Қазақстанның оңтүстік өңірінде цифрлық білім беру саласындағы маңызды оқиға жақындап келеді. Шымкент қаласында бағдарламалауды тегін үйрететін «Бассейн» атты қарқынды оқу бағдарламасының үшінші кезеңіне тіркелу басталды. 2026 жылдың 11 қыркүйегінде жарияланған бұл хабарландыру тек Шымкент тұрғындары үшін ғана емес, бүкіл Оңтүстік Қазақстан аймағы үшін маңызды мүмкіндік болып саналады. Тіркелу 2 қазанға дейін жүргізіледі, ал бағдарлама өзі 5 қазаннан 31 қазанға дейін созылады.
«Бассейн» — бұл атауы өзі символдық мағынаға ие бағдарлама. Дәл жүзуді суға секіріп үйренгендей, бұл жерде де студенттер бірден терең практикаға кіріседі. Алғаш рет Францияда 42 мектебінің форматында дүниеге келген бұл тәсіл, кейін Ресей, Украина, Беларусь және Орталық Азия елдерінде кең таралды. Шымкентте аталған бағдарламаның алғашқы кезеңі 2025 жылы өткізіліп, екінші кезең 2026 жылдың басында аяқталды. Екі кезеңнің де нәтижелері өте жоғары бағаланды: қатысушылардың 60 пайызынан астамы оқу аяқталған соң IT саласында жұмысқа орналасты немесе меншікті жобаларын жүзеге асыра бастады.
Бағдарламаның ерекшелігі — мұнда дәстүрлі мұғалімдер мен дәрісханалар жоқ. Оқыту толығымен Peer-to-Peer, яғни қатарластармен бірге жұмыс істеу форматында жүргізіледі. Студенттер бір-бірінен үйренеді, бірлесіп мәселелерді шешеді, жобалар дайындайды. Бұл тәсіл адамның өз бетінше ойлау қабілетін, командада жұмыс істеу дағдысын және сыни пікірлеуін дамытады. «Бассейн» бағдарламасының кураторы Нұрлан Әбеновтің айтуынша: «Біз студенттерге балық бермейміз — біз оларға балық аулауды үйретеміз. Мұғалімсіз оқу — бұл алғашында қорқынышты болып көрінