Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Шымкент қаласы бойынша басқармасы 2026 жылдың 25 шілдесінде абитуриенттер мен олардың ата-аналарына маңызды ескерту жасады. Ведомстволық білім беру ұйымдарына қабылдау туралы жалған SMS-хабарламалар таралып жатқандығы белгілі болды. Бұл алаяқтық схема аз уақытта кеңінен тарады және жүздеген үй-бұйырды алаңдатты.

Жалған хабарламалар мазмұнына сәйкес, абитуриенттерге ведомстволық оқу орындарына қабылданғандары туралы хабар беріледі. Алайда министрліктің ресми мәлімдемесіне сүйенсек, бұл ақпарат мүлдем негізсіз. Ішкі істер министрлігі мұндай хабарламалар жіберу жөнінде ешқандай тапсырма бермеген және бұл рассылка ведомствоға мүлдем қатысы жоқ. SMS-хабарламаларды алып, қуанышқа бөленген жастар мен ата-аналар кейін жағдайдың шындығын білгенде үлкен моральдық зиян шеккені белгілі. Мұндай алаяқтық іс-қимылдар адамдардың үмітін пайдаланып, психологиялық зорлыққа ұшыратады.

Ресми ақпаратқа сәйкес, МВД-ның ведомстволық оқу орындарына абитуриенттерді қабылдау науқаны әлі жалғасуда. Барлық іріктеу кезеңдері аяқталған жоқ. Қабылдау белгіленген мерзімде — 15-тен 25 шілдеге дейін жүргізілуде. Осы уақыт аралығында комиссиялар жұмысын жалғастыруда, жас мамандар мен жастардың өтінімдері қарастырылуда. Мемлекеттік ведомстволық оқу орындарына түсу — жауапты процесс, ол бірнеше кезеңнен тұрады: алдын ала іріктеу, медициналық тексеру, физикалық дайындықты тексеру және мамандандырылған сынақтар. Сондықтан нәтижелер бірден шығарылмайды.

Қорытынды нәтижелер тек «Qyzmet police» ақпараттық жүйесіндегі абитуриенттің жеке кабинеті арқылы қолжетімді болады. Бұл жүйе іріктеудің барлық кезеңдері аяқталғаннан кейін және қабылдау комиссиялары шешім қабылдағаннан соң ғана нәтижелерді жариялайды. Аталған «Qyzmet police» ақпараттық жүйесі абитуриенттердің қабылданғаны туралы SMS-хабарламалар жіберуді жүзеге асырмайды деп министрлік нақты атап өтті. Демек, кез келген мобильдік нөмірден осындай тақырыпта SMS алсаңыз — ол жалған, алаяқтық хабарлама екенін бірден түсінуіңіз керек.

Цифрлық алаяқтықтың мұндай түрі Қазақстанда соңғы жылдары айтарлықтай өсіп отыр. Ұлттық қаржылық барлау орталығының деректеріне сәйкес, 2025 жылы елімізде SMS және интернет алаяқтығы арқылы азаматтарға тигізілген материалдық зиян алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға өскен. Білім саласындағы алаяқтық ерекше алаңдаушылық туғызады, себебі мақсатты аудитория — бұл жастар мен олардың ата-аналары, яғни болашаққа деген үміт пен армандары мол адамдар. Мұндай хабарламалар олардың сезімдерін пайдалана отырып, материалдық немесе психологиялық зиян келтіреді.

Аймақтық эксперттер мен білім саласы мамандары бұл мәселеге ерекше назар аударуды сұрауда. Қоғамдық коммуникация саласының маманы Аружан Сейітқалиқызының пікірінше, алаяқтардың тактикасы жыл сайын күрделене түсуде: «Бұрын жалған хабарламалар оңай танылатын, ал қазір олар ресми стиль мен тілді еліктеп, нақты мекемелердің атынан шыға бастады. Бұл абитуриенттер мен ата-аналарды ерекше абайлы болуға міндеттейді. Кез келген ресми хабарды тікелей мекеменің сайтынан немесе қызмет орталығынан тексеру қажет». Осы пікірді экономист Болат Дүйсенов та қолдайды: «Мұндай алаяқтық — тек моральдық ғана емес, экономикалық зиян. Адамдар жалған нәтижеге сенсе, уақытын, ақшасын, күшін босқа жіберуі мүмкін».

МВД-ның мұндай ескертуі — дер кезінде жасалған маңызды қадам. Ресми органдардың жедел реакциясы қоғамда алаяқтардың жоспарын іске асыруына кедергі жасайды. Алайда бұл мәселенің тереңірек шешімін табуды талап ететін жүйелік мәселелер де бар. Атап айтқанда, азаматтардың цифрлық сауаттылығын арттыру, мемлекеттік органдардың ресми байланыс арналарын нақты белгілеу және жалған хабарламаларды тіркеу мен олардың бастауын анықтауды жеделдету — осы бағыттардың барлығы бойынша жүйелі жұмыс қажет. Шымкент — Қазақстанның үшінші мегаполисі ретінде цифрлық жасқанулылыққа ерекше бейім аймақ болып табылады, өйткені мұнда жастар мен білімге ұмтылушылардың саны өте жоғары.

Ішкі істер министрлігі барлық абитуриенттерге және олардың ата-аналарына нақты тәртіп сақтауды ескертеді: ведомстволық оқу орындарына қабылдану нәтижелерін тек «Qyzmet police» жүйесінің жеке кабинетінен тексеріңіз, бөгде нөмірлерден немесе таныс емес жіберушілерден келген SMS-хабарламаларға сенбеңіз, күмәнді хабарлама алған жағдайда 102 нөміріне немесе ІІМ-нің қызмет орталықтарына хабарласыңыз. Сондай-ақ алаяқтарға ешқандай дербес деректер — жеке куәлік нөмірі, ЖСН, банктік карта мәліметтері — бермеуіңізді өтінеді. Кезкелген ресми ақпаратты тікелей министрліктің интернет-сайтынан немесе Шымкент МВД баспасөз қызметінен растауға болады. Тек сыни ойлау және сергектік ғана сізді цифрлық алаяқтықтан қорғай алады. Болашақ полицейлер мен ведомстволық мамандар — елімізге сенімді, заңды тіректер болуы үшін олардың білімге жол ашатын процесс мінсіз және ашық болуы тиіс.