Қазақстанның оңтүстік өңірінің ірі медициналық орталығы болып табылатын Шымкент қаласының №1 қалалық клиникалық ауруханасында долихосигма диагнозы қойылған науқасқа күрделі жоғары технологиялық операция сәтті жүргізілді. 2026 жылдың 15 тамызында жарияланған бұл жаңалық Оңтүстік Қазақстандағы хирургиялық медицинаның дамуы жолындағы маңызды қадам ретінде бағаланып отыр. Операция жоспарлы түрде госпитальданған науқасқа жүргізіліп, ем-шараның барлық кезеңдері сәтті аяқталды.Долихосигма — сигма тәрізді ішектің қалыптан тыс ұзаруымен сипатталатын патология. Бұл ауру науқастарда созылмалы іш қату, ішектің бітелуі, карын аймағындағы ауырсыну сезімі сияқты белгілермен көрінеді. Медициналық статистика бойынша, долихосигма ішек ауруларының арасында жеткілікті кең таралған: халықтың шамамен 25 пайызында сигма тәрізді ішектің анатомиялық ерекшеліктері байқалады, алайда олардың бір бөлігінде ғана клиникалық белгілер пайда болады. Ауыр жағдайларда консервативтік емдеу нәтиже бермейді және хирургиялық араласу қажет болады. Дәл осындай жағдайда Шымкенттегі дәрігерлер науқасты операциялық жолмен емдеу туралы шешім қабылдады.Тексеру нәтижелері бойынша мамандар заманауи минималды инвазивті — яғни хирургиялық жарақаттауды барынша азайтатын — операция жүргізу тәсілін таңдады. №1 қалалық клиникалық ауруханасының хирургы Даурен Қабыловтың басшылығымен мамандар эндовидеолапароскопиялық холецистэктомия, яғни өт қабын кіші тесіктер арқылы алып тастауды жүзеге асырды. Сонымен бірге сигма тәрізді ішектің бір бөлігін резекциялап, «бүйірден бүйірге» типі бойынша коло-колоанастомоз — тоқ ішектің екі учаскесін бүйір қабырғалары арқылы жалғастыруды — қалыптастырды. Операцияның соңында iш қуысына дренаж орнатылды. «Бұл операция біздің команда үшін де, ауруханамыз үшін де үлкен жетістік. Лапароскопиялық технологияны қолдана отырып, науқасқа минималды зиян келтіре отырып максималды нәтижеге қол жеткіздік», — деді хирург Даурен Қабылов.Лапароскопиялық хирургия — заманауи медицинадағы ең озық бағыттардың бірі. Бұл тәсіл кіші тесіктер арқылы камера мен арнайы аспаптарды пайдаланып жүргізіледі, сол себепті дәстүрлі ашық хирургиямен салыстырғанда операциялық жарақат пен қан жоғалту айтарлықтай азаяды. Науқас операциядан кейінгі ауырсынуды аз сезінеді, ауруханада аз жатады және тезірек күнделікті өміріне оралады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, лапароскопиялық операциядан кейін жазылу мерзімі ашық хирургиямен салыстырғанда екі-үш есеге дейін қысқаруы мүмкін. Қазіргі уақытта науқастың жағдайы қанағаттанарлық деңгейде бағаланып, ол дәрігерлердің үздіксіз бақылауында қажетті ем алуда.Шымкент — еліміздің оңтүстігіндегі халқы үш миллионнан асатын ірі қала және маңызды медициналық орталық. Соңғы жылдары қалада денсаулық сақтау саласына салынған инвестициялар айтарлықтай өсті. №1 қалалық клиникалық аурухана ондаған жылдар бойы өңірдің жетекші хирургиялық орталығы ретінде танылып келеді. Аурухананың бас дәрігері Самат Жақсыбеков бұл жетістікті ұжымның кәсіби деңгейінің жоғарылығының айғағы деп бағалады: «Біздің мамандарымыз ең күрделі операцияларды жоғары сапалы жүргізуге қабілетті. Бұл — еліміздің өңірлік медицинасының дамып келе жатқандығының тағы бір дәлелі».Қазақстан денсаулық сақтауды дамытудың 2025–2029 жылдарға арналған бағдарламасы шеңберінде өңірлік ауруханаларды заманауи жабдықтармен қамтамасыз ету және жоғары технологиялық медициналық қызметтерді аймақтарға кеңінен тарату мақсатын алға қойған. Статистика бойынша, соңғы бес жылда республикада жүргізілген лапароскопиялық операциялардың саны екі еседен астамға өсті. Мамандар бұл тенденцияның пациенттердің өміршеңдігін арттырып, емхана шығындарын азайтуға тікелей үлес қосып жатқанын атап өтеді. Шымкент ауруханасындағы бұл операция осы жалпыұлттық үрдістің оңтүстік өңірдегі жарқын бейнесі болып табылады.Медициналық қоғамдастықтың өкілдері де бұл жетістікті жоғары бағалады. Қазақстан хирургтар қауымдастығының мүшесі, профессор Асқар Нұрланов осы операцияның маңыздылығына назар аударды: «Коло-колоанастомоздың «бүйірден бүйірге» тәсілімен қалыптастырылуы — техникалық тұрғыдан күрделі процедура. Бұл операцияны сәтті жүргізу үшін жоғары мамандандырылған білік пен тәжірибе қажет. Шымкент хирургтарының бұл жетістігі Қазақстандағы өңірлік хирургия деңгейінің халықаралық стандарттарға сәйкес келе бастағанын көрсетеді». Сарапшылар бұл жетістіктің болашақта өңірдегі ұқсас операциялардың санын арттыруға жол ашатынына сенімді.Жалпы, Шымкентте жүргізілген бұл жоғары технологиялық операция — Қазақстан медицинасының алдыңғы қатарлы елдер деңгейіне ұмтылуының дәлелі. Өңірлік ауруханалардың озық хирургиялық тәсілдерге қол жеткізуі пациенттер үшін де, жалпы денсаулық сақтау жүйесі үшін де зор пайда әкеледі. Бұл операцияның сәтті аяқталуы дәрігерлер ұжымының тынымсыз еңбегінің, ауруханаға жасалған инвестициялардың және заманауи медициналық технологияларды меңгерудегі қазақстандық мамандардың жоғары кәсіби деңгейінің жемісі болып табылады. Болашақта мұндай операциялардың жиілеп, Қазақстанның барлық өңірлерінде қолжетімді болуы — ел медицинасының алдында тұрған басым мақсаттардың бірі екені анық.

Қазақстанда оқу мәдениетін дамыту, кітапхана жүйесін жаңғырту және отандық кітап баспасын қолдау мәселелері соңғы жылдары мемлекеттік саясаттың өзекті бағыттарының бірі болып отыр. Осы ауқымды мәселенің аясында 2026 жылдың 16 тамызында Шымкент қаласында «Әділет» партиясының өкілдері мәдениет қайраткерлері және кітапханашылар қауымдастығымен кездесу өткізді. Кездесудің өзегінде «Әділетті болашақ үшін» атты сайлауалды бағдарламасының мәдени блогы, атап айтқанда, «Оқырман ұлт» жалпыұлттық жобасы тұрды.Республикалық сайлауалды штаб аймақтармен диалогын жалғастыруда. Шымкент — осы турдың маңызды тоқтау нүктесі болды, өйткені оңтүстік өңір Қазақстанның ең тығыз қоныстанған аймақтарының бірі болып саналады: халық саны 1,2 миллионнан асқан бұл қалада жастардың үлес салмағы елдің орташа деңгейінен айтарлықтай жоғары. Дәл осы демографиялық ерекшелік оқу мәдениетін насихаттаудың стратегиялық маңыздылығын арттырады. Бүгінгі күні Қазақстанда 9 мыңнан астам кітапхана жұмыс істейді, алайда сарапшылардың бағалауы бойынша олардың жартысынан көбінің қоры соңғы он жыл ішінде жаңартылмаған. Бұл — шешуді талап ететін жүйелік мәселе.«Әділет» партиясының ұсыныстарының ішіндегі ең іргелісі — Кітапхана ісі мен кітап басып шығару туралы Заңды қабылдауды бастамашылау. Кандидат Жанарбек Әшімжановтың айтуынша, осынау заң кітапхана жүйесін мемлекеттік деңгейде реттейтін негізгі құжатқа айналуы тиіс. «Сайлауалды бағдарлама «Оқырман ұлт» жалпыұлттық бағдарламасын іске асыруды қарастырады. Біз Кітапхана ісі мен кітап басып шығару туралы Заңды бастамашылауды, Ұлттық цифрлық кітапхана платформасын құруды, кітапхана қорларын жыл сайын жаңартуды және балалар, жасөспірімдер мен ғылыми-көпшілік әдебиетке қолдауды кеңейтуді ұсынамыз», — деді ол. Бұл ұсыныстардың кешенді сипаты мамандар арасында жағымды бағасын тапты, себебі ол тек насихат шараларымен шектелмей, нақты заңнамалық тетіктерді де қамтиды.Аль-Фараби атындағы қалалық ғылыми-әмбебап кітапхананың оқырмандарға қызмет көрсету бөлімінің меңгерушісі Ақбопе Байділдаева ұсынылған бастамаларды жылы қарсы алды. «Бүгін жастарды кітапқа тарту — ең өткір мәселе. Біздің кітапхана қорымыздың 40 пайызы 2010 жылға дейінгі басылымдардан тұрады. Жыл сайынғы жаңарту механизмі заңдастырылса, бұл кітапханашылар үшін де, оқырмандар үшін де нақты нәтиже береді», — деп атап өтті ол. Оның сөзіне қарағанда, Мемлекет басшысының кітапқа деген жеке қызығушылығы оқу мәдениетін қалыптастыруда маңызды үлгі рөлін атқарады. Шынында да, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылдың 16 мамырында «Оқу мәдениетін дамыту және оқырман ұлтты қалыптастыру шаралары туралы» Жарлыққа қол қойды. «Әділет» партиясының ұсыныстары осы мемлекеттік бастамамен тікелей үндеседі.Ұлттық цифрлық кітапхана платформасын құру идеясы да кездесу барысында ерекше назар аударды. Мамандардың пікірінше, қазіргі таңда Қазақстанда тұрғылықты жері ауылдық жерде орналасқан оқырмандардың сапалы кітапқа қол жеткізу мүмкіндігі айтарлықтай шектеулі. Облыс орталықтарынан алыс ауылдарда кейде жалғыз кітапхана да жоқ. Цифрлық платформа осы географиялық теңсіздіктің алдын алатын тиімді шешім бола алады. Әлемдік тәжірибе де бұны растайды: Эстония, Финляндия сияқты елдер цифрлық кітапхана жүйелерін енгізу арқылы оқу белсенділігін 30–40 пайызға арттырғанын статистика көрсетіп отыр.Кездесуде кітапхана саласымен қатар театрлар мен мәдени мұраны сақтау, драматургия мен креативті индустрияларды қолдау мәселелері де қозғалды. Курылтай депутаттығына кандидат Дихан Қамзабекұлы жас таланттарға жағдай жасаудың, отандық драматургияны дамытудың және қазақстандық шығармашылық өнімді ілгерілетудің маңыздылығын атап өтті. «Бағдарлама кино, музыка, анимация, халық кәсіпшілігі мен креативті экономиканы дамытуды қолдау шараларын да қарастырады. Мәдениет — ол тек өнер емес, ол экономиканың да қозғаушы күші», — деді ол. Сарапшылар бұл байланыстырушы тәсілді дұрыс бағалады: шын мәнінде, ЮНЕСКО деректері бойынша, дамыған елдерде креативті индустриялар ЖІӨ-нің 3–5 пайызын құрайды.«Әділет» партиясының төрағасы Айбек Дадебай кездесуді қорытындылай келе, мәдениетті қолдаудың партия бағдарламасының стратегиялық басымдықтарының бірі екенін тағы да айрықша атап өтті. Оның сөзі бойынша, кітаппен дос ұлт — ойлайтын, даму жолын таңдайтын ұлт. Бұл философия тек партиялық ұранда емес, нақты заңнамалық ұсыныстарда да өз көрінісін тауып отыр. Жалпы алғанда, «Оқырман ұлт» бастамасы Қазақстан үшін тек мәдени, бірақ сонымен бірге ұзақ мерзімді стратегиялық маңызы бар жоба. Оқу мәдениеті — білімге, инновацияға және бәсекеге қабілетті адами капиталды қалыптастыруға апарар кең жол. Шымкенттегі кездесу осы маңызды диалогтың бір буыны ғана, алайда ондағы айтылған ойлар мен ұсыныстар мемлекеттік саясатқа айналған жағдайда нәтижесі бүкіл қоғамға сезілетін терең өзгерістерге жол ашар еді. 

