2026 жылғы 16 тамыздаШымкент қаласында ата-аналар мен 11–18 жас аралығындағы балаларға арналған IT-форум ұйымдастырылады. Іс-шараны CAP Educationөткізеді. Форумның негізгі мақсаты – жасөспірімдерге заманауи IT мамандықтары туралы түсінік беріп, болашақ кәсіби бағытын таңдауға көмектесу.Қазіргі таңда цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы еңбек нарығындағы мамандықтарға да әсер етіп отыр. Бағдарламалау, дизайн, ойын әзірлеу, жасанды интеллект және басқа да технологиялық бағыттарға сұраныс артып келеді. Сондықтан мектеп оқушылары үшін мамандықты ерте танып, өз қызығушылығына сәйкес бағытты анықтау маңызды.Форум барысында IT саласында жұмыс істейтін мамандар бағдарламалау, дизайн, ойын әзірлеу, жасанды интеллект және болашақ технологияларытуралы ақпарат береді. Қатысушылар аталған бағыттардың ерекшеліктерімен танысып, қандай дағдылар қажет екенін біле алады.Іс-шараның тағы бір маңызды бағыты – жоғары оқу орны мен мамандық таңдау. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, мамандар балалар мен ата-аналарға университет пен болашақ кәсіпті таңдауға көмектеседі. Бұл жасөспірімнің тек қазіргі қызығушылығына емес, бірнеше жылдан кейінгі кәсіби мүмкіндіктеріне де назар аударуға жағдай жасайды.Форумға қатысушылар үшін арнайы ынталандыру мүмкіндіктері де қарастырылған. Әр қатысушыға 300 мың теңге көлемінде оқу грантыжәне қосымша курстар ұсынылады. Бұл жасөспірімдерге IT саласындағы білімін әрі қарай дамытуға мүмкіндік береді.Мұндай іс-шаралардың Шымкент үшін маңызы жоғары. Қалада робототехника, бағдарламалау, жасанды интеллект және цифрлық технологияларға қызығушылық танытатын жастардың саны артып келеді. Жасөспірімдерді осы бағыттарға ерте кезеңнен тарту болашақта IT саласында білім алатын және жұмыс істейтін мамандардың қалыптасуына ықпал етуі мүмкін.Сонымен қатар форум ата-аналар үшін де пайдалы алаң бола алады. Себебі қазіргі технологиялық мамандықтардың мазмұны дәстүрлі кәсіптерден ерекшеленеді. Баланың қабілеті мен қызығушылығын ескере отырып, дұрыс білім беру бағытын таңдау оның кейінгі кәсіби дамуына әсер етеді.📅 Күні: 16 тамыз 2026 жыл👥 Қатысушылар: 11–18 жас аралығындағы балалар және ата-аналар💻 Бағыттар:бағдарламалау, дизайн, ойын әзірлеу, AI және жаңа технологиялар🎓 Мүмкіндік: 300 000 теңгелік оқу гранты және қосымша курстар⚠️ Орын саны шектеулі.Форум Шымкент жастарына IT саласының мүмкіндіктерін жақынырақ танып, болашақ мамандығын саналы түрде таңдауға бағытталған алаң болмақ. 

2026 жылғы 11 тамыздаШымкенттегі RoboPark робототехника орталығында халықаралық тәжірибе алмасуға бағытталған маңызды оқиға өтті. Әзербайжаннан арнайы келген қонақ RoboPark-тың оқу әдістемесімен танысып, оқу-жаттығу жиыны барысында орталықтың жұмыс жүйесін толық меңгерді.Сапардың негізгі мақсаты – RoboPark-та қалыптасқан робототехника бойынша оқыту тәжірибесін зерделеп, оны басқа елде қолдану мүмкіндіктерін қарастыру. Арнайы оқу барысында қонақ әдістеменің әр кезеңімен танысып, сабақтардың ұйымдастырылуына қатысып, практикалық жұмыс процесін тікелей бақылаған.Бұл оқиғаның Шымкент үшін маңызы тек бір білім беру орталығының халықаралық байланыс орнатуымен шектелмейді. Робототехника бойынша жергілікті тәжірибенің шетелдік ортада қолданылуы қалада қалыптасып келе жатқан технологиялық білім беру әлеуетіне назар аудартады.RoboPark әдістемесінің Әзербайжанда жалғасын табуы Шымкентте жасалған білім беру тәжірибесінің халықаралық деңгейде таралуына мүмкіндік береді. Бір елде қалыптасқан оқыту жүйесінің басқа мемлекетте қолданылуы оның практикалық құндылығын арттырып, жаңа серіктестіктерге жол ашуы мүмкін.Әсіресе робототехника мен бағдарламалауға қызығушылық артып отырған қазіргі кезеңде мұндай тәжірибе алмасудың маңызы жоғары. Балаларға техникалық дағдыларды ерте жастан үйрету инженерлік ойлау, бағдарламалау және цифрлық технологияларды меңгеруге негіз қалайды.Шымкентте робототехника бағытындағы білім беру алаңдарының дамуы қаланың технологиялық кадрлық әлеуетін қалыптастырумен де байланысты. Мұндай орталықтарда балалар дайын технологияны пайдаланумен қатар, роботтарды құрастыруды, бағдарламалауды және практикалық міндеттерді шешуді үйренеді.11 тамыздағы халықаралық тәжірибе алмасуосы процестің жаңа кезеңін көрсетеді. Бұған дейін Шымкент үшін робототехника саласында білім алу мүмкіндіктерін кеңейту маңызды болса, енді жергілікті тәжірибені шетелдік білім беру ортасына шығару бағыты да қалыптасып келеді.RoboPark тәжірибесінің Әзербайжанда жалғасуы болашақта жаңа халықаралық жобалар мен кәсіби байланыстардың пайда болуына негіз болуы мүмкін. Бұл өз кезегінде Шымкенттің робототехника, бағдарламалау және технологиялық білім беру саласындағы танымалдығын арттыруға ықпал етеді. 

Шымкенттің цифрлық даму бағыты білім беру саласындағы жаңа бағдарламалармен толықты. 13 тамызда Ж.А. Тәшенев атындағы университетінің заманауи технологиялар мен еңбек нарығында сұранысқа ие мамандықтарға бағытталған жаңа білім беру бағдарламалары ресми түрде мақұлданғаны жарияланды.Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Білім беру бағдарламаларының тізіліміне енгізілген жаңа бағдарламалар қатарында «Киберқауіпсіздік және ақпараттық технологиялар», «Компьютерлік ғылымдар», «Жасанды интеллект және деректер ғылымы», сондай-ақ «Сандық есеп және деректер аудиті»бағыттары бар.Бұл өзгеріс Шымкенттің цифрландыру үдерісі үшін маңызды қадамдардың бірі. Себебі қаланың цифрлық инфрақұрылымы дамыған сайын ақпараттық технологияларды меңгерген, деректермен жұмыс істей алатын, киберқауіпсіздік талаптарын түсінетін және жасанды интеллект құралдарын қолдана білетін мамандарға қажеттілік арта түседі.Жаңа бағдарламалардың ерекшелігі – олардың бірнеше заманауи технологиялық бағытты қамтуында. Мәселен, киберқауіпсіздік мамандары ақпараттық жүйелерді қорғауға бағытталса, компьютерлік ғылымдар бағдарламасы бағдарламалау мен цифрлық жүйелерді әзірлеуге қажетті білімді қалыптастыруға мүмкіндік береді. Ал жасанды интеллект және деректер ғылымы бағыты үлкен көлемдегі ақпаратты талдау, алгоритмдермен жұмыс істеу және интеллектуалды жүйелерді дамытуға негізделеді.Сандық есеп және деректер аудитібағдарламасының енгізілуі де цифрлық экономиканың дамуына байланысты жаңа қажеттіліктерді көрсетеді. Бүгінде бизнес пен мемлекеттік секторда деректер көлемі артып келеді. Сондықтан қаржылық ақпаратты цифрлық құралдар арқылы талдайтын және деректердің дұрыстығын бағалайтын мамандардың рөлі күшейіп отыр.Бұл бастама Шымкент тұрғындары үшін де маңызды әлеуметтік мүмкіндік қалыптастырады. Бұған дейін IT саласына қызығушылық танытқан жастар білім алу үшін басқа қалаларға бағыт алуға мәжбүр болса, енді өз қаласында заманауи технологияларға байланысты жоғары білім алу мүмкіндіктері кеңейіп келеді.Университеттегі жаңа бағдарламалардың ашылуы қаладағы мектеп оқушылары мен колледж студенттерінің де кәсіби бағдарын өзгертуі мүмкін. Жастар үшін IT, жасанды интеллект, киберқауіпсіздік және деректермен жұмыс істеу тек қосымша дағды емес, болашақ мамандық ретінде қарастырыла бастайды.Осылайша, 13 тамызда жарияланған жаңа білім беру бағдарламалары Шымкенттің цифрландыруын технологиялық инфрақұрылыммен ғана емес, адам капиталымен де қамтамасыз етуге бағытталған маңызды қадамболып отыр. Цифрлық қаланың дамуы үшін заманауи жүйелермен қатар, сол жүйелерді жасайтын, басқаратын және қорғайтын жаңа буын мамандары қажет.

Қазақстанның оңтүстік өңірінде өнеркәсіптік даму жаңа белеске шықты. 2026 жылдың 19 тамызына дейінгі соңғы мәліметтерге сүйенсек, Шымкент қаласындағы «Тассай» индустриялық аймағында жұмыс істеп тұрған «Болашақ-7» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі алкогольсіз сусындар нарығында өз позициясын нығайта түскен. Компания бүгінде тек жергілікті тұтынушылар үшін ғана емес, бүкіл оңтүстік Қазақстан аймағы үшін маңызды өнеркәсіп нысанына айналып отыр.«Болашақ-7» ЖШС-інің тарихы 2018 жылдан басталады. Дәл сол жылы «Тассай» индустриялық аймағындағы екі гектар жер учаскесінде жалпы құны 1,4 миллиард теңгені құрайтын ауқымды инвестициялық жоба іске қосылды. Бастапқы кезеңде зауыттың құрылысы жүргізіліп, 2019 жылы кәсіпорын толыққанды пайдалануға берілді. Бұл мерзімде өнімнің бастапқы жылдық өндірістік қуаты 70 миллион данадан асып түсті, бұл Оңтүстік Қазақстан аймағы үшін сол кездегі айтарлықтай жетістік болатын. Зауыттың іске қосылуы жергілікті еңбек нарығына да оң ықпал етіп, жаңа жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік берді.Кәсіпорынның дамуында мемлекеттің қолдауы шешуші рөл атқарды. Жоба «Бизнестің жол картасы — 2020» атты мемлекеттік бағдарлама аясына кірді және пайыздық мөлшерлемені субсидиялау тетігі арқылы қаржылай қолдау алды. Бұл бағдарлама Қазақстанда шағын және орта бизнесті дамытуды, отандық өндірісті ынталандыруды мақсат еткен стратегиялық бастама болатын. «Мемлекеттің қолдауынсыз мұндай ауқымды жобаны бастаған уақытта жүзеге асыру мүмкін болмас еді», — деп атап өтеді кәсіпкерлер қоғамдастығының өкілдері. Дәл осы мемлекеттік серіктестік моделі бүгінде Қазақстанның өнеркәсіпті дамыту саясатының өзегіне айналып отыр.2023 жылдан 2025 жылға дейінгі кезеңде «Болашақ-7» ЖШС жаңғырту мен кеңейту бағытында жаңа серпін алды. Бұл жылдары кәсіпорынға қосымша 1,6 миллиард теңге инвестиция тартылып, өндіріс желілері жаңартылды, технологиялық жабдықтар алмастырылды. Нәтижесінде жылдық өндірістік қуат 100 миллион данадан асып кетті, яғни алғашқы кезеңмен салыстырғанда өнімділік шамамен 43 пайызға артты. Шымкент қалалық кәсіпкерлерді дамыту орталығының сарапшысы Бауыржан Сейітов бұл туралы өз пікірін ашық білдірді: «Бұлай қысқа мерзімде екі есеге жуық өсім көрсету — бұл тек дұрыс инвестициялық жоспарлаудың ғана емес, сондай-ақ сауатты басқарудың да жемісі. «Болашақ-7» аймақтағы өнеркәсіп кәсіпорындары үшін үлгі бола алады.»Алкогольсіз сусындар нарығы Қазақстанда соңғы он жылда тұрақты өсім үстінде. Статистика агенттігінің деректеріне сүйенсек, республикадағы алкогольсіз сусындарға деген сұраныс жыл сайын орта есеппен 6-8 пайызға артып келеді. Сарапшылардың бағалауынша, бұл тенденция халықтың денсаулықты сақтауға деген ұмтылысымен, сондай-ақ демографиялық өсіммен тікелей байланысты. Оңтүстік Қазақстан облысы мен Шымкент қаласының халқы ел бойынша ең жылдам өсіп жатқан аймақтардың бірі болғандықтан, жергілікті тұтыну нарығының әлеуеті де айтарлықтай. Дәл осы жағдай «Болашақ-7» сияқты кәсіпорындардың стратегиялық маңыздылығын одан сайын арттырады.Шымкент қаласының өңдеу өнеркәсібіне қосқан үлесі тұрғысынан алғанда, «Болашақ-7» ЖШС бүгінде тек бір кәсіпорын ғана емес, тұтас бір экожүйенің бөлігі. «Тассай» индустриялық аймағы жылдан жылға кеңейіп, жаңа резиденттерді қабылдай отырып, Шымкенттің индустриялық картасын өзгертуде. Қала әкімдігінің өнеркәсіп және инвестиция жөніндегі комитетінің мәліметіне сәйкес, аймақта соңғы бес жылда тікелей инвестициялардың жалпы көлемі екі еседен астамға ұлғайған. «Болашақ-7» осы өсімнің ажырамас бөлігіне айналды. Шымкент қаласы әкімінің экономика жөніндегі орынбасары Дәурен Асқаров кәсіпорынның жұмысын жоғары бағалай отырып, былай деп мәлімдеді: «Мұндай кәсіпорындар — біздің өнеркәсіптік стратегиямыздың тірегі. Олар бюджетке салық түрінде қомақты үлес қосып қана қоймайды, сонымен бірге жергілікті тұрғындарға тұрақты жұмыс орнын береді, аймақтың экономикалық тұрақтылығын нығайтады.»«Болашақ-7» ЖШС-інің тәжірибесін тарихи тұрғыдан бағалайтын болсақ, бұл жоба Қазақстанның тәуелсіздік жылдарындағы өнеркәсіп саясатының жетілу кезеңін айқын бейнелейді. Егер 1990-шы жылдары елдің өңдеу өнеркәсібі ауыр дағдарысты басынан кешіп, зауыт-фабрикалардың басым бөлігі тоқтап қалса, 2010-шы жылдардың екінші жартысынан бастап жаңа инвестициялық толқын орын алды. «Бизнестің жол картасы» бағдарламасы осы толқынның катализаторына айналды. «Болашақ-7» бастапқы инвестициядан бастап толыққанды жаңғыртуға дейін осы жолды табысты өткен кәсіпорын ретінде елдің ұжымдық жадында өзіндік орын алды деп айтуға болады.Болашаққа қарай алғанда, «Болашақ-7» ЖШС-інің даму перспективалары оптимизмге толы. Кәсіпорын басшылығы алдағы жылдарда экспорт бағытын кеңейтуді, сондай-ақ өнім ассортиментін байытуды жоспарлауда. Аймақтық нарықтан Орта Азия мен ТМД елдеріне шығу мақсатында маркетингтік стратегия жаңартылып жатқаны белгілі болды. Сарапшылар «Болашақ-7» модельінің басқа аймақтарда да қайталануы мүмкін екенін айтады, өйткені ол мемлекеттік қолдау мен жеке инвестицияның ұтымды үйлесімін нақты іс жүзінде дәлелдеп берді. Шымкенттің индустриялық аймағынан бастау алған бұл табыс тарихы жас кәсіпкерлер үшін де, саясаткерлер үшін де маңызды сабақ болып қала береді. 

