Шымкент қаласының Тұран ауданында тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыру, балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру, салауатты өмір салтын насихаттау мақсатында жаңа балалар ойын және спорт алаңшаларының құрылысы қарқынды жүргізілуде. Бұл жұмыстар «Халық қатысатын бюджет» жобасы аясында жүзеге асырылып, аудан тұрғындарының белсенді қатысуымен және жергілікті әкімдіктің қолдауымен атқарылуда.Қалалық инфрақұрылымды жақсарту және балалар мен жасөспірімдердің дамуына жағдай жасау – мемлекеттік саясаттың басты басымдықтарының бірі. Соңғы жылдары қалада балалар мен жасөспірімдердің қауіпсіз және қолайлы ортада демалып, спортпен айналысуына мүмкіндік беретін инфрақұрылым жетілдірілуде. Тұран ауданы да осы бағытта белсенді жұмыстар атқарып, аудан аумағында жаңа ойын және спорт алаңшаларын салу ісін жандандыруда.Биылғы жылы аудан аумағында жалпы саны 32 жаңа нысанның құрылысы жоспарланған. Оның ішінде 19 балалар ойын алаңшасы және 13 ашық спорт алаңдары бар. Барлық алаңшалар тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ете отырып, заманауи стандарттарға сай жабдықталады. Балалар алаңшалары түрлі жас топтарына арналған ойын элементтерімен жабдықталып, жастар мен ересектерге арналған спорт алаңдары теннис, футбол, баскетбол, волейбол сияқты спорт түрлеріне арналған жабдықтармен қамтамасыз етіледі.Қазіргі таңда аудан аумағында барлығы 15 нысан пайдалануға берілді, ал қалғандары бекітілген кестеге сәйкес құрылысы жалғасып жатыр. Аяқталған алаңшаларды пайдалануға беру арқылы тұрғындар балаларын қауіпсіз ортада ойнауға шығара алады, ал жасөспірімдер мен жастар спорттық жаттығулармен айналысуға мүмкіндік алады. Барлық нысандарды жыл соңына дейін толық пайдалануға беру жоспарланған.Жаңа алаңшаларды салу тұрғындардың өмір сапасына тікелей оң әсерін тигізеді. Олар тек ойын алаңдары ретінде ғана емес, тұрғындардың демалыс орындары ретінде де қызмет атқарады. Аула инфрақұрылымының дамуы тұрғындар арасындағы қарым-қатынасты күшейтіп, балалар мен жасөспірімдерді физикалық белсенділікке, командалық ойындар мен спорттық жарыстарға тартуға септігін тигізеді.Балалар алаңшаларының қауіпсіздігі мен сапасы маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Барлық нысандарды салуда заманауи стандарттар мен қауіпсіздік талаптары қатаң сақталады. Пластик, металл және ағаш элементтері арнайы сертификатталған материалдардан жасалып, баланың жарақат алуына жол берілмейді. Сонымен қатар, әрбір алаңшаны орнату кезінде қоршау, төселген қауіпсіз төсемдер және жасыл желектермен безендіру сияқты қосымша жұмыстар жүргізіледі.Ашық спорт алаңдары жасөспірімдер мен ересектердің дене шынықтыруын арттыруға бағытталған. Оларға арналған жабдықтар арасында штанга, тартылу бағаналары, футбол қақпалары, баскетбол доптары және волейбол торлары бар. Мұндай алаңдар тұрғындарды спортқа тартуға, белсенді өмір салтын насихаттауға мүмкіндік береді.Тұран ауданындағы балалар мен спорт алаңшаларын салу жұмыстарын жүргізуде тұрғындардың пікірі мен ұсыныстары ескеріледі. «Халық қатысатын бюджет» жобасы аясында тұрғындар өз ұсыныстарын енгізіп, қай жерде балалар мен спорт алаңшаларының қажеттілігін көретіндерін білдіреді. Бұл тәсіл қоғамда ашықтық пен тұрғындардың қатысуын қамтамасыз етеді, ал әкімдік тұрғындардың ұсыныстарын нақты іске асырады.Аудан әкімдігі алаңшаларды салу жұмыстарын қадағалап, барлық нысандардың уақытылы пайдалануға берілуін қамтамасыз етеді. Құрылыс барысында арнайы техникалар, инженерлік мамандар және мердігер компаниялардың қызметкерлері жұмылдырылған. Жұмыс сапасы мен қауіпсіздік талаптары қатаң қадағаланады.Жаңа балалар және спорт алаңшалары тек физикалық белсенділікті арттыруға ғана емес, сонымен қатар балалардың психологиялық дамуына да оң әсер етеді. Ашық ауада ойын ойнау, спорттық жаттығулар жасау балалардың көңіл-күйін көтеріп, әлеуметтік дағдыларын қалыптастыруға септігін тигізеді.Сонымен қатар, аудандық әкімдік пен қалалық білім бөлімі алаңшаларды мектептермен және балабақшалармен тығыз байланыста пайдалану бойынша жоспар жасап отыр. Бұл балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруға, демалыс пен спортты үйлестіруге мүмкіндік береді.Тұран ауданында балалар мен спорт алаңшаларын салу тұрғындардың өмір сүру ортасын жақсартуға, балалардың қауіпсіздік пен демалысқа жағдай жасайтын ортада дамуына, сонымен қатар аула инфрақұрылымын жақсартуға бағытталған маңызды бастама болып табылады. Жаңа нысандар ауданның әлеуметтік, мәдени және спорттық дамуына үлес қосып, балалар мен жастарға арналған заманауи және қауіпсіз демалыс аймақтарын қамтамасыз етеді.Жалпы алғанда, Тұран ауданындағы балалар мен спорт алаңшаларын салу жұмыстары тұрғындардың қатысуымен және қолдауымен жүзеге асырылып, жыл соңына дейін барлық нысандар пайдалануға берілетін болады. Бұл бастама балалардың бос уақытын тиімді өткізуге, спорттық және шығармашылық қабілеттерін дамытуға, сондай-ақ аула мен қала инфрақұрылымын жақсартуға бағытталған.Қала әкімдігі мен аудандық басқармалар тұрғындарға арналған қолайлы, қауіпсіз және заманауи инфрақұрылымды қамтамасыз етуде тұрақты жұмыс жүргізіп келеді. Жаңа балалар ойын және спорт алаңшаларының пайда болуы – тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға, балалар мен жастарды спортқа тартуға, сондай-ақ тұрғындардың қоғамдық өмірге белсенді қатысуына бағытталған маңызды қадам.Тұран ауданындағы бұл бастама халықтың әлеуметтік әл-ауқатын арттыруға, балалардың қауіпсіздік пен дамуына жағдай жасауға және заманауи, жайлы орта қалыптастыруға үлкен үлес қосады.

2025 жылдың 1 қарашасында аудан әкімі аппаратының бастамасымен және «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясы аясында Сайрам шағын ауданындағы көпқабатты үйлердің аулаларында кезекті сенбілік өтті. Оның негізгі мақсаты – тұрғындар арасында экологиялық сананы қалыптастыру, азаматтардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін арттыру, аудан тұрғындары үшін таза, жайлы және қауіпсіз орта құру. Сенбілікке аудан әкімі аппаратының қызметкерлері, «Әл-Фараби» қалалық мемлекеттік мекемесінің мамандары, қоғам белсенділері, ерікті жастар жасақтары және ауданның мүдделі тұрғындары қатысты. Барлық қатысушылар үлкен құлшыныс пен өз маңайының санитарлық жағдайын жақсартуға өз үлестерін қосуға деген ұмтылыстарын көрсетті. Стандартты қоқыстарды жинау және алаңды тазалаудан басқа, іргелес аумақтарды абаттандыруға ерекше көңіл бөлінді. Балалар ойын алаңдары, қоршаулар, орындықтар сырланып, ағаштар мен бордюрлер әктелді. Кейбір аудандарда тұрғындардың, әсіресе балалардың қауіпсіздігі мен жайлылығы үшін мамандар дәнекерлеу жұмыстарын жүргізіп, бұзылған инфрақұрылымды жөндеген. Сенбілікке 100-ден астам адам мен 15 мамандандырылған техника, соның ішінде қоқыс шығаратын көліктер, жүк тиегіштер, тракторлар, көмекші тазалау техникалары жұмылдырылды. Сенбілік соңында шамамен 4 тонна қатты тұрмыстық қалдықтар жиналып, шығарылды. Бұл көлем қалдықтарды басқару өзекті мәселе болып қала беретінін және мерзімдік шараларды ғана емес, жүйелі тәсілді де қажет ететінін тағы бір рет көрсетті. Аудан әкімдігі өкілдері Сайрамның қаладағы халық ең көп қоныстанған шағын аудандарының бірі екенін, тәртіпті сақтау мен санитарлық жағдайды жақсартудың маңызы зор екенін айтып, барша қатысушыларға алғыстарын білдірді. Сондай-ақ олар абаттандыру және көгалдандыру жұмыстарының жалғасын тауып, кеңейетінін, оның ішінде аулаларды жаңарту, жасыл желектерді кеңейту және инфрақұрылымды одан әрі жақсартуға баса назар аударды. Акция аясында табиғатты құрметтеу және қалдықтарды басқару ережелерін сақтау қажеттігі туралы халыққа түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Тұрғындарға қалдықтарды кәдеге жарату үшін санаттарға бөліп, тек контейнерлерге тастау керектігі ескертілді. Қатысушыларға қалдықтардың қоршаған ортаға тигізетін әсері мен қала тазалығын сақтауға әрбір адамның жеке үлесі маңызды екенін түсіндіретін ақпараттық парақшалар таратылды. Сенбілікке қатысқан белсенді жастар мұндай шаралардың азаматтық белсенділікті арттырудағы маңыздылығын атап өтті. Жас еріктілер әр тұрғынның айналасын таза ұстауға жауапты екенін, әсіресе өскелең ұрпаққа үлгі болуы керектігін баса айтты. Әркім тәртіпті сақтаса, қала айтарлықтай таза әрі тартымды бола түседі, ал тазалауға кететін шығындар айтарлықтай азаяды. Сондай-ақ, коммуналдық қызметкерлер ағаштарды санитарлық кесу, жасыл желектерді тазарту, екпелерді ретке келтіру жұмыстары жүргізілді. Сондай-ақ олар ойын алаңдарына жіті назар аударып, еден төсеніштерінің бүтіндігін тексеріп, ойын алаңындағы жабдықтар мен қоршауларды күшейтті. Осының барлығы аула қауіпсіздігін арттырып, тұрғындардың белсенді демалуы үшін жағдайды жақсартты. Тұрғындардың айтуынша, мұндай іс-шаралар өмір сүру сапасына оң әсер етіп, көршілерді бір мақсатқа біріктіреді: таза, жайлы және жақсы жағдай жасау. Тұрғындар сенбіліктердің жүйелі түрде өткізілетініне сенім білдіріп, алдағы уақытта сенбіліктерге атсалысуға дайын екендіктерін жеткізді. Көпшілік: «Тазалық – адамдардың тазарған жері емес, қоқыс тастамайтын жері» деген сөзді еске алып, қоршаған ортаға мәдениетті қатынас жасау керектігін баса айтты. «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы еліміздің түкпір-түкпірінде жалғасып, мыңдаған азаматтарды, қоғамдық ұйымдарды, кәсіпорындар мен мекемелерді тартуда. Оның міндеті - табиғатқа саналы көзқарасты қалыптастыру және адамдарды өз қауымдастығын таза ұстауға қатысуға ынталандыру. Шымкентте бұл бастама қызу қолдау тауып, мұндай шаралар қалыптасқан дәстүрге айналды. Сайрам ықшамауданында өткен сенбілік қала аумақтарын тазарту және абаттандыру жөніндегі кешенді іс-шараның бір бөлігі болды. Аулаларды дамыту, инфрақұрылымды жақсарту, аумақты көгалдандыру бойынша жаңа жобалар жоспарлануда. Билік тұрғындардың мәселелерін дәйекті түрде шешуге, жайлы өмір сүруге жағдай жасауды көздеп отыр. Қорытындылай келе, жақында өткен сенбілік таза әрі экологиялық таза қалаға жасалған маңызды қадам болды деп айтуға болады. Бұл тұрғындардың бірлігі мен белсенді көзқарасын және барлық мүдделі тараптардың өмір сапасын жақсарту үшін бірлесіп жұмыс істеуге дайындығын көрсетті. Экологиялық сананы нығайту әр адамның өзінен басталады, әрбір адам аз да болса үлес қосса, Шымкент еліміздің ең жасыл, ең таза қалаларының біріне айналуы әбден мүмкін.

1 қараша 2025 жылы аудан әкімдігі аппаратының ұйымдастыруымен және «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында Сайрам шағынауданындағы көпқабатты тұрғын үйлердің аулаларында кезекті сенбілік ұйымдастырылды. Іс-шараның басты мақсаты — тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті нығайту, қоршаған ортаны қорғауға деген жауапкершілікті арттыру және шағынаудан аумағының тазалығы мен көркемдігін сақтау.Сенбілікке аудан әкімдігі қызметкерлері, «Әл-Фараби» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің мамандары, белсенді қала тұрғындары мен еріктілер қатысты. Қатысушылар тек қоқыс жинау жұмыстары ғана емес, абаттандыру бағытында бірқатар шараларды жүзеге асырды. Атап айтқанда, балалар ойын алаңдарындағы қоршаулар, орындықтар мен спорттық құрылғылар сырланып, көпқабатты үйлердің маңындағы ағаштар мен бордюрлер әктелді. Сонымен қатар, кейбір бүлінген аумақтарда дәнекерлеу жұмыстары жүргізіліп, тұрғындардың еркін әрі қауіпсіз демалуына жағдай жасалды.Жалпы сенбілікке 100-ден астам адам мен 15 арнайы техника жұмылдырылды. Арнайы техника қатарында қоқыс таситын жүк көліктері, шағын тракторлар, жүк тиегіштер болды. Тазалау жұмыстары барысында шамамен 4 тоннадан астам қатты тұрмыстық қалдықтар жиналып, тиісті орындарға шығарылды. Бұл көрсеткіш тұрғындардан қалған тұрмыстық қалдықтардың жылдан жылға көбейіп келе жатқанын көрсетеді. Сондықтан мұндай сенбіліктердің маңызы айрықша екені тағы бір мәрте дәлелденді.Аудан әкімдігі өкілдері сенбілікке қатысушыларға жылы лебіздерін білдірді. Олар Сайрам шағынауданы — елді мекендердің ең ірі және қоныстанған аудандарының бірі екенін, сондықтан аумақтың санитарлық тазалығын үнемі жоғары деңгейде сақтау аса маңызды екенін атап өтті. Әкімдік жасыл аймақтарды көбейту, аулаларды жаңарту, жол жиегін көріктендіру бағытындағы жұмыстардың алдағы уақытта да жоспарлы түрде жүргізілетінін жеткізді.Сонымен қатар, тұрғындарға тұрмыстық қалдықтарды арнайы контейнерлерге тастау, қоқысты сұрыптау тәртібін сақтау жөнінде түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Экологиялық мәдениетті арттыруға бағытталған ақпараттық парақшалар таратылып, тұрмыстық қалдықтардың табиғатқа тигізетін зияны туралы әңгімелер айтылды. Қатысушылар тазалықты сақтау әркімнің жеке жауапкершілігі екенін ерекше атап өтті.Сенбілікке қатысқан белсенді жастар өз ойларымен бөлісіп, мұндай іс-шаралардың жастарға тәрбие тұрғысынан берер жағымды әсерін айтуды да ұмытпады. Олар қоршаған ортаны қорғауға шақырып, табиғатқа жанашыр болу — азаматтық борыш екенін жеткізді. Жастардың айтуынша, егер әрбір тұрғын ауланың тазалығына үлес қосатын болса, қала көшелерінде қоқыс қалмайды және санитарлық жағдай әлдеқайда жақсарады.Акция барысында коммуналдық мекеме мамандары көпқабатты үйлердің айналасындағы ағаштарды кесу, бұтақтарын реттеу жұмыстарын да атқарды. Бұл өз кезегінде жасыл желектің дұрыс өсуіне және аула көркін арттыруға мүмкіндік береді. Аула ішінде орналасқан ойын алаңдарының төсеніштері тексеріліп, жарамсыз бөліктері қалпына келтірілді. Осылайша сенбіліктің нәтижесі тек тазалықпен ғана емес, инфрақұрылымның жақсаруымен де ерекшеленді.Аудан тұрғындары атқарылған жұмысқа алғыстарын білдіріп, сенбілікке алдағы уақытта да белсенді түрде қатысуға дайын екендерін жеткізді. Тұрғындардың айтуынша, аумақтың тазалығын сақтау тек әкімдікке немесе коммуналдық қызметке жүктелмеуі тиіс. Қоғамның әрбір мүшесі өзі тұратын ортаны таза ұстаса, қоршаған орта әлдеқайда жақсарады. Әсіресе, балаларға үлгі көрсету үшін мұндай іс-шаралардың маңызы зор.«Таза Қазақстан» экологиялық акциясы еліміз бойынша кең ауқымда жалғасуда. Бұл бастама қоғамда экологиялық сана-сезімді арттырып, халықты табиғатты қорғауға жұмылдыруды көздейді. Шымкент қаласында да акция жақсы қолдау тауып, жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Оның аясында тек тазалық жұмыстары ғана емес, ағаш отырғызу, жасыл аймақтарды кеңейту, өзен-көлдер жағалауын абаттандыру секілді жұмыстар атқарылуда.Сайрам шағынауданындағы бүгінгі сенбілік те осы игі бастаманың бір бөлігі ретінде ұйымдастырылып отыр. Аудан әкімдігі мұндай іс-шаралардың маңызын ерекше атап өтіп, тұрғындарды табиғатты аялауға және тазалықты сақтауға шақырады. Келешекте сенбіліктердің саны арттырылып, ауқымы кеңейтілетін болады. Әсіресе, тұрғын үй алаптарында инфрақұрылымдық жаңарту жұмыстары кезең-кезеңімен жүргізіліп, қала тұрғындарының өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған жобалар жүзеге асырылады.Қорытындылай келе, Сайрам шағынауданында өткен сенбілік — қаланың тазалығы мен көркейту жолындағы маңызды қадамдардың бірі. Бұл іс-шараның нәтижесі тұрғындардың бірлігі мен белсенділігіне тікелей байланысты екені анық. «Таза қала — өзімізден басталады» деген түсінік әр азаматтың санасында берік қалыптасса, Шымкент қаласы экологиялық тұрғыдан ең таза және ең көрікті мегаполистер қатарына енетіні сөзсіз.

Табиғатты аялау, қаланы құрметтеу, айналамыздағы тазалықты сақтау – әрбір адамның мәдени деңгейінің және жалпы игілікке саналы үлесін қосуының маңызды көрсеткіші. Бұл құндылықтар экологиялық мәселелер мен табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану басымдыққа ие болып отырған қазіргі қоғамда негізгі орын алуда. Сондықтан да Шымкентте көшелердің, аулалардың, қоғамдық орындардың, табиғи аумақтардың санитарлық жағдайына үлкен мән беріледі. Көріктендіру науқандары экологиялық жағдайды жақсартуға көмектесіп қана қоймай, азаматтық жауапкершілікті де тәрбиелейді. Осы бастама аясында бүгін Шымкент қаласының Тұран ауданында «АМАНАТ» партиясы Шымкент қалалық филиалының ұйымдастыруымен соңғы «Таза бейсенбі» шарасы өтті. Іс-шара тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыруға және жақсы ұсталған және жайлы қалалық орта үшін ұжымдық қамқорлық дәстүрін нығайтуға бағытталған. Шараға партия атқарушы хатшысының орынбасары Ербол Байқонысов, партияның қалалық және аудандық филиалдарының қызметкерлері, «Жастар рухы» жастар қанатының белсенділері, коммуналдық қызмет өкілдері, ортақ іске өз үлестерін қосуға деген құлшынысын танытқан мүдделі аудан тұрғындары қатысты. Шара басталар алдында ұйымдастырушылар қатысушыларға маңызды экологиялық қағидаттарды еске салды: тұрмыстық қалдықтарды азайту, жасыл аумақтарды құрметтеу және өзіміз тұратын аумаққа жауапкершілік. Коммуналдық қызметтің жүйелі жұмысына қарамастан, тұрғындардың белсенді қатысуынсыз қаланың таза болуы мүмкін емес екені айтылды. Өйткені, біз күнделікті өмір сүретін, жұмыс істейтін және ойнайтын ортаны жасаймыз. Іс-шара барысында волонтерлер және барлық қатысушылар қоғамдық орындарды қоқыстан тазартты: тротуарлар, көп пәтерлі үйлердің аулалары, жасыл желектер және жол бойындағы аумақтар. Тұрмыстық қалдықтар жиі жиналатын жерлерге ерекше назар аударылды: аялдамалар маңында, сауда нүктелерінің маңында және тұрғын үйлерге іргелес аумақтар. Коммуналдық қызметтер қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етіп, арнайы техниканың көмегімен қалдықтарды шығаруды ұйымдастырды. Сенбілік барысында тұрғындар тазалықты сақтаудың маңыздылығы және жеке әдеттердің қалалық экожүйенің денсаулығына қалай әсер ететіні туралы ағартушылық талқылауларға белсене қатысты. Тұрғындарға заңсыз үйінділердің қауіптілігі, қоқыстарды сұрыптау, тұрмыстық қалдықтарды дұрыс шығару керектігі ескертілді. Табиғатқа деген құрмет олардың дүниетанымының ажырамас бөлігіне айналуы үшін экологиялық сананы отбасынан басталып, балалардың бойына жастайынан сіңіру керектігі баса айтылды. Партия өкілдері мұндай шаралар әлеуметтік белсенді қоғамды дамытуда маңызды рөл атқарады деген пікір білдірді. «Таза бейсенбі» іс-шаралары тұрақты, апта сайын өткізіліп, тұрғындардың, ұйымдардың, еріктілердің санының артуы халықтың экологиялық жауапкершілігінің артқанының жақсы көрсеткіші болып табылады. «Жастар рухы» жастар қанатының белсенділері бүгінгі жеткіншектер мен студенттер экологиялық бастамаларды дамытып, қала болашағын қалыптастыратын болашақ көшбасшылар болғандықтан, жастардың қатысуының маңыздылығына тоқталды. Жас қатысушылар үлкен құлшыныс танытып, ынталары жоғары болды және өз құрдастарын экологиялық жағдайды жақсарту бойынша науқандарға қатысуға шақырды. Сондай-ақ іс-шарада қоршаған ортаны ластаушы бір реттік пластикті пайдалануды азайту тақырыбы да сөз болды. Ұйымдастырушылар тұрғындарды қайта пайдалануға болатын сөмкелерді, контейнерлерді және бөтелкелерді жиі қолдануға және экологиялық таза материалдарды таңдауға шақырды. Аудан тұрғындары ұйымдастырушыларға ризашылықтарын білдіріп, мұндай шаралар қаланы таза етіп қана қоймай, адамдарды жақындастырып, көршілер арасындағы қарым-қатынасты жақсартып, қоғамдастық пен өзара қолдау атмосферасын қалыптастыратынын атап өтті. Көпшілік алдағы уақытта мұндай шараларға белсене қатысып, өз көшелерінде тәртіп сақтауға уәде берді. «АМАНАТ» партиясы алдағы уақытта да осындай науқандарға бастамашы болып, азаматтардың экологиялық сауаттылығын арттыру жұмыстарын жалғастыратынына сендірді. Жоспарларға қатысушы аудандардың географиясын кеңейту және әлеуметтік серіктестерді, оқу орындарын, бизнесті және қоғамдық ұйымдарды көбірек тарту кіреді. Шымкент – қарқынды дамып келе жатқан мегаполис, оның болашағы көп жағдайда әрбір адамның қатысуына байланысты. Таза, қауіпсіз және жайлы қалалық ортаны құру тұрақты және үйлестірілген күш-жігерді қажет ететін ортақ мақсат болып табылады. Бірлескен күш-жігер арқылы ғана біз қаламызды шын мәнінде әдемі және экологиялық таза мегаполиске, қазіргі және болашақ ұрпақ үшін жайлы мекенге айналдыра аламыз. «Таза бейсенбі» акциясы көпшіліктің бірігіп жасаған шағын қадамының өзі үлкен нәтиже беретінін тағы бір дәлелдеді. Таза қала әрқайсымыздан басталады – дұрыс тасталған темекі тұқылынан, жиналған бір парақ қағаздан, бір қамқорлықтан. Ал мұндай науқандар әрбір тұрғын үшін игі дәстүрге айналса, қоғамымыз экологиялық таза, салауатты, үйлесімді болашаққа бастайтын болады.

Қоршаған ортаны қорғау, табиғатты аялау және қаланың тазалығын сақтау – заманауи қоғамның ең басты құндылықтарының бірі. Табиғатқа ұқыпты қарау – тек мемлекеттік органдардың немесе коммуналдық қызметтердің ғана міндеті емес, әрбір азаматтың рухани мәдениетінің айқын көрінісі. Қаланы таза ұстау арқылы біз өзіміздің ғана емес, келер ұрпақтың да жарқын болашағын қамтамасыз етеміз. Осы мақсатта Шымкент қаласында тұрақты түрде экологиялық бағыттағы іс-шаралар ұйымдастырылып келеді.1 қараша 2025 жылы «AMANAT» партиясы Шымкент қалалық филиалының бастамасымен Тұран ауданында кезекті «Таза бейсенбі» атты кең көлемдегі экологиялық акция өтті. Бұл акцияның басты мақсаты – қала тұрғындары арасында экологиялық жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру, қоғамның назарын тазалық пен қоршаған орта мәселелеріне аудару, сондай-ақ азаматтарды ортақ іске жұмылдыру.Акцияға «AMANAT» партиясы Атқарушы хатшысының орынбасары Ербол Байқонысов, партияның қалалық және аудандық филиалдарының қызметкерлері, «Жастар рухы» жастар қанатының белсенді еріктілері, коммуналдық мекеме өкілдері, сонымен қатар қала тұрғындары қатысты. Олардың барлығы қоршаған орта үшін бірлесіп еңбек етудің үлгісін көрсетті.Іс-шара барысында қатысушылар Тұран ауданы аумағындағы көшелер, аулалар, жаяу жүргіншілер жолдары мен саябақтарда тазалық жұмыстарын жүргізді. Қоқыстар жиналып, арнайы техника көмегімен белгіленген орындарға шығарылды. Сонымен қатар жасыл аймақтардағы кепкен бұталар мен қураған жапырақтар тазартылып, қалдықтарды бөлек жинау мәдениетін қалыптастыруға қатысты түсіндіру жұмыстары ұйымдастырылды.Акцияға қатысқан белсенді жастар экологиялық мәдениетті насихаттау бағытында тұрғындармен сұхбат жүргізді. Олар табиғатты қорғаудың маңызы, қоқысты сұрыптаудың пайдасы, пластик қалдықтарының табиғатқа тигізетін зияны туралы ақпарат беріп, арнайы жадынамалар таратты. Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты — азаматтардың санасында тазалыққа деген жауапкершілік сезімін күшейту.Ербол Байқонысов өз сөзінде экологиялық шаралардың тұрақты түрде өткізілуі экологиялық ахуалды жақсартуға ықпал ететінін атап өтті:«Тазалық – қоғамның дамуының маңызды көрсеткіштерінің бірі. Қала тұрғындарының белсенділігі мен азаматтық ұстанымы жоғары болса, қоршаған ортаны қорғауда үлкен нәтижелерге қол жеткізуге болады. Біздің ортақ мақсатымыз – таза, жайлы, жасыл Шымкент қалыптастыру. Ол үшін әр тұрғын өз ауласынан немесе көшесінен тазалықты сақтаудан бастауы керек», – деді ол.Сонымен бірге, коммуналдық мекеме өкілдері бұл акцияға үлкен қолдау көрсетті. Олар арнайы жабдықталған көліктер көмегімен жиналған қоқысты шығарумен қатар, жол жиектерін тазалау және жасыл аумақтарға күтім жасау жұмыстарын да үздіксіз атқарды. Бұл – мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың серіктестікте жұмыс істегенінің нақты көрінісі.«Жастар рухы» еріктілері де өздерінің белсенділіктерімен ерекшеленді. Олар жас буынның экология мәселелеріне бейжай қарамайтынын және табиғатты қорғауға әрқашан дайын екенін дәлелдеді. Жастар тарапынан ұсынылған «Әр аулада бір тал» бастамасы акцияның келесі кезеңінде жалғасын табатын болды. Бұл бастама жасыл желекті көбейтуге, қала ауасының сапасын арттыруға және экологиялық тәрбиені нығайтуға ықпал етпек.Акция барысында тұрғындармен сұрақ-жауап форматында әңгімелесу ұйымдастырылды. Азаматтар өз аумағындағы кейбір экологиялық проблемаларды атап өтіп, оларды шешуге бірлесіп әрекет етуге мүдделі екенін жеткізді. Жергілікті халықтың мұндай ортақ іске белсенді қатысуы – экологиялық қозғалыстың жандануына серпін береді.«Таза бейсенбі» акциясы — тек тазалық жұмыстары ғана емес, қоғамға ой салып, табиғатқа деген сезімталдықты оятуға арналған әлеуметтік бастама. Мұндай игі шаралар арқылы тұрғындар өздерінің қоршаған ортаға тигізер ықпалын бағамдап, табиғатқа жауапкершілікпен қарауға үйренеді.Жалпы алғанда, бұл іс-шараның қала экологиясына қосар үлесі зор. Тазалық — тек сыртқы орта тазалығы ғана емес, ол – адам жан-дүниесінің тазалығы, тәртіптің, мәдениеттің, қоғамның даму деңгейінің көрсеткіші. Сондықтан да осындай экологиялық бастамалар жиі ұйымдастырылып, бүкіл қала тұрғындарын тұрақты түрде қамтып отырғаны маңызды.Алдағы уақытта да «AMANAT» партиясы экологиялық мәдениетті арттыру бағытындағы жұмыстарын жалғастыратынын жеткізді. Тұран ауданындағы бұл акция — осындай көптеген шаралардың бір парасы ғана. Қоршаған ортаны қорғау бағытындағы жұмыстарды бір сәтке де тоқтатпай, үздіксіз әрі жүйелі жүргізу — басты міндет.

Шымкент қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуы халықтың басым бөлігі тұратын тұрғын үйлердің жайлылығы мен қолайлылығына тікелей байланысты. Өмір сүру, демалу және балаларды тәрбиелеу үшін жоғары сапалы орта құру қала саясатының басты бағыты болып табылады. Сондықтан Бадам тұрғын алабында 2025 жылдың басында басталған абаттандыру жұмыстары бүгінде қарқынды жүргізілуде. 2025 жылдың 1 қарашасында аудан әкімі Д.Есілбек қалалық мәслихат депутаты Б.Әшірбаев және ықшамауданның ақсақалы Б.Асанбековпен бірге Бадам ауданына көшпелі тексеру жүргізді. Тексеру барысында биылғы жылы аяқталған құрылыс жұмыстарының барысы қаралып, алдағы уақытта инфрақұрылымды дамыту жоспарлары талқыланды. Билік тұрғындардың мұң-мұқтажын мұқият тыңдап, ұсынылған бастамаларды қарастырып, ең өзекті мәселелерді қарауға алды. Қазіргі таңда Қ.Тұрсынбайұлы көшесінің аяғында, Бадам өзенінің бойында жаңа балалар алаңы мен қоғамдық орынның құрылысы жүріп жатыр. Жоба тек балалар ойын алаңын құруға ғана емес, сонымен қатар ауданның барлық тұрғындарына – жасөспірімдерден бастап зейнеткерлерге дейін заманауи және жайлы демалыс аймағын құруға бағытталған. Ойын алаңының ойын элементтері балалардың жасына қарай таңдалады және қауіпсіздік талаптарына сай келеді. Сондай-ақ, жастардың таза ауада дене шынықтырумен жүйелі айналысып, денсаулығын нығайтуға мүмкіндік беретін тренажерлар мен турниктер де жоспарланған. Бұл тұрғындар арасында салауатты өмір салтын насихаттауға септігін тигізеді. Сондай-ақ аумақты абаттандыруға абаттандыру жұмыстары кіреді: жаяу жүргіншілер жолын салу, орындықтар мен қоқыс жәшіктерін орнату, заманауи жарықтандыруды орнату, ағаштар мен бұталар өсетін жасыл аумақтарды құру. Осының арқасында Бадам өзенінің жағасы серуендеуге, отбасылық демалыс пен кешкі жиындарға арналған сүйікті орынға айналады. Аудан әкімі Бадамға қосымша әлеуметтік нысандар қажет екенін, өйткені аудан халқы жыл сайын өсіп келе жатқанын атап өтті. Сондықтан жаңа денсаулық сақтау, білім беру, мәдениет мекемелерінің жобалары әзірленуде. Мұндай нысандарды іске асыру тұрғындардың жайлылығын арттырып қана қоймай, ауданның жалпы әлеуметтік инфрақұрылымына оң әсер етеді. Жақсарту жобасы кезінде экологиялық және қауіпсіздік мәселелері де мұқият қарастырылады. Өзен бойына қоқыс жинайтын арнайы контейнерлер орнатылып, демалыс аймағының санитарлық жағдайы коммуналдық қызметтердің тұрақты бақылауында болады. Осылайша, жоба халықтың экологиялық сауаттылығын арттыруға және қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауға ықпал етеді. Қалалық Кеңес депутаты Б.Әшірбаев Бадамның даму әлеуеті жоғары екенін атап өтті. Ол қазіргі және болашақтағы жобалардың арқасында тұрғын алаб таяу жылдары Шымкенттің ең жайлы және абаттандырылған аудандарының біріне айналуы мүмкін екенін айтты. Дегенмен, бұл мақсаттарға жету үшін барлық құрылыс жұмыстарының сапалы және уақытылы аяқталуы маңызды. Шағын аудан ақсақалы Б.Асанбеков өз кезегінде тазалықты сақтауға, қоғамдық инфрақұрылымды сақтауға жергілікті тұрғындардың атсалысуының маңыздылығына тоқталды. Бірлескен сенбіліктер мен көгалдандыру шараларын белсендірек ұйымдастыруды ұсынып, тұрғындарды жөндеуден өткен нысандарды ұқыпты ұстауға шақырды. Жиын барысында тұрғындар жол сапасы, көшелерді жарықтандыру, үздіксіз сумен қамту мәселелерін де көтерді. Аудандық әкімшілік өкілдері бұл аумақтардың да даму жоспарына енгізілгенін, жақын арада қосымша техникалық зерттеулер жүргізіліп, содан кейін тиісті жұмыстар басталатынын түсіндірді. Бадамды абаттандыруға бағытталған барлық ағымдағы бастамалар азаматтардың өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған мемлекеттік саясатқа толығымен сәйкес келеді. Бұл үдерісте мемлекеттік органдар мен халықтың ынтымақтастығы маңызды рөл атқарады. Дәл осы біріккен күш әлеуметтік жобалардың тиімді жүзеге асуына ықпал етеді. Қорыта айтқанда, Бадам тұрғын алабындағы абаттандыру жұмыстары уақытша шара емес, қала құрылысын дамытудың жүйелі, ұзақ мерзімді бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. Тұрғындар алдағы жылдары айтарлықтай өзгерістерге ұшырайды: жаңа демалыс орындары пайда болады, жолдар мен инженерлік инфрақұрылым жақсарады, қауіпсіздік пен жайлылық деңгейі артады. Осылайша, Бадам бірте-бірте адамдар өмір сүргісі, жұмыс істеп, бала өсіргісі келетін заманауи, экологиялық тұрақты және жайлы ауданға айналуда. Ал жүзеге асырылып жатқан абаттандыру жобалары қойылған мақсаттар толық орындалғанша жалғасады.

Шымкент қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуында тұрғын алаптарды абаттандыру бағытындағы жұмыстар ерекше маңызға ие. Себебі қала халқының басым бөлігі дәл осы тұрғын аумақтарда өмір сүреді, демалады және балаларын тәрбиелейді. Осы мақсатта Бадам тұрғын алабында 2025 жылы қолға алынған құрылыс және абаттандыру жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді.1 қараша 2025 жылы Аудан әкімі Д. Есілбек, қалалық мәслихат депутаты Б. Әшірбаев және ауыл биі Б. Асанбеков бірлесе Бадам тұрғын алабын аралап, жыл басынан бері атқарылған жұмыстардың барысымен жан-жақты танысты. Аталған сапар барысында елдімекеннің инфрақұрылымын жетілдіру, тұрғындар үшін жайлы орта қалыптастыру және әлеуметтік нысандарды көбейту мәселелері талқыланды. Тұрғындармен жүздесу барысында олардың пікірлері тыңдалып, бірқатар ұсыныстар мен талап-тілектер назарға алынды.Қазіргі таңда К. Тұрсынбайұлы көшесінің соңғы бөлігінде, Бадам өзенінің жағалауында жаңа балалар ойын алаңы мен қоғамдық кеңістік құрылысы жүргізілуде. Бұл жобаның негізгі мақсаты — балалардың қауіпсіз әрі сапалы ойын ойнайтын ортасын қалыптастырумен қатар, барлық тұрғындардың бос уақытын тиімді өткізуіне жағдай жасау.Жаңа саябақ аумағына орнатылатын ойын құралдары балалардың жас ерекшеліктеріне сай таңдалып, қауіпсіздік талаптарына толық жауап береді. Сонымен қатар, спортпен шұғылдануға арналған белтемірлер мен жаттығу құрылғыларын орналастыру да жоспарланған. Бұл өз кезегінде жастардың спортқа деген қызығушылығын арттырып, салауатты өмір салтын насихаттауға үлес қоспақ.Абаттандыру жұмыстарының аясында жағалау маңында көгалдандыру шаралары да белсенді түрде жүргізіледі. Мамандардың айтуынша, аумаққа ағаш көшеттері отырғызылып, заманауи жарық шамдары мен орындықтар орнатылады, жаяу жүргіншілерге арналған жолақтар төселеді. Демек, Бадам өзенінің жиегі тұрғындар жиі баратын, тынығып, серуендейтін көрікті демалыс аймағына айналады деп күтілуде.Аудан әкімі өз сөзінде Бадам тұрғын алабында тек ойын алаңы емес, келешекте бірнеше әлеуметтік нысан салу жоспарланып отырғанын атап өтті. Бұл – тұрғындар санының артуына байланысты туындаған өзекті қажеттіліктердің бірі. Денсаулық сақтау, білім беру және мәдениет нысандары кезең-кезеңімен қарастырылып, тиісті құжаттамалар рәсімделуде. Мұндай жобалар халықтың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған.Қоғамдық кеңістікті дамыту барысында экология және қауіпсіздік мәселелері де басты назарға алынуда. Бадам өзені бойындағы аумақты заңсыз қоқыс тастаудан сақтау бақылауға алынып, санитарлық талаптардың сақталуы қадағаланады. Бұдан бөлек, қалдықтарды бөліп жинауға арналған арнайы жәшіктер орнату ойластырылған. Бұл – тұрғындардың экологиялық мәдениетін қалыптастыруға септігін тигізетін бірегей қадам.Сапар барысында депутат Б. Әшірбаев тұрғын алабының келешектегі дамуына қатысты пікір білдіріп, аумақтың әлеуеті өте жоғары екенін атап өтті. Оның айтуынша, инфрақұрылымды дамытудың арқасында Бадам тұрғын алабы алдағы жылдары қаладағы ең жайлы әрі қолайлы ауданға айналуы мүмкін. Сол себепті кез келген жобаны сапалы әрі уақтылы орындау маңызды.Ауыл биі Б. Асанбеков те өз ұсыныстарымен бөлісіп, тұрғындардың белсенділігін арттыру қажеттігін айтты. Қоғамдық орындар тек салу арқылы ғана емес, оны күтіп ұстауға да тұрғындардың қатысуы маңызды. Осы орайда, жергілікті халықпен бірлескен сенбіліктер өткізу және қоғамдық тәртіпті сақтау мәдениетін қалыптастыру туралы бастамалар көтерілді.Тұрғындармен кездесуде негізгі мәселелердің бірі — ауыз су, көшелерді жарықтандыру және жолдардың сапасы болды. Жергілікті халық қала басшылығына көшелерді асфальттау жұмыстарының жылдам жүруіне тілек білдіріп, су құбырларын жаңарту жайын сұрады. Бұл мәселелер бойынша жауапты мамандар тиісті жоспарлар бар екенін, алдағы уақытта кезең-кезеңімен шешілетінін жеткізді.Бадам тұрғын алабындағы атқарылып жатқан жұмыстар мемлекеттің «Халық игілігі үшін» ұстанымына сәйкес келеді. Жергілікті билік пен қоғам өкілдерінің бірлесе әрекет етуі әлеуметтік бастамалардың тиімді жүзеге асуына ықпал етуде.Қорытындылай келе, Бадам тұрғын алабындағы абаттандыру жұмыстары — тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған ауқымды қадам. Келер жылы да бұл жобалар жалғасып, жаңа қоғамдық кеңістіктер, демалыс аймақтары мен инфрақұрылым нысандары бой көтермек. Осылайша, Бадам халқы үшін жайлы, қауіпсіз, көркем орта қалыптастыру жұмыстары жүйелі түрде жалғасады.

Таза және жасыл қала ортасы халықтың өмір сүру сапасы мен мәдени мұрасының маңызды көрсеткіші болып табылады. Шымкент қарқынды дамып келеді, онымен бірге экологиялық жобаларға, абаттандыруға, қоғамдық орындардың санитарлық жағдайына да көңіл бөлінуде. Сондай маңызды орындардың бірі – ShymCity Park – күн сайын жүздеген қала тұрғындары баратын танымал демалыс орны. Сондықтан оның аумағында тәртіп пен тазалықты сақтау қалалық қызметтердің басымдығы болып табылады. Күн сайын таңертең тұрғындардың көпшілігі әлі ұйықтап жатқанда, коммуналдық қызметкерлер саябақта жұмысын бастайды. Күнделікті міндеттерге тұрмыстық қоқыстарды жинау, қоқыс жәшіктерін босату, арнайы техниканың көмегімен қалдықтарды шығару, жолдар мен аялдамаларды жуу, орындықтарды сүрту, жасыл желектерді күтіп-баптау кіреді. Ең көп қоқыс жиналатын жерлерге ерекше назар аударылады. Учаскенің жыл бойы тазалығын сақтау үшін санитарлық жөндеу жұмыстарының арнайы кестесі әзірленді. Бұл кесте маусымдық факторларды ескереді: — көктемде және жазда жасыл алқаптарды суару және гүлзарларды күту жұмыстарының көлемі артады; — күзде басты міндет - құлаған жапырақтарды жинау; — қыста жолдар қар мен мұздан тазартылып, беті көктайғаққа қарсы заттармен өңделеді. Бұл ShymCity саябағының жыл бойына таза, жақсы күтімді және барлық келушілер үшін жайлы болуын қамтамасыз етеді. Коммуналдық қызмет қызметкерлерінің айтуынша, саябаққа келушілер саны күн санап артып келеді. Бұл оң үрдіс, өйткені адамдар ашық ауада белсенді демалысты көбірек таңдайды. Дегенмен, келушілердің көбеюі әрқашан қалдықтардың көбеюімен байланысты. Сол себепті қосымша қоқыс жәшіктері орнатылып, қалдықтарды бөлу жүйесі енгізілуде: пластмасса, қағаз, шыны бөлек сұрыпталады. Бұл қоршаған ортаға әсерді азайтуға көмектеседі және халық арасында қалдықтарды дұрыс басқару мәдениетін қалыптастырады. Коммуналдық қызмет қызметкерлері қоқысты шығаруға ғана емес, саябақтың инфрақұрылымын ұстауға да жауапты. Тұрақты тексерулер жүргізіледі: - көшелерді жарықтандыру; - ойын және спорт алаңдары; - қауіпсіздік элементтері, - сәндік құрылымдар, - субұрқақтар мен суару жүйелері. Қандай да бір ақаулар анықталса, жабдық дереу жөнделеді немесе ауыстырылады. Мұның барлығы келушілердің қауіпсіздігі мен ыңғайлылығын қамтамасыз ету үшін жасалып отыр. Тазалықты сақтауға коммуналдық қызметтермен қатар еріктілер , экологиялық топ өкілдері, қаланың белсенді жастары үлес қосуда. Саябақта мезгіл-мезгіл «Таза қала өз қолымызда!» акциясы өтеді. оқиғалар. Бұл іс-шараларға қатысушылар қоқыс жинап қана қоймай, тұрғындар арасында табиғат пен қоғамдық орындарды құрметтеудің маңыздылығы туралы ақпараттық парақшалар таратады. Саябақ қызметкерлері экологиялық сананы қалыптастыру азаматтардың өздерінің жауапкершілікті мінез-құлқынсыз мүмкін емес екенін атап көрсетеді. Өкінішке орай, келушілер әлі күнге дейін қоқыстарды тікелей көгалдарға, орындықтарға немесе су қоймаларына қалдырады. Осындай келеңсіздіктердің алдын алу үшін жолдарға бейнебақылау камералары орнатылып, тәртіп сақшылары кезекшілікте. Тәртіп бұзушыларға ескертулер берілуі немесе заңнамада белгіленген тәртіппен әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Саябақты абаттандыруға көп көңіл бөлінуде. Соңғы жылдары айтарлықтай мөлшерде жаңа ағаштар мен сәндік өсімдіктер отырғызылып, гүлзарлар мен гүлді композициялар кеңейтілді. Көгалдандыру арқылы бұрын бос жатқан аумақтар толықтай жұмыс істейтін демалыс орындарына айналды. Бұл саябақты көркейтіп қана қоймайды, сонымен қатар микроклиматты жақсартады, шаң деңгейін төмендетеді және ыстық маусымда салқын атмосфераны қамтамасыз етеді. Жұмысшылардың жұмысын жеңілдету және алаңдарды күтіп ұстаудың тиімділігін арттыру үшін заманауи техникалық құралдар қолданылады: - жолдарды тазалауға арналған шағын өлшемді жабдық; - автоматты суару машиналары, - экологиялық таза бетті тазарту өнімдері, - ағаштар мен бұталарды кесуге арналған қауіпсіз құралдар. Бұл жабдық тазалауды жоғары сапалы және кідіріссіз жүргізуге мүмкіндік береді. ShymCity саябағын күнделікті тазалау қоршаған ортаны жақсартуға және тұрғындар үшін қолайлы жағдай жасауға бағытталған қаланың жалпы даму стратегиясының бөлігі болып табылады. Таза және жақсы ұсталған қоғамдық орындар халықтың денсаулығына оң әсер етіп, Шымкенттің келушілерге тартымдылығын арттырады. Қорытындылай келе, айта кететін жайт: саябақты таза ұстау әрқайсымызға байланысты . Коммуналдық қызметтер орасан зор жұмыстарды атқаруда, бірақ қала тұрғындарының қолдауынсыз тамаша нәтижеге жету мүмкін емес. Әрбір келуші табиғатты қастерлеп, қоқыс жәшіктеріне қоқыс тастау, жасыл алқаптарға зиян келтірмеу және ортақ мүлікті қорғау сияқты қарапайым ережелерді сақтаса, саябақ бұдан да әдемі әрі қонақжай болады. ShymCity саябағы – жанның тыныштық табатын орны. Ал біздің ортақ мақсатымыз – оны келешек ұрпақ үшін таза етіп сақтау. Саябақтың соқпақтары бойындағы әрбір қадам еске салсын: қоршаған ортаға қамқорлық - мәдениеттілік пен жауапкершіліктің белгісі.

Таза әрі жасыл қала – әрбір тұрғынның арманы. Осындай мақсатқа жету үшін Шымкент қаласында көптеген экологиялық жобалар қолға алынып, қоғамдық кеңістіктердің санитарлық жағдайына ерекше көңіл бөлінуде. Солардың ішінде қала тұрғындарының жиі демалатын, күнделікті серуендейтін орындарының бірі — ShymCity саябағы. Бұл саябақ тек демалыс орны емес, сондай-ақ қала мәдениетін айшықтайтын, табиғи тыныс сыйлайтын маңызды нысан. Сондықтан мұнда тазалық жұмыстарын жүйелі жүргізу — қала әкімдігінің басым бағыттарының бірі.Саябақ аумағында тазалық сақтау және инфрақұрылымды күтіп ұстау үшін кешенді жұмыстар күн сайын атқарылады. Әрбір таң ерте коммуналдық қызмет өкілдері саябаққа келіп, қоқыс жәшіктерін босату, жиналып қалған тұрмыстық қалдықтарды шығару, орындықтар мен жаяу жүргіншілер жолдарын жуу, жасыл алқаптарды суару сияқты жұмыстарға кіріседі. Сонымен қатар, демалушылардың көп болатын аумақтарына ерекше назар аударылады.Жергілікті әкімдікке қарасты арнайы бөлімдер саябақтың тазалығын қамтамасыз ету үшін қатаң кесте әзірлеген. Бұл кесте маусымдық ерекшеліктерге байланысты өзгеріп отырса да, негізгі санитарлық іс-шаралар үздіксіз орындалады. Мәселен, көктем және жаз айларында ағаштарды суару, гүлзарларды күтіп-баптау жұмыстары жиілейді. Ал күз мезгілінде жапырақтарды жинау негізгі міндетке айналады. Қысқы уақытта қар тазалау мен мұз еріту жұмыстары күшейтіледі. Осылайша, ShymCity саябағы жыл бойы таза, жайлы әрі қауіпсіз болуымен ерекшеленіп келеді.Тазалыққа жауапты жұмысшылардың айтуынша, саябаққа келушілер қатары күн санап артып келеді. Әсіресе демалыс күндері тұрғындардың бұл аумаққа көптеп ағылуы – жағымды құбылыс. Дегенмен, халық көп шоғырланған жерде қоқыс көлемінің де көбеюі қалыпты жағдай. Осыған байланысты, саябақта қосымша қоқыс жәшіктері орнатылып, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау жүйесі біртіндеп енгізіліп жатыр. Пластик, қағаз, әйнек сияқты қалдықтарды бөлек жинау арқылы табиғатты қорғауға үлес қосу көзделген.Коммуналдық бөлім мамандары тек қоқыс жинаумен шектелмей, саябақ аумағындағы техникалық инфрақұрылымды да үнемі тексеріп отырады. Атап айтқанда, жарық шамдары, балалар алаңдарының қауіпсіздік элементтері, спорттық жабдықтар, су бұрқақтарының жұмысы қадағаланады. Кез келген ақау анықталған жағдайда жедел жөндеу жүргізіледі. Бұл – келушілердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған маңызды шаралардың бірі.Тазалық жұмыстарына тек коммуналдық қызмет қана емес, сондай-ақ ерікті жастар, экологиялық ұйымдар мен белсенді тұрғындар да жиі атсалысады. Қала жастары арасында «Таза қала – өз қолымызда!» атты акциялар тұрақты түрде өткізіліп келеді. Мұндай іс-шаралар қоршаған ортаны қорғауға деген жауапкершілікті арттырып, тұрғындардың экологиялық сана-сезімін қалыптастыруға үлкен септігін тигізеді. Сонымен қатар, қала қонақтары мен демалушыларға қоғамдық тәртіп пен тазалық талаптарын сақтау жөнінде ақпараттық түсіндіру жұмыстары жүргізіледі.Саябақ қызметкерлері тазалық мәдениетін қалыптастырудың ең тиімді жолы – әрбір азаматтың саналы әрекеті екенін атап өтеді. Өкінішке қарай, кейбір келушілер әлі күнге дейін қоқысты арнайы жәшікке тастауға ерініп, саябақтың бірқатар жерін ластап кетеді. Мұндай жайттардың алдын алу үшін бейнебақылау камералары орнатылған және қоғамдық тәртіпті бақылаушы инспекторлар жұмыс істейді. Тәртіп бұзушыларға тиісті ескерту жасалып, заң аясында шара қолданылады.ShymCity саябағында тек тазалыққа ғана емес, жасыл желектерді көбейтуге де ерекше көңіл бөлінуде. Соңғы жылдары саябақ аумағына жаңа ағаш түрлері егілуде, гүлзарлардың саны артып келеді. Мелиорациялық жұмыстар нәтижесінде бұрын бос жатқан аумақтар толықтай абаттандырылып, демалыс аймақтары кеңейтілді. Бұл — қала тұрғындары үшін қолайлы ортаны қалыптастыру бағытындағы маңызды қадам.Саябақта күнделікті жүргізілетін жұмыс тиімді болуы үшін заманауи техника мен құрал-жабдықтар пайдаланылады. Мысалы, арнайы шағын тракторлар жаяу жүргіншілер жолдарын тазартады, суару машиналары гүлзарлар мен жасыл желектерге күтім жасайды. Сонымен бірге, экологиялық таза жуу құралдары қолданылып, химиялық заттарды қолдану деңгейі азайтылған.Саябақтағы тазалық жұмыстарының тұрақты жүргізілуі — қаланың тұтастай экологиялық ахуалын жақсарту шараларының бір бөлігі. Жайлы, жасыл әрі жанға тыныштық сыйлайтын кеңістік құру арқылы тұрғындардың денсаулығын жақсарту, қала беделін арттыру көзделіп отыр. Өйткені кез келген дамыған ел үшін таза орта — мәдениетті қоғам көрсеткіші.Қорытындылай келе, ShymCity саябағында тазалық жұмыстарының күнделікті кесте бойынша жүргізілуі — қала өмірінің сапасын арттырудың нақты дәлелі. Тұрғындар мен қонақтар үшін қолайлы жағдай жасау, табиғатты аялау және ортақ мүлікке ұқыптылықпен қарау – баршамыздың ортақ міндетіміз. Әрбір азамат өз тарапынан жауапкершілік танытса, саябақ бұрынғыдан да көркейіп, жасыл қалаға айналу жолындағы қадамымыз нығая түспек.Таза саябақ — біздің келешек ұрпаққа қалдырар асыл мұрамыз!

Шымкентте экологиялық қауіпсіздікті арттыруға, халықты табиғи қауіп-қатерден қорғауға бағытталған ауқымды шаралар жалғасуда. Қала әкімінің нұсқауымен өзен жағалауларын нығайту, гидротехникалық инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары жүргізілуде. Негізгі жобалардың бірі – Бадам өзені жүйесі, онда Бадам-2 ауданындағы бөгет пен жағалауды бекіту жұмыстарының келесі кезеңі 2025 жылдың 1 қарашасында басталды. Бадам өзені – қаланың негізгі су жолдарының бірі. Өзен өмір сүруге қолайлы жағдай жасауда, экожүйеге әсер етуде және іргелес аумақтарды құрғақшылықтан қорғауда маңызды рөл атқарады. Дегенмен, соңғы жылдардағы климаттың өзгеруі, жауын-шашынның көбеюі және өзен жағалауының табиғи эрозиясы су басу қаупінің артуына әкелді. Белгілі бір мезгілдерде өзендердің тасу қаупі айтарлықтай артып, тұрғын үйлерге, инфрақұрылымға және қоғамдық орындарға қауіп төндіреді. Сондықтан өзен жағалауын нығайту қала билігінің басты міндетіне айналды. Мердігер «Hydrolife 2050» компаниясы учаске жұмыстарын жүргізуде. Жұмыс заманауи құрал-жабдықтар мен дәлелденген инженерлік шешімдерді қолдану арқылы жүргізілуде. Құрылыс процесіне он алты мамандандырылған техника тартылған, оның ішінде: шынжыр табанды және доңғалақты экскаваторлар; нығыздау машиналары; тиеу жабдықтары; самосвалдар және басқа да ауыр құрылыс техникасы; тракторлық техника және жол машиналары. Мердігер барлық технологиялық және экологиялық талаптарды сақтай отырып, қарқынды жұмыс жасауда. Құрылымдардың қауіпсіздігі мен беріктігіне ерекше назар аударылады. Жоба инженерлік іс-шаралар кешенін қамтитын екінші кезеңіне енді: Құрылымды одан әрі нығайту үшін бөгет беткейлерін дайындау және жоспарлау. Құрылымның беріктігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін арматуралық металл жақтауды орнату. Эрозияға ең бейім аймақтардағы жағалау сызығын бетондау. Топырақты қосымша нығайту және қорғаныс құрылымдарын орнату. Тұрақты су ағынын қамтамасыз ету үшін өзен арнасын тазалау және реттеу. Әр кезеңді мамандар — инженерлер, экологтар және техникалық қадағалау бақылайды. Барлық материалдардың мемлекеттік стандарттарға сәйкестігі тексеріледі. Жобаның негізгі мақсаты халықты қорғау және су тасқыны мен су деңгейінің маусымдық көтерілуіне байланысты төтенше жағдайлардың алдын алу болып табылады. Бұл жобаларды іске асыру мыналарға мүмкіндік береді: жеке және көпқабатты тұрғын үйлерді су басу қаупін азайту; инженерлік желілерді, жолдарды және әлеуметтік нысандарды күзету; жайлы және қауіпсіз қалалық ортаны құру; су объектісінің экологиялық жағдайын жақсарту; аумақты одан әрі жақсартуға дайындау. Өзен бойында жаңа демалыс аймақтары, абаттандырылған жағалаулар, тұрғындардың ләззат алуы үшін жаяу жүру жолдары жоспарланған. Бұл аумақты тұрғын үйге де, шағын бизнесті дамытуға да тартымды етеді. Жобаны жүзеге асыру кезінде табиғи тепе-теңдікті сақтау қажеттілігі ескеріледі: өзен арнасы табиғи контурында сақталған; одан әрі топырақ эрозиясының алдын алады; жұмыс аяқталғаннан кейін жағалаулардағы өсімдік жамылғысы қалпына келтіріледі; Санитарлық нормалар мен экологиялық қауіпсіздік талаптары сақталған. Жоба аумақты барынша қорғауды қамтамасыз ете отырып, табиғи экожүйелерге минималды араласу принципіне негізделген. Бадам өзені жобасы Шымкенттің гидротехникалық инфрақұрылымын дамытудың үлкен бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. Осындай жобалар алдағы уақытта қаладағы Қошқар-Ата және Сайрамсу сияқты басқа да су жолдарындағы жобаларға да жоспарлануда. Бұл біртұтас қауіпсіздік периметрін құрып, жан-жақты қалалық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Бадамдағы жұмыстар құрылымдардың сенімділігін қамтамасыз ету және жағалаудың ең осал учаскелерінің бүкіл ұзындығын қамту үшін кезең-кезеңімен жалғасады. Қала билігі үшін инфрақұрылымды жаңғырту ғана емес, адамдарды табиғи қауіп-қатерден қорғау маңызды. Уақытылы шаралар болашақта ауыр зардаптар мен қаржылық шығындарды болдырмауға көмектеседі. Жағалау сызығын нығайту қаланың тұрақты дамуына және тұрғындардың болашаққа деген сеніміне ықпал етеді. «Бадам-2» ауданында атқарылып жатқан жұмыстар қауіпсіздікті арттыруға, инфрақұрылымды жақсартуға, қаланың қолайлы жағдайын жасауға бағытталған елеулі жоба. Аяқталғаннан кейін аймақ қауіпсіз ғана емес, сонымен қатар жақсы күтіп-бапталып, әрі қарай даму үшін кең мүмкіндіктер ашылады.

