колониялар ғана тұрақты өнім алуға қабілетті". Ғылыми қолдау аралардың ауруға және өзгермелі климаттық жағдайларға төзімділігін арттыруға көмектеседі, бұл әсіресе оңтүстік өңір үшін маңызды. Бүгінде шымкенттік балы тек Ресейге ғана емес, Өзбекстан мен Қытай нарығына да жеткізіледі. Иран, Катар және бірқатар шығыс елдерінің сауда серіктестері де қызығушылық танытуда. Шетелдік сатып алушылар өңірдің табиғи артықшылықтарын мойындап келеді — Оңтүстік Қазақстанның экологиясы таза, хош иісті және пайдалы бал өндіруге қолайлы. Дегенмен, сату көлемі әлі де өндірушілердің өздеріне байланысты. Бал әлеуметтік маңызы бар өнім қатарына кірмейді, яғни мемлекет бағаны реттей алмайды немесе ішкі сұранысқа кепілдік бере алмайды. Ірі фермалар қазірдің өзінде бөлшек сауда желілерімен сәтті серіктес болып келеді, бірақ бұл кішігірім өндірушілер үшін қиынырақ: сертификаттау, тұрақты жеткізілім көлемі және маркетингтік қолдау қажет. Көптеген омарташылар шешімді күш біріктіруден көреді. Кооперативтер құру олардың өнімін жоғары деңгейге көтеруге жасалған қадам болуы мүмкін. Бірлескен сертификаттау, бірлескен ілгерілету және қазақстандық балдың бірыңғай бренді тұтынушылардың сенімін арттырады және өндірушілерге тиімдірек сату шарттарын қамтамасыз етеді. Одан бөлек, ұжымдық жұмыс шағын шаруа қожалықтарына халықаралық көрмелерге қатысуға, көтерме сауда келісім-шарттарын жасасуға және инвестиция тартуға мүмкіндік береді. Шымкентте омарта шаруашылығын дамыту – мемлекет тарапынан дұрыс саясаттың, ғылымға қатты көңіл бөлудің, жергілікті шаруалардың бастамасы тұрақты экспорттық саланы құруға болатынының мысалы. Өндіріс көлемінің ұлғаюы, ресми сектордың өсуі, шетелдік сатып алушылардың қызығушылығының барлығы қазақстандық балдың әлемдік нарықтағы зор әлеуетін көрсетеді. Шымкенттік омарташылар табиғи, экологиялық таза өнімдерінің тек көрші елдерде ғана емес, шетелде де бағаланатынына сенімді. Бұл алда жаңа нарықтар, жаңа жетістіктер, саланың одан әрі дамуы деген сөз.

«АМАНАТ» партиясы тұрғындарды қоршаған ортаны ұқыпты ұстауға, қаланың тазалығын сақтауға және қоғамдық орындардың жағдайына жауапкершілікпен қарауға шақырады. Әрбір азаматтың белсене атсалысып, ортақ игілікке үлес қосуы – тазалық пен тәртіпті сақтаудың кепілі. Таза қала үкімет пен қоғамның бірлескен күш-жігерінің нәтижесі болып табылады, мұнда әрбір тұрғын экологиялық сананы сақтауда маңызды рөл атқарады. 2025 жылдың 23 қазанында Әл-Фараби ауданында «Таза бейсенбі» шарасы өтті. Бұл іс-шара тұрақты экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, тұрғындардың хабардарлығын арттыруға және қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне назар аударуға бағытталған. Шараға «АМАНАТ» партиясы қалалық филиалы атқарушы хатшысының орынбасары Ербол Байқонысов, партияның қалалық және аудандық филиалдарының қызметкерлері, «Жастар рухы» жастар қанатының белсенділері, коммуналдық қызмет өкілдері, қала тұрғындары қатысты. Шара барысында қатысушылар қоғамдық аумақтарды, көшелерді, саябақтарды, аулаларды тазартты. Жиналған қоқыс арнайы қаптарға мұқият салынып, коммуналдық көліктер арқылы шығарылды. Жасыл алқаптарды қорғауға ерекше назар аударылды: ағаштар мен бұталар зақымданбады, гүлзарлар мен көгалдарға нұқсан келтірілмеді. Шара тұрғындар мен биліктің бірлескен күшімен қаладағы тазалық пен тәртіпті тиімді сақтауға болатынын көрсетті. «Таза бейсенбі» акциясы бір реттік бастама емес; бұл экологиялық сананы қалыптастыруға бағытталған жүйелі әрекет. Бұл тұрғындардың қалаға қамқорлық жасау, оның тазалығы мен жасыл алаңдарды сақтау дағдысын қалыптастыруға көмектеседі. Тұрғындардың мұндай іс-шараларға қатысуы жауапкершілікті арттырады, қоғамдастық сезімін нығайтады, қаланы дамыту және қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне жұртшылықты тартады. Шарада жастарға ерекше көңіл бөлінді. Жастар қоқыс шығару, тазалау, абаттандыру жұмыстарына белсене қатысты. Олар үшін бұл практикалық тәжірибе ғана емес, сонымен қатар экологиялық жауапкершілік сезімін дамытуға және денсаулық пен өмір сапасы үшін таза қоршаған ортаның маңыздылығын түсінуге мүмкіндік берді. Балалар мен жасөспірімдер табиғатты құрметтеуге үйренді және қала өміріне қатысудың маңыздылығын түсінді. «АМАНАТ» партиясы қалада тазалық, көгалдандыру және абаттандыру жұмыстарын жүйелі түрде жалғастыруды жоспарлап отыр. Партия жайлы, жасыл және таза қалалық ортаны құруға бағытталған жобаларды қолдайды және тұрғындарды осындай бастамаларға белсенді қатысуға тартуға тырысады. Партияның мақсаты – қала тұрғындарының экологиялық санасын арттыру, қоршаған ортаға жауапкершілікті дамыту, жайлы өмір сүруге жағдай жасау. Шарада Ербол Байқонысов қала тазалығын сақтауға әрбір тұрғын өз үлесін қоса алатынын баса айтты. Ол жастарға да, ересектерге де: мұндай іс-шараларға белсенді қатысу қалалық ортаны жақсартады, қоғамдастықтың ынтымақтастығын арттырады және қоршаған ортаны қорғауға ықпал етеді. Ол мұндай іс-шараларды жүйелі түрде өткізу экологиялық сауаттылықты арттырып, тұрғындарды қаланы көркейту бойынша тұрақты жұмыстарға жұмылдыратынын атап өтті. Іс-шара барысында қатысушыларға қалдықтарды дұрыс басқару тәжірибесі үйретілді: қалдықтарды сұрыптау, аумақтарды қауіпсіз тазалау, ағаштар мен көгалдарға зақым келтірмеу, су айдындары мен қоғамдық орындарды қалай таза ұстау керек. Бұл іс-шаралар кезінде ғана емес, күнделікті өмірде де сақталатын экологиялық саналы мінез-құлықты қалыптастыруға көмектеседі. Акция сонымен қатар жастарға қоршаған ортаны қорғау бойынша практикалық тәжірибе берді. Олар тазалық, көгалдандыру, көгалдандыру, жасыл желектерді күтіп-баптау жұмыстарына қатысты. Бұл тәжірибе олардың маңайына деген жауапкершілік сезімін оятып, болашақта қалаға қамқорлық жасауды әдетке айналдырады. Жастардың белсенді қатысуы экологиялық бастамалардың тұрақтылығын қамтамасыз етеді және өскелең ұрпаққа тазалық пен салауаттылықтың маңыздылығын түсінуге ықпал етеді. «АМАНАТ» партиясы қаланы көгалдандыру және тазалау жұмыстарын жалғастырып, жасыл желектерді құру, саябақтар мен аллеяларды абаттандыру, тұрғындарды белсенді тазалық шараларына тартуға бағытталған жобаларды жүзеге асырмақ. Мұндай іс-шараларды жүйелі түрде өткізу тұрғындарды айналасына қамқорлық жасауға шақырады және олардың әлеуметтік жауапкершілік сезімін нығайтады. Мұндай бастамалар қоғамның экологиялық хабардар болуына оң әсерін тигізеді, қоғамдастықтың белсенділігін арттырады және жайлы қалалық ортаны құруға ықпал етеді. Қатысушылар өз күш-жігерінің нәтижесін іс-әрекетте көреді: таза көшелер, абаттандырылған саябақтар мен жасыл алаңдар бірлескен күш-жігердің нақты нәтиже беретінінің айқын мысалы болып табылады. Таза қала – әрбір тұрғынның міндеті. Аулаларды, көшелерді, қоғамдық орындарды таза ұстау – әр адамның қаланың дамуына қосқан үлесі. «АМАНАТ» партиясы осындай іс-шараларды ұйымдастырып қана қоймай, тұрғындарды тазалықтың маңыздылығын мойындап, осы үдерістерге белсенді қатысуға шақырады. 2025 жылдың 23 қазанында Әл-Фараби ауданында өткен «Таза бейсенбі» үкімет пен қоғамның бірлескен күш-жігері қаланың экологиялық денсаулығына қалай оң әсер ететіндігінің жарқын мысалы болды. Шара тұрғындардың жауапкершілік сезімін нығайтып, экологиялық сауаттылығын арттырып, қаланы көркейтуде қоғам бірлігінің маңыздылығын көрсетті. Мұндай бастамаларға қатысатын әрбір тұрғын жайлы, қауіпсіз және жасыл ортаны құруға өз үлесін қосады. «АМАНАТ» партиясы қаланың үздіксіз дамуын қамтамасыз ету, жасыл желектер санын көбейту, барлық тұрғындар үшін жайлы, таза және әдемі қала ортасын құру үшін осындай жобаларды жүзеге асыруды жалғастырады. Тазалық пен қоршаған ортаны білу – дамыған қоғамның белгісі. Тұрғындардың қаланың айналасын тазалауға, абаттандыруға және абаттандыруға белсенді қатысуы жайлы, қауіпсіз және эстетикалық жағымды ортаның кепілі болып табылады. «АМАНАТ» партиясы барша тұрғындарды осы бастамаларға қосылып, Шымкенттің тазалығы мен сұлулығын сақтауға үлес қосуға және осы дәстүрді ұрпаққа жеткізуге шақырады. Осылайша, 2025 жылдың 23 қазанында өткен «Таза бейсенбі» акциясы аудан тұрғындарының экологиялық санасын оятуға, аумақты абаттандыруға, аудан тұрғындарын біріктіруге бағытталған маңызды шараға айналды. «АМАНАТ» партиясы тазалықты, жасыл желектерді сақтау, қала экологиясын жақсарту, қазіргі және болашақ ұрпақ үшін жасыл және жайлы Шымкентке жағдай жасау бойынша жүйелі жұмысын жалғастырады.

«AMANAT» партиясы тұрғындарды қоршаған ортаға ұқыпты қарауға, туған қаласының тазалығына жауапкершілікпен қарауға үндейді. Әрбір азаматтың белсенділігі мен үлесі – ортақ игіліктің кепілі. Қала тазалығын сақтау тек билік органдарының ғана емес, әрбір тұрғынның өз міндеті болып табылады. Тұрғындар экологиялық мәдениетті қалыптастыруда белсенділік танытса, қала таза, көркем және жайлы болады.2025 жылғы 23 қазан күні Әл-Фараби ауданында «Таза бейсенбі» атты тазалық акциясы ұйымдастырылды. Бұл іс-шара қаладағы экологиялық мәдениетті нығайтуға, тұрғындар арасында қоршаған ортаны қорғау санасын арттыруға бағытталған маңызды бастама болды. Акцияға «AMANAT» партиясы Шымкент қалалық филиалы Атқарушы хатшысының орынбасары Ербол Байқонысов, қалалық және аудандық филиал қызметкерлері, «Жастар рухы» жастар қанатының белсенділері, коммуналдық мекеме өкілдері және қала тұрғындары белсенді түрде қатысты.Акция барысында қатысушылар аудан аумағындағы қоғамдық орындарды, көшелерді, саябақтар мен алаңдарды тазалады. Қоқыс жинау жұмыстары ұйымдастырылып, тұрғындар топыраққа, ағаштарға және жасыл желектерге зиян келтірмеуге ерекше назар аударды. Мұндай іс-шаралар тұрғындарға қоршаған ортаны қорғаудың маңыздылығын көрсетуге, азаматтық жауапкершілікті арттыруға бағытталған.«Таза бейсенбі» акциясы тек бір реттік шара емес, тұрақты экологиялық мәдениетті қалыптастырудың нақты үлгісі болып табылады. Осылайша, акция тұрғындардың сана-сезімін оятып, олардың табиғатты қорғау ісіне белсенді араласуына жол ашады. Тұрғындар өз ауласын, көшесін және ауданын таза ұстауға атсалысқанда, қоғамда өзара ынтымақтастық пен жауапкершілік сезімі қалыптасады.Акция барысында жастар белсенділік танытып, әр түрлі жұмыстарға атсалысты. Олар қоқыстарды жинап, арнайы қаптарға салып, кейін коммуналдық мекемелердің көмегімен шығарды. Сондай-ақ балалар мен жасөспірімдерге табиғатты қорғаудың маңызы түсіндірілді. Бұл шаралар экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, жас ұрпаққа табиғатты құрметтеуді үйретуге бағытталған.«AMANAT» партиясы осындай бастамаларды тұрақты түрде ұйымдастыру арқылы қаламыздағы экологиялық ахуалды жақсартуға, жасыл кеңістіктерді көбейтуге және тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға үлес қосып келеді. Партияның мақсаттарының бірі – қала тұрғындарын экологиялық мәдениетке тәрбиелеу, олардың қоршаған ортаны таза ұстауға жауапкершілікпен қарауын қалыптастыру.