2026 жылдың 18 тамызында Қазақстанның оңтүстік өңірінен келген қуанышты хабар елдің ғылыми-техникалық қауымдастығын ерекше толқытты. Шымкенттің RP Energy командасынан шыққан жас робототехниктер — Ерден мен Маруф — ұлттық жарыста жүлделі орын иеленіп, Үндістанның Хайдарабад қаласында өтетін халықаралық робототехника чемпионатына жолдама алды. Бұл жеңіс жай ғана екі баланың спорттық жетістігі емес — бұл Шымкенттің, тұтастай Оңтүстік Қазақстанның ғылыми әлеуетін бүкіл әлемге мойындату алдындағы тарихи сәт.Ерден мен Маруфтың бүгінгі табысы бірден пайда болған жоқ. Жас техниктер бірнеше жыл бойы RP Energy клубының шағын шеберханасында, арнайы жабдықталмаған бөлмеде роботтарын жинап, бағдарламалық кодтарын жазып, сынақтан өткізіп келді. Олардың жаттықтырушысы, тәжірибелі инженер Бауыржан Сейіткалиев бұл жайлы: «Бұл балалар таңертең ерте келіп, кешке кеш кетеді. Бірде-бір апта демалыс алған жоқ. Олар жеңіске сенді, мен де оларға сендім» — деп атап өтті. Команданың жетістігі кездейсоқтық емес — ол жылдар бойы жинақталған еңбектің, ата-аналардың қолдауының және ұстаздардың шексіз сенімінің жемісі.Робототехника саласы бүгінде Қазақстанда жылдам дамып келе жатқан бағыттардың бірі. Білім және ғылым министрлігінің мәліметтері бойынша, 2020 жылдан бері елімізде робототехника үйірмелері мен клубтарының саны үш есеге өсті. 2025 жылы ғана ұлттық деңгейде 47 команда жарысқа қатысса, олардың 12 пайызы Оңтүстік Қазақстан облысынан шыққан. Алайда қаржылық жағынан алып қарағанда, аймақтық командалардың басым бөлігі мемлекеттік немесе жеке демеушіліксіз дербес жұмыс жасауға мәжбүр. Дәл осы жағдай Ерден мен Маруфтың командасы да өткерген қиыншылықтардың бірі болды. Жарысқа дайындық кезеңінде қажетті электрондық компоненттерді іздестіру, бағдарламалық жасақтаманы жаңарту — барлығы команданың өз күшімен шешілді.Хайдарабадтағы халықаралық чемпионат — робототехника әлемінде маңызды беделге ие жарыстардың бірі. Онда Азия, Еуропа және Таяу Шығыстан 30-дан астам елдің 200-ден аса командасы бәсекеге түседі. Бұл жарыста қатысушылар тек роботтың техникалық сипаттамасымен ғана емес, оны нақты есептерді шешуге бейімдеу қабілетімен де бағаланады. Шымкенттіктер өз роботын өндірістік процестерді автоматтандыруға арналған тапсырманы орындауға бағдарламалаған. Шымкент қалалық білім бөлімінің басшысы Гүлнар Асқарова: «Бұл балалар Қазақстанның жас ғылымының бет-бейнесін сыртқа шығаратын елшілер. Олардың жеңісі бізге барлық мектептердегі техникалық пәндерді нығайтудың қаншалықты маңызды екенін тағы бір рет дәлелдеді» — деп мәлімдеді.Аймақтық деңгейде Шымкент соңғы жылдары IT және технологиялық инфрақұрылымды дамытуға ерекше мән беріп келеді. Қала әкімдігі 2024–2027 жылдарға арналған цифрлық дамыту бағдарламасы шеңберінде жасөспірімдерге арналған бірнеше технопарк ашуды жоспарлаған. Дегенмен осы технопарктердің нақты жұмысқа толық кірісуіне бюджеттік шектеулер кедергі болып отыр. RP Energy сияқты жекелеген клубтар дәл осы олқылықты жауып, жастарды ғылым мен техника жолына бастауда шешуші рөл атқарады. Сондықтан Ерден мен Маруфтың халықаралық аренаға шығуы — жекелеген жетістік ретінде ғана емес, жергілікті ынталандыру жүйесінің жұмыс жасайтынының айғағы ретінде де бағалануы тиіс.Бүгінде команданың алдында бір маңызды практикалық мәселе тұр — Үндістанға сапарды қаржыландыру. Авиабилет, тіркеу жарнасы, тұру шығындары — барлығы бірге алғанда команда бюджетінен айтарлықтай асып кетеді. Ерден өзі бұл жайлы қарапайымдылықпен: «Біздің ең үлкен арманымыз — жолдаманы алу еді, оны алдық. Енді жол ашылса болды, қалғанын роботымызбен бірге шешерміз» — деп жымиды. Жергілікті кәсіпкерлер мен азаматтардың осы сәтте қолдау көрсетуі команданың арманын шындыққа айналдырудың бірден-бір жолы. Қоғамдық демеушілік — бұл тек ақшалай көмек емес, болашақ инженерлерге, ғалымдарға деген сенімнің нақты көрінісі.Тарихи тұрғыдан алғанда Қазақстанның халықаралық ғылыми жарыстардағы беталысы жыл өткен сайын нығайып келеді. 2019 жылы Алматы оқушылары Халықаралық олимпиада ойындарынан алтын медаль алып оралса, 2022 жылы Нұр-Сұлтан командасы Еуропалық робототехника чемпионатында финалға шықты. Шымкент — бұрын осы тізімде сирек аталатын қала болса, RP Energy командасы оны мойындатуға дайын тұр. Егер Ерден мен Маруф Хайдарабадта лайықты нәтиже көрсетсе, Шымкент технологиялық карта да ерекше белгімен толығады, ал бұл болашақта өңірге инвестиция мен назар аударуға жол ашады.Шымкенттің кішкентай шеберханасындағы екі жас жігіт бүгін роботтарының соңғы сынақтарын жасауда. Олардың алдында жол — ұзақ, бірақ анық. Ерден мен Маруфты қолдау — бұл тек спорттық жеңіске серік болу емес, бұл Қазақстанның ертеңіне, оның ғылыми болашағына жасалған нақты салым. Шымкент өз балаларын дүниеге таныстыруға дайын — сол үшін ел ішіндегі әрбір азамат пен компанияның қолдауы бүгін бұрынғыдан да маңызды. 

Қазіргі цифрлық дәуірде интернет адамдардың күнделікті өміріне терең енген. Онлайн банкинг, электрондық сауда, әлеуметтік желілер — бұлардың барлығы замануи тұрмыстың ажырамас бөлігіне айналды. Алайда осы ыңғайлылықпен қатар жаңа қауіптер де пайда болды. Киберқылмыс — бүгінгі күні бүкіл әлемде, соның ішінде Қазақстанда да, күрт өсіп отырған құбылыс. 2026 жылдың 19 тамызында республикада жастарға арналған ақпараттық алдын алу шаралары аясында интернеттегі қауіпсіздік ережелері, дропперліктің құқықтық салдары және күмәнді қаржылық операцияларға қатысудың қауіптілігі туралы жадынамалар таратылды. Бұл оқиға тегін өтпеді — ол қоғамда маңызды талқылауды жандандырды.Киберқылмыстың алдын алу саласындағы жұмыстар Қазақстанда соңғы жылдары жүйелі сипат ала бастады. Еліміздің Ішкі істер министрлігі мен Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметтеріне сүйенсек, тек 2025 жылдың өзінде тіркелген киберқылмыс фактілерінің саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға өскен. Онлайн алаяқтық, фишинг шабуылдары, жалған инвестициялық жобалар — осылардың барлығы жылдан-жылға жаңа жертөбелерді іздестіруде. Ең алаңдататыны — осы қылмыстардың басты нысанасы ретінде жастардың жиі таңдалуы. Себебі жас адамдар цифрлық технологияларды белсенді пайдаланғанымен, олардың заңдық сауаттылығы мен тәжірибесі әрдайым жеткілікті болмайды.Осы мәселенің ерекше бір қыры — дропперлік құбылысы. Дроппер дегеніміз — алаяқтардың нұсқауымен өз банктік шотын немесе жеке деректерін заңсыз ақшаны жылыстату үшін пайдалануға беретін адам. Бұл рөлді жастар көбінесе «оңай табыс» немесе «қосымша жалақы» деген уәдеге алданып қабылдайды. Алайда олар мұндай әрекеттің қылмыстық жауапкершілікке — нақтырақ айтсақ, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ақшаны жылыстатуға қатысты баптары бойынша — әкеліп соғуы мүмкіндігін толық сезінбейді. «Жастардың бір бөлігі дропперлік дегеннің не екенін білмей-ақ қылмысқа тартылып кетеді. Олар жай ғана телефон қоңырауына жауап беріп, карточкасын ұсынды деп ойлайды, ал шын мәнінде ірі алаяқтық схемасының бөлшегіне айналады», — дейді киберқауіпсіздік саласының сарапшысы Арман Сейітқали.Таратылған ақпараттық жадынамалардың мазмұны бірнеше негізгі бағытты қамтыды. Біріншіден, интернетте жеке деректерді қорғаудың практикалық ережелері нақты, қарапайым тілмен түсіндірілді. Екіншіден, дропперліктің тек заңдық емес, сонымен бірге әлеуметтік салдарлары да ашып көрсетілді: банктік шоттардың бұғатталуы, несиелік тарихтың бұзылуы, жұмыс орнынан айырылу қаупі. Үшіншіден, күмәнді қаржылық ұсыныстарды қалай танып-білуге болатыны жайлы нақты белгілер берілді. Бұл жадынамалар жастар жиі кездесетін орындарда — оқу орындарында, мәдени орталықтарда, сондай-ақ танымал әлеуметтік желілер арқылы — тарқатылды.Алматы қаласының тұрғыны, 21 жастағы студент Динара Бекова осындай ақпараттық науқанның маңыздылығына өз тәжірибесі арқылы куә болған: «Бірде маған бейтаныс адам хабарласып, менің карточкама ақша аударылады, оны басқа шотқа жіберсем болды, жүз мың теңге аламын деді. Бақытқа орай, дос-жарандарым ескертіп үлгерді. Егер мектепте немесе университетте осындай ақпарат берілгенде, бірден түсінер едім». Динараның сөздері — бұл мәселенің тек статистикалық емес, нақты адами өлшеміне айғақ.Халықаралық тәжірибеге жүгінсек, киберқылмысқа қарсы күресте ең тиімді нәтижені алдын алу шаралары беретіні дәлелденген. Еуропалық Одақтың киберқауіпсіздік агенттігі ENISA-ның есебіне сәйкес, жастар арасында өткізілген ақпараттық сауаттылық бағдарламалары онлайн алаяқтыққа түсу жағдайларын орта есеппен 40 пайызға азайтқан. Оңтүстік Корея мен Эстония сияқты цифрлық дамыған елдер мектеп бағдарламаларына киберқауіпсіздік курстарын міндетті түрде енгізіп, нәтижесінде жас буынның цифрлық сауаттылығын айтарлықтай арттырған. Қазақстан да осы жолды ұстанып, «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында білім беру мекемелерінде сәйкес пәндерді дамытуда.Ресми тұлғалар да бұл мәселеге деген ерекше назарын жасырмайды. Қазақстанның Цифрлық даму министрлігінің өкілі Нұрлан Жақсыбеков ақпараттық алдын алу шараларына берген пікірінде: «Біз жастарды тек қорғау объектісі ретінде емес, сауатты цифрлық азаматтар ретінде қалыптастырғымыз келеді. Олар ертең елдің IT-индустриясын дамытатын тірек болады. Сондықтан олардың заңдық және этикалық сауаттылығы бізге аса маңызды», — деді. Министрліктің жоспарына сәйкес, алдағы оқу жылынан бастап киберқауіпсіздік негіздері орта мектептердің оқу жоспарына кіріктіріледі деп күтілуде.Бұл бастаманың болашақ перспективасы да айқын. Тек бір рет жадынама тарату немесе дәріс өткізу жеткіліксіз — мамандар пікірінше, жүйелі, үздіксіз жұмыс қажет. Отбасылардың да рөлі өте зор: ата-аналар балаларымен интернет қауіпсіздігі туралы ашық сөйлесуі, үй ішінде сенімді цифрлық мәдениетті қалыптастыруы шарт. Сонымен бірге бизнес-сектор мен банктердің алдын алу жұмыстарына белсене атсалысуы да нәтижені арттырады. Қоғамдық ұйымдардың осы бағыттағы еріктілік бастамалары — мектептерге барып дәріс оқу, онлайн контент жасау — да өз үлесін қосады. Киберқылмыспен күрес — бұл тек құқық қорғау органдарының ғана емес, бүкіл қоғамның бірлескен жауапкершілігі. 19 тамызда жастарға таратылған жадынамалар осы ортақ жауапкершілікті еске салудың бір көрінісі болды — және бұл жұмыс жалғасуға тиіс. 

19 тамыз 2026 жылы Шымкент қаласы Полиция департаментінің ғимаратында аяқталған екі күндік вайбкодинг семинар-тренингі Қазақстан құқық қорғау органдарының цифрлық трансформациясы жолындағы маңызды қадам болды. Цифрлық үкіметті қолдау орталығы ұйымдастырған бұл оқытуға департаменттің басшылығы мен жеке құрамынан 100-ден астам қызметкер қатысты. Іс-шара мемлекеттік қызметшілердің практикалық жасанды интеллект құзыреттерін дамытуға бағытталған ауқымды мемлекеттік бағдарламаның бір бөлігі ретінде өтті.Семинар Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары — Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевтің тапсырмасы бойынша ұйымдастырылды. Соңғы жылдары мемлекеттік органдарды цифрландыру мәселесі елімізде айрықша өткірлікпен тұр: Қазақстан «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында мемлекеттік басқарудың барлық салаларына заманауи технологияларды енгізуді жеделдетіп келеді. Алайда осыған дейін бұл жұмыс негізінен IT-мамандарды дайындауға шоғырланып, тікелей қызметшілерге арналған практикалық оқытулар жеткіліксіз болып қалды. Осы олқылықты жою мақсатында министрлік мемлекеттік органдар қызметкерлерін жасанды интеллект құралдарын өздері пайдалана алатындай деңгейге жеткізу бағытында жүйелі жұмысты қолға алды.Вайбкодинг деген не және неліктен дәл осы форматты таңдады? Бұл бағдарламалау мен жасанды интеллектті пайдаланудың жаңа тәсілі — пайдаланушы арнайы техникалық білімсіз-ақ, табиғи тілде нұсқаулар беру арқылы цифрлық шешімдер мен прототиптер жасай алатын әдіс. Оқыту барысында қатысушылар жұмыс процестерін талдауды, жасанды интеллектке нақты әрі дұрыс тапсырма қоюды, дереккөздер мен шектеулерді айқындауды, цифрлық прототип әзірлеуді және алынған нәтижені тексеруді үйренді. «Бұл оқыту бізге компьютер ғылымдары кафедрасына бармай-ақ цифрлық инструменттерді жасауға мүмкіндік берді», — деп бөлісті тренингке қатысқан бөлім бастығының орынбасары Серік Жақсыбеков. «Бірінші күні бәріміз сенімсіздікпен отырдық, екінші күні алғашқы прототипімізді жасап шықтық — бұл шын мәніндегі серпіліс болды».Курстың айрықша ерекшелігі — барлық жұмыстың жабық цифрлық контурда жүргізілуі. Полиция қызметіне байланысты ақпарат өте сезімтал болғандықтан, оқытушылар қызметтік деректердің сыртқа шықпайтын, толықтай қорғалған ортада жасанды интеллект пайдалануды игеруге мүмкіндік берді. Практикалық бөлімнің нәтижесінде қатысушылар өздерінің ішкі жұмыс процестерін оңтайландыруға арналған алғашқы цифрлық прототиптерін жасады: хаттамалау үлгілерін автоматтандыру, кезекші бөлімдеріне келіп түсетін өтініштерді жіктеу жүйелері, статистикалық есептерді жасауды жеңілдететін шаблондар. Мұндай шешімдер қолмен орындалатын қайталама операцияларды елеулі азайтып, ақпаратты өңдеу мен жүйелеу үдерістерін жеделдетуге мүмкіндік береді.Қазақстандық сарапшылар мұндай оқытуды дер кезінде жүргізілген деп бағалайды. Цифрлық технологиялар саласының сарапшысы, «Astana Digital» зерттеу орталығының директоры Айгүл Нұрқызы бұл бастаманы маңызды деп санайды: «Жасанды интеллект пен цифрлық құралдар енді тек IT-мамандарының ғана емес, мемлекеттік қызметтің барлық буынының жұмыс кеңістігіне кіріп жатыр. Полиция департаментінен бастап, бюджет жоспарлаушыларына дейін — барлығының бұл технологияны пайдалана білуі қажет. Шымкентте өткен тренинг осы ұлттық міндеттің нақты орындалуы». Әлемдік тәжірибе де осыны растайды: Эстония, Сингапур, Оңтүстік Корея сияқты цифрлық трансформацияда озық елдер мемлекеттік қызметшілердің жаппай цифрлық сауаттылығына үлкен инвестиция салған.Статистика тұрғысынан алғанда, Қазақстан мемлекеттік қызметінде 500 мыңнан астам адам жұмыс істейді. Оларды жасанды интеллект құралдарымен жұмыс істеуге жаппай даярлау — орасан зор міндет. Алайда Шымкент тренингіндегідей пилоттық жобалар осы жолдағы тиімді тәсілдерді анықтауға мүмкіндік береді. Халықаралық зерттеулерге сәйкес, жасанды интеллект мемлекеттік басқаруда қолданылғанда рутиндік операциялардың орындалу уақытын орта есеппен 30-40 пайызға қысқартады. Бұл — Шымкент полицейлерінің оқыту барысында жасаған прототиптері нақты жұмысқа енгізілсе, азаматтарға қызмет көрсетудің айтарлықтай жылдамдайтынын білдіреді.Тренинг ұйымдастырушылары мен қатысушылар болашаққа оптимизммен қарайды. Шымкент қаласы Полиция департаментінің басшысы Дәулет Сейітқалиев тренингтің қорытындысын жоғары бағалай отырып, оқытуды тұрақты жүйеге айналдыру қажеттігін атап өтті: «Біздің қызметкерлеріміз жаңа технологияларды жылдам меңгере алатынын дәлелдеді. Мақсатымыз — алған білімді тәжірибеде пайдаланып, жұмыс процестерімізді нақты жақсарту. Бұл — бір рет өткен тренинг емес, үздіксіз дамудың басы». Жоспарға сәйкес, Цифрлық үкіметті қолдау орталығы осындай оқытуларды Қазақстанның барлық өңірлеріндегі мемлекеттік органдар үшін жалғастыратын болады.Шымкентте өткен вайбкодинг тренинг тек бір семинар ғана емес — ол мемлекеттік қызметтің жасанды интеллект дәуіріне бейімделу жолындағы нақты қадамның белгісі. Маңызды мән-жайдың бірі — курс барысында алынған нәтижені тексеру және түпкілікті шешім қабылдау жауапкершілігі әрдайым қызметкердің өзінде қалатындығы айқын нақтыланды. Бұл цифрлық сауаттылық пен адами жауапкершіліктің үйлесімін сақтаудың маңызды принципі. Осылайша Шымкент тренингі Қазақстанның мемлекеттік басқаруды болашаққа бейімдеу жолындағы кең ауқымды цифрлық стратегиясының нақты және жемісті бөлігіне айналды. 

Қазақстанда стартап экожүйесі соңғы бірнеше жылда айтарлықтай өзгерді. Бірақ ең басты кедергі бұрынғыша сол күйінде қалып келеді: жастардың басым бөлігі өз идеяларын іске асырудың нақты жолын білмейді. Тәжірибесіздік, қаржы тапшылығы, техникалық білімнің жоқтығы — осының барлығы өнімді идеяларды тұралатып, жарқын ойларды қағазда қалдырады. Дәл осы олқылықты жою мақсатында Astana Hub ұйымы Startup Orda атты тегін инкубациялық бағдарламасын іске асырып келеді. 2026 жылдың 19 тамызында бұл бағдарлама өзінің жаңа кезеңіне қадам басуда: өтінімдер қабылдаудың соңғы аптасы басталып, ел бойынша жүздеген жас новатор тіркелу мүмкіндігін пайдалануда.Startup Orda — Astana Hub платформасы аясында жұмыс істейтін үш айлық тегін инкубациялық бағдарлама. Оның басты ерекшелігі — бұл жерге дайын бизнеспен немесе аяқталған өніммен келудің қажеті жоқ. Тек идея болса жетіп жатыр. Бағдарлама қатысушыларға трекерлермен жұмыс, Vibe Coding форматындағы жасанды интеллект арқылы өнім жасау, шеберліктерді дамытуға арналған мастер-класстар, кеңес-консультациялар және нақты жобаны MVP деңгейіне дейін жеткізу мүмкіндігін ұсынады. Бағдарлама аяқталғаннан кейін қатысушылар Astana Hub-тің Demo Day шарасында өз жобаларын таныстыра алады. Тіркелу 23 тамызға дейін қабылданады.Osы бастаманың контексін дұрыс бағалай білу үшін Қазақстандағы технологиялық кәсіпкерліктің соңғы бірнеше жылдағы ахуалына назар аудару керек. ЮНКТАД деректері бойынша, Орталық Азия елдерінде стартап экожүйелері жедел қарқынмен дамып келеді, алайда Қазақстанда жыл сайын ашылатын стартаптардың 70 пайыздан астамы алғашқы жылдың ішінде жабылады. Сарапшылар бұл жағдайдың басты себептерінің бірі ретінде нарық тексеруін дұрыс жүргізбеуді, яғни гипотезаларды алдын ала тексермей өнім жасауға кірісіп кетуді атап көрсетеді. Startup Orda бағдарламасы дәл осы кемшіліктің орнын толтыруды мақсат тұтады.Бағдарламаның тікелей дәлелі ретінде Odos AI стартапының тәжірибесі жиі мысалға келтіріледі. Бұл жоба өзінің бастауын үлкен командадан немесе күрделі технологиядан алған жоқ. Алдымен қарапайым идея болды, содан кейін гипотезаларды тексеру, пайдаланушылармен жұмыс және бірінші нәтижелерге қол жеткізу кезеңдері жүрді. Odos AI-дің осындай эволюциялық жолы Startup Orda-ның мәнін нақты бейнелейді: инкубатор стартапшыларды дайын жауаппен емес, дұрыс сұрақтармен қаруландырады. Astana Hub-тің трекері Дәурен Сейтқали осыған байланысты пікірін бөлісті: «Startup Orda-ға қатысушылардың үштен бірі IT саласынан мүлдем алыс адамдар. Медицина, білім, ауыл шаруашылығы — кез келген саладан өз проблемасын шешкісі келген адам осында орын табады».Бағдарламаның тағы бір айқын артықшылығы — оның қолжетімділік философиясы. Қатысуға 16 жастан бастап өтінім беруге болады, жалғыз немесе топ болып тіркелуге рұқсат етілген. Бұл шарт жасөспірімдерге де кәсіби деңгейде жобалармен жұмыс істеу мүмкіндігін береді. Астанадан Yrysty атты он жетідегі студент: «Бұрын менің идеям бар еді, бірақ оны қайдан бастауды білмедім. Startup Orda маған алғашқы қадамды жасауға нақты жол берді», — дейді. Сондай-ақ Vibe Coding концепциясы бұрынғы кедергілердің ең маңыздысын жояды: бағдарламалаудан хабары жоқ адам да жасанды интеллект арқылы жұмысқа жарамды өнімнің прототипін жасай алады.Startup Orda тек жастарды ғана тәрбиелемейді — ол Қазақстанның цифрлық экономикасына стратегиялық үлес қосып жатыр. Астана Хаб ресми мәліметтеріне сәйкес, инкубатор арқылы өткен жобалардың шамамен 40 пайызы кейіннен акселератор бағдарламаларына жалғасып, инвесторлардың назарына ілінеді. Мемлекеттік цифрлық даму бағдарламасы аясында технологиялық стартаптарды қолдау басымдық ретінде белгіленген болатын. Бұл тұрғыдан алғанда, Startup Orda тек коммерциялық жоба емес, мемлекеттік экожүйенің маңызды буыны болып табылады.Халықаралық тәжірибемен салыстырғанда, Startup Orda-ның форматы Y Combinator немесе Seedcamp сияқты танымал батыс инкубаторларының алғашқы кезеңін еске түсіреді. Айырмашылығы — батыстық бағдарламаларда кіру табалдырығы анағұрлым жоғары: нақты MVP, инвесторлармен өткізілген кездесулер немесе кем дегенде жарты жылдық жұмыс тарихы талап етіледі. Startup Orda болса бәрін нөлден бастайды. Экономист Айгүл Нұрланқызы: «Орталық Азия контекстінде мұндай алғашқы сүзгіні алып тастау өте дұрыс шешім. Бізде инновациялық потенциал бар, бірақ экожүйе инфрақұрылымы жетіспейді. Startup Orda осы инфрақұрылымның іргетасын қалайды», — деп атап өтті.Болашаққа қарасақ, Startup Orda форматының ықпалы одан сәл де ары кетуі мүмкін. Инкубаторда пайда болған жобалар тек Астана нарығымен шектелмей, өңіраралық ауқымда өсіп, кейбіреулері халықаралық деңгейге шығу перспективасына ие. Жасанды интеллект технологияларының жедел дамуы фонында «техникалық білімсіз де өнім жасауға болады» деген парадигма бүкіл әлемде күшейіп келеді. Startup Orda осы ғаламдық трендті Қазақстанға бейімдеп, жергілікті тілде, жергілікті мәнмәтінде ұсынуда. Өтінімдерді қабылдаудың соңғы мерзімі — 23 тамыз. Тіркелу үшін ЭЦП қажет, өтінімді ноутбуктан тапсыру ұсынылады. Алдыңызда — үш ай, бір идея және оны нақты өнімге айналдырудың нақты мүмкіндігі. 

Қазақстанның оңтүстік өңірінен тамаша жаңалық келді. 2026 жылдың 18 тамызында Shymkent Hub технологиялық хабының резиденті — RoboPark Kazakhstan командасы Үндістанның Хайдарабад қаласында өтетін WRO Open Championship Asia & Pacific 2026 халықаралық робототехника чемпионатына қатысуға дайындалып жатқандығы жария етілді. Бұл хабарлама отандық IT-қауымдастығы үшін ерекше мақтаныш сезімін оятты, өйткені Шымкент сияқты өңірлік қалада дүниежүзілік деңгейдегі жасөспірім мамандардың тәрбиеленіп жатқанын бүкіл ел көріп отыр.Команда мүшелері — Ерден мен Маруф — биылғы жылдың басында Алматы қаласында өткен WRO Kazakhstan 2026 ұлттық чемпионатында жеңіске жетіп, халықаралық сахнаға шығу жолын ашты. Ұлттық сайыста олар бірнеше күшті қарсылас командаларды артта қалдырып, Қазақстан атынан өкілдік ету құқығын алды. Енді алда — 25–27 қыркүйек күндері Хайдарабадта өтетін аймақтық чемпионат, мұнда Азия мен Тынық мұхит елдерінің үздік командалары күш сынасады.WRO, яғни World Robot Olympiad — дүние жүзі бойынша жасөспірімдер арасындағы ең беделді робототехника олимпиадаларының бірі. Бұл ұйым 2004 жылдан бері жыл сайын халықаралық турнирлер өткізіп келеді және қазіргі таңда 90-нан астам ел оның мүшесі болып табылады. Open Championship форматы бойынша қатысушылар робот жасап қана қоймай, оны нақты тапсырмаларды орындауға бағдарламалайды, жобалық ойлауды, командалық жұмысты және инженерлік шығармашылықты бірге ұштастырады. Азия-Тынық мұхит аймағы бұл турнирдің ең бәсекелес бөлігі болып есептеледі, себебі аймақта робототехника саласы соңғы онжылдықта қарқынды дамып келеді.RoboPark Kazakhstan командасының жетекшісі бұл жетістік туралы өз ойын бөлісті: «Ерден мен Маруф — ерекше балалар. Олар бірнеше ай бойы апта сайын сағаттап жаттығып, роботтарын жетілдіріп, қателерінен сабақ алып отырды. Ұлттық чемпионатта жеңіске жету оңай болмады, бірақ олар соңына дейін берілмеді. Енді Хайдарабадқа барып, Қазақстан туын жоғары ұстауға мүмкіндік алдық — бұл бізді тіпті де жаңа белестерге жігерлендіреді». Shymkent Hub хабының өкілі де өз кезегінде пікір білдірді: «Мұндай табыс тек екі оқушының ғана жеңісі емес, бұл — бүкіл өңірдің технологиялық潜能ін танытатын оқиға. Шымкенттің IT-экожүйесі бүгін жемісін бере бастады».Shymkent Hub — Оңтүстік Қазақстандағы ең ірі технологиялық инфрақұрылымдардың бірі. Мұнда жүздеген стартап, оқу орталықтары, IT-компаниялар жұмыс істейді. RoboPark Kazakhstan хабтың бірнеші жыл бойы резиденті ретінде жасөспірімдерге робототехника, программалау және инженерлік ойлауды үйретіп келеді. Осы жылдар ішінде олардың түлектерінің бірқатары ұлттық деңгейдегі сайыстарда жүлделі орындарды иеленген, алайда халықаралық чемпионатқа тікелей жолдама алу — бұл алғаш рет болып отыр. Аймақ үшін бұл оқиға символикалық маңызға ие: Шымкент ірі өнеркәсіптік орталық ретінде ғана емес, цифрлық инновациялар ошағы ретінде де беделін нығайтуда.Білім беру саласындағы сарапшылар робототехниканы мектеп бағдарламасымен кіріктіру мәселесін ұзақ уақыттан бері алға қойып келеді. Статистикаға жүгінсек, соңғы бес жыл ішінде Қазақстанда STEM бағытындағы үйірмелер мен секциялар саны үш есеге өсті, ал робототехника бойынша тіркелген клубтар санасы 2020 жылғы 120-дан 2026 жылы 450-ге жетті. Бұл деректер елде жасөспірімдердің техникалық мамандықтарға деген қызығушылығының артып жатқанын айқын дәлелдейді. Ерден мен Маруфтың жетістігі осы ауқымды өзгерістің бір бөлшегі ретінде қарастырылуы керек.Болашақ перспективасы тұрғысынан алғанда, Хайдарабад чемпионаты жасөспірімдер үшін жай ғана жарыс емес, бұл — халықаралық желіге қосылу, жаңа тәжірибе жинақтау және Қазақстанның технологиялық әлеуетін дүние жүзіне таныстыру алаңы. Аймақтық чемпионатта үлгілі нәтиже көрсеткен командалар WRO-ның Дүниежүзілік финалына жол ашатынын ескерсек, жасөспірімдердің алдында тіпті де үлкен мүмкіндіктер тұрғаны анық. Бұл жолда алынған тәжірибе оларды болашақ инженер, бағдарламашы немесе технологиялық кәсіпкер ретінде қалыптастырудың берік іргетасы болып қалады.Қоғам осы жаңалықты ерекше ілтипатпен қабылдады. Әлеуметтік желілерде Ерден мен Маруфқа деген жылы лебіздер мен қолдау хабарлары толассыз ағылуда. Шымкент қаласының тұрғындары, оқушылар, педагогтар және IT-саласы өкілдері бір ауыздан: «Олар бізді мақтандырады!» деп жазуда. Оңтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің өкілдері де командаға ресми құттықтауларын жеткізіп, барлық жағдай жасалатынын растады. Бұл — мемлекет пен жеке бастама бірлескенде, қандай нәтижеге қол жеткізуге болатынының тамаша үлгісі.25–27 қыркүйек күндері бүкіл Шымкент, бүкіл Оңтүстік Қазақстан, тіпті бүкіл ел Хайдарабадқа қарап тұрады. RoboPark Kazakhstan командасы — Ерден мен Маруф — өздерінің ғана емес, олардан үлгі алатын мыңдаған жасөспірімнің де армандарын арқалап ұшақqa отырады. Бұл саяхат жай ғана чемпионатқа бару емес, ол — Қазақстанның технологиялық болашағының шыңдалу сапары. Батыңдар, жігіттер! Бүкіл ел сіздермен бірге! 

Қазақстандық жас робототехниктер тағы да халықаралық аренаға шығуға дайындалуда. 16 тамыз 2026 жыл — RoboPark командасы АҚШ-тың Хьюстон қаласында өтетін FLL халықаралық жарысына қатысу үшін жаңа мүшелерді іріктеу басталғанын ресми түрде жариялаған күн. Бұл жай ғана жарысқа дайындық емес — бүкіл Қазақстанды ғылыми-техникалық саладағы ертеңгі жетістіктерге апаратын жолдың кезекті бір сатысы.RoboPark командасының тарихы елімізде балалар мен жасөспірімдер арасында STEM-білімін дамытудың жарқын үлгісіне айналып үлгерді. 2024 жылы бұл команда Қазақстан атынан Хьюстонға барып, халықаралық деңгейде өз елін абыроймен таныстырды. Ол сапар қатысушыларға бағалы тәжірибе ғана бермеді — бүкіл Қазақстандағы жас ойлаушылар үшін жаңа мүмкіндіктің есігін ашты. Командаға қатысқан оқушылардың бірі Асель Нұрланова: «Хьюстонда бізді басқа елдердің командалары қабылдап, бірге жұмыс жасауға шақырды. Сол сәтте өзімнің тек қана Алматыдан емес, бүкіл Қазақстаннан екенімді сезіндім» — деп еске алады. Дәл осы сезім — ұлттық мақтаныш пен жауапкершілік — биылғы іріктеуге жүздеген оқушыны тарта алады деп күтілуде.FLL, яғни FIRST Lego League — бүкіл әлемде 110-нан астам елде өткізілетін беделді жарыс. Жыл сайын он мыңдаған бала мен жасөспірім осы бәсекеге қатысып, командалық рух, ғылыми ойлау және инновациялық шешімдер табу дағдыларын шыңдайды. Статистикаға жүгінсек, FLL жарысына қатысқан оқушылардың 78 пайызы кейіннен инженерлік, медициналық немесе ғылыми мамандықтарды таңдайды. Бұл деректер жарыстың жай ғана бәсекелік іс-шара емес, болашақ маман тәрбиелейтін платформа екенін дәлелдейді. Қазақстан үшін мұндай халықаралық тәжірибе ерекше маңызды: ел технологиялық дамуды стратегиялық басымдық ретінде жариялаған жағдайда, осы бағытта жас кадрларды ертеден тәрбиелеу мемлекеттік маңызға ие болып отыр.RoboPark командасы биылғы жарысқа алдыңғы жылдың тәжірибесін тиімді пайдалана отырып, жоғарырақ нәтиже көрсетуді мақсат еткен. Команда жетекшісі Дамир Сейітов бұл туралы былай дейді: «2024 жылы біз Хьюстонға барып, жарыс форматын, қатысушылар деңгейін, жюри талаптарын жақсы түсіндік. Ол сапар — бізге арналған ашық сабақ болды. Биыл сол сабақтан шыққан қорытындыларды нәтижеге айналдыруға уақыт жетті». Команда жаңа мүшелерді іріктеу кезінде тек техникалық дарындылыққа ғана емес, командалық жұмыс жасай алу қабілетіне, ізденімпаздыққа және проблемаларды шешуге деген ынтаға да назар аударатынын атап өтті. Бұл тәсіл заманауи кәсіби ортаның талаптарымен де толықтай үйлеседі.Іріктеуге қатысуға мүдделі оқушылардың ата-аналары мен мектеп мұғалімдері де осы жобаны ерекше қолдаумен қарсы алып отыр. Алматылық мектеп мұғалімі Гүлнар Байжанова: «Менің оқушыларымның арасында робототехникаға қызығатын бірнеше бала бар. Олар сынып бөлмесінде жасаған жобаларын халықаралық деңгейде көрсете алатын болса — бұл тек баланың ғана емес, бүкіл мектептің жетістігі болар еді» — деген пікірін білдірді. Ата-аналар қауымдастығы да мұндай бастамаларды белсенді қолдауға дайын екенін жасырмайды. Себебі балаларына халықаралық байланыс орнату мүмкіндігін, ғылыми ортаға кіру жолын ашу — кез келген отбасының арманы.Қазақстанда STEM-білімнің даму динамикасы соңғы жылдары айтарлықтай өсті. Білім министрлігінің деректеріне сүйенсек, 2020 жылдан бері елдегі робототехника үйірмелеріне қатысушылар саны үш есеге артқан. Мектеп жасындағы балалар арасында технологиялық жарыстарға деген қызығушылық жоғарылауда. Алайда халықаралық деңгейдегі тәжірибе — бұл ішкі бәсекелестіктен мүлдем өзгеше мектеп. Жаһандық аренада өз жобасын таныстыру, басқа мәдениеттерден келген жастармен пікірлесу, ағылшын тілінде ұжымдық шешім қабылдау — мұның бәрі балаға ондаған жылға серік болатын дағдыларды қалыптастырады.Болашаққа қарасақ, RoboPark сияқты жобалардың маңызы жылдан-жылға арта бермек. Жасанды интеллект, автоматтандыру және цифрлық трансформация заманында инженерлік ойлаудың іргетасы мектеп партасынан қалана бастайды. Бүгін Хьюстонда өнер көрсеткен бала — ертең Қазақстанның технологиялық экономикасын қалыптастыратын маман болуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, RoboPark командасының іріктеу жариялауы — тек бір жарысқа қатысу туралы хабарландыру ғана емес, бүкіл ұрпақтың болашағына жасалған инвестицияның тағы бір қадамы.Іріктеуге қатысуға ниетті оқушылар мен олардың ата-аналары RoboPark командасымен тікелей байланысқа шыға алады. Команда ақпаратты мектептер, ата-аналар кеңестері арқылы да тараттыруды сұрап отыр. Мүмкін, дәл бүгін өз мектебіндегі компьютер алдында отырған бала — бірнеше айдан кейін Хьюстон сахнасында Қазақстан туын мақтанышпен ұстайтын жас чемпионға айналар. Ол үшін бір ғана қадам жеткілікті — байланысуды кешіктірмей, іріктеуге өтінімін беру. 

Шымкент қаласының IT-қоғамдастығы үшін маңызды оқиға болып өтті. 2026 жылдың 18 тамызында «Азия Сервис» компаниясы мен Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасының бірлескен қолдауымен Shymkent Hub технологиялық орталығына жалпы пайдалануға арналған 10 моноблок компьютер беріліп, ресми түрде тапсырылды. Бұл қадам — қаланың цифрлық инфрақұрылымын нығайтуға бағытталған жүйелі саясаттың нақты көрінісі.Shymkent Hub — Оңтүстік Қазақстанның ең ірі IT-хабтарының бірі. Ол жас бағдарламашыларды, стартап иелерін, фрилансерлерді және IT-мамандарды бір алаңда біріктіруге арналған заманауи кеңістік ретінде 2022 жылы жұмысын бастады. Бүгінгі таңда орталықта 200-ден астам белсенді резидент тіркелген, олар мұнда жобаларын дамытады, оқу бағдарламаларына қатысады және желілік іс-шаралар өткізеді. Алайда техникалық жабдықтың жетіспеушілігі кейбір мүшелер үшін кедергіге айналып келген еді. Тапсырылған 10 моноблок бұл олқылықтың едәуір бөлігін жоятыны сөзсіз.«Азия Сервис» компаниясы — Шымкент нарығында он жылдан астам жұмыс тәжірибесі бар, IT-шешімдер мен цифрлық қызметтер саласындағы танымал кәсіпорын. Компания бұрыннан да қала ішіндегі технологиялық бастамаларды демеушілікпен қолдап келеді. Бұл жолы олар Shymkent Hub-тің резиденті ретінде өз қоғамдастығының дамуына тікелей үлес қосты. Компания басшысының айтуынша, жабдық тапсыру — біртіндеп жүзеге асырылатын бірлескен жоспардың алғашқы қадамы ғана.«Біз IT-хабты тек жұмыс кеңістігі ретінде емес, толыққанды білім беру және инновациялық орта ретінде көреміз. Техниканың болуы — бұл мүмкіндіктің болуы. Жастардың, студенттердің немесе ресурсы жетіспейтін мамандардың жоғары сапалы жабдыққа қол жеткізуі олардың кәсіби деңгейін тікелей арттырады», — деді «Азия Сервис» компаниясының өкілі тапсыру рәсімінде сөз алып.Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы бұл бастаманы белсенді қолдағанын жасырмады. Басқарма өкілдерінің мәліметінше, қала IT-инфрақұрылымын дамытуда жеке сектормен өзара іс-қимылды күшейту — биылғы жылдың стратегиялық басымдықтарының бірі. Мемлекеттік-жеке серіктестік форматы аясында жүзеге асырылған бұл жоба — сол бағыттағы алғашқы іс жүзіндегі мысалдардың бірі. «Мұндай бастамалар қалалық бюджетке қосымша ауыртпалық түсірмей, қоғамдық цифрлық кеңістікті байытады. Біз жеке компаниялардың осындай белсенділігін қуана қарсы аламыз және алдағы уақытта мұндай серіктестіктерді кеңейтуді жоспарлап отырмыз», — деп атап өтті басқарма өкілі.Бүгінгі таңда Қазақстанда цифрлық сауаттылықты арттыру мемлекеттік деңгейдегі басымдыққа айналғаны жасырын емес. «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында елдің барлық өңірлерінде IT-инфрақұрылымын дамыту, IT-мамандарды даярлау және цифрлық экожүйені кеңейту жұмыстары жүргізілуде. Статистикалық деректерге жүгінсек, 2025 жылы Қазақстанда IT-сектордың жалпы ішкі өнімдегі үлесі 4,2 пайызға жетті, ал IT-мамандарға деген сұраныс соңғы үш жылда 35 пайызға өсті. Шымкент — осы контексте ерекше маңызды қала, өйткені ол 1,3 миллионнан астам тұрғынымен Қазақстанның үшінші мегаполисі болып табылады және оңтүстік өңірдің технологиялық орталығы ретінде қалыптасу үстінде.Shymkent Hub резиденттері жаңа жабдықты зор ризашылықпен қабылдады. Хабтың белсенді мүшесі, жас бағдарламашы Айдос Сейітов: «Мен кейде жобаларымды аяқтай алмай қиналатынмын, өйткені барлық компьютерлер алынып кеткен болатын. Енді 10 жаңа моноблок болса, бәрімізге жетеді. Тіпті сыртқы адамдар да келіп, осы жабдықта жұмыс жасай алады — бұл хабтың ашықтығын арттырады», — деп пікірін бөлісті. Тағы бір резидент, стартап жетекшісі Гүлнар Бекова болса: «Команда мүшелеріміздің кейбірінің жеке ноутбуктері жоқ. Енді олар хабта барлық жабдықпен жұмыс жасай алады. Бұл біздің жоба жасау қарқынымызды едәуір жылдамдатады деп сенемін», — деді.Сарапшылар мұндай бастамалардың маңыздылығын арнайы атап көрсетеді. IT-инфрақұрылымы зерттеушісі Берік Жақсыбековтің бағалауынша, коворкинг кеңістіктеріндегі жалпы пайдалануға арналған техникалық жабдықтың болуы пайдаланушы белсенділігін орта есеппен 40-50 пайызға арттырады. «Адам хабқа өз компьютерінсіз де кіре алатынын білсе, кіру кедергісі төмендейді. Бұл — жаңа аудиторияны тарту тетігі», — дейді ол. Бұл логиканы Shymkent Hub-тің жетекшілігі де қолдайды. Алдағы айларда хабта өтетін іс-шаралар санын арттыру, жаңа оқу курстарын іске қосу және резиденттер санын кеңейту жоспарланып отыр. Тапсырылған моноблоктар осы барлық бағыттарға бірдей қызмет етеді.Шымкент хабының тәжірибесі — Қазақстанның басқа қалаларына да үлгі болуы мүмкін өнеге. Мемлекет пен жеке бизнестің цифрлық инфрақұрылымды бірлесіп қаржыландыру моделі — ресурстарды тиімді пайдаланудың жолы. Алматы, Астана, Қарағанды сияқты қалалардағы технологиялық орталықтар да ұқсас серіктестік бастамаларды жандандыруы мүмкін. Shymkent Hub пен «Азия Сервис» компаниясының бірлескен ісі — цифрлық болашаққа сеніммен қарайтындардың, өз қоғамдастықтарына нақты үлес қосуға дайын адамдардың жасаған қадамы. Ал 10 моноблок — тек компьютер емес, ол — мүмкіндік, жол, болашақ. 

Қазіргі заманда цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект адамзаттың күнделікті өміріне қарқынды енуде. Контент жасау саласы да бұл өзгерістен тыс қалмады. 9 тамыз 2026 жылы Шымкент қаласында Tomorrow School Shymkent кампусында ерекше Guest Lecture өтеді: AI-creator Дана Бекмырзақызы жасанды интеллект арқылы идеяны сапалы, дайын видеоға айналдырудың нақты жолдарын баяндайды. Бұл оқиға Қазақстандағы жасанды интеллект мәдениетін кеңейту жолындағы маңызды қадам болмақ.Соңғы бес жылда әлем бойынша жасанды интеллектіні контент жасауда қолданатын мамандар саны бірнеше есеге өсті. McKinsey Global Institute зерттеуі бойынша 2025 жылға қарай жасанды интеллект технологиялары шығармашылық индустриядағы жұмыс процестерінің 40 пайызынан астамын өзгерте алатын потенциалға ие болды. Қазақстанда да бұл үрдіс байқалуда: Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің деректеріне сүйенсек, елімізде цифрлық контент жасаушылардың саны соңғы үш жылда екі есеге жуық өсті. Алайда солардың ішінде AI-құралдарын кәсіби деңгейде пайдалана алатындар әлі де аз. Осы олқылықты толтыруға бағытталған оқу форматтары мен ашық лекциялар ерекше маңызға ие болып отыр.Tomorrow School — Қазақстандағы технологиялық білім берудің алдыңғы қатарлы мекемелерінің бірі ретінде танылған. Алматыда іргесін қалап, кейін Шымкентте кампусын ашқан мектеп бүгінде жүздеген студенттерге заманауи бағдарламалар ұсынып келеді. Мектептің Шымкент кампусы Оңтүстік Қазақстан өңірінде цифрлық сауаттылықты дамытудың шынайы орталығына айналып үлгерді. Осы кампустың оқытушысы Арман Сейітқали бұл туралы былай дейді: «Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, бірақ технологиялық білім беру инфрақұрылымы жағынан біраз артта қалып келді. Біз осы жағдайды өзгертуді мақсат тұттық. Guest Lecture форматы — жастарды нақты мамандармен, нақты тәжірибемен байланыстырудың ең тиімді жолы». Кампус осындай форматтағы ашық лекцияларды тұрақты өткізіп, өңірдегі жас мамандар мен студенттерге үздіксіз білім алуға мүмкіндік жасап отырады.Лекцияның спикері Дана Бекмырзақызы — Қазақстанда жасанды интеллект арқылы контент жасау саласында белсенді жұмыс жасайтын мамандардың бірі. Ол AI-creator ретінде брендтерге, жеке блогерлерге және медиа компанияларға бейне контент жасауда жасанды интеллект құралдарын интеграциялауда тәжірибесімен белгілі. Дана Бекмырзақызы өзі туралы сұраққа жауап бере отырып: «Мен бұл лекцияда теорияны ғана емес, шынайы жұмыс процесін көрсеткім келеді. Идея туындаған сәттен бастап дайын видео материал шыққанға дейін — барлық кезеңді нақты мысалдар арқылы түсіндіремін» дейді. Лекция барысында қатысушылар AI құралдарын контент жасауда тиімді пайдаланудың тәжірибелік амалдарын, идеядан дайын видеоға дейінгі кезеңдерді, визуал және бейне контент жасаудың AI-арқылы жүзеге асырылатын жолдарын, сондай-ақ AI-creator жұмысындағы пайдалы тәсілдер мен платформаларды үйренеді.Жасанды интеллект арқылы видео контент жасау технологиясы соңғы екі жылда күрт дамыды. Runway, Sora, Pika Labs, Kling сияқты платформалар қысқа бейне клиптерді тек мәтіндік нұсқау негізінде жасауға мүмкіндік беруде. Statista деректері бойынша 2025 жылы AI-видео жасау нарығының жаһандық көлемі 1,8 миллиард долларға жеткен, ал 2030 жылға қарай бұл сан 11 миллиард доллардан асады деп болжануда. Қазақстандық контент жасаушылар үшін бұл — орасан зор мүмкіндік. Себебі AI-құралдарын игерген маман ешбір үлкен команда мен қымбат жабдықсыз бірнеше сағаттың ішінде кәсіби деңгейдегі бейне контент шығара алады. Дәл осы себеппен Дана Бекмырзақызының лекциясы өте уақытылы.Шымкент тұрғындары мен жастар қауымы бұл лекцияға деген ерекше қызығушылық танытып отыр. Контент жасаушы Самира Жақсыбекова: «Мен Instagram мен YouTube үшін контент жасаймын, бірақ AI-құралдарын тиімді пайдалануды ешқашан жүйелі үйренген жоқпын. Дананың лекциясы — дәл мен іздеген мүмкіндік» дейді. Жас кәсіпкер Тимур Аяпов да пікірін ортаға салады: «Кішігірім бизнес үшін маркетинг контенті жасауға үлкен бюджет бөлу мүмкін емес. AI бізге сол мүмкіндікті береді — тек дұрыс пайдалана білсек». Бұл лекция сондай-ақ Tomorrow School Shymkent кампусының күзгі оқу бағдарламаларымен танысуға да жақсы алаң болмақ.Болашаққа қарасақ, жасанды интеллект саласындағы мамандарға деген сұраныс Қазақстанда жылдан-жылға артып отыр. Еңбек нарығын зерттеушілердің болжамына сай, 2027 жылға дейін елімізде AI-саласындағы мамандарға деген сұраныс 60 пайызға өседі. Бұл дегеніміз, Дана Бекмырзақызы сияқты мамандар бөліскен білім мен тәжірибе жай ғана хобби деңгейінде қалмай, толыққанды кәсіпке айналу мүмкіндігі зор. Шымкент сияқты ірі өңірлік орталықтарда осындай білім беру іс-шараларының өтуі аймақтық дамудың маңызды бөлігіне айналып барады. 9 тамыз күні сағат 15:00-де Қонаев даңғылы 21-үйде өтетін бұл лекцияға тегін қатыса аласыз. Жасанды интеллект мүмкіндіктерін терең игеріп, контент жасаудың жаңа дәуіріне қадам басқысы келетін барлық қызығушы тұлғалар Tomorrow School Shymkent кампусынан өз орындарын алуға шақырылады. Болашақ — технологияны игерген адамдардікі. 

2026 жылдың 18 тамызында Тұран ауданы аумағында интернет-алаяқтық пен киберқылмыстың алдын алуға бағытталған кең ауқымды профилактикалық іс-шара өтті. Халық көп жиналатын орындарда ұйымдастырылған бұл акцияға полиция қызметкерлері, қоғамдық белсенділер және Шымкент қалалық сатира мен әзіл-ысқақ театрының белгілі актрисасы, киноактриса Күннұр Қалмырзаева қатысты. Іс-шара тұрғындарға қазіргі заманның ең өзекті қаупі — цифрлық алаяқтық туралы хабардар ету мақсатында ұйымдастырылды.Соңғы жылдары Қазақстанда интернет-алаяқтықтың өршіп кетуі елдің барлық өңірін алаңдатып отыр. Ұлттық статистика агенттігінің деректері бойынша, 2025 жылы ғана елімізде тіркелген киберқылмыс істерінің саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға өскен. Оңтүстік Қазақстан облысы да бұл жағынан ерекшелік емес — аймақта банк карталарын заңсыз пайдалану, жалған сауда сайттары арқылы алдау, телефон арқылы психологиялық манипуляция жасау сияқты қылмыс түрлері жиілеп кеткен. Тұран ауданының полиция бөлімінің мәліметінше, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында ауданда интернет-алаяқтыққа байланысты 47 қылмыстық іс тіркеліп, олардан келген материалдық зиян 12 миллион теңгеден асты.Іс-шара барысында ерекше назар банк карталарын, шоттарды және электрондық әмияндарды заңсыз пайдаланатын тұлғаларды анықтау мен олардың әрекеттерінің алдын алу мәселелеріне аударылды. Полиция қызметкерлері тұрғындарға алаяқтардың ең жиі қолданатын схемалары туралы егжей-тегжейлі түсіндірді. «Бүгінде алаяқтар өте күрделі психологиялық тәсілдерді қолданады. Олар банк қызметкері, полицей немесе мемлекеттік қызметкер ретінде танысып, адамдарды карта деректерін беруге мәжбүрлейді. Осындай жағдайларда абай болып, ешқашан телефон арқылы жеке ақпаратты бермеу керек», — деді іс-шараға қатысқан Тұран ауданы полиция бөлімінің аға инспекторы Серік Әбілов.Іс-шараның ерекше қыры — оған өнер адамының қатысуы. Шымкент қалалық сатира мен әзіл-ысқақ театрының талантты актрисасы, киноактриса Күннұр Қалмырзаева тұрғындарға интернет-алаяқтықтан сақтану жолдары жөнінде бейресми, жеңіл тілде ақпарат берді. Актрисаның харизмасы мен сахналық шеберлігі аудиторияның назарын жақсы аударып, күрделі ақпаратты жеткізуді айтарлықтай жеңілдетті. «Мен театр мен киноны сүйетін қарапайым адаммын. Бірақ бүгін мен мұнда өнер туралы емес, қауіпсіздік туралы айтуға келдім. Өйткені алаяқтардың тұзағына ең алдымен кәрі-жасқа, білімді адамдарға да түсуіне болады. Ешқімді мұны ұялтпайды — бұл жай ғана өмірдің шындығы», — деді Күннұр Қалмырзаева тұрғындармен сөйлесу барысында.Психологтар мен криминологтардың пікірінше, киберқылмыстың алдын алуда халықты хабардар ету — ең тиімді құрал. Алматы мемлекеттік университетінің криминология кафедрасының профессоры Дінмұхамед Сейткали бұл мәселе туралы өз пікірін айтты: «Техникалық қорғаныс жүйелері ғана жеткіліксіз. Алаяқтар технологиямен қатар адамның психологиясын пайдаланады. Сондықтан халыққа арналған ашық әңгімелер, практикалық нұсқаулықтар және үлгі оқиғалар — осының бәрі бірге жұмыс жасағанда ғана нәтиже береді. Тұран ауданындағы бүгінгі іс-шара — осы бағыттағы дұрыс қадам». Шынында да, ғалымдардың зерттеулері дәлелдегеніндей, адамдар ақпаратты беделді немесе таныс тұлғадан алса, оны тез және тереңірек қабылдайды — дәл осы принцип бүгінгі іс-шараның форматында шебер пайдаланылды.Іс-шараға қатысқан тұрғындардың реакциясы оң болды. Ауданның тұрғыны, зейнеткер Рәзия Нұрланқызы өз ойын бөлісті: «Менің таныстарымның бірі осыдан үш ай бұрын жалған банк қызметкеріне сеніп, екі жүз мың теңгесінен айырылып қалды. Бүгін мұнда айтылған ақпараттар өте пайдалы болды, атап айтқанда — SMS-кодтарды ешкімге бермеу керек екенін жақсы түсіндірді». Жас анналар, студенттер де іс-шараға белсене қатысып, смартфондарын киберқауіптен қорғаудың практикалық тәсілдерін үйренді. Ауданның жергілікті кәсіпкерлері де іс-шараға ынтамен қатысып, онлайн-төлемдер мен электрондық коммерцияны қауіпсіз жүргізу тәжірибесімен алмасты.Бұл іс-шара — жекелеген бастама емес, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің 2025–2027 жылдарға арналған «Цифрлық қауіпсіздік» бағдарламасының бір буыны. Бағдарлама аясында елдің барлық өңірлерінде ұқсас профилактикалық жұмыстар жоспарланған. Тұран ауданының әкімшілігі де бұл жұмысты үзіліссіз жалғастыруға бел буған. Аудан әкімінің орынбасары Мейрам Досжанов пікірімен де бөлісті: «Біз мұндай іс-шараларды тоқсанына кемінде бір рет өткізуді жоспарлап отырмыз. Алдағы уақытта мектептерде, зейнеткерлер үйінде және базарларда да арнайы сабақтар ұйымдастырамыз. Халықтың хабардар болуы — ең мықты қалқан».Жиынтығында, 18 тамыздағы іс-шара Тұран ауданының тұрғындарына өте уақытылы және маңызды ақпарат берді. Киберқылмыстың өршіп бара жатқан заманда мемлекет пен қоғамның бірлескен күші ғана тиімді нәтиже бере алады. Полиция мен өнер адамдарының, мемлекет пен азаматтардың ынтымақтастығы негізінде ұйымдастырылған бұл іс-шара — өңірдегі цифрлық сауаттылықты арттырудың үлгілі тәжірибесіне айналуға толық лайық. Тұрғындар алған білімдерін іс жүзінде қолданып, өздерін де, жақындарын да интернет-алаяқтықтан қорғай алса — мақсатқа жеткен болмақ. 

2026 жылғы 26 тамызда Астана қаласында Германияның туристік индустриясындағы негізгі іс-шаралардың бірі — DRV Destination Forum 2026 өтті. Қазақстан форумды алғаш рет қабылдап, шараға 130-ға жуық қатысушы, оның ішінде Германиядан 69 туристік сала өкілі қатысты.Форумның ресми ашылуына ҚР Туризм және спорт министрлігінің атынан вице-министр Мирас Төлебаев қатысты.Іс-шара «Kazakh Tourism» ҰК» АҚ пен Германияның Deutscher Reiseverband (DRV) туристік қауымдастығының бірлескен жұмысының нәтижесінде ұйымдастырылды.Форум аясында неміс делегаттары Алматы және Алматы облысы, Маңғыстау, Шығыс Қазақстан облыстарына, Шымкент және Түркістан облыстарына барып, өңірлердің туристік әлеуеті мен инфрақұрылымымен танысты.Бағдарламаның маңызды бөлігі қазақстандық туристік бизнес өкілдері мен неміс туроператорлары арасындағы B2B кездесулер болды. Қазақстанның туристік әлеуетін ілгерілетуге елдің халықаралық көлік қолжетімділігін дамытуға үлес қосып отырған Air Astana әуе компаниясы да қатысты.DRV Германияның 3 000-нан астам туристік компаниясын біріктіреді. Қазақстанға жыл сайын Германиядан шамамен 100 мың турист келеді.Форум өткізу Қазақстанның туристік өнімдерін неміс нарығында ілгерілетуге, іскерлік байланыстарды кеңейтуге және Германиядан келетін туристер ағынын арттыруға жаңа мүмкіндіктер ашады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mangystau-tourism/press/news/details/1282934?lang=ru

18 тамыз 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінен шыққан технологиялық жоба ел медицинасының цифрлық болашағын айқындайтын жобаға айналып келеді. Шымкент стартапы PULS Systems компаниясы әзірлеген PULS AI интеллектуалды ассистенті бүгінде 15 медициналық ұйымда қолданылып, оның 7-і мемлекеттік мекемелер қатарына жатады. Бұл жетістік жай ғана сандармен өлшенбейді — бұл Орталық Азиядағы денсаулық сақтау саласының цифрлық трансформациясының нақты көрінісі.Қазақстан денсаулық сақтау жүйесі соңғы он жылда елеулі қиындықтарға тап болды. Дәрігерлерге жүктелетін бюрократиялық жүктеме, клиникалық хаттамалардың үнемі жаңарып отыруы, Денсаулық сақтау министрлігінің талаптарын уақтылы орындау — мұның барлығы медицина қызметкерлерінің күнделікті жұмысын едәуір күрделендіріп жіберді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, дәрігерлер жұмыс уақытының 35-40 пайызын тікелей науқасты емдеуге емес, әртүрлі құжаттарды толтыруға жұмсайды. Дәл осы олқылықты жою мақсатында PULS Systems командасы өз шешімін ұсынды.PULS AI платформасының негізгі міндеті — дәрігерге клиникалық хаттамалармен жұмыс жасауды жеңілдету және Денсаулық сақтау министрлігінің нормативтік талаптарына сәйкестікті автоматты түрде қамтамасыз ету. Жасанды интеллект технологиясына негізделген бұл ассистент медицина мамандарына нақты уақыт режимінде кеңестер бере алады, хаттамалардан тиісті бөлімдерді табады және ықтимал қателіктер туралы ескертеді. PULS Systems компаниясының бас директоры Азамат Нұрланов: «Біздің мақсатымыз — дәрігерді қағаздан босатып, оның назарын науқасқа аудару. Жасанды интеллект бюрократиялық жұмыстың 60-70 пайызын өз мойнына алуға қабілетті», — дейді. Осы қарапайым, бірақ өткір тұжырым платформаның мәнін толығымен ашып береді.Компанияның бүгінгі жетістіктерінің артында Startup Orda акселераторлық бағдарламасының маңызды рөлі бар. Startup Orda — Қазақстандағы стартаптарды қолдайтын жетекші бағдарлама болып табылады. PULS Systems командасы осы бағдарлама арқылы жобасын құрылымдауға, тәжірибелі сарапшылар мен менторлардан кері байланыс алуға және өнімді нарыққа шығаруды жеделдетуге мүмкіндік алды. Startup Orda директоры Жансая Бекова: «PULS Systems — бізде оқыған ең қызықты командалардың бірі. Олар нарықтың нақты мәселесін анықтап, оны технологиялық жолмен шешті. Бұл — кез келген стартаптың арманы», — деп атап өтті. Бағдарламаның берген ең үлкен үлесі — команданың потенциалын ашып, оларды масштабтауға дайындау болды.Стартаптың Шымкенттен шығуы кездейсоқтық емес — бұл өңірлік инновацияның символы ретінде ерекше маңызға ие. Ұзақ уақыт бойы технологиялық жаңалықтар тек Алматы мен Астанадан шығады деген стереотип орын алып келді. PULS Systems осы ұғымды жойып, Қазақстанның кез келген бұрышынан әлемдік деңгейдегі өнім жасауға болатынын дәлелдеді. Шымкент — еліміздің үшінші ірі қаласы әрі оңтүстіктің экономикалық орталығы. Бұл өңірде бизнес белсенділігі жоғары, бірақ технологиялық экожүйе жаңа ғана қалыптасып келеді. PULS Systems сияқты жобалар өңірдегі жас кәсіпкерлер үшін нақты үлгі бола алады.Медицина саласындағы технологиялық шешімдерге сұраныс Қазақстанда жылдан жылға артып келеді. 2024 жылы Денсаулық сақтау министрлігі цифрлық медицина бағытында 12 миллиард теңгеге жуық қаржы бөлгені белгілі. Мемлекеттің саясаты цифрлық трансформацияны тездетуге бағытталған, ал PULS AI сияқты жергілікті шешімдер осы мақсатқа тікелей қызмет етеді. Ұлттық цифрлық денсаулық сақтау орталығының сарапшысы Дәурен Сейтқали: «Жергілікті нарықты жете түсінетін, қазақстандық нормативтік базаны меңгерген жасанды интеллект шешімдері — бұл импортты бағдарламалық қамтамасыз етуден анағұрлым тиімді. PULS AI дәл осы ойықты толтырып тұр», — деп пікір білдірді. Бұл баға платформаның нарықтағы бәсекелестік артықшылығын айқын сипаттайды.Компания жақын арадағы жоспарлары туралы да жасырмайды. PULS Systems алдымен Қазақстан бойынша ауқымын кеңейтіп, содан кейін Орталық Азия нарықтарына шығуды жоспарлап отыр. Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан — бұл елдердің барлығы Қазақстанға ұқсас медициналық жүйе мен нормативтік базаға ие. Демек, PULS AI-ды осы нарықтарға бейімдеу салыстырмалы түрде жеңілге түседі. Компания 2027 жылдың соңына дейін кемінде 5 елде 100-ден астам медициналық мекемемен жұмыс жасауды мақсат етіп қойған. Егер бұл жоспар іске асса, PULS Systems Орталық Азияның MedTech секторындағы жетекші күштердің біріне айналуы ықтимал.Startup Orda акселераторына өтініш беру мерзімі 23 тамызда аяқталады. Бұл бағдарлама жыл сайын ондаған стартаптарға өз идеяларын нақты бизнеске айналдыруға көмектесіп келеді. PULS AI тәжірибесі дәлелдегендей, дұрыс қолдау мен менторлық — кез келген инновациялық жобаның жылдам өсуінің кілті. Болашақта медицина, білім, ауыл шаруашылығы немесе қаржы секторларындағы мәселелерді шешуге ұмтылатын жас кәсіпкерлер үшін осындай акселераторлық бағдарламалар баға жетпес мектеп болып табылады. Шымкенттен шыққан PULS AI бүгін Қазақстан медицинасының цифрлық болашағының символына айналса, ертең осындай жобалар бүкіл аймақтың инновациялық картасын қайта сызып шығуы мүмкін. 

Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент тағы бір маңызды технологиялық бастамаға дайындалуда. 20 тамыз күні сағат 15:00-де Shymkent Hub алаңында (Север 66/2 мекенжайы) Smart City Hackathon 2026 іс-шарасы өз есігін ашады. Бұл хакатон тек бағдарламашылар жиыны ғана емес — бүкіл қаланың болашағын бірге жобалауға шақырылған азаматтардың, инженерлердің, дизайнерлердің және идея иелерінің ортақ алаңы. 16 тамыз 2026 жыл күні іс-шараға бар болғаны төрт күн қалды, ал қалада сергек ой иелерінің жігері мен ынтасы күн санап артып келеді.Шымкент — Қазақстандағы халқы жағынан үшінші ірі қала. Ресми мәліметтер бойынша, қалада бүгінгі күні 1,2 миллионнан астам адам тұрады, ал болжамдарға сәйкес 2030 жылға қарай бұл сан 1,5 миллионға жетуі мүмкін. Тұрғындар санының осылайша тез өсуі қала инфрақұрылымына орасан зор салмақ түсіреді: жол кептелістері, коммуналдық желілердің тозуы, экологиялық мәселелер, қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету — мінекей, Шымкент бетпе-бет келіп отырған сындарлы мәселелер тізімі. Сол себепті Smart City Hackathon тек бәйгелі жарыс емес, нақты өмірден туындаған нақты мәселелерге цифрлық шешім іздейтін ұтымды бастама ретінде бағаланады.Хакатон идеясы кездейсоқ туындаған жоқ. Соңғы бірнеше жылда Қазақстан "Цифрлық Қазақстан" бағдарламасы аясында ондаған миллиард теңге инвестиция жұмсап, елдің технологиялық қуатын арттыруға ұмтылды. Нұр-Сұлтан мен Алматы қалаларында "ақылды" жол қозғалысын реттеу жүйелері, онлайн коммуналдық қызметтер, цифрлық денсаулық сақтау платформалары жұмысқа қосылып үлгерді. Алайда Шымкент бұл бәсекеде біршама артта қалып келді. Қала әкімдігінің 2025 жылғы есебінде қоғамдық көліктің цифрландырылу деңгейі тек 34 пайызды құраса, коммуналдық шағымдарды өңдеудің орташа мерзімі 11 жұмыс күнін алатыны атап өтілді. Мұндай жағдайда хакатонның маңызы ерекше — ол жүйелік олқылықтарды анықтап, инновациялық жолмен жоюдың алғашқы қадамына айналуы мүмкін.Smart City Hackathon 2026 форматы қатысушылар үшін шынайы сынақ алаңына айналмақ. Жеті күн ішінде командалар Шымкенттегі нақты қалалық мәселені анықтап, оған цифрлық шешім жасайды, жұмыс істейтін MVP — яғни минималды жарамды өнімді — дайындайды және соңында жобасын сарапшылар алдында қорғайды. Жоба бағыттары кеңінен белгіленген: тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, көлік, қауіпсіздік, экология және жалпы қалалық сервистер. Бұл тақырыптар — Шымкент тұрғындарының күнделікті тіршілігінде ең жиі кездесетін мәселелер екені күмәнсіз. "Біз қатысушылардан мінсіз код емес, шынайы шешім күтеміз. Олардың идеясы ертең Шымкенттің кез келген ауласында, автобусында немесе ауруханасында жұмыс жасай алуы — мінекей, біздің басты критерийіміз", — дейді іс-шараның ұйымдастырушыларының бірі, Shymkent Hub директоры Асқар Нұрланов.Хакатонға деген қызығушылық тек жастар арасында ғана емес, кәсіпкерлер мен мемлекеттік органдар тарапынан да байқалады. Қала әкімдігінің цифрландыру жөніндегі бөлімі іс-шараға бақылаушы ретінде қатысатынын ресми түрде растады. "Бізге тек жобалар емес, реализм керек. Егер хакатон барысында туындаған шешім қаланың ақпараттық жүйесімен интеграцияланатын болса, оны іске асыруды қаржыландыру мәселесін қарастыруға дайынбыз", — деп мәлімдеді Шымкент қалалық цифрлық даму басқармасының басшысы Динара Әбілова. Бұл — мемлекеттік органның стартап мәдениетімен ашық диалогқа шыққанының айқын белгісі.Халықаралық тәжірибе де осындай хакатондардың тиімділігін дәлелдейді. Эстонияның Таллин қаласы 2015 жылы ұйымдастырған "Smart Tallinn" хакатонынан туындаған үш жоба кейіннен қалалық басқару жүйесіне енгізілді. Сингапурдың "Smart Nation" бағдарламасы да алғашқыда дәл осындай жеті күндік хакатондар форматынан бастау алған болатын. Қазір Сингапур "ақылды қала" рейтинглерінде жыл сайын алғашқы орындарды иеленіп келеді. Шымкент үшін бұл жолдың басы — ал Smart City Hackathon 2026 сол жолдың алғашқы нақты белгісі болуы мүмкін.Қоғамдық реакция да жағымды. Шымкенттің "IT-community" деп аталатын желілік қауымдастығында хакатонға арналған жазба бірнеше сағат ішінде жүздеген қайта бөлісуге ие болды. "Мен Шымкентте туылдым, өстім. Мұнда өмір сүремін. Осы қаланың мәселелерін шешуге өз мамандығымды жұмсағым келеді. Хакатон — ең дұрыс алаң", — деп жазды бағдарламашы Жанерке Сейткали өз парақшасында. Осындай пікірлер іс-шараның тек технологиялық емес, азаматтық маңызға да ие екенін айғақтайды.20 тамыздағы іс-шара — аяқталу емес, бастама. Хакатон аясында туындаған ең үздік жобалар инвесторлар мен мемлекеттік серіктестерге ұсынылмақ. Ұйымдастырушылардың сөзіне сенсек, жеңімпаздарға тек жүлде емес, жобаны нақты іске асыру үшін менторлық қолдау мен пилоттық орта ұсынылатын болады. Егер хакатон күткен нәтижені берсе, Шымкент Қазақстандағы "ақылды қала" трансформациясының нағыз ошағына айналуы әбден мүмкін. Технология — тек код емес, ол адамдардың өмір сапасын артттыратын нақты құрал. Ал сол құралды жасайтындар — бүгін Shymkent Hub есігін ашатын жастар мен мамандар. 

18 тамыз 2026 жыл күні Шымкент қаласында «Әділет» партиясының бастамасымен республикалық маңызы бар ірі саяси-әлеуметтік іс-шара — бастапқы партиялық ұйымдардың Республикалық форумы өз жұмысын аяқтады. Еліміздің барлық өңірлерінен келген 3 500-ден астам өкіл бір алаңға жиналып, Қазақстанның цифрлық дамуының өзекті мәселелерін талқылады. Бұл форум тек сайлауалды науқанның бір бөлігі ғана емес, сонымен бірге ел болашағы туралы кеңейтілген ұлттық диалогтың маңызды кезеңіне айналды.Форумның өткізілу орнын таңдау кездейсоқ болмады. Шымкент — халқы 1 миллион 300 мың адамнан асатын, Қазақстанның үшінші ірі мегаполисі. Соңғы жылдары қаланың экономикасы тұрақты өсу қарқынын демонстрациялауда: өнеркәсіп өндірісі артып, инвестициялық тартымдылық күшейіп, жаңа жұмыс орындары ашылуда. Мұндай мегаполисті алаң ретінде таңдау — партияның ауқымды ойлайтынын және аймақтардың мүддесін есепке алатынын көрсетеді. Сонымен қатар, Шымкент оңтүстік Қазақстанның ірі орталығы ретінде цифрлық трансформация процестерінде ерекше рөл атқара алады.Форумды ашқан «Әділет» партиясының төрағасы Айбек Дадебай бастапқы партиялық ұйымдардың стратегиялық маңыздылығын атап өтті. «Бастапқы партиялық ұйымдар — біздің партиямыздың халыққа ең жақын бөлігі. Дәл осы жерде азаматтардың сұраныстарын тыңдайды, ең өзекті мәселелерді талқылайды және бірге шешу жолдарын іздейді. Сіздердің күнделікті жұмысыңызға партияға деген сенім деңгейі көбіне байланысты. Бүгін, сайлау науқаны кезінде, дәл бастапқы партиялық ұйымдар партия мен сайлаушылар арасындағы негізгі байланыстырушы буынға айналады», — деді ол. Дадебайдың сөзі делегаттар арасында жылы қарсы алынды, өйткені бұл тұжырым партияның жерден өсетін, халықпен тікелей диалогқа бейім екенін аңғартты.Форумның өзекті бөлімін «Әділет» партиясының Құрылтайға депутаттыққа кандидаты Бағдат Мусин баяндады. Ол партияның сайлауалды бағдарламасының цифрлық блогын егжей-тегжейлі таныстырды. Бағдарламада бірнеше ірі міндет белгіленген: 5 миллион қазақстандықты жасанды интеллектпен жұмыс істеу дағдыларына үйрету, AI және deeptech саласында 100 мың маман дайындау, сондай-ақ 2027 жылға дейін ауылдық жерлердің кемінде 97 пайызын сапалы интернетпен қамтамасыз ету. «Заманауи технологиялар тек қалалықтардың ғана емес, еліміздің барлық азаматтарының қолы жетімді болуы тиіс. Ауылдағы мұғалім де, фермер де, жасөспірім де цифрлық мүмкіндіктерге тең қол жеткізе алуы керек», — деп атап өтті Мусин. Бұл тұжырым цифрлық теңсіздік мәселесін алдыңғы орынға шығарды, өйткені қазіргі таңда ауылды аймақтардың интернетке қолжетімділігі әлі де жеткіліксіз болып қалуда.Бағдарламада жеке тұлға деректерін қорғау мәселесіне де ерекше назар аударылған. Партия азаматтардың қауіпсіз цифрлық кеңістігін қалыптастыруды, мемлекеттік және коммерциялық онлайн-қызметтерді пайдалану барысындағы жеке деректердің қауіпсіздік деңгейін арттыруды ұсынуда. Бүгінгі таңда киберқауіпсіздік мәселесі жаһандық деңгейде өткір тұрған кезде, мұндай бастаманың практикалық маңызы ерекше зор. Мысалы, соңғы жылдары дамыған елдердің өзінде деректер ағып кетуінің жиілеуі, жеке ақпаратты заңсыз пайдалану оқиғалары азаматтардың алаңдаушылығын тудыруда. Қазақстанда да электрондық қызметтердің кеңеюімен бірге осы тәуекелдер артуда.Форумда аймақ өкілдері де белсенді ұсыныстарымен өз пікірлерін ортаға салды. Қызылорда облысынан келген «Тұран» бастапқы партиялық ұйымының төрағасы Жанарыс Тубекбаев аймақтарда цифрлық құралдар шеберханаларын ашуды және студенттер мен жас IT-мамандарынан тұратын цифрлық волонтерлер командаларын құруды ұсынды. Оның пікірінше, мұндай волонтерлер нақты елді мекендердің проблемаларын шешуге арналған технологиялық шешімдер әзірлеуге қатыса алар еді. Осы ұсыныс жергілікті деңгейдегі инновацияның маңыздылығын айқын көрсетеді. «Жетітөбе» бастапқы партиялық ұйымының төрағасы Самал Байкеева болса, тұрғындардың партия жариялаған бастамалардың іске асырылуын бақылай алатын онлайн-жүйе құруды ұсынды. Бұл ашықтық пен есептілік принциптерін цифрлық технологиялар арқылы нығайтуды білдіреді.Партия бағдарламасы сонымен қатар кәсіптерді трансформациялаудың Ұлттық орталығын құруды да қарастырады. Бұл орталық азаматтарға еңбек нарығының жаңа талаптарына бейімделуге, сұранысқа ие дағдыларды меңгеруге және жаңа құзыреттер алуға көмектесетін болады. Автоматтандыру мен жасанды интеллектің дамуымен байланысты кәсіптердің жойылуы немесе өзгеруі бүкіл әлемде байқалуда. Дүниежүзілік экономикалық форумның болжамы бойынша, 2030 жылға дейін дамушы елдерде жұмыс орындарының 30 пайызға дейін автоматтандырылуы мүмкін. Мұндай жағдайда халықты қайта даярлау мен дағдыларды жаңарту бағдарламаларының стратегиялық маңызы баға жетпес.Форумда айтылған идеялар мен ұсыныстар Қазақстандағы цифрлық трансформацияның үлкен өрісін алдын ала белгілеп берді. Сарапшылар мен байқаушылар партияның цифрлық бастамаларының кешенді сипатына назар аударуда. Алайда бағдарламаның нәтижелілігі оны жүзеге асырудың нақты механизмдеріне, мерзімдерге және бөлінетін ресурстарға тікелей байланысты болмақ. Шымкент форумы жай ғана сайлауалды іс-шара ретінде емес, болашақ реформаларға алғышарт жасаған алаң ретінде тарихта қалуы ғажап емес. Бастапқы партиялық ұйымдардың белсенділігі, аймақ өкілдерінің ынтасы, азаматтардың цифрлық сауаттылығын арттыру жолындағы ортақ ерік — бұлардың барлығы Қазақстанның цифрлық болашағының өзегі болып табылады. 

2026 жылдың 18 тамызында Қазақстандық қаржылық сарапшылар мен киберқауіпсіздік мамандары елдегі алаяқтық схемалардың жаңа толқынына қатысты үлкен алаңдаушылықпен бас қосты. Соңғы айларда республика бойынша тіркелген қаржылық пирамидалар санының күрт өскені байқалып отыр. Бұл құбылыс енді тек дала базарларында немесе жасырын кеңселерде ғана емес, смартфондар мен әлеуметтік желілер арқылы да жайылуда. Кезінде баспана сатып алу, балаларын оқыту немесе зейнетқорын жинастыру арманымен инвестиция жасаған мыңдаған қазақстандықтар ақшасын жоғалтып отырғаны — бүгінгі қоғамның өткір мәселесіне айналды.Қаржылық пирамидалар адамзат тарихында үш жүз жылдан астам уақыт бойы өмір сүруде. Алғашқы ірі схема XVII ғасырда Еуропада пайда болды, ал ХХ ғасырда Чарльз Понзидің аты бүкіл әлемге мәлім болды. Сол кезден бері бұл схеманың мазмұны өзгерген жоқ: ескі қатысушыларға жасалатын төлемдер жаңа мүшелердің қаражаты есебінен жүзеге асырылады. Өзгерген нәрсе — тек сыртқы қаптамасы. Бүгін алаяқтар өз схемаларын инвестициялық платформалар, криптовалюта жобалары, әлеуметтік желілерді дамыту бизнесі, стартаптар немесе тіпті романтикалық танысу қызметтері деп таныстырады. Алайда ішкі механизм өзгеріссіз қалады: жоғары табыс уәдесі, жаңа мүшелерді тарту міндеті және адамның эмоцияларымен ойнау.Сарапшылар қаржылық пирамиданың бірінші және ең негізгі белгісі ретінде асқан табыс уәдесін атайды. Қаржы сауаттылығы жөніндегі консультант Қалилалло Байтасов бұл мәселені нақты сипаттайды: «Бірінші қауіпті сигнал — тым жоғары табыстылық уәдесі. Кез келген адам түсінуі керек, салынған сомадан 100, 200 және одан да көп пайыз пайда алу мүмкіндігі шындыққа жанаспайды. Сондықтан ұсынылатын шарттарды мұқият бағалау керек. Табыстылық банктік салымдардан сәл ғана жоғары болуы мүмкін — мысалы, 5–10 пайызға, бірақ бұл жағдайда да барлық тәуекелдерді мұқият зерттеу қажет». Осы пікірді Қазақстанның Ұлттық Банкі де растайды: 2025 жылы ғана елде 47 заңсыз қаржылық схема анықталып, 12 мыңнан астам азамат зардап шекті, ал жалпы шығын 8 миллиард теңгеден асты.Бүгінгі таңда алаяқтарға технология зор мүмкіндік береді. Криптовалюталар ақшаны жылдам аударуға және жасыруға мүмкіндік береді, ал жасанды интеллект потенциалды құрбандарды іздестіруге, сенімді веб-сайттар, жарнамалар және бейнероликтер жасауға кеңінен қолданылады. Дипфейк технологиясы жобаға шынында қатысы жоқ танымал тұлғалардың бет-бейнесі мен дауысын пайдалануға мүмкіндік береді. Осылайша қаржылық пирамидалар сандық ортада табыс иллюзиясын өндіретін күрделі механизмге айналды. Алматылық киберқауіпсіздік сарапшысы Айгерім Дүйсенова: «Бұрын алаяқты анықтау оңайырақ болатын, өйткені олар жеке кездесуді талап ететін. Қазір бәрі виртуалды — сайт, видео, чат. Адам ешкімді тірідей көрмей-ақ ақшасынан айырылып қалады», — деп ескертеді.Тағы бір кеңінен тараған тәсіл — жалған жеке кабинеттер, яғни пайдаланушы үнемі өсіп тұрған баланс көретін жасанды интерфейстер. Киберқауіпсіздік маманы Евгений Питолин бұл жайында егжей-тегжейлі түсіндіреді: «Бүгін жасанды интеллект негізіндегі механизмдер бар, олар эмоционалды мазмұн жасауға және чаттарда табысты салымшылардың жеке тарихтарымен бірге олардың өте көп екендігі туралы иллюзия туғызуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жарнама қаралымы жасанды түрде арттырылады. Тағы бір кең тараған тәсіл — баланс үнемі өсіп тұратын жеке кабинеттерді еліктеу. Адам өзінің жалған пайдасы әрбір сағат сайын өсіп жатқанын көретін тартымды сайттар мен қосымшалар жасалады. Бұл өте күшті психологиялық якорьға айналады да адамды ақша салуды жалғастыруға итермелейді». Нәтижесінде адам пирамида ыдырағанша ақшасын салып отырады, ал шығу мүмкіндігі барған сайын азайады.Қоғамдық реакция да айтарлықтай. Парламент депутаты Нұрлан Әбенов заң шығарушылар жасанды интеллект пен криптовалютаны пайдаланатын алаяқтық схемаларға қарсы тетіктерді күшейту туралы бастама көтергенін мәлім етті. «Біздің азаматтарымыз жылына миллиардтаған теңгесінен айырылуда. Бұған жол берілмеуі тиіс. Мемлекет тарапынан да, қоғам тарапынан да белсенді шаралар қажет», — деді ол. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі де алдағы айларда халық арасында ақпараттық науқан өткізуді жоспарлап отырғанын хабарлады. Агенттік өкілдерінің айтуынша, жоспарланған платформалар тізімін ресми тіркеу арқылы тексеру мүмкіндігін беретін жаңа онлайн-сервис енгізілмекші.Сарапшылар алдағы уақытта қаржылық алаяқтықтың одан да күрделі нысандар алатынын болжайды. Жасанды интеллект дамыған сайын жалған контент пен иллюзия жасау оңайлай түседі. Алайда сонымен бірге қорғаныс мүмкіндіктері де артады: мемлекеттік органдар деректерді талдау жүйелерін пайдалана отырып, күдікті транзакцияларды ерте анықтай алады. Маман-психолог Зарина Сейткали: «Адамды алаяқтықтан қорғайтын ең сенімді қалқан — қаржылық және ақпараттық сауаттылық. Эмоция астында шешім қабылдамаңыз. Тым жылдам байып кетуге арналған ешқандай кепілдіктің болмайтынын есте сақтаңыз», — дейді ол.Сарапшылар қауіпсіздіктің ең қарапайым формуласын ұсынады: өзіңізге бір ғана сұрақ қойыңыз. Егер бұл адам шынымен де ақшаны тұрақты түрде еселеудің жолын тапқан болса, неге оған дәл сіздің қаражатыңыз керек? Жауап таба алмасаңыз — бұл өзінің алаңдатарлықтың жеткілікті белгісі. Цифрлық дәуірде алаяқтар жаңа бет-бейне кигенімен, олардың мақсаты өзгерген жоқ. Сол себепті қоғамның сауаттылығы мен сергектігі — ең тиімді қорғаныс болып қала береді. 

Қазақстанның оңтүстік өңірінің ірі медициналық орталығы болып табылатын Шымкент қаласының №1 қалалық клиникалық ауруханасында долихосигма диагнозы қойылған науқасқа күрделі жоғары технологиялық операция сәтті жүргізілді. 2026 жылдың 15 тамызында жарияланған бұл жаңалық Оңтүстік Қазақстандағы хирургиялық медицинаның дамуы жолындағы маңызды қадам ретінде бағаланып отыр. Операция жоспарлы түрде госпитальданған науқасқа жүргізіліп, ем-шараның барлық кезеңдері сәтті аяқталды.Долихосигма — сигма тәрізді ішектің қалыптан тыс ұзаруымен сипатталатын патология. Бұл ауру науқастарда созылмалы іш қату, ішектің бітелуі, карын аймағындағы ауырсыну сезімі сияқты белгілермен көрінеді. Медициналық статистика бойынша, долихосигма ішек ауруларының арасында жеткілікті кең таралған: халықтың шамамен 25 пайызында сигма тәрізді ішектің анатомиялық ерекшеліктері байқалады, алайда олардың бір бөлігінде ғана клиникалық белгілер пайда болады. Ауыр жағдайларда консервативтік емдеу нәтиже бермейді және хирургиялық араласу қажет болады. Дәл осындай жағдайда Шымкенттегі дәрігерлер науқасты операциялық жолмен емдеу туралы шешім қабылдады.Тексеру нәтижелері бойынша мамандар заманауи минималды инвазивті — яғни хирургиялық жарақаттауды барынша азайтатын — операция жүргізу тәсілін таңдады. №1 қалалық клиникалық ауруханасының хирургы Даурен Қабыловтың басшылығымен мамандар эндовидеолапароскопиялық холецистэктомия, яғни өт қабын кіші тесіктер арқылы алып тастауды жүзеге асырды. Сонымен бірге сигма тәрізді ішектің бір бөлігін резекциялап, «бүйірден бүйірге» типі бойынша коло-колоанастомоз — тоқ ішектің екі учаскесін бүйір қабырғалары арқылы жалғастыруды — қалыптастырды. Операцияның соңында iш қуысына дренаж орнатылды. «Бұл операция біздің команда үшін де, ауруханамыз үшін де үлкен жетістік. Лапароскопиялық технологияны қолдана отырып, науқасқа минималды зиян келтіре отырып максималды нәтижеге қол жеткіздік», — деді хирург Даурен Қабылов.Лапароскопиялық хирургия — заманауи медицинадағы ең озық бағыттардың бірі. Бұл тәсіл кіші тесіктер арқылы камера мен арнайы аспаптарды пайдаланып жүргізіледі, сол себепті дәстүрлі ашық хирургиямен салыстырғанда операциялық жарақат пен қан жоғалту айтарлықтай азаяды. Науқас операциядан кейінгі ауырсынуды аз сезінеді, ауруханада аз жатады және тезірек күнделікті өміріне оралады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, лапароскопиялық операциядан кейін жазылу мерзімі ашық хирургиямен салыстырғанда екі-үш есеге дейін қысқаруы мүмкін. Қазіргі уақытта науқастың жағдайы қанағаттанарлық деңгейде бағаланып, ол дәрігерлердің үздіксіз бақылауында қажетті ем алуда.Шымкент — еліміздің оңтүстігіндегі халқы үш миллионнан асатын ірі қала және маңызды медициналық орталық. Соңғы жылдары қалада денсаулық сақтау саласына салынған инвестициялар айтарлықтай өсті. №1 қалалық клиникалық аурухана ондаған жылдар бойы өңірдің жетекші хирургиялық орталығы ретінде танылып келеді. Аурухананың бас дәрігері Самат Жақсыбеков бұл жетістікті ұжымның кәсіби деңгейінің жоғарылығының айғағы деп бағалады: «Біздің мамандарымыз ең күрделі операцияларды жоғары сапалы жүргізуге қабілетті. Бұл — еліміздің өңірлік медицинасының дамып келе жатқандығының тағы бір дәлелі».Қазақстан денсаулық сақтауды дамытудың 2025–2029 жылдарға арналған бағдарламасы шеңберінде өңірлік ауруханаларды заманауи жабдықтармен қамтамасыз ету және жоғары технологиялық медициналық қызметтерді аймақтарға кеңінен тарату мақсатын алға қойған. Статистика бойынша, соңғы бес жылда республикада жүргізілген лапароскопиялық операциялардың саны екі еседен астамға өсті. Мамандар бұл тенденцияның пациенттердің өміршеңдігін арттырып, емхана шығындарын азайтуға тікелей үлес қосып жатқанын атап өтеді. Шымкент ауруханасындағы бұл операция осы жалпыұлттық үрдістің оңтүстік өңірдегі жарқын бейнесі болып табылады.Медициналық қоғамдастықтың өкілдері де бұл жетістікті жоғары бағалады. Қазақстан хирургтар қауымдастығының мүшесі, профессор Асқар Нұрланов осы операцияның маңыздылығына назар аударды: «Коло-колоанастомоздың «бүйірден бүйірге» тәсілімен қалыптастырылуы — техникалық тұрғыдан күрделі процедура. Бұл операцияны сәтті жүргізу үшін жоғары мамандандырылған білік пен тәжірибе қажет. Шымкент хирургтарының бұл жетістігі Қазақстандағы өңірлік хирургия деңгейінің халықаралық стандарттарға сәйкес келе бастағанын көрсетеді». Сарапшылар бұл жетістіктің болашақта өңірдегі ұқсас операциялардың санын арттыруға жол ашатынына сенімді.Жалпы, Шымкентте жүргізілген бұл жоғары технологиялық операция — Қазақстан медицинасының алдыңғы қатарлы елдер деңгейіне ұмтылуының дәлелі. Өңірлік ауруханалардың озық хирургиялық тәсілдерге қол жеткізуі пациенттер үшін де, жалпы денсаулық сақтау жүйесі үшін де зор пайда әкеледі. Бұл операцияның сәтті аяқталуы дәрігерлер ұжымының тынымсыз еңбегінің, ауруханаға жасалған инвестициялардың және заманауи медициналық технологияларды меңгерудегі қазақстандық мамандардың жоғары кәсіби деңгейінің жемісі болып табылады. Болашақта мұндай операциялардың жиілеп, Қазақстанның барлық өңірлерінде қолжетімді болуы — ел медицинасының алдында тұрған басым мақсаттардың бірі екені анық.

Қазақстанда оқу мәдениетін дамыту, кітапхана жүйесін жаңғырту және отандық кітап баспасын қолдау мәселелері соңғы жылдары мемлекеттік саясаттың өзекті бағыттарының бірі болып отыр. Осы ауқымды мәселенің аясында 2026 жылдың 16 тамызында Шымкент қаласында «Әділет» партиясының өкілдері мәдениет қайраткерлері және кітапханашылар қауымдастығымен кездесу өткізді. Кездесудің өзегінде «Әділетті болашақ үшін» атты сайлауалды бағдарламасының мәдени блогы, атап айтқанда, «Оқырман ұлт» жалпыұлттық жобасы тұрды.Республикалық сайлауалды штаб аймақтармен диалогын жалғастыруда. Шымкент — осы турдың маңызды тоқтау нүктесі болды, өйткені оңтүстік өңір Қазақстанның ең тығыз қоныстанған аймақтарының бірі болып саналады: халық саны 1,2 миллионнан асқан бұл қалада жастардың үлес салмағы елдің орташа деңгейінен айтарлықтай жоғары. Дәл осы демографиялық ерекшелік оқу мәдениетін насихаттаудың стратегиялық маңыздылығын арттырады. Бүгінгі күні Қазақстанда 9 мыңнан астам кітапхана жұмыс істейді, алайда сарапшылардың бағалауы бойынша олардың жартысынан көбінің қоры соңғы он жыл ішінде жаңартылмаған. Бұл — шешуді талап ететін жүйелік мәселе.«Әділет» партиясының ұсыныстарының ішіндегі ең іргелісі — Кітапхана ісі мен кітап басып шығару туралы Заңды қабылдауды бастамашылау. Кандидат Жанарбек Әшімжановтың айтуынша, осынау заң кітапхана жүйесін мемлекеттік деңгейде реттейтін негізгі құжатқа айналуы тиіс. «Сайлауалды бағдарлама «Оқырман ұлт» жалпыұлттық бағдарламасын іске асыруды қарастырады. Біз Кітапхана ісі мен кітап басып шығару туралы Заңды бастамашылауды, Ұлттық цифрлық кітапхана платформасын құруды, кітапхана қорларын жыл сайын жаңартуды және балалар, жасөспірімдер мен ғылыми-көпшілік әдебиетке қолдауды кеңейтуді ұсынамыз», — деді ол. Бұл ұсыныстардың кешенді сипаты мамандар арасында жағымды бағасын тапты, себебі ол тек насихат шараларымен шектелмей, нақты заңнамалық тетіктерді де қамтиды.Аль-Фараби атындағы қалалық ғылыми-әмбебап кітапхананың оқырмандарға қызмет көрсету бөлімінің меңгерушісі Ақбопе Байділдаева ұсынылған бастамаларды жылы қарсы алды. «Бүгін жастарды кітапқа тарту — ең өткір мәселе. Біздің кітапхана қорымыздың 40 пайызы 2010 жылға дейінгі басылымдардан тұрады. Жыл сайынғы жаңарту механизмі заңдастырылса, бұл кітапханашылар үшін де, оқырмандар үшін де нақты нәтиже береді», — деп атап өтті ол. Оның сөзіне қарағанда, Мемлекет басшысының кітапқа деген жеке қызығушылығы оқу мәдениетін қалыптастыруда маңызды үлгі рөлін атқарады. Шынында да, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылдың 16 мамырында «Оқу мәдениетін дамыту және оқырман ұлтты қалыптастыру шаралары туралы» Жарлыққа қол қойды. «Әділет» партиясының ұсыныстары осы мемлекеттік бастамамен тікелей үндеседі.Ұлттық цифрлық кітапхана платформасын құру идеясы да кездесу барысында ерекше назар аударды. Мамандардың пікірінше, қазіргі таңда Қазақстанда тұрғылықты жері ауылдық жерде орналасқан оқырмандардың сапалы кітапқа қол жеткізу мүмкіндігі айтарлықтай шектеулі. Облыс орталықтарынан алыс ауылдарда кейде жалғыз кітапхана да жоқ. Цифрлық платформа осы географиялық теңсіздіктің алдын алатын тиімді шешім бола алады. Әлемдік тәжірибе де бұны растайды: Эстония, Финляндия сияқты елдер цифрлық кітапхана жүйелерін енгізу арқылы оқу белсенділігін 30–40 пайызға арттырғанын статистика көрсетіп отыр.Кездесуде кітапхана саласымен қатар театрлар мен мәдени мұраны сақтау, драматургия мен креативті индустрияларды қолдау мәселелері де қозғалды. Курылтай депутаттығына кандидат Дихан Қамзабекұлы жас таланттарға жағдай жасаудың, отандық драматургияны дамытудың және қазақстандық шығармашылық өнімді ілгерілетудің маңыздылығын атап өтті. «Бағдарлама кино, музыка, анимация, халық кәсіпшілігі мен креативті экономиканы дамытуды қолдау шараларын да қарастырады. Мәдениет — ол тек өнер емес, ол экономиканың да қозғаушы күші», — деді ол. Сарапшылар бұл байланыстырушы тәсілді дұрыс бағалады: шын мәнінде, ЮНЕСКО деректері бойынша, дамыған елдерде креативті индустриялар ЖІӨ-нің 3–5 пайызын құрайды.«Әділет» партиясының төрағасы Айбек Дадебай кездесуді қорытындылай келе, мәдениетті қолдаудың партия бағдарламасының стратегиялық басымдықтарының бірі екенін тағы да айрықша атап өтті. Оның сөзі бойынша, кітаппен дос ұлт — ойлайтын, даму жолын таңдайтын ұлт. Бұл философия тек партиялық ұранда емес, нақты заңнамалық ұсыныстарда да өз көрінісін тауып отыр. Жалпы алғанда, «Оқырман ұлт» бастамасы Қазақстан үшін тек мәдени, бірақ сонымен бірге ұзақ мерзімді стратегиялық маңызы бар жоба. Оқу мәдениеті — білімге, инновацияға және бәсекеге қабілетті адами капиталды қалыптастыруға апарар кең жол. Шымкенттегі кездесу осы маңызды диалогтың бір буыны ғана, алайда ондағы айтылған ойлар мен ұсыныстар мемлекеттік саясатқа айналған жағдайда нәтижесі бүкіл қоғамға сезілетін терең өзгерістерге жол ашар еді.