15 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласы бүгінде зейнеткерлерге арналған санаторийлік-курорттық сауықтыру бағдарламасын толығымен электрондық форматқа ауыстырды. Бұл шешім 104 мың зейнеткері бар қалада кезекте тұрған 32 мың адамның уақытын үнемдеп, мемлекеттік қызметке қолжетімділікті едәуір арттырды. Бағдарлама «Ізетті зейнеткер» жобасының аясында жүзеге асырылып, жыл сайын 7 мыңнан астам қарт азамат мемлекет есебінен сауықтыруға жіберіледі.Бастаманың тарихына үңілсек, Шымкент қаласындағы зейнеткерлерді санаторийлермен қамтамасыз ету мәселесі бірнеше жыл бойы өткір тұрды. Бұған дейін жолдама алу үшін қариялар бірнеше мекемеге барып, қағаз құжаттар жинап, ұзақ кезекте тұруға мәжбүр болды. Қалалық жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының мәліметінше, бұрынғы жүйе жағдайында орташа өңдеу мерзімі бірнеше аптаға созылып, азаматтарда наразылық туғызатын. Бүгін жағдай түбегейлі өзгерді: Geo Shymkent порталы арқылы электрондық цифрлық қолтаңба пайдаланып өтінім беру мүмкіндігі пайда болды. Осылайша, дәрігердің жолдамасы мен жеке куәлікті тіркеген азамат үйінен шықпай-ақ кезекке тұра алады.Бағдарламаның бенефициарлары арасында 66 жастағы Шымкент тұрғыны Гүлжахан Қалиева бар. Ол биылғы жылы «Ізетті зейнеткер» жобасы бойынша алғаш рет демалысқа барды. Санаторийде ол тұз үңгірлеріне баруды, дәрілік шөп шайларын ішуді және сауықтыру рәсімдерін өткізуді мойнына алды. «Мен бұрын мұндай мүмкіндіктің бар екенін де білмедім. Порталға кіріп, өтінімді беріп, кезегімді күттім — бәрі соншалықты қарапайым болды. Ал санаторийде өткізген уақытым — жан-жақты сауығудың нағыз мектебі. Буын ауруларым азайды, ұйқым жақсарды, ең бастысы — жаңа достар таптым», — деді Гүлжахан апай. Оның айтуынша, осындай демалыстың тағы бір маңызды жағы — жасты-кәрілі достарымен пікір алмасып, жалғыздықты сезінбеу мүмкіндігі.Шымкент қаласы бүгінде алты санаторийге бағыт ұстанады: «Ақсу демі», «Күлпаршын», Zari, «Түлкібас саясы», «Айша бибі» және тағы бір сауықтыру мекемесі. Қалалық жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының бастығы Ерлан Сейітовтің сөзінше, санаторийлер желісін кеңейту жұмысы жалғасуда. «Біз серіктес санаторийлерді іріктеу барысында олардың материалдық-техникалық базасына, медициналық мамандардың біліктілігіне және ұсынылатын рәсімдер сапасына ерекше мән береміз. Зейнеткерлеріміз тек демалып қана қоймай, нақты медициналық нәтиже алуы тиіс», — деп атап өтті ол. Электрондық кезек жүйесі жолдамаларды бөлудегі адами фактордың ықпалын барынша азайтып, ашықтықты арттыруға мүмкіндік берді.Осындай бағдарламалардың маңыздылығын дәлелдейтін статистикалық деректер де жетерлік. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, жүйелі санаторийлік сауықтыру егде жастағы адамдарда созылмалы аурулардың асқынуын 20–30 пайызға азайтады, ал жедел жәрдем шақыру жиілігі де анағұрлым төмендейді. Қазақстанда 60 жастан асқан халықтың үлесі 2026 жылға қарай 13 пайыздан асқан болатын, бұл ел үкіметін қарт азаматтарды қорғауға бағытталған бағдарламаларды кеңейтуге мәжбүрлейді. Шымкент тәжірибесі осы тұрғыдан алғанда аймақтық үлгі ретінде бағаланып, басқа қалалардың да назарын аудартуда.Астана мен Алматыда ұқсас жүйелер бірнеше жыл бұрын іске қосылған болатын, алайда Шымкенттің ерекшелігі — порталдың пайдаланушыға ыңғайлылығы мен кезек бөлудің мүлде автоматтандырылуында. Астаналық зейнеткерлерге арналған сауықтыру бағдарламасы туралы жазған журналист Айнұр Бекова Шымкент тәжірибесін саралай келе, «бұл — цифрлы мемлекеттік қызмет пен әлеуметтік саясаттың өзара үйлесімінің нақты үлгісі» деп бағалады. Оның пікірінше, осы модельді барлық облыстық орталыққа кезең-кезеңмен енгізу Қазақстандағы зейнеткерлерге мемлекеттік қолдаудың тиімділігін екі есеге дейін арттыра алады.Бағдарламаның болашағы да үміт артарлық. Қалалық әкімдіктің жоспарына сәйкес, 2027 жылдың аяғына дейін серіктес санаторийлер санын тоғызға жеткізу және жыл сайын сауықтырылатын зейнеткерлер санын 10 мыңнан асыру міндеті қойылған. Сонымен қатар порталда арнайы медициналық сауалнама модулін іске қосу жоспарланып отыр — ол зейнеткердің денсаулық жағдайына қарай оған ең қолайлы санаторийді автоматты түрде ұсынады. Техникалық жетілдіру жұмыстары жалғасып жатқан бұл бастама Шымкентті Қазақстандағы «Ақылды қала» тұжырымдамасын зейнеткерлер саясатымен ұштастырудың алдыңғы қатарлы орталығына айналдыруда. Ал Гүлжахан апай сияқты мыңдаған азаматтар бұл өзгерістің нақты жемісін — денсаулықты, рухани жаңарудың қуанышын және жасы ұлғайса да белсенді өмір сүруге деген зор ынтаны — іс жүзінде сезінуде.

The International Institute for Middle East and Balkan Studies (IFIMES) in Ljubljana regularly analyzes developments in the Middle East, the Balkans and around the world. In this analysis, IFIMES examines how Kazakhstan has transformed its historical nuclear legacy and decision to renounce nuclear weapons into an active policy of nuclear non-proliferation, regional cooperation and the strengthening of global nuclear security. In this context, 2026 represents an important historical and symbolic milestone. Below, we present the key findings and most significant insights from the analysis entitled “Kazakhstan 2026 : From Semipalatinsk to Global Nuclear Diplomacy.”The year 2026 holds a special place in Kazakhstan’s history, marking three significant anniversaries: 35 years since the closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site, 30 years since the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty (CTBT) was opened for signature, and 20 years since the signing of the Treaty on a Nuclear-Weapon-Free Zone in Central Asia, known as the Semipalatinsk Treaty.Together, these anniversaries trace a single historical trajectory – from Kazakhstan’s direct experience of the devastating consequences of the nuclear arms race to the development of a distinctive national policy centred on nuclear disarmament, non-proliferation and international security.Semipalatinsk – from nuclear legacy to strategic choiceKazakhstan’s nuclear experience is inextricably linked to Semipalatinsk, where the Soviet Union conducted its first nuclear test in 1949. By 1989, a total of 456 nuclear tests had been conducted at the site, leaving profound and lasting consequences for the population and environment of the wider region. For Kazakhstan, therefore, nuclear weapons are not an abstract matter of strategic balance, but a deeply rooted part of its national memory and lived human experience.In the late 1980s, the Nevada–Semipalatinsk anti-nuclear movement emerged, bringing the issue of nuclear testing out of the closed military sphere and into public debate. On 29 August 1991, Kazakhstan closed the Semipalatinsk Nuclear Test Site, even before the dissolution of the Soviet Union. At Kazakhstan’s initiative, the UN General Assembly subsequently designated 29 August as the International Day against Nuclear Tests in 2009.Following the collapse of the Soviet Union, Kazakhstan inherited the world’s fourth-largest nuclear arsenal, comprising more than a thousand nuclear warheads, intercontinental ballistic missiles, strategic bombers, and associated infrastructure. For a newly independent state, such an arsenal could have represented a major source of strategic leverage. Kazakhstan, however, chose a different path.Kazakhstan renounced nuclear weapons and acceded to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT) in 1994 as a non-nuclear-weapon state. By 1995, all nuclear weapons had been removed from its territory.This decision became a cornerstone of Kazakhstan’s foreign-policy identity. It demonstrated that a state could renounce nuclear deterrence without relinquishing its strategic autonomy, instead building its security and international standing through diplomacy, international law, cooperation, and active engagement in global non-proliferation efforts.From national decision to global diplomacyKazakhstan did not stop at renouncing its inherited nuclear arsenal. It developed its anti-nuclear policy into a distinctive and sustained pillar of its foreign policy. Kazakhstan signed the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty (CTBT) in 1996 and ratified it in 2002.Today, Kazakhstan also contributes to the Treaty’s practical implementation. Five facilities of the International Monitoring System (IMS) operate on its territory as part of the global network for detecting potential nuclear explosions. In 2008, the former Semipalatinsk test site hosted an international exercise designed to prepare for future on-site inspections.Semipalatinsk has therefore evolved from a symbol of the destructive legacy of nuclear testing into an important site for international monitoring, verification, and cooperation on nuclear risks. The Kazakh experience should be understood primarily as a model of political choice rather than a universal security formula. Its broader significance lies in demonstrating that a state can pursue strategic autonomy and international influence without possessing nuclear weapons.Central Asia as a nuclear-weapon-free zoneKazakhstan’s anti-nuclear policy has also acquired a significant regional dimension. On 8 September 2006, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, and Uzbekistan signed the Treaty on a Nuclear-Weapon-Free Zone in Central Asia in Semipalatinsk, which entered into force in 2009.The Treaty established a regional security framework based on nuclear non-proliferation, mutual commitments, and cooperation among the Central Asian states.Central Asia thus demonstrated that even non-nuclear-weapon states can actively shape their own regional security architecture and make a meaningful contribution to global nuclear stability.In 2026, marking the Treaty’s 20th anniversary, Kazakhstan will assume the rotating chairmanship, further strengthening its role in advancing regional nuclear non-proliferation and cooperation with international organizations.From non-proliferation to peaceful uses of nuclear energyKazakhstan’s policy clearly distinguishes between nuclear non-proliferation and the peaceful use of nuclear energy. As one of the world’s leading uranium producers, Kazakhstan also regards nuclear energy as an important component of its energy security and technological development.A notable example is the IAEA Low Enriched Uranium Bank in Kazakhstan, which provides countries with reliable access to nuclear fuel for peaceful purposes while reducing the need to develop their own uranium-enrichment capabilities.The Kazakh experience demonstrates that nuclear safety, non-proliferation, and the peaceful use of nuclear energy can be mutually reinforcing, provided they are grounded in effective safeguards, rigorous verification, international cooperation, and mutual trust.From nuclear legacy to global responsibilityOperation Sapphire, conducted in 1994 and involving the removal of approximately 600 kilograms of highly enriched uranium from Kazakhstan, stands as one of the most significant examples of the country’s concrete contribution to global nuclear security. During the turbulent period following the collapse of the Soviet Union, Kazakhstan helped reduce the risk of the uncontrolled proliferation of sensitive nuclear materials, demonstrating that disarmament requires not only political decisions, but also concrete measures, international cooperation, and sustained monitoring.Kazakhstan’s experience also has a profound humanitarian and environmental dimension. The closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site did not erase the consequences of decades of nuclear testing. Kazakhstan therefore views nuclear disarmament not only as a matter of international security, but also as a responsibility towards affected communities and the environment. The country has signed and ratified the Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons (TPNW) and supports measures aimed at assisting victims and addressing the environmental legacy of nuclear testing.gainst the backdrop of intensifying strategic competition, the modernization of nuclear arsenals, and declining trust among the major powers, this approach has acquired renewed relevance. Kazakhstan advocates a concept of security based not solely on nuclear deterrence, but also on international law, verifiable commitments, dialogue, and effective multilateral institutions.Its active engagement within the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT), which links non-proliferation, nuclear disarmament, and the peaceful use of nuclear energy, reflects this broader approach. Kazakhstan’s experience should therefore not be viewed as a universal security formula, but as a compelling example of how a state can transform a difficult nuclear legacy into a long-term contribution to international peace and security.Kazakhstan's multi-vector diplomacy and the future of nuclear securityKazakhstan’s multi-vector diplomacy is built on cooperation with diverse centers of power while preserving strategic autonomy. In the field of nuclear security, this approach is reflected in its engagement with Russia, the United States, China, the European Union, the United Nations, and the IAEA, as well as in its efforts to strengthen regional cooperation across Central Asia. Kazakhstan’s anti-nuclear policy is therefore directed against neither a particular state nor a geopolitical bloc. Rather, it is rooted in the recognition that nuclear risks transcend national borders and geopolitical divisions.Over time, Kazakhstan has transformed its historical experience into foreign-policy capital, linking nuclear disarmament, non-proliferation, the peaceful use of nuclear energy, humanitarian responsibility, and regional security. For a medium-sized state, this represents an important source of international influence—one based not on military power, but on an active role in addressing issues of global significance.The year 2026 symbolically connects this development with three major anniversaries: 35 years since the closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site, 30 years since the CTBT was opened for signature, and 20 years since the signing of the Treaty on a Nuclear-Weapon-Free Zone in Central Asia. Together, they represent three interconnected stages of the same historical process: ending nuclear testing, renouncing the inherited nuclear arsenal, and institutionalizing non-proliferation at the regional and global levels.The broader significance of Kazakhstan’s experience lies precisely in this transformation. A country that was once the object of a great power’s nuclear strategy has transformed its historical legacy into diplomatic capital and an instrument of strategic autonomy. The three anniversaries of 2026 are therefore not merely occasions to look back, but an opportunity to consider how medium-sized states can contribute to strategic stability and to an international order grounded in law, verifiable commitments, and cooperation.At the same time, the international nuclear security architecture is facing growing pressure. The modernization of nuclear arsenals, the weakening of arms-control regimes, and declining strategic trust are increasing the risks of miscalculation and escalation. In this environment, Kazakhstan’s experience should not be presented as a universal security formula, but as a concrete example of long-term state policy.Its distinctive feature is the way Kazakhstan has linked the renunciation of nuclear weapons with international law, non-proliferation, regional cooperation, and active diplomacy. Yet the Kazakh model should not be idealized. Nuclear-weapon states continue to modernize their arsenals, the CTBT has not yet entered into force, the NPT faces significant pressures, and the security dilemma between nuclear- and non-nuclear-weapon states persists. Kazakhstan must also continue to balance its multi-vector diplomacy among the interests of Russia, China, and the Western powers.For this reason, Kazakhstan’s experience is not a final answer, but an ongoing political process. Its broader message is that national security can be strengthened not only through military capabilities, but also through trust, international law, verifiable commitments, regional cooperation, and sustained diplomacy.Kazakhstan’s Experience as a Lesson for the Future of Nuclear SecurityThe year 2026 is therefore not merely a year of historical remembrance, but also an opportunity to reflect on the future of global nuclear security. The three anniversaries mark distinct yet interconnected stages of the same process: the closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site, the consolidation of the global nuclear test-ban regime, and the establishment of a regional nuclear-weapon-free zone in Central Asia.Kazakhstan’s experience demonstrates that strategic stability does not depend exclusively on military power. It can also be strengthened through international law, verifiable commitments, regional cooperation, dialogue, and sustained diplomacy.This is the broader significance of the Kazakh experience. Semipalatinsk is no longer merely a reminder of the devastating consequences of the nuclear arms race; it has also become a symbol of how a difficult historical legacy can be transformed into a foundation for a more responsible approach to international security.The year 2026 is therefore, above all, a year of responsibility. At a time of renewed geopolitical tensions, nuclear security remains a shared responsibility of the international community. The future of global strategic stability will depend to a significant extent on the ability of states to rebuild trust, restore meaningful dialogue, and strengthen effective mechanisms for arms control, verification, and international cooperation.Ljubljana/Brussels/Astana, 26 August 2026     https://www.ifimes.org/en/researches/kazakhstan-2026-from-semipalatinsk-to-global-nuclear-diplomacy/5981? Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-ljubljana/press/news/details/1282836?lang=ru

Құрметті отандастар!Бүгін әлем қауымдастығы Қазақстанның бастамасымен Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы бекіткен Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күнін атап өтіп жатыр.Осыдан 35 жыл бұрын халықаралық ахуал күрделі болғанына қарамастан, Семей ядролық полигоны жабылды. Ондаған жыл бойы жасалған жарылыстар азаматтарымыздың денсаулығына және қоршаған ортаға орасан зор зардабын тигізіп, халқымызға орны толмас қасірет әкелді. Бұл ядролық сынақтардың салдары күллі адамзат баласы үшін аса ауыр болғанын ұғындыратын, сондай-ақ әлем жұртшылығын мұндай алапат апатқа жол бермеуге шақыратын айрықша маңызды күн саналады.Қазақстан дүние жүзінде қуаты жағынан төртінші орындағы ядролық арсеналдан өз еркімен бас тартты. Еліміз бейбітшілік, қауіпсіздік және тұрақты даму жолын таңдап, тарихи шешім қабылдады. Соның арқасында халқымыздың ұзақ жылдар бойы аңсаған арман-тілегі орындалды. Бұл қадам мемлекетіміздің өскелең ұрпақ алдындағы терең жауапкершілігін паш еткені сөзсіз.Жаңа Конституция преамбуласында еліміздің бейбітшілікке ұмтылып, барлық мемлекетпен достық қарым-қатынас орнататыны айқын жазылды. Осы ұстаным сыртқы саясатымыздың мызғымас қағидаты болып қала береді. Халықаралық антиядролық қозғалыс көшбасшыларының бірі ретінде еліміздің ұстанымы өзгермейді: біз ядролық державалар арасында кикілжің емес, келіссөздер болуын қолдаймыз, Ядролық сынақтарға жан-жақты тыйым салу туралы шарттың күшіне енуін тездетуге және ядролық қаруды қолдануға қатысты қауіп-қатерлерді жою үшін бірлесіп батыл қадамдар жасауға шақырамыз.Біз атом энергиясын жасампаз мақсатта ғана пайдаланған жөн деп санаймыз. Халқымыз жалпыұлттық референдумда ядролық энергетиканы дамытудың стратегиялық бағыт-бағдарын бірауыздан қолдап, Қазақстанның ондаған жылдарды қамтитын экономикалық және ғылыми-техникалық өрлеуінің берік негізін қалады.Осы стратегиялық таңдау ауқымды өзгерістерге жол ашып, мемлекетіміздің тұрақты өсіп-өркендеуіне айрықша серпін беретіні анық. Қазіргі таңда барлық салада жасалып жатқан түбегейлі реформалардың мақсаты – бір. Біз Әділетті, Озық және Таза Қазақстанды құрып жатырмыз.Бәріміз бір ел болып, биік мақсатымызға жетеміз. Мен бұған кәміл сенемін.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-albania/press/news/details/1283965?lang=ru

Соңғы аптаның қорытындысы бойынша әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының (ӘМАТ) индексі 100,0%-ды құрады. Тамыз айының басынан бері бағалар 0,2%-ға төмендеді. Жыл басынан бері индекс 101,4%-ды құрады, ал өткен жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 107,9% болған.Осылайша, жыл басынан бері ӘМАТ бағасының өсуі ең төмен деңгейде қалып отыр және өткен жылғы көрсеткіштен 5 еседен астам төмен.Қазіргі оң динамикаға жаңа өнімнің маусымдық түсуі ықпал етуде. Көкөніс өнімдері бағасының төмендеуі жалпы индексті тұрақтандырып, жекелеген тауарлар бойынша бағаның өсуін өтеуге мүмкіндік беріп отыр.ӘМАТ бойынша оң динамика азық-түлік инфляциясынан да көрінеді. Жылдық мәнде оның деңгейі өткен жылғы желтоқсандағы 13,5%-дан шілде қорытындысы бойынша 10,1%-ға дейін төмендеді.Бұл ретте жұмыс маусымдық шаралармен ғана шектелмейді. Негізгі назар өнімдердің түпкілікті құнына тікелей әсер ететін факторларға: делдалдарға, нарықтарға, көлік шығындарына және өндірушілердің босату бағаларына аударылды.Премьер-Министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі С.М. Жұманғариннің тапсырмасы бойынша өңірлерде азық-түлік нарықтарына зерттеу жүргізілуде. Жеткізу тізбектері, жалдау шарттары және түпкілікті бағаның қалыптасуы талданады. Артық делдалдарды анықтауға ерекше назар аударылуда.Көлік шығындарын төмендету мақсатында азық-түлік өнімдерін теміржол арқылы тасымалдауға жеңілдікті тариф қолданылады. Бүгінгі таңда оны 50-ден астам компания пайдаланды, 38 мың тонна өнім тасымалданды.Отандық өндірушілермен жұмыс жалғасуда. ӘМАТ өндірушілері үшін электр энергиясына тарифті 20%-ға төмендету көзделген. Қолдау босату бағаларын ұстап тұру бойынша қарсы міндеттемелер қабылданған жағдайда көрсетіледі.Сонымен қатар тұрақтандыру қорларының жұмыс істеу тетігі қайта қаралуда. Тәсіл өнімді жай ғана сатып алуға және бөлінген қаражатты игеруге емес, нақты нәтижені – оның бағаға әсерін бағалауға бағытталатын болады.Осы мақсатта тұрақтандыру тетіктері нақты тауар мен өңірдегі жағдайға қарай нысаналы түрде қолданылатын болады. Сондай-ақ өнім қозғалысының қадағалануын және СПК арқылы бағытталатын қаражаттың тиімділігіне бақылауды күшейту жоспарлануда.Жыл соңына дейінгі жұмыс қол жеткізілген оң динамиканы сақтауға, азық-түлік өнімдерінің жеткілікті көлемін қамтамасыз етуге және бағаның негізсіз өсуіне жол бермеуге бағытталады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1282616?lang=ru

27 тамызда Өскемен қаласында Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің (Әрі қарай – Департамент) ұйымдастыруымен бизнес - қоғамдастық пен салық төлеушілерге арналған семинар өтті.Іс - шараға Департамент өкілдері, ҚР ҰКП «Атамекен» Шығыс Қазақстан облыстық филиалының мамандары, салық төлеушілер, сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар, консалтингтік компаниялар мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.Семинар барысында қатысушыларға 2026 жылы енгізілген салық заңнамасындағы негізгі өзгерістер мен жаңа нормалар түсіндірілді. Атап айтқанда, жалпыға бірдей декларациялау мәселелеріне, сондай-ақ оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимін қолданатын тұлғалардан жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді алу, тауарларды сатып алуға байланысты корпоративтік табыс салығы бойынша шегерімге жатқызылмайтын шығындар бойынша сұрақтарға ерекше назар аударылды. Сонымен қатар қосылған құн салығына қатысты өзгерістер мен салық есептілігін қабылдаудың жаңа тәртібі қаралды. «Бүгінгі іс-шараның басты мақсаты — салық төлеушілерді заңнамадағы өзгерістермен таныстыру ғана емес, жаңа нормаларды күнделікті қызметте дұрыс қолдануға бағыт-бағдар беру. Біз бизнес өкілдерімен ашық диалог орнатуға мүдделіміз. Кәсіпкерлердің қажетті түсіндірмелерді уақтылы алып, туындаған мәселелер бойынша жедел жауап алуына жағдай жасау — біздің маңызды міндеттеріміздің бірі», — деді Департамент басшысы Саят Бимағамбетов.Семинар соңында «Сұрақ - жауап» сессиясы өтіп, қатысушылар салықтық әкімшілендіру және салық заңнамасы нормаларын қолдануға қатысты өздерін қызықтырған сұрақтарына жауап алды.Осындай түсіндіру шаралары салық төлеушілердің құқықтық және салықтық сауаттылығын арттыруға, бизнес пен мемлекеттік органдар арасындағы ашық диалогты нығайтуға және заңнамадағы өзгерістер туралы ақпаратты уақтылы жеткізуге бағытталған.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1282672?lang=ru

Радиоэлектроника және байланыс әскери-инженерлік институтының базасында Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарының басшылық құрамына арналған оқу-әдістемелік жиын өтті.Қорғаныс министрінің орынбасары, генерал-майор Асқар Мұстабековтің басшылығымен қатысушылар жаңа оқу жылында болашақ офицерлерді даярлау сапасын арттыру және әскери білім беруді дамыту бойынша негізгі міндеттерді айқындады.Негізгі назар оқу процесін ұйымдастыруға, цифрлық технологияларды енгізуге, әскери ғылымды дамытуға, командирлерді даярлауды жетілдіруге және қорғаныс пен қауіпсіздік саласындағы заңнамадағы өзгерістерге аударылды.Курсанттардың көшбасшылық қасиеттерін дамытуға, ұшқышсыз технологиялар бойынша мамандар даярлауға, цифрлық құралдар мен оқытудың интерактивті әдістерін пайдалануға ерекше назар аударылды.Жиын жұмысына әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті мен Халықаралық ақпараттық технологиялар университетінің өкілдері қосылды. Олар мамандарды даярлаудың заманауи тәсілдерін таныстырып, оқытуда цифрлық шешімдерді қолдану мүмкіндіктері туралы айтып берді.Қатысушылар ғылыми-зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру, перспективалы жобаларды даярлау және зерттеу нәтижелерін білім беру процесі мен әскерлердің практикалық қызметіне енгізу мәселелерін де талқылады.Генерал-майор Асқар Мұстабеков қойылған міндеттердің практикалық тұрғыда іске асырылуын қамтамасыз ету және әскери оқу орындары басшыларының нәтижеге деген жеке жауапкершілігін атап өтті.– Жаңа оқу жылы нақты міндеттер мен түсінікті нәтижелерден басталуы тиіс. Жұмыс бағыттарын айқындап қана қоймай, олардың әр деңгейде жүйелі түрде орындалуын қамтамасыз ету маңызды, – деді генерал-майор Асқар Мұстабеков.Жиын аяқталғаннан кейін қатысушылар Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университетіне барды. Олар оқу орнының заманауи техникалық әзірлемелерімен және ғылыми жобаларымен, сондай-ақ озық технологияларды мамандар даярлау процесіне енгізу тетіктерімен танысты.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1282744?lang=ru

Сарышаған полигонында «Батыл тойтарыс – 2026» стратегиялық командалық-штабтық оқу-жаттығуы аясында Әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлері мен Әскери-әуе күштерінің «Ашық аспан – 2026» бірлескен оқу-жаттығуы аяқталды. Оқу-жаттығуға Қорғаныс министрінің орынбасары – Әуе қорғанысы күштерінің Бас қолбасшысы генерал-майор Қайрат Садықов басшылық етті.Оқу-жаттығудың негізгі мақсаты – әскери басқару органдары мен бөлімшелердің әуе шабуылы құралдарының жаппай соққыларына тойтарыс беруге дайындығын тексеру. Әскери қызметшілер авиация, Әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлері мен радиоэлектрондық күрес бөлімшелерінің өзара іс-қимылын, сондай-ақ жедел маневр жасауды және атыс міндеттерін орындағаннан кейін позицияларды ауыстыруды пысықтады.Ұшқышсыз ұшу аппараттарының әртүрлі түрлеріне қарсы іс-қимыл жасауға және Әуе шабуылына қарсы қорғаныстың эшелонды жүйесін қолдануға ерекше назар аударылды. Оқу-жаттығу барысында бөлімшелер сыртқы нысананы көздеу құралдарын пайдалана отырып, атыс құралдарын жасырын орналастыруды қамтитын әуе шабуылына қарсы тұтқиылдан соққы беру тактикасын да пысықтады.Практикалық кезеңде Әуе шабуылына қарсы қорғаныстың эшелонды жүйесі құрамында С-75 зениттік-зымыран кешені қолданылды. Сонымен қатар радиолокациялық құралдар мен радиоэлектрондық күрес кешендері бірыңғай ақпараттық-барлау кеңістігіне біріктірілді.Тағы бір жаңашылдық – С-300ПС зениттік-зымыран кешенін жердегі нысананы жою үшін қолдану болды. Зымыран ұшыру барысында белгіленген нысана сәтті жойылды. Бұл кешеннің жердегі нысаналарды жою міндеттерін орындау кезіндегі мүмкіндіктерін бағалауға мүмкіндік берді.Бұдан бөлек, әскери қызметшілер шешім қабылдауды пысықтауға арналған жасанды интеллект элементтері бар автоматтандырылған басқару жүйелерін сынақтан өткізді. Алынған тәжірибе Әуе қорғанысы күштері әскерлерін даярлау мен қолдану жүйесін одан әрі жетілдіру барысында пайдаланылатын болады.– Біз бөлімшелердің әуе жағдайы жылдам өзгеретін кезде үйлесімді әрекет ету қабілетін тексердік. Авиация, Әуе шабуылына қарсы қорғаныс және радиоэлектрондық күрес күштерінің өзара іс-қимылын пысықтадық. Алға қойылған міндеттер толық көлемде орындалды, – деп атап өтті Әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлерінің қолбасшысы полковник Әділ Сүбебаев.Оқу-жаттығу қорытындысы бойынша бөлімшелердің әуе жағдайының әртүрлі шарттарында міндеттерді орындау дайындығына баға берілді. «Ашық аспан – 2026» оқу-жаттығуы барысында жинақталған тәжірибе әскерлерді даярлауды одан әрі жетілдіру жүйесінде ескерілетін болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1282535?lang=ru

Егер Қазақстандағы ЖШС ресейлік компаниядан консультациялық қызметтерді сатып алса, мұндай қызметтердің өткізу орны Қазақстан Республикасының аумағы болып танылады.Сонымен қатар, резидент емес тұлғаның консультациялық қызметтерден алған табысына төлем көзінен ұсталатын 20% мөлшерлеме бойынша КТС салынуы мүмкін. Бұл ретте халықаралық қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісімнің ережелерін қолдану мүмкіндігін бөлек тексеру қажет.Резидент емес тұлға үшін ҚҚС төленгеннен кейін ЖШС ЭШФ-ны ҚҚС төленген күннен бастап 5 күнтізбелік күннен кешіктірмей жазып беруге міндетті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1282540?lang=ru

2026 жылғы 3 тамызда Шымкент қаласының Нұрсат шағын ауданында тағы бір жүрекжарды оқиға орын алды: тоғызыншы қабаттың ашық терезесінен үш жасар бала құлап, алған жарақаттары өмірімен үйлесімсіз болып шықты. Апаттың бары бірнеше секунд — ересектер назарының бір сәтке бөлінуі жеткілікті болды. Осы трагедия Қазақстанда жыл сайын қайталанып, ел қоғамдастығын тағы бір рет бейжай қалдырмады.Статистика суық шындықты айғақтайды: 2026 жылдың бірінші жарты жылдығында ғана бүкіл елде балалардың терезеден құлауының 170-тей жағдайы тіркелген. Тек Шымкентте жыл басынан бері 9 бала терезеден түсіп, олардың төртеуі дүние салды, бесеуі ауыр жарақат алды. Бұл сандардың артында бұзылған отбасылар, жоқтауы бітпес ата-аналар және балалық шақтан мүгедектікке кесілген тағдырлар жатыр. Шымкент қаласының Төтенше жағдайлар департаменті өкілі Асқар Шәріп апаттан кейін ескерту таратты: «Ата-аналарға балаларын бірнеше минутқа да қараусыз қалдырмауды өтінеміз. Маскиткер тор баланың салмағын ұстай алмайды — ол құлаудан қорғамайды». Мамандар терезеге арналған балалар қауіпсіздігі тетіктерін орнату, жарнамалық насихат жүргізу және ғимарат иелеріне міндетті талаптар белгілеу мәселелерін жедел шешу қажеттігін атап өтеді. Жылдан жылға шешімін таппай келе жатқан бұл жүйелі трагедия кешенді мемлекеттік ден қоюды талап етеді.

2026 жылғы 2 тамызда Шымкент қаласының әкімі Тұран-2 шағынауданында белсенді түрде жүргізіліп жатқан өрт сөндіру депосының құрылысымен жұмыс сапары барысында жан-жақты танысты. Нысанның даярлық деңгейін өз көзімен бағалаған әкім кешеннің құрылыс сапасын, жұмыс қарқынын және аяқталу мерзімін талқылады. Жаңа депо төрт өрт сөндіру автокөлігін орналастыруға есептелген болып, аудан тұрғындарының өртке қарсы қауіпсіздігін арттыруда аса маңызды рөл атқармақ.Тұран-2 шағынауданы соңғы жылдары қарқынды дамып келе жатқан тұрғын алқаптардың бірі: аудан халқының саны жыл сайын өсіп, жаңа тұрғын үй кешендері, мектептер, балабақшалар мен сауда орталықтары тізбектей пайдалануға берілуде. Алайда осынша жылдар бойы шағынаудан тұрғындары өрт немесе өзге де төтенше жағдайлар туындаған кезде алыс орналасқан деполарға сүйенуге мәжбүр болды. Бұл ахуал жедел ден қою уақытын едәуір ұзатып, халық арасында бірнеше рет алаңдаушылық туғызды. Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстанда өрт сөндіру қызметінің орташа жедел жауап беру уақыты ірі қалаларда шамамен сегіз-он минутты құрайды, ал тығыз қоныстанған немесе шеткі аудандарда бұл көрсеткіш одан да жоғары болуы мүмкін. Жаңа депоның іске қосылуы осы олқылықты жойып, Тұран-2 тұрғындарының өртке қарсы қорғалу деңгейін республикалық стандартқа сәйкестендіреді деп күтілуде.

Алматы облысындағы кәріз инфрақұрылымын басқаратын «Су ресурстары – Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің мамандары жүргізіп жатқан рейдтік іс-шаралар өңірдегі экологиялық жағдайға қатысты маңызды мәселелерді күн тәртібіне қайта шығарды. 2026 жылғы 4 тамызда Алматы тас жолы бойында жүргізілген рейд барысында кәріз жүйесіне рұқсатсыз залптық төгінді жасалған факт анықталды. Алдын ала деректерге қарағанда, төгінді құрамында биологиялық ластаушы заттар болуы мүмкін; зертханалық сараптама нәтижелері жақын арада белгілі болады деп күтілуде.Кәріз жүйесіне заңсыз төгінді жасау мәселесі Қазақстан үшін жаңалық емес. Алматы маңындағы өңірлерді қоса алғанда, елдің ірі қалаларында осындай заң бұзушылық фактілері жыл сайын тіркеліп келеді. Қазақстан Республикасының Экология кодексі мен «Су туралы» заңы кәріз желілеріне рұқсатсыз төгінді жасауды тікелей тыйым салады. Дегенмен тәжірибе көрсеткендей, жазалау шараларының жеткіліксіздігі мен бақылаудың әлсіздігі кейбір кәсіпорындар мен жеке тұлғалардың бұл тыйымды елемеуіне жол ашады. Сарапшылар заң бұзушылыққа қарсы күрестің тиімділігі үшін бақылау жүйесін нығайту, айыппұл мөлшерін арттыру және жауаптылықты жеке тұлғаларға дейін кеңейту қажеттігін атап өтеді. Анықталған факт тергеуге жіберілді; нәтижесінде кінәлілерге Экология кодексі бойынша жауапкершілік қолданылуы мүмкін.

«ҚазақГаз» ұлттық компаниясы 2026 жылғы 1 тамызда «Бейнеу — Бозой — Шымкент» магистральды газ құбырының екінші желісін салу үшін жалпы сомасы 1,5 млрд АҚШ долларына жететін облигация орналастырды. Алайда тартылған қаражат жобаның толық құнын жаппайтыны белгілі болды, ал міндеттемелерді өтеу болашақтағы жаңа сыртқы қаржыландыру есебінен жүзеге асырылмақ. Қаржы аналитиктері мен саладағы мамандар бұл схеманың тәуекелдеріне назар аударып, жобаны іске асырудың орнықтылығына қатысты сұрақтарын ортаға тастауда.Жоба туралы алғашқы ресми хабарламалар 2023 жылы пайда болды. «Бейнеу — Бозой — Шымкент» газ құбырының бірінші желісі 2013 жылы пайдалануға берілген болатын — ұзындығы 1 475 шақырымды құрайтын бұл желі Каспий маңы кен орындарынан Оңтүстік Қазақстанға газ жеткізуді қамтамасыз ете отырып, Орталық Азияның газ экспортындағы маңызды транзиттік дәлізге айналды. Бірінші желінің жылдық өткізу қуаты 15 млрд текше метрді құрайды; екінші желі іске қосылғаннан кейін бұл көрсеткіш едәуір артады деп жоспарлануда. Еліміздің халқы өсіп, өнеркәсіп қарқыны жеделдеген жағдайда газға деген ішкі сұраныс жыл сайын орта есеппен 4–5 пайызға өсіп отыр. Осы тұрғыдан алғанда жаңа инфрақұрылымның стратегиялық маңызы даусыз. Дегенмен қаржыландыру моделіне қатысты ашық мәселелер жобаның ұзақмерзімді орнықтылығына нұқсан тигізуі мүмкін деген алаңдаушылық сарапшылар арасында артып отыр.

Шымкент қаласының Кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы 2026 жылғы 4 тамызда Қылмыстық-атқару жүйесі департаментімен бірлесіп маңызды әлеуметтік іс-шара өткізді. Түзеу мекемелерінде сотталған азаматтарды жұмыспен қамтып отырған кәсіпкерлерге арналған түсіндіру кездесуінде әлеуметтік кәсіпкерлер тізіліміне ену тәртібі, мемлекеттік қолдау шаралары мен жеңілдіктер жүйесі толық баяндалды. Бұл жиын жай ведомствоаралық кездесу емес — мемлекеттің бұрын сотталған адамдарды қоғамға қайта бейімдеу мәселесіне деген жаңа стратегиялық көзқарасының айқын көрінісі ретінде бағаланды.Бастаманың туындауы кездейсоқ емес. Ресми деректерге сүйенсек, Қазақстанда пенитенциарлық жүйеден босаған адамдардың кемінде 40–45 пайызы қайта қылмыс жасайды. Сарапшылар бұл алаңдатарлық көрсеткіштің басты себебі ретінде жұмыссыздықты — босағаннан кейін тұрақты табыс табу мүмкіндігінің жоқтығын — атайды. Осы мәселенің шешімін мемлекет енді бизнес қауымдастығымен ынтымақтастықта іздеп отыр. Кәсіпкерлерді әлеуметтік тізілімге тарту арқылы жұмыс берушілер мемлекеттік жеңілдіктерге қол жеткізе отырып, бұрын сотталғандарды ресми еңбек нарығына ықпалдастыруға мүмкіндік алады. Бұл модель бір мезгілде екі мақсатқа қызмет етеді: кәсіпкер жеңілдіктен ұтады, ал бұрынғы сотталған тұрақты жұмыс орнына ие болады. Шымкенттегі осы тәжірибе жалпыұлттық деңгейде бұрын сотталғандарды еңбек нарығының толыққанды мүшесі ретінде тануға бағытталған жүйелі саясаттың бір буыны болып табылады.

2026 жылдың 7 тамызында Шымкент қаласында мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасы аясында тағы бір маңызды іс-шара өтті. Қала әкімі Ғабит Сыздықбеков тұрғын үй кезегінде тіркелген 40 отбасына жалдамалы пәтерлерінің кілттерін табыс етті. Биылғы жылдың басынан бері шамамен үш мың отбасы жаңа үйге кірген, ал жыл соңына дейін бұл санды жеті мыңнан асыру жоспарланып отыр. Рәсімде назар аударған тұлғалардың бірі — Шымкент тұрғыны Әкерке Дарханқызы болды. Бұл сәт — жылдар бойы үмітін үзбей күткен азаматтардың шыдамдылығының сыйақысы ретінде бағаланды.Шымкентте тұрғын үй мәселесі соңғы онжылдықта өткір сипат алды. Халқы жылдан жылға ұлғайып келе жатқан қалада баспана тапшылығы да арта берді. Бүгінде Шымкент тұрғын үй кезегінде 96 мыңнан астам отбасы тіркелген — бұл сан бір ауданның тұрғындар санымен пара-пар келеді. Осындай ауқымды проблема жағдайында мемлекеттің тұрғын үй бағдарламалары тек бюджеттік жоба ғана емес, нақты адамдардың тағдырын шешетін маңызды механизмге айналып отыр. 40 отбасының кілт алуы жалпы суреттің шағын бір бөлігі болса да, ол мемлекеттік бағдарламалардың нақты нәтиже беретіндігінің куәсі. Тұрғын үй мәселесін кешенді шешу үшін жаңа тұрғын үй кешендерінің салынуын жеделдету қажеттілігі күн тәртібінен түспейтін мәселе болып қала беруде.

2026 жылдың 3 тамызында ресми жарияланған шешім бойынша «Іскер Аймақ» бірыңғай бағдарламасы аясында Шымкент қаласы мен Батыс Қазақстан облысы үшін мемлекеттік қолдау көрсетілетін экономикалық қызмет түрлерінің тізбесі айтарлықтай кеңейтілді. Бұл өзгеріс аталған өңірлердегі жүздеген, тіпті мыңдаған кәсіпкерлерге жаңа серпін беруі ықтимал. Бағдарламаның мақсаты — шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдау арқылы аймақтық даму теңсіздігін жою, жергілікті кәсіпкерлікті ынталандыру және жұмыс орындарын сақтау мен жаңадан ашу. Тізбенің кеңейтілуі кәсіпкерлердің бұрын бағдарлама шеңберінен тыс қалып жатқан қызмет салаларына да мемлекеттік қолдауды алуына жол ашады.«Іскер Аймақ» бастамасы Қазақстанда аймақтық даму теңсіздігін жою мақсатында іске қосылған кешенді мемлекеттік бағдарлама болып табылады. Алғашқы кезеңдерде бағдарлама шектеулі қызмет түрлерін ғана қамтып, негізінен өндіріс пен қызмет саласының белгілі бір бағыттарын қолдады. Алайда бизнес-орта талаптарының өзгеруіне байланысты тізбені кеңейту қажеттілігі туындады. Шымкент пен Батыс Қазақстан үшін жасалған бұл қадам — өңірлердің экономикалық ерекшелігін ескере отырып, мемлекеттік қолдауды икемді ету бағытындағы нақты шешім. Жергілікті кәсіпкерлер жаңа мүмкіндіктерді пайдалана отырып, өз бизнесін кеңейтіп, жаңа жұмыс орындарын ашуға ынталандырылады деп күтілуде.

Қазақстан мектептерінде 2026–2027 оқу жылына бірінші сыныпқа қабылдау науқаны аяқталуға жақын. 11 тамыз 2026 жылдың деректері бойынша, елімізде жалпы 319 мыңнан астам бала бірінші сыныпқа тіркелді. Осы топтың ішінде мемлекеттік мектептерге 296 мыңға жуық оқушы орналастырылса, жеке мектептерге 23 мыңға жуық бала қабылданды. Қала мектептеріне 191 мыңға жуық, ауыл мектептеріне 128 мыңға жуық болашақ бірінші сынып оқушысы тіркелген. Сонымен қатар ерекше білім беру қажеттілігі бар 4 мыңға жуық бала да мектептерге қабылданды — бұл инклюзивті білім беру бағытындағы мемлекет саясатының жемісі ретінде бағаланып отыр.Аймақтық салыстырмада Шымкент ерекше орын алды: Оңтүстіктің мегаполисінде 29 мыңнан астам болашақ оқушы мектепке тіркеліп, республикалық деңгейде бесінші орынға шықты. Ең көп бірінші сынып оқушысы Түркістан облысына тиесілі — онда 50 мыңнан астам бала тіркелген. Одан кейін Алматы облысы — 35 мыңнан астам оқушымен екінші орында тұр. Шымкенттің бесінші орында болуы қаланың жоғары туу көрсеткішімен тікелей байланысты: халқы үш миллионға жуықтаған мегаполисте мектеп жасындағы балалар саны да тұрақты өсуде. Бұл демографиялық серпін білім инфрақұрылымына — мектеп орындарын, мұғалімдер санын және оқу жабдықтарын арттыруға — деген сұранысты жылдан жылға күшейтуде.

2026 жылдың тамыз айынан бастап Шымкент қаласында әлеуметтік осал топтардан шыққан мектеп оқушыларына қаржылық және материалдық көмек тағайындаудың тәртібі түбегейлі өзгерді. Жаңа механизм бойынша отбасылардың белгіленген өлшемшарттарға сәйкестігі енді мемлекеттік ақпараттық жүйелер арқылы автоматты түрде тексеріледі. 12 тамыз 2026 жылы өткізілген брифингте Шымкент білім басқармасының басшысы Қуаныш Ысқақов жаңа цифрлық механизм туралы егжей-тегжейлі баяндады. Реформа «Мектепке жол» республикалық акциясы аясында жүзеге асырылып, жыл сайын мыңдаған отбасы пайдаланатын осы арналды неғұрлым әділ және ашық ете түседі деп күтілуде.Бұрынғы тәртіп бойынша мектептер жеке отбасылардың өлшемшарттарға сәйкестігін өздері бағалап, шешім қабылдаған. Мұндай тәсілдің бірнеше елеулі кемшілігі болды: субъективтілік қаупі, мектептен мектепке дейін тәсілдің әркелкілігі және жалған не дәл емес мәліметтер негізінде көмек тағайындалу ықтималдығы. Жаңа цифрлық жүйе осы олқылықтардың алдын алуға бағытталған. Деректер мемлекеттік тіркелімдермен автоматты салыстырылатын болғандықтан, адам факторының ықпалы барынша шектеледі, ал шынайы мұқтаж отбасылар көмекті уақтылы алуына кепілдік беріледі. Бұл қадам Шымкенттің мемлекеттік қызметтерді цифрландыру бағытындағы кешенді жұмысының бір бөлігі болып табылады және болашақта өзге де әлеуметтік қолдау бағыттарына тарату мүмкіндігі қарастырылуда.

Шымкент қаласында 200 орынға арналған заманауи перинаталдық орталықтың құрылысы қарқынды жалғасуда. 2026 жылдың 3 тамызындағы мәліметтер бойынша, нысанның қазаншұңқырын қазу жұмысы толығымен аяқталып, іргетасына бетон құю кезеңі басталды. Жоба Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасы аясында іске асырылып жатыр және Қазақстанның оңтүстік өңірінде ана мен баланы қорғау жүйесін сапалы жаңа деңгейге көтерудегі тарихи қадам ретінде бағалануда. Орталық аяқталғаннан кейін аймақтың перинаталдық медицина инфрақұрылымы заманауи жабдықтармен толықтырылып, мамандандырылған медициналық қызметтің қолжетімділігі айтарлықтай артады деп күтілуде.Жобаның өзектілігін демографиялық деректер айқын дәлелдейді. Халқы үш миллионға жуықтаған Қазақстанның үшінші мегаполисі — Шымкентте туу көрсеткіші елдегі ең жоғарылардың бірі болып саналады. Оңтүстік Қазақстан аймағында жыл сайын 80 мыңнан астам бала дүниеге келеді — бұл республикалық деңгейдегі рекордтық көрсеткіштердің бірі. Осындай қарқынды демографиялық өсу жағдайында аймақтағы перинаталдық мекемелерде орын тапшылығы мен жабдықтардың ескіруі соңғы жылдары ерекше өткір мәселеге айналды. Жаңа орталықтың іске қосылуы мыңдаған жас аналар мен нәрестелерге сапалы медициналық көмек алуға мүмкіндік береді, аймақтағы перинаталдық және нәресте өлімін азайтуға тікелей ықпал етеді деп есептелуде. Сарапшылар бұл нысанды оңтүстік өңірдің медицина жүйесіндегі ірі серпіліс деп сипаттайды.