Жиында Ербол Байқонысов партияның қалалық филиалы атынан қала тұрғындарын, әсіресе жастарды, өз ауласын, көшесін және жалпы қаланы таза ұстауға шақырды. Ол әрбір адамның белсенділігі мен үлесінің қала экологиясына елеулі әсер ететінін атап өтті. Сонымен қатар, акцияның нәтижесінде экологиялық мәдениет деңгейінің артатынын және тұрғындардың бірлігін нығайтуға септігін тигізетінін айтты.Акция барысында тұрғындарға қоршаған ортаны қорғаудың негізгі ережелері түсіндірілді. Олар қоқысты дұрыс шығару, қалдықтарды сұрыптау, ағаштарға және жасыл желектерге зиян келтірмеу, су көздерін таза ұстау сияқты шараларды орындау қажеттілігін білді. Бұл әрекеттер тек қала тазалығын сақтау үшін ғана емес, сонымен қатар тұрғындардың денсаулығын қорғауға және табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға бағытталған.Сонымен қатар, «Таза бейсенбі» акциясы жастарға практикалық тәжірибе беріп, оларды экологиялық жауапкершілікке үйрететін іс-шара болды. Жастар белсенді түрде қоқыс жинауға, аумақты абаттандыруға, ағаш отырғызуға және көгалдандыруға қатысты. Бұл тәжірибе олардың болашақта өз ауданын қорғауға, экологиялық мәдениетті сақтауға дайын болуына септігін тигізеді.«AMANAT» партиясы алдағы уақытта да қала аумағында тазалық пен көгалдандыру жұмыстарын жүйелі түрде жалғастыруды жоспарлап отыр. Партия жасыл әрі жайлы қала қалыптастыруға бағытталған жобаларды жүзеге асыру арқылы тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға, қоғамдық орындарды абаттандыруға және экологиялық мәдениетті нығайтуға үлес қосады.Қалада өткізілетін осындай акциялар қоғамның экологиялық санасын арттыруға және тұрғындардың бірлігін нығайтуға үлкен үлес қосады. Қатысушылардың белсенділігі мен ынтымақтастығы қала аумағын таза ұстау, жасыл желектерді көбейту және тұрғындар үшін жайлы орта қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.Таза қала – әр тұрғынның ортақ жауапкершілігі. Қала тұрғындары өз үйлерінің, ауласының, көшелерінің және қоғамдық орындарының тазалығына жауапкершілікпен қараса, қала көркем әрі жайлы болады. «AMANAT» партиясы осы бастамаларды тұрақты түрде қолдап, тұрғындарды осындай маңызды шараларға тарту арқылы қаламыздың экологиялық ахуалын жақсартуды жалғастырады.Келешек ұрпаққа таза және көрікті қала қалдыру — әрбір азаматтың борышы. Сондықтан әр тұрғын өз үлесін қосып, қала тазалығын сақтау ісіне ат салысуға шақырылады. Таза қала, гүлденген көшелер мен саябақтар – әрбір азаматтың белсенділігі мен жауапкершілігінің нәтижесі.Осылайша, 23 қазан 2025 жылғы «Таза бейсенбі» акциясы Әл-Фараби ауданында экологиялық мәдениетті нығайтуға, қала тазалығын қамтамасыз етуге және тұрғындардың бірлігін арттыруға бағытталған маңызды іс-шара ретінде есте қалды. «AMANAT» партиясы алдағы уақытта да осындай жобаларды жүзеге асыра отырып, жасыл және жайлы Шымкент қаласын қалыптастыруға өз үлесін қосатын болады.Тазалық пен экологиялық мәдениет – қоғамның дамуының көрсеткіші. Әрбір азаматтың белсенділігі мен жауапкершілігі қала үшін маңызды. Барша тұрғындарды таза, көрікті және гүлденген қаламызды сақтау үшін бірігіп әрекет етуге шақырамыз.

2025 жылғы 20 қарашада Қазақстанның Бендер Аббастағы (Иран) консулдығының басшысы Д.Дүйсебайдың Үндістанның осы қаладағы консулдығының басшысы К.Сенгуптамен ізеттілік жүздесуі өтті.Кездесу барысында Тараптар консулдық, өңіраралық сауда мәселелерін талқылай келе, қос консулдық арасында өзара тұрақты жұмыс байланыстарын орнатып, екіжақты диалог пен практикалық үйлестіруді нығайтуға уағдаласты.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-bandarabbas/press/news/details/1109419?lang=kk