Шымкент қаласында экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және халықтың өмір сүру сапасын арттыру мақсатында су айдындары мен гидротехникалық нысандарды жаңғырту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізіліп келеді. Қала әкімінің тікелей тапсырмасына сәйкес, 1 қараша 2025 жылдан бастап Бадам өзені бойындағы жағалауды бекіту және дамбаны нығайту жұмыстары қарқынды түрде жалғасын табуда. Бұл бастама — табиғи апаттардың алдын алу және инфрақұрылымдық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі аса маңызды жоба.Бадам өзені — Шымкент қаласының су ресурстарының маңызды бөлігі. Ол бірнеше тұрғын аймақтарды кесіп өтіп, халықтың тыныс-тіршілігіне және экожүйеге тікелей әсер етеді. Соңғы жылдары жауын-шашын мөлшерінің артуына, климаттың өзгеруіне және өзен арналарының табиғи тозуына байланысты су тасқыны қаупі жиілей түсті. Сол себепті өзен жағалауын инженерлік тәсілмен бекіту — уақыт талабы.Аталған жұмыстарды «Hydrolife 2050» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі жүзеге асыруда. Компания мамандары Бадам-2 елді мекені аумағында өзен дамбасын нығайтып, жағалауды бетондау, топырақты бекіту және су арнасын кеңейту секілді міндеттерді орындап жатыр.Жұмыс алаңына қазіргі заманға сай арнайы техника жұмылдырылған. Атап айтқанда:шынжыр табанды экскаваторлардөңгелекті экскаваторлартопырақ таптағыштаржүк тиегіш техникаларауыр жүк көліктерісүргіш техникатракторларЖалпы саны 16 арнайы техника күнделікті тоқтаусыз жұмыс жасауда. Бұл — жобаның мерзімінде орындалуы үшін маңызды фактор.Қазіргі уақытта жоба екінші кезеңге өткен. Бұл кезеңде:Өзен жағалауының еңісі жоспарланадыАрматура қаңқасы әзірленедіҚұрылыс аймағына бетон құйыладыЖағалауды нығайту үшін қосымша тіреу блоктары орнатыладыҚауіпті аймақтарға су өткізу арналары жөнделедіБарлық жұмыстар бекітілген техникалық жобалық құжаттамаға сәйкес және құрылыс қауіпсіздігінің талаптарын сақтай отырып атқарылуда. Қолданылатын материалдардың сапасы тұрақты бақылауда. Әрбір кезеңде инженерлер мен техникалық қадағалау өкілдері тексеріс жүргізеді.Су — тіршілік көзі болғанымен, оның бақылаусыз күші қауіп төндіруі мүмкін. Мұны ескерген қала басшылығы Бадам өзені аумағын қауіпсіз етуге ерекше көңіл бөліп отыр. Бұл жобаның жүзеге асуы арқасында:Су тасқыны қаупі төмендейдіТұрғын үйлер мен инфрақұрылым нысандары қорғаладыҚауіпсіз серуен аймақтарын дамытуға мүмкіндік туадыТабиғи орта қалпына келтіріледіӨзен жағалауындағы рекреациялық әлеует артадыЖағалауды бекіту жұмыстары аяқталғаннан кейін аталған аймақты абаттандыру, демалыс орындарын салу, жаяу жүргіншілер жолақтарын жайластыру жоспары да қарастырылған. Осы арқылы қала тұрғындары үшін қолжетімді әрі жайлы жаңа демалыс кеңістіктері пайда болмақ.Гидротехникалық жобалар тек инженерлік қауіпсіздікке ғана емес, экологиялық тепе-теңдікті сақтауға бағытталуға тиіс. Сондықтан жұмыстар барысында:өзен суының табиғи ағымын бұзбаужағалау өсімдіктерін қалпына келтіруэкожүйеге залалды ықпалдың алдын алусияқты талаптар қатаң сақталып отыр.Жоба аяқталғаннан кейін Бадам өзенінің қосымша учаскелерінде де осындай шаралар кезең-кезеңімен жүзеге асатын болады. Қала әкімдігі су қауіпсіздігі бағытында ұзақ мерзімді жоспар әзірлеген, оған тек Бадам ғана емес, Қошқар-Ата, Сайрамсу секілді өзендер де кіреді.Жағалауды нығайту — көзге көрінбейтін, бірақ қала халқының тыныш өмірі үшін аса маңызды жұмыс. Әсіресе көктем мезгіліндегі су тасқыны кезеңінде оның қажеттілігін әрбір тұрғын сезінеді. Осындай алдын алу шаралары арқылы төтенше жағдайлардың алдын алуға және шығындарды болдырмауға болады.Шымкент қаласының әкімдігі тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстарды алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғастыратынын хабарлайды.Қорытындылай келе, Бадам өзені жағалауында жүргізіліп жатқан құрылыс — қала экологиясы мен қауіпсіздігіне жасалған үлкен инвестиция. Бұл — бүгін үшін емес, болашақ ұрпақ үшін атқарылатын стратегиялық маңызды қадам. Жоба аяқталғаннан соң, Шымкент тұрғындары қауіпсіз және көрікті жағалау аймағын толыққанды пайдалана алады.

А.Асқарова атындағы Шымкент мемлекеттік дендробағы - флораны зерттеу, сақтау және қалпына келтіру бойынша Қазақстанның негізгі ғылыми орталықтарының бірі. Жергілікті флора топтамаларын сақтау және кеңейту бойынша ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлемдегі өсімдіктерді климаттандыру бойынша жұмыс жүргізілуде. Табиғи биологиялық әртүрлілікті сақтау елдің болашағы мен экологиялық қауіпсіздігі үшін стратегиялық маңызды міндет болып табылады. Осы себепті дендропарк мамандары тиісті халықаралық ұйымдармен ынтымақтастығын белсенді түрде кеңейтуде. Осы саладағы елеулі оқиға парктің ғылым бөлімі қызметкерлерінің Өзбекстан Республикасына ғылыми сапары болды. 2025 жылдың 27-29 қазан аралығында олар академик Ф.Н. атындағы Ташкент ботаникалық бағында болды. Русанов, Орталық Азиядағы ең көне ботаникалық мекемелердің бірі. Сапардың басты мақсаты ынтымақтастықты нығайту және саябақтың генофондын кеңейту үшін өсімдік шикізатымен алмасу болды. Сапар 2024 жылы Шымкент дендросаябы мен Ташкент ботаникалық бағы арасында қол қойылған ынтымақтастық туралы меморандум аясында жүзеге асты. Бұл құжат сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдіктер түрлерін сақтауға, ғылыми зерттеулер жүргізуге, мамандар арасында тәжірибе алмасуға бағытталған бірлескен бастамалардың негізгі алаңына айналды. Климаттың өзгеруі, табиғи жасыл кеңістіктердің жоғалуы, урбанизация және антропогендік әсерлердің барлығы биоәртүрліліктің төмендеуіне ықпал етеді. Мұндай жағдайларда ботаникалық бақтар табиғатта жойылып кету қаупі төнген өсімдіктерді сақтай отырып, нағыз «қорықтарға» айналады. Бұл ғылыми ынтымақтастықтың нәтижесінде дендропарк коллекциясына Өзбекстаннан 145 ағаш пен бұта түрі қосылды. Оларға мыналар жатады: 45 түрі дендропарк аумағында бұрыннан табылған, бірақ сирек кездесетін және жойылып кету қаупі төнген өсімдіктер болып табылады. 100 түр - бұрын саябақта көрсетілмеген коллекцияға арналған экзотикалық және жаңа өсімдіктер Алынған материалдың формасы бойынша: 82 түрі тұқым ретінде келді 18 түрі – кесінді түрінде Әрбір осындай үлгі ботаникалық мәліметтер базасын кеңейтуге қосқан құнды үлес болып табылады. Алынған түрлердің көпшілігі жоғары сәндік құндылыққа ие, ал кейбіреулері Қазақстанның оңтүстігіндегі құрғақ климатта жасыл кеңістіктердің төзімділігін арттыруға бағытталған экологиялық бағдарламалар үшін маңызды. Жеткізілгеннен кейін барлық материал дендропарктың ғылыми коллекциялары арасында таратылып, қажетті ауылшаруашылық талаптары орындалатын жылыжай жағдайында орналастырылды. Климатизация процесі ұзақ уақытқа созылуы мүмкін және кәсіби көзқарасты қажет етеді: сәйкес жарықтандыруды, температураны, ылғалдылықты және топырақ құрамын таңдау маңызды. Дендрарийдің ғылыми қызметкерлері мыналарды бақылайды: тұқымның өну процестері шламды тамырлау жаңа түрлердің жергілікті климатқа бейімделуі өсу қарқыны мен өсімдіктердің жағдайы Келесі кезеңдерде тақырыптық топтамаларды қалыптастыру және одан әрі зерттеу үшін өсімдіктердің бір бөлігі ашық жерге отырғызылады. Берілген үлгілердің арасында ерекше құнды 45 сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдіктер түрі . Оларды сақтау ботаниктердің кәсіби міндеті ғана емес, сонымен қатар табиғи тепе-теңдікті сақтауға және биологиялық әртүрліліктің жоғалуымен күресуге бағытталған ұлттық миссия болып табылады. Басым салалардың ішінде: сирек және жойылып бара жатқан өсімдіктердің коллекцияларын құру және кеңейту олардың табиғи ортаға оралу мүмкіндіктерін зерттеу экожүйені одан әрі деградациядан қорғау халық арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру Осылайша кейінгі ұрпаққа қалдыру маңызды табиғи мұралар сақталады. Дендропарк ұжымының жұмысы қоршаған ортаға деген терең жауапкершілік сезімін көрсетеді. Жаһандық климаттың өзгеруі жағдайында экологиялық қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған әрбір қадам өте маңызды. Генофондты кеңейту – бір реттік бастама емес, ұзақ мерзімді нәтиже беретін жүйелі жұмыс. Бүгінгі таңда табиғатты қорғауға күш біріктіретін елдер мен халықаралық ұйымдар көбейіп келеді. Бұл бастама әрбір ел ғаламшарды сақтаудың ортақ ісіне үлес қосатын ауқымды жаһандық процестің бөлігі болып табылады. Тараптар ынтымақтастықты жалғастырып, кеңейтетініне келісті. Болашақ жоспарларға мыналар кіреді: өсімдіктерді аудандастыру және бейімдеу бойынша бірлескен зерттеулер жүргізу ғылыми семинарлар мен тренингтер ұйымдастыру тұрақты негізде отырғызу материалдарымен алмасу жастар мен студенттерді экологиялық жобаларға тарту Бұл серіктестік халықаралық ғылыми диалогты дамытады және Орталық Азия елдері арасындағы байланысты нығайтады. Өсімдіктердің гендік қорын толықтыру – табиғи ресурстарды сақтауға және арттыруға көмектесетін стратегиялық маңызды іс. А.Асқарова атындағы Шымкент дендросарайы мен Ташкент ботаникалық бағы арасындағы ғылыми ынтымақтастық қоршаған ортаны қорғауға бағытталған тиімді ынтымақтастықтың жарқын мысалы болып табылады. Саяхат және оның нәтижелері қалалық экожүйені дамытуға және шымкенттіктер мен бүкіл елге жасыл болашақты қамтамасыз етуге қосылған елеулі үлес болып табылады.

А.Асқаров атындағы Шымкент мемлекеттік дендрологиялық саябағы — еліміздегі өсімдіктер әлемінің алуан түрлілігін сақтап, көбейту бағыты бойынша үздік ғылыми мекемелердің бірі. Мұнда тек Қазақстан флорасының емес, әлемнің әр түкпірінен жинақталған жасыл желек түрлері жерсіндіріліп, арнайы ғылыми тәжірибелер жүргізіледі. Табиғи байлықты сақтау — болашақ ұрпаққа қалдырылар асыл мұра. Сондықтан саябақ мамандары гендік қорды толықтыру бағытында жоспарлы әрі нәтижелі жұмыстарды тұрақты түрде жүргізіп келеді.Осы мақсатта 2025 жылдың 27–29 қазан күндері саябақтың ғылым бөлімінің мамандары Өзбекстан Республикасының Ташкент қаласында орналасқан академик Ф.Н. Русанов атындағы Ташкент ботаникалық бағына іс-сапармен барып қайтты. Бұл сапар екі ел арасындағы экологиялық ынтымақтастық пен ғылыми байланыстарды нығайтуға бағытталды.Аталған сапар 2024 жылы екі ғылыми мекеме арасында жасалған өзара ынтымақтастық туралы меморандум аясында ұйымдастырылды. Бұл келісім өсімдіктердің сирек және жойылып бара жатқан түрлерін сақтауға, тәжірибе алмасуға, гендік қорды байытуға мүмкіндік беретін маңызды құжат болып саналады.Бүгінгі таңда экологиялық мәселелер өзекті күйінде қалуда. Климаттың өзгеруі, жасыл аймақтардың азаюы, антропогендік факторлардың күшеюі — өсімдік популяциясына айтарлықтай ықпал етеді. Осы тұрғыдан алғанда, меморандум аясында жасалған әрбір нақты жұмыс биологиялық әртүрлілікті сақтау жолындағы маңызды қадам.Іс-сапардың басты нәтижесі — дендрологиялық саябақтың гендік қорын толықтыру мақсатында 145 түрлі ағаш-бұта өсімдіктерінің тұқымдары мен қаламшаларының әкелінуі. Бұл — өте ауқымды және құнды ғылыми жетістік.Жиналған материалдар құрамына: 45 түр — дендросаябақ аумағында бұрыннан кездесетін, бірақ жойылу қаупі жоғары, сирек саналатын өсімдіктер түрлері 100 түр — саябақта мүлде кездеспейтін, экзотикалық немесе жаңа бейімделуді қажет ететін ағаш-бұталарОлардың ішінде:82 түрі — тұқым түрінде18 түрі — қаламша ретінде жеткізілдіБұл өсімдіктердің дүниежүзілік флорадағы орны ерекше. Кейбірі — Орта Азия өңіріне тән эндемик түрлер, енді бірі — Қазақстан климатына бейімделуі үшін арнайы ғылыми тәсілдерді қажет ететін жаңа жыныстар.Қазіргі таңда әкелінген өсімдік материалдары жылыжай жағдайында, барлық агротехникалық талаптар сақтала отырып отырғызылуда. Бұл — ұзақ әрі үлкен жауапкершілікті талап ететін процесс. Себебі, әрбір түрдің өсіп-жетілу ерекшелігі, топыраққа, ылғал мен температураға деген талаптары әртүрлі.Мамандар өсімдіктердің бейімделуі мен тамырлану процесін қатаң бақылауда ұстайды. Алдағы уақытта өсімдіктердің бір бөлігі саябақ аумағына көшіріліп, арнайы коллекциялық аймақтарға орналастырылады.45 сирек өсімдік түрінің гендік қорын сақтау — табиғи экожүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды іс. Қазақстан территориясында өсетін, бірақ жойылып кету қаупі бар өсімдіктерді көбейтіп, табиғатқа қайта енгізу жұмыстары да күн тәртібінде тұр.Бұл бағытта:экологиялық тепе-теңдікті сақтауөсімдіктердің табиғи ареалын қалпына келтіруқалалық жасыл желекті көбейтуғылыми зерттеулерді дамытусияқты міндеттер жүзеге асырылуда.Дендросаябақтың ғылыми ұжымы өз еңбектері арқылы халыққа табиғатқа жанашырлық танытудың үлгісін көрсетіп отыр. Ғалымдар үшін бұл тек кәсіби жұмыс емес — экологиялық қауіпсіз болашаққа қосқан үлес.Бүгінде әлем елдері климаттық өзгерістерге байланысты үлкен сын-қатерлермен бетпе-бет келуде. Осындай кезде табиғатқа бағытталған әрбір игі іс — адамзаттың өмірін сақтап қалуға арналған маңызды қадам. Сондықтан гендік қорды молайту жұмыстары тек ғылыми орта үшін ғана емес, тұтас қоғам үшін аса құнды.Алдағы уақытта да Шымкент дендрологиялық саябағы мен Ташкент ботаникалық бағы арасындағы ғылыми байланыс күшейтіледі. Жоспар бойынша:Ортақ ғылыми зерттеулер жүргізуСирек түрлерді сақтау бойынша бірлескен жобалар әзірлеуТәжірибе алмасу және жас мамандардың біліктілігін арттыруАймақтық экологиялық мәселелерді бірге шешусияқты жұмыстар атқарылмақ.Бұл — тек қос мекеменің ғана емес, екі елдің табиғатты қорғауға бағытталған достық және стратегиялық серіктестігінің жарқын көрінісі.Гендік қорды көбейту — экологиялық қауіпсіздікті нығайтудың, табиғи байлықты сақтаудың және болашақ ұрпаққа жасыл әлемді мұраға қалдырудың нақты жолы. А.Асқаров атындағы Шымкент дендрологиялық саябағының бұл бағыттағы еңбегі — еліміздің табиғатына деген жауапкершіліктің үлгісі.Ғылыми ынтымақтастық әрі қарай да дамып, қала тұрғындарына көгалдандырылған, экологиялық таза орта қалыптастыруға үлкен үлес қоса беретіні сөзсіз.

2025 жылғы 3 қарашада Қазақстанның елордасы Астанада Kazakhstan Global Investment Round (KGIR-2025) халықаралық форумы ашылды. Биылғы шара «Трансформация дәуіріндегі жаңа шешімдер: Қазақстан тұрақты экономикалық даму орталығы ретінде» тақырыбымен өтуде. Форумға 40-тан астам елден 700-ден астам қатысушы жиналды. Олардың арасында жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер, трансұлттық корпорациялардың басшылары, ірі инвесторлар, сарапшылар, халықаралық ұйымдар мен бизнес қауымдастықтарының делегациялары болды. Форумның басты мақсаты – Қазақстанның инвестициялық әлеуетін таныстыру, әлемдік экономикалық үрдістерді талқылау, халықаралық серіктестікті кеңейту, тұрақты инвестиция тарту бағыттарын анықтау. Пленарлық отырыстарда цифрлық трансформация, жасыл экономика, халықаралық капиталды қайта бөлу, инфрақұрылымды жаңғырту мәселелері қаралады. Форумға Қазақстанның үшінші ірі қаласы Шымкент те белсенді қатысуда. Қалалық делегация салалық инвесторларға өнеркәсіпті, логистиканы, ауыл шаруашылығын, экологияны дамытуға бағытталған перспективалық жобаларды ұсынды. Дөңгелек үстел барысында жалпы құны 449,4 млрд теңге болатын бес ірі инвестициялық жобаны жүзеге асыру туралы келісімдерге қол қойылды. Бұл жобалар қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуына, жаңа жұмыс орындарын ашуға, экспорттық әлеуетті арттыруға, заманауи технологияларды енгізуге зор үлес қосады. Төменде әрбір жоба бойынша толық ақпарат берілген. 1. Заманауи жылыжай кешенін салу Жоба құны: 68 млрд теңге Қатысушылар: Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі, Шымкент қаласының әкімдігі, «ФабеАгро» ЖШС Жоба жоғары технологиялық жүйелерді пайдалана отырып, жеміс-көкөніс өнімдерін жыл бойы өндіруді қамтамасыз етуге бағытталған. Өнім ішкі нарыққа да, экспортқа да шығарылады. Жоба 600-ден астам жаңа жұмыс орнын ашуға, өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға және инновациялар арқылы ауыл шаруашылығы саласын дамытуға мүмкіндік береді. 2. Тұрмыстық қатты қалдықтарды жағу арқылы электр энергиясын өндіру Жоба құны: 55 млрд теңге Қатысушылар: Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі, Шымкент қаласының әкімдігі, Shaanxi Construction Kazakhstan Co., Ltd. Жоба қоршаған ортаға бағытталған және қалдықтарды кешенді қайта өңдеуді және энергияны қалпына келтіруді көздейді. Заманауи технологияны енгізу жасыл энергия үлесін ұлғайтады, полигондардағы қалдықтардың көлемін азайтады, қаланың экологиялық жағдайын жақсартады. 3. Өндірістік-логистикалық парк құру Жоба құны: 120 млрд теңге Қатысушылар: Шымкент қаласының әкімдігі және шетелдік инвесторлар Шымкент халықаралық көлік бағыттарының қиылысында орналасқан Орталық Азиядағы негізгі логистикалық хаб болып табылады. Жаңа парк жүк ағынын айтарлықтай арттырады, жаңа дистрибьюторлық орталықтар жасайды және көршілес нарықтармен тиімді өзара әрекеттесуді қамтамасыз етеді. Жоба өңдеу өнеркәсібін дамытуға да қолдау көрсетеді. 4. Медициналық құрал-жабдықтар шығаратын зауыт құрылысы Жобаның құны: 98 млрд теңге Қатысушылар: Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі, отандық және шетелдік серіктестер Жоба медициналық өнімдердің импортын алмастыруға және шетелдік жеткізушілерге тәуелділікті азайтуға бағытталған. Зауыт диагностикалық құрылғылар, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен шығын материалдарын шығаратын болады. 1000-ға дейін тұрақты жұмыс орнын ашу күтілуде. Заманауи өндірісті енгізу ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің тұрақтылығын арттырады. 5. Экологиялық таза құрылыс материалдарын өндіру Жобаның құны: 108,4 млрд теңге Қатысушылар: құрылыс секторындағы жетекші компаниялар Кәсіпорын құрылыс материалдарын «жасыл» стандарттарға сай, қоршаған ортаға ең аз әсер ететін болады. Жоба Шымкенттің қарқынды дамып келе жатқан құрылыс саласына қолдау көрсетіп, нарықты отандық өндірілген жоғары сапалы өніммен қамтамасыз етеді. Бұл жобаларды іске асыру мыналарға мүмкіндік береді: • 4-5 мың жұмыс орнын құру, оның ішінде біліктілігі жоғары • өндірілген өнімдер арасындағы экспорт үлесін айтарлықтай арттыру • қала экономикасына заманауи технологиялар мен инвестицияларды тарту • жергілікті бюджетке салық түсімдерін арттыру • «жасыл» шешімдер арқылы экологиялық жағдайды жақсарту • Шымкенттің еліміздің индустриялық-логистикалық хабы мәртебесін нығайту Халықаралық сарапшылар мегаполистің қолайлы географиясы, мол адам ресурстары және қарқынды дамуы бар екенін атап өтті. Қалада қолайлы инвестициялық ахуал қалыптасты, бизнесті қолдаудың цифрлық тетіктері енгізілуде, индустриялық-инновациялық инфрақұрылым белсенді түрде дамып келеді. KGIR-2025 көрмесіне қатысу Шымкенттің жаһандық бизнеске ашықтығын және оның тек Қазақстанда ғана емес, бүкіл Орталық Азия аймағындағы экономикалық өсу орталығына айналуға ұмтылысын растайды. KGIR-2025 форумы халықаралық ынтымақтастықты нығайтудың маңызды алаңына айналды. Құны 449,4 миллиард теңгені құрайтын қол қойылған келісімдер саннан да көп. Оларға мыналар жатады: жаңа өндіріс технологиялық даму өмір сүру сапасын жақсарту тұрақты болашаққа деген сенімді қадам Шымкент қуатты индустриялық мегаполис мәртебесіне көтеріліп келеді, бүгінгі келісімдер осы жолдың айқын көрсеткіші.

3 қараша 2025 жылы Астана қаласында жаһандық деңгейдегі маңызды іс-шара — «Kazakhstan Global Investment Round — KGIR-2025» форумы бастау алды. Биыл форум «Трансформация дәуіріндегі жаңа шешімдер: Қазақстан — тұрақты экономикалық дамудың орталығы» тақырыбында ұйымдастырылып отыр. Шараға әлемнің 40-тан астам елінен 700-ден жоғары қатысушы жиналды. Олардың қатарында мемлекеттік құрылымдар жетекшілері, трансұлттық корпорация басшылары, халықаралық сарапшылар, ірі инвесторлар, сондай-ақ бизнес-қауымдастықтар мен халықаралық ұйым өкілдері бар.Форумның негізгі мақсаты — Қазақстанның жаһандық экономикалық өзгерістер жағдайындағы инвестициялық мүмкіндіктерін таныстыру, жаңа серіктестіктер орнату, сондай-ақ тұрақты дамуды көздейтін перспективалы жобаларды жүзеге асыру. Пленарлық және панельдік сессияларда әлемдік нарықтағы трендтер, экономиканы цифрландыру, жасыл энергетика, жаһандық капитал ағындарын басқару, инфрақұрылымдық инвестициялар сынды маңызды мәселелер кеңінен талқыланып жатыр.Қазақстанның үшінші мегаполисі — Шымкент қаласы да бұл форумға белсенді түрде қатысып, өз әлеуетін халықаралық инвесторларға таныстыруда. Дөңгелек үстел алаңында Шымкенттің экономикалық дамуына үлкен серпін беретін 5 ірі инвестициялық жобаны жүзеге асыру туралы құжаттарға қол қойылды. Жобалардың жалпы құны — 449,4 млрд теңге.Шымкент қаласы еліміздің индустриялық және логистикалық орталығы ретінде күн сайын дамып келеді. Инвестициялық климатты жақсарту, экономикалық белсенділікті арттыру және жаңа өндірістер ашу — қала әкімдігінің басты міндеттерінің бірі. Осы бағыттағы нақты нәтижелердің бірі — KGIR-2025 алаңында қол қойылған төмендегі жобалар:1. Заманауи жылыжай кешенін салу жобасыЖоба құны: 68 млрд теңгеТараптар: ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі, Шымкент қаласының әкімдігі, «FabeAgro» ЖШСБұл жоба аясында заманауи технологиялармен жабдықталған, жыл бойы өнім беретін жоғары өнімді жылыжай кешені салынады. Жылыжайда қызанақ, қияр және басқа да көкөніс өнімдері өндіріліп, ішкі нарықты қамтамасыз ету және экспорттық әлеуетті арттыру көзделуде. Жоба іске асқанда 600-ден астам жаңа жұмыс орны құрылады деп күтілуде.2. Қалдықтарды өңдеу және жағу арқылы электр энергиясын өндіру нысаныЖоба құны: 55 млрд теңгеТараптар: ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі, Шымкент қаласы әкімдігі, «Shaanxi Construction Kazakhstan Co., Ltd» ЖШСЭнергия өндірудің бұл моделі қалдықтарды қауіпсіз кәдеге жаратуға және кемуіне жол ашады. Сонымен бірге, жасыл энергетика үлесін арттырады. Жоба экологияны жақсартуға бағытталған және халықаралық стандарттарға сәйкес жүзеге асырылады.3. Өндірістік-логистикалық парк құру жобасыЖоба құны: 120 млрд теңгеТараптар: Шымкент қаласының әкімдігі және шетелдік инвесторлар тобыБұл парк Орталық Азия аумағында жаңа логистикалық хаб болмақ. Қала арқылы өтетін халықаралық көлік дәліздеріне сүйене отырып, жүк тасымалының тиімділігін арттыру, қоймалық және кедендік инфрақұрылымды дамыту көзделуде. Жоба өңдеу өнеркәсібін де қолдайды.4. Медициналық құрылғылар шығаратын зауыт құрылысыЖоба құны: 98 млрд теңгеТараптар: Денсаулық сақтау министрлігі, отандық және шетелдік серіктестерИмпортқа тәуелділікті төмендетуді мақсат еткен бұл жоба жоғары технологиялы өнім шығаруға бағытталған. Зауытта диагностикалық жабдықтар, медициналық аксессуарлар мен шығын материалдары өндіріледі. 1000-ға жуық адам жұмыспен қамтылады.5. «Жасыл» құрылыс материалдары өндірісіЖоба құны: 108,4 млрд теңгеТараптар: Құрылыс саласының жетекші компанияларыҚоршаған ортаға зияны аз құрылыс өнімдерін шығару жоспарланған. Бұл қаланың қарқынды құрылыс секторын экологиялық стандарттарға көшіруге мүмкіндік береді.Бұл жобалар бірнеше бағыт бойынша қала экономикасын нығайтады:• Жаңа жұмыс орындары: 4–5 мың адамды тұрақты жұмыспен қамту• Экспорт көлемінің артуы: Өнімнің 30%-ға жуығы шетелге жөнелтіледі• Экологияны жақсарту: Қалдықты өңдеу және жасыл технологиялар• Инфрақұрылымның дамуы: Логистикалық және өндірістік қуаттардың артуы• Салықтық түсімдердің көбеюі: Бюджетке тұрақты қаржы ағымыФорумда сөз алған сарапшылар Шымкенттің географиялық орналасуы, еңбек ресурстары және өндірістік әлеуеті — аймаққа шетелдік капитал тартудың басты факторлары екенін атап өтті. Қала «Жібек жолы» бойындағы стратегиялық хаб ретінде Орталық Азия нарықтарына қолжетімділікті жеңілдетеді.KGIR-2025 аясында қол қойылған 449,4 млрд теңгенің инвестициялық жобалары — Шымкенттің экономикалық жаңғыруының нақты қадамы. Бұл бастамалар мегаполисті тұрақты дамудың көшбасшылары қатарына шығарып, жаңа технологиялар мен заманауи өндірістерді дамытуға мүмкіндік береді.Шымкент — инвесторлар сенім артқан қала.Ал осы сенім — қаланың болашақтағы ірі табыстарының негізі.

2025 жылдың 1 қарашасында аудан әкімі аппаратының бастамасымен ауқымды іс-шара — жалпы аудандық сенбілік ұйымдастырылды. Іс-шараның негізгі мақсаты көшелер мен аулалардағы тазалық пен тәртіпті қамтамасыз ету, тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру, жергілікті қоғамдастықты абаттандыруға белсенді азаматтық белсенділік таныту болды. Сенбілікке аудан әкімі аппаратының қызметкерлері, «Еңбекші» КММ және «Интеко Групп» ЖШС қызметкерлері, белсенді жастар мен еріктілер қатысты. Жұмыс таңғы сағат 9:00-де басталып, күннің соңына дейін жалғасты. Қатысушылар әрқайсысының арнайы командасы бар арнайы аймақтарға тағайындалды. Бұл процесті барынша тиімді ұйымдастыруға және мүмкіндігінше ауданды қамтуға мүмкіндік берді. Сенбілік барысында түрлі санитарлық тазалық, көгалдандыру жұмыстары жүргізілді. Көпқабатты үйлердің аулалары мен көше бойындағы шөптер мен арамшөптер шабылды. Саябақ алаңдарына, іргелес аумақтарға, жасыл желекке баса назар аударылды. Ағаштардың өлі және қауіпті бұтақтары кесілді, бұл эстетикадан басқа жаяу жүргіншілер қауіпсіздігі үшін де маңызды. Түскен жапырақтар, тұрмыстық қоқыс және басқа да қалдықтар арнайы қаптарға жиналып, коммуналдық көліктер арқылы жедел шығарылды. Көгалдар ретке келтіріліп, гүлзарлар тазартылып, тұрғындар жиі жиналып, демалатын аумақтар ретке келтірілді. Кейбір аудандарда күзгі жауын-шашын кезінде қиындықтар туындамас үшін су ағатын арналар мен суағарлар бітелуден тазартылды. Жол қозғалысына қауіп немесе қолайсыздық тудыратын инфрақұрылым элементтеріне ерекше назар аударылды. Мәселен, көліктер мен жаяу жүргіншілер жолында тұрған бетон конструкциялары мен тау жыныстары мұқият бөлініп, белгіленген орындарға шығарылды. Бұл жол қозғалысы қауіпсіздігін айтарлықтай жақсартып, тұрғындардың жүру жағдайын жақсартты. Арнайы техниканың көмегімен аялдамалар мен оның маңындағы аумақтар мұқият тазартылды. Аялдамалар мен жақын маңдағы қабырғалардың беттеріндегі ескі жарнамалар мен парақшалар алынып, қоғамдық орындардың сыртқы келбеті айтарлықтай жақсарды. Сондай-ақ жаяу жүргіншілерге арналған жолдар, баспалдақтар, мектеп, балабақша, медициналық мекемелер сияқты қоғамдық нысандар маңындағы аумақтар да тазаланды. Жастардың белсенді қатысуы шараның негізгі құрамдас бөлігі болды. Еріктілер ынтамен қосылып, қоршаған ортаға қамқорлық көрсетудің үлгісін көрсетті. Көпшілік мұндай іс-шаралар нақты нәтиже беретін ортақ игі істің бір бөлігін сезінуге көмектесетінін атап өтті. Жастардың экологиялық мәселелерге араласуы болашақ ұрпақтың саналы да саналы болуына ықпал етеді. Аудан әкімі аппаратының қызметкерлері де айналамыздағы тазалықты ұдайы сақтау керектігін айтып, тұрғындармен қатар жұмыс жасады. Сенбілікте санитарлық нормаларды сақтау және қоғамдық орындарда және оған жақын аумақтарда тәртіпті сақтаудың маңыздылығы туралы танымдық әңгімелер өткізілді. Тұрғындарға тазалық бір реттік іс емес, әркім үшін тұрақты жауапкершілік екені ескертілді. «Еңбекші» КММ және «Интеко Групп» ЖШС жұмысшылары тазалау жұмыстарын жүргізу үшін құрал-жабдықтар мен құралдарды қамтамасыз етті. Олардың күш-жігерінің арқасында қоқыс пен өсімдік қалдықтары дер кезінде шығарылып, жұмыс тиімді әрі бірқалыпты жүргізілді. Коммуналдық қызметтер де қалдықтарды санитарлық талаптарға сай сұрыптап, кәдеге жаратуды қамтамасыз етті. Ауданның қарапайым тұрғындары да өз үлестерін қосты. Көбі аулалары мен кіреберіс жолдарын тазалауға көмектесу үшін шықты. Кейбіреулер балаларын ертіп, қоршаған ортаға қамқорлық жасаудың маңыздылығын түсіндірді. Тұрғындар таза маңай дегеніміз – жайлылық, денсаулық және барлық ұрпаққа жайлы өмір сүру ортасы екенін атап өтті. Сенбілік қорытындысы бойынша аудан басшылығы барлық қатысушыларға алғысын білдіріп, алдағы уақытта да осындай іс-шаралардың өткізілетінін атап өтті. Іс-шара үкіметтің, коммуналдық қызметтің және халықтың бірлескен күш-жігері жылдам әрі оң нәтиже беретінін көрсетті. Аудан айтарлықтай таза болды, ал тұрғындардың көңіл-күйлері көтеріліп, олардың үлесі маңызды екеніне сенімді болды. Ұйымдастырушылар тұрғындарды тазалық күндерімен шектелмей, күн сайын үйлері мен жұмыс орындарының айналасын күтіп ұстауға шақырды. Айналаңа қамқорлық жасау – біздің ортақ болашағымызға, әрқайсымыздың денсаулығымыз бен әл-ауқатымызға салынған инвестиция. 1 қарашадағы сенбілік – бұл жай ғана маңайдағы тазалық емес; бұл қоғамның бірлігін нығайтуға, экологиялық сананы дамытуға және таза және жайлы қалалық ортаны құруға бағытталған маңызды әлеуметтік бастама. Тазалық – мәдениеттіліктің, жинақылықтың, бір-біріне деген құрметтің белгісі. Тек бірге ғана біз көршімізді әл-ауқат пен тәртіп үлгісіне айналдыра аламыз!

1 қараша 2025 жылы аудан әкімі аппаратының ұйымдастыруымен аудан аумағында кең ауқымды сенбілік өткізілді. Аталған шараның негізгі мақсаты — тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру, көшелер мен аулалардың тазалығын қамтамасыз ету, сондай-ақ көркейту-көгалдандыру жұмыстарына қоғамның белсенді қатысуын қамтамасыз ету болды. Сенбілікке аудан әкімі аппаратының қызметкерлері, “Еңбекші” КММ және “Группа Интеко” ЖШС-нің жұмысшылары, сондай-ақ ауданның белсенді жастары мен еріктілер қатысты.Сенбілік таңертеңгі сағат 09:00-де басталып, кешке дейін жалғасты. Шараға қатысушылар алдын ала бөлінген учаскелер бойынша жұмыс атқарды. Әрбір ұжым мен еріктілер тобы нақтыланған аумаққа жауапты болып, өздеріне бекітілген жұмыстарды тыңғылықты орындады.Тазалық жұмыстары барысында көшелер бойындағы және көпқабатты үйлердің аулаларындағы арамшөптер оталып, арнайы құралдармен қоқыстар жиналды. Көгалдар мен гүлзарлардың арасындағы өскіндер ретке келтіріліп, ағаштардың артық және сынған бұтақтары кесілді. Аулаларда жиналып қалған жапырақтар, тұрмыстық қалдықтар арнайы қаптарға салынып, белгіленген орындарға шығарылды.Сенбілік кезінде тек көрінетін аймақтарды тазалау ғана емес, инфрақұрылымға қатысты қауіп тудыратын және қозғалысқа кедергі келтіретін элементтер де ретке келтірілді. Атап айтқанда, жол жиегінде орналасқан және жаяу жүргіншілер мен көлік қозғалысына қиындық келтіріп тұрған бетон тастар бөлініп, арнайы техникамен тиісті жерлерге жеткізілді. Бұл — жол қауіпсіздігін арттыруға бағытталған маңызды шаралардың бірі болды.Сонымен қатар, көшелердегі жаяу жүргіншілер жолдары, аялдамалар маңайы, сауда орындарының алдындағы аумақтар арнайы су машиналарының көмегімен жуылып, айнала толық тазартылды. Көптеген аялдамалардағы қабырғалардан жарнама қағаздары алынып, олардың сыртқы келбеті ретке келтірілді.Сенбілікке қатысушылардың айтуынша, мұндай іс-шаралар тек қана аудан тазалығын сақтау үшін емес, сонымен қатар тұрғындардың бір-бірімен жақындасып, ортақ іске жұмылуына ықпал етеді. Бір мақсатқа бірігіп, берілген жұмысты бүкіл аудан болып атқару — өңіріміздің көркеюіне қосылған зор үлес.Сенбілік жұмысы барысында белсенділік танытқан жастар ерекше көзге түсті. Олар тазалық сақтау мәдениетін қалыптастыруда үлгі болып, үлкендерге қолғабыс тигізді. Көптеген жастар бұл шараға ерікті түрде қатысып, қоршаған ортаға деген сүйіспеншілігін нақты іспен дәлелдеді. Жастардың экологиялық бағыттағы белсенділігі – болашақта экосаналы қоғам қалыптасуының кепілі.Аудан әкімі аппаратының қызметкерлері де сенбілікке белсенді араласып, аумақтың әрбір бөлігінің тазалығына ерекше мән берді. Олар тұрғындарға экологиялық жауапкершілікті арттырудың маңыздылығын түсіндіріп, тазалыққа қатысты ережелерді сақтау қажеттігін атап өтті. Тал мен ағаш көшеттерін отырғызу мәселесі де назардан тыс қалмады. Бұл көгалдандыру жұмыстары көктемгі маусымда жалғасын табатын болады.Сенбілікке шыққан “Еңбекші” КММ қызметкерлері мен “Группа Интеко” ЖШС жұмысшылары арнайы техникамен қамтамасыз етілді. Жиналған күл-қоқыстар дер кезінде тиісті орындарға шығарылып отырды. Бұл тазалық жұмыстарының тиімді әрі жүйелі жүргізілуіне мүмкіндік берді.Аудан тұрғындары да бұл бастаманы қолдап, өз үйлерінің ауласы мен маңын тазалауға үлес қосты. Кейбір тұрғындар сенбіліктен тыс уақытта да тазалықты сақтау керектігін айтып, балаларға үлгі болу маңызды екеніне тоқталды. Себебі, таза қала — тұрғындардың мәдениеті мен ұқыптылығының көрсеткіші.Шара соңында аудан басшылығы сенбілікке белсенді қатысқан барлық азаматтарға алғыс білдірді. Аудан әкімі аппараты алдағы уақытта да осындай ортақ шаралардың жиі ұйымдастырылатынын жеткізді. Тазалық сақтау — тек сенбілік күнмен шектелмейтін, күнделікті орындалатын азаматтық міндет екені әрдайым назарда болуы керек.Бұл сенбілік — тек бір күндік іс-шара емес, қоршаған ортаға деген жауапкершілікті арттырып, тұрғындарға жайлы өмір сүру ортасын қалыптастыруға бағытталған игі бастама. Қоршаған ортаны қорғау, табиғатты аялау — әр азаматтың парызы. Аудан аумағын таза сақтау арқылы біз өзіміздің өміріміз бен болашағымызға қамқорлық жасаймыз.Тазалық — мәдениеттің, ұқыптылық пен бірліктің белгісі. Сондықтан да мұндай шаралар қоғамда бірлік пен ұйымшылдықты одан әрі нығайтады. Болашақта да аудан тұрғындары біріге отырып, туған өлкенің көркеюіне үлес қосатынына сенім мол.

Шымкент қаласында соңғы жылдары табиғи қауіпсіздік пен инфрақұрылымды жаңғырту бағытында ауқымды жобалар жүзеге асырылып келеді. Солардың бірі — Бадам өзені маңындағы дамба құрылысы мен су жағалауын бекіту жұмыстары. Қала тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ықтимал су тасқындарының алдын алу — күн тәртібіндегі маңызды міндеттердің бірі. Осыған орай, Шымкент қаласы әкімінің тапсырмасына сәйкес Бадам-2 аймағындағы гидротехникалық жұмыстар 2025 жылғы 1 қарашадан бастап жалғасуда.Жауапты мердігер мекеме – «Hydrolife 2050» серіктестігі. Компания бұл жоба аясында өзен жағалауын нығайту, дамбаны бекіту және гидрологиялық қауіптерді азайту мақсатында қыруар жұмыстар атқарып отыр. Қазіргі таңда жобаның екінші кезеңі іске асырылуда: өзеннің оң жақ бөлігі толығымен қайта қалыпқа келтіріліп, құрылымдық беріктігі күшейтілуде.Жұмыс жүргізіліп жатқан аумақта арнайы техника толықтай жұмылдырылған. Құрылыс алаңында шынжыр табанды және дөңгелекті экскаваторлар, жүк тиегіш, сүргіш техника, таптағыш, ауыр жүк көліктері және трактор бар — жалпы саны 16 арнайы техника үздіксіз қызмет атқаруда. Бұл жұмыс қарқынын арттырып қана қоймай, құрылыс сапасын да қамтамасыз етеді. Сонымен бірге, тәжірибелі инженерлер мен мамандар қауіпсіздік техникасы талаптарын қатаң сақтай отырып еңбек етуде.Құрылыс кезеңінің басым бөлігі инженерлік жоспарлау мен жерді дайындауға арналады. Алдымен жағалау беткейі жобалық талаптарға сәйкес тегістеледі. Одан кейін арматура қаңқасы әзірленіп, бетон құрылымдары құйылады. Бұл дамбаның ұзақ жылдар бойы мықты тұруына мүмкіндік береді. Су ағысы күшті аймақтарда қосымша қорғаныс қабаттары қойылып, эрозияның алдын алу жүйелері енгізілуде.Мамандардың айтуынша, Бадам өзені маңындағы бұл нысан қала қауіпсіздігі үшін стратегиялық маңызға ие. Себебі жауын-шашын мол түскен немесе қардың күрт еруі кезінде өзен суының деңгейі көтеріліп, жағалаудағы тұрғын үйлер мен нысандарға қауіп төнуі мүмкін. Бұған дейін осындай жағдайлар бірнеше рет тіркелген. Сондықтан дамбаны нығайту тұрғындардың алаңсыз өмір сүруіне жағдай жасайды.Жобаның тағы бір маңызды тұсы — экологиялық тепе-теңдікті сақтау. Гидротехникалық құрылыс табиғи ортаға зиян тигізбей орындалуда. Құрылыс барысында өзен арнасы кеңейтіліп, су өткізу қабілеті жақсарылады. Жұмыс аяқталған соң жағалау абаттандырылып, көгалдандыру мен демалыс аймақтарын құру жоспарлануда. Бұл өзен маңын тек қауіпсіз аймақ қана емес, халық демалатын көрікті орынға айналдыруға мүмкіндік береді.Жоба аяқталғаннан кейін бірнеше әлеуметтік-экономикалық тиімділіктер байқалмақ:Су тасқыны қаупі азаядыИнфрақұрылымдық қауіпсіздік күшейедіЖағалау аумағында өмір сүру сапасы артадыТабиғи көркемдік пен экологиялық тепе-теңдік сақталадыҚала тұрғындарымен қатар қонақтар үшін жаңа тартымды орын қалыптасадыСонымен қатар, құрылыс жұмыстары жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтуға септігін тигізіп келеді. Жобада қала тұрғындары арасынан ондаған адам тұрақты жұмыспен қамтылып, кәсіби тәжірибе жинақтауда.Бадам-2 аумағында тұратын азаматтар да бұл өзгерістерді оң бағалап отыр. Бұрынғы жылдары су тасу қаупі бар аумақта тұру көптеген отбасыны алаңдататын. Қазір жағдай түбегейлі өзгеріп, тұрғындар өздерін қауіпсіз сезінуде. Тұрғындар әкімдік пен мердігер мекеме өкілдеріне ризашылығын білдірді.Шымкент қаласы әкімдігі жобаның барлық кезеңдерін тұрақты бақылауда ұстап отыр. Бұл жұмыстар тек Бадам өзенімен шектелмейді. Қаланың басқа да су арналары бойынша да гидротехникалық нысандарды жөндеу және қауіпсіздігін күшейту жобалары жоспарланған. Бұл, әсіресе, соңғы уақытта ауа райының күрт өзгеруіне байланысты аса өзекті.Қорыта айтқанда, Бадам аймағындағы жағалауды нығайту жұмыстары — қаланың қауіпсіз әрі тұрақты дамуы жолындағы үлкен қадам. Су тасқынының алдын алу — табиғи апаттарға қарсы күресте ең тиімді шаралардың бірі. Қауіпсіздікке жасалған әрбір қадам — тұрғындардың бейбіт өмір сүруіне жағдай жасау.Алдағы уақытта бұл жоба жүйелі түрде жалғасып, қаладағы басқа да өзен-көлдер маңы да қауіпсіз әрі көрікті аймаққа айналатынына сенім мол. Жұмыс сапалы аяқталған соң Бадам өзені маңы жаңаша келбетке еніп, тұрғындардың жайлы өміріне үлес қоса бермек.

Қоршаған ортаны қорғау – әрбір адам үшін маңызды міндет. Табиғи тепе-теңдікті сақтауда шешуші рөл атқаратын құстарға күтім жасау табиғатты қорғау жұмыстарының ерекше маңызды саласы болып табылады. Олар зиянкестерді жояды, өсімдік тұқымдарын таратады және салауатты экожүйені сақтайды. Сондықтан, қауырсынды достарымызға қамқорлық жасау – қашанда табиғат пен қоғамның болашағына қосқан үлес. Осы қайырымдылық миссиясы аясында 2025 жылдың 1 қарашасында Абай саябағында «Жылы ұя» экологиялық акциясы өтіп, оның барысында 15 құс үйі орнатылды. Бұл бастамаға №68 орта мектеп оқушылары мен қалалық еріктілер белсенді қатысты. Балалар құс үйлерін құрастыруға және орнатуға жеке қатысып, табиғатқа деген сүйіспеншілігін сөзбен ғана емес, нақты іс-әрекеттер арқылы да көрсетті. Жас қатысушылар құс үйлерін дұрыс орналастыруды, әртүрлі құс түрлерінің ерекшеліктерін, олардың қоректенуін, өмір сүру жағдайларын үйренді. Волонтерлер саябақтың қауырсынды тұрғындарына суық мезгілде аман қалуға көмектесу үшін үлкен міндеттеме көрсетті. Іс-шараның басты мақсаты – балалар мен жасөспірімдердің табиғатқа деген ұқыпты көзқарасын, экологиялық жауапкершілікті тәрбиелеу. Құстар көбінесе күзде және қыста жылы баспаналардың жетіспеушілігімен, сондай-ақ азық-түлік табуда қиындықтарға тап болады. Бұл ұя салатын қораптар құстар суықтан, жаңбырдан және қатты желден құтыла алатын қауіпсіз баспана береді. Сонымен қатар, қораптар ұя салатын табиғи ортасын жоғалту қаупі бар белгілі бір түрлердің популяциясын сақтауға көмектеседі. Шара барысында экологтар мен тәрбиешілер балаларға табиғаттағы әрбір құстың маңызы туралы тәрбиелік мәні бар әңгіме жүргізді. Қатысушылар оңтүстікке қоныс аударатын және қыста қалатын біздің өңірде кездесетін құс түрлерімен танысты. Балалар тіпті кішкентай әрекеттің, мысалы, құстардың азығын шашудың - олардың өмір сүруіне үлкен әсер ететінін білді. Балалар саябақ құстарын олардың табиғи мекендеу орындарында бақылап, оларды сыртқы түрі мен әдеттеріне қарай анықтауға үйренді. Науқанда құстарды азықтандыру басты назарда болды. Еріктілер қар жауған кезде де құстарға жем таба алатын арнайы құстарды қоректендіргіштер орнатты. Қатысушылар азық-түлікті үнемі толтырып тұруға, жабдықтардың жағдайын бақылауға және қажет болған жағдайда құс қораларын жөндеуге келісті. Осылайша, іс-шараны ұйымдастырушылар құстарға қолдау көрсетудің бір реттік шарамен шектелмей, жүйелі болуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасады. Бұл форматтағы экологиялық науқандар табиғатқа көмектесіп қана қоймайды, сонымен бірге отансүйгіштікке және табиғат әлеміне қамқорлық пен құрметпен қарауға тәрбиелейді. Мұндай іс-шараларға қатысатын балалар өздерін қосылғандай сезінеді, топта жұмыс істеуге үйренеді, бастамашылық көрсетеді. Табиғат біздің ортақ үйіміз, ол үшін біз жауаптымыз деген сенім қалыптастырады. Шараны ұйымдастырушылар «Жылы ұя» жыл сайынғы дәстүрге айналып, кеңейе түсетінін атап өтті. Олар қаланың түкпір-түкпіріне бұдан да көп ұя салатын жәшіктер орнатып, басқа мектептер мен жастар жасақтарын тартуды жоспарлап отыр. Сондай-ақ олар шығармашылық байқаулар, экологиялық викториналар, құстарға жем жасау және құстарды зерттеу сабақтарын өткізуді қарастыруда. Бұл іс-шаралар өскелең ұрпақ арасында тұрақты экологиялық әдеттерді қалыптастыруға және экологиялық хабардар болуға бағытталған. Балалардың жұмысын бақылаған қала тұрғындары бұл бастамаға қолдау білдірді. Көптеген ата-аналар балаларының қоршаған ортаны қорғауға елеулі үлес қосып жатқанын және маңызды қоғамдық жобаларға қатысып жатқанын мақтан етті. Бұл балалардың сенімін оятып, ой-өрісін кеңейтіп, игі істерге басқалардың еңбегін құрметтеуге үйретеді. Еріктілер бірлескен күш-жігердің арқасында айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізуге болатынына сенімді. Әрқайсымыздың табиғатқа көмектесуге мүмкіндігіміз бар: саябақтарды қоқыс тастамау, ағаш отырғызуға қатысу немесе суық мезгілде құстарды тамақтандыру. Тіпті ең кішкентай мейірімділік бізді қоршаған әлемді жақсы жаққа өзгерте алады. Науқан табиғатқа деген сүйіспеншілік кішкентай нәрселерден, яғни бізбен бірге өмір сүретін кішкентай тіршілік иелеріне қамқорлық жасаудан басталатынын көрсетті. Құстарға қолдау көрсетіп, олардың мекендейтін жерлерін сақтасақ, болашақ ұрпақ үшін қоршаған ортаның сұлулығын, үйлесімділігін сақтай аламыз. Ұйымдастырушылар осы игі іске жанын салып, еңбек еткен барлық қатысушыларға, ұстаздар мен еріктілерге алғыстарын білдірді. Олардың белсенділігі мен жанашырлығы өзгелерге үлгі болды. «Жылы ұя» – адамзаттың, табиғатқа деген сүйіспеншіліктің, әлемді көркейтуге деген ұмтылыстың символы. Құстарға қамқорлық жасау – бүкіл табиғатқа қамқорлық жасауға жасалған қадам. Осындай бастамаларды қолдап, ортақ үйіміз – Жер планетасын қорғай берейік!

Табиғатты қорғау – әрбір азаматтың қасиетті борышы. Әсіресе жануарлар әлеміне, соның ішінде құстарға қамқорлық көрсету — адамзаттың табиғатқа деген сүйіспеншілігін білдіретін маңызды іс. Осы мақсатта 1 қараша 2025 жылы Абай саябағында “Жылы ұя” атты экологиялық акция ұйымдастырылып, құстарға арнап 15 арнайы ұяшық орнатылды. Бұл игі іс табиғатқа жанашырлық танытқан көптеген жастың басын біріктірді.Аталған шараға №68 жалпы білім беретін мектебінің оқушылары мен ерікті жастар белсене атсалысты. Олар өз қолдарымен құстарға арналған ұяшықтарды жасап қана қоймай, саябақтағы ағаштарға орнатуға да көмектесті. Жасөспірімдер табиғатқа деген сүйіспеншілігін нақты ісімен дәлелдеп, көпшілікке үлгі бола білді. Акция барысында оқушылар құстардың маусымдық көшуі, олардың табиғаттағы рөлі жөнінде түрлі мәлімет алды. Бұл олардың білімін арттырумен қатар, экологиялық мәдениетін қалыптастыруға ықпал етті.Шараның негізгі мақсаты — балалар мен жастарды табиғатқа қамқорлықпен қарауға тәрбиелеу, құс әлеміне деген мейірімділігін арттыру. Құстар — экожүйенің маңызды бөлігі. Олар зиянкестерді жеп, өсімдіктердің өсіп-өнуіне жағдай жасайды. Сондықтан құстарға қолайлы орта қалыптастыру — қоршаған ортаны қорғаудың бір бағыты. Біздің әрбір кішкентай әрекетіміз табиғаттың үлкен жақсаруына әсер ететінін түсіну маңызды.Күз және қыс айларында құстарға көмек көрсету ерекше қажет. Бұл мезгілдерде олар азық табуда қиындықтарға тап болады, ал паналайтын жылы орындардың аздығы олардың өміріне қауіп төндіреді. Сол себепті орнатылған ұяшықтар құстардың қыстан аман-есен өтуіне зор үлес қосады. “Жылы ұя” акциясы аясында жастар құстарды қоректендіру мақсатында жем салатын шағын ыдыстар да орнатты. Еріктілер алдағы уақытта қалалық саябақтарда құстарға тұрақты түрде жем шашып, олардың күйін бақылауды жоспарлап отыр.Акцияға қатысушылармен бірге эколог мамандар да келіп, құстарды қорғаудың маңызын түсіндірді. Олар құстардың жоғалып бара жатқан кейбір түрлеріне тоқталып, табиғи ортаны ластамау, ағаштарды заңсыз кесуге жол бермеу керектігін ерекше атап өтті. Балалар экология саласындағы өзекті мәселелерді талқылап, сұрақтарына қажетті жауап алды. Мұндай іс-шаралар олардың бойында жауапкершілік сезімін қалыптастырып, табиғатқа жанашырлықты арттырады.“Жылы ұя” акциясы тек бір күндік шара емес. Ұйымдастырушылардың айтуынша, бастама алдағы уақытта жалғасын табады. Құстарға арналған қосымша ұяшықтар орнатылып, экологиялық тәрбиелік жұмыстар жүйелі түрде жүргізілмек. Жастар арасындағы еріктілер тобы кеңейіп, табиғатты қорғауға бағытталған басқа да іс-шараларды ұйымдастыру жоспарда бар. Сондай-ақ алдағы уақытта оқушылар арасында экологиялық сурет байқаулары, құстар туралы білім сайыстары және табиғат аясына экскурсиялар өткізілмек.Бұл игі бастаманың маңызы — тек құстарға қамқорлық көрсету ғана емес, жас буынның бойында экологиялық сананы қалыптастыру. Қазіргі таңда табиғатты қорғау мәселесі жаһандық деңгейге көтерілген. Климаттың өзгеруі, орман алқаптарының азаюы, жануарлар әлемінің қысқаруы үлкен алаңдаушылық тудыруда. Сондықтан әрбір шәкірт табиғатқа жанашыр болуды бала кезінен үйренгені жөн.Құстарды қорғау арқылы біз өзіміздің де болашағымызды қорғаймыз. Өйткені табиғат пен адам — біртұтас. Табиғатқа жасалған қайырымдылық түптің түбінде адамға қайтып келеді. Осы тұста Абай саябағында өткен акция баршамызға үлгі боларлық іс екені сөзсіз.Ата-аналар шараға қатысқан балаларын мақтан тұтып, олардың табиғатты аялауға бағытталған қадамдарын қуана қолдады. Жасөспірімдер өз еңбегінің маңыздылығын сезініп, қоғамға пайда әкелу сезімімен жігерленді. Бұл олардың алдағы өмірінде азаматтық позициясын нығайта түсетіні анық.Экологиялық мәдениетті дамыту — үздіксіз жүретін процесс. Ол тек жеке адамдардың ғана емес, бүкіл қоғамның міндеті. Жергілікті тұрғындарды да осындай бастамаларға белсенді қатысуға шақыру — шараның басты бағыттарының бірі. Көпшілік осындай акцияларға қосыла отырып, табиғатты қорғауға өз үлесін қоса алады.Абай саябағында бастау алған бұл қайырымды бастама қаланың басқа да аумақтарына таратылмақ. Қала көшелерінде, саябақтарда, мектеп аумағында құстарға қолайлы жағдай жасау жұмыстары жалғаса береді. Ұйымдастырушылар жастардың белсенділігіне риза болып, алғыс білдірді. Олар ерікті түрде табиғатты қорғауға атсалысқан әр жастың әрекеті үлкен жақсылыққа бастайтынын атап өтті.Қоршаған ортаға қамқорлық көрсету — бүгінгі ұрпақтың ертеңгі аманатқа адалдығының көрсеткіші. “Жылы ұя” акциясы — табиғатқа деген қамқорлықтың жарқын үлгісі. Әрбір азамат осындай нақты істерге қолдау көрсетсе, қаламыз да, табиғатымыз да көркейе түсер еді.Құстарға қамқорлық — табиғатқа деген жанашырлықтан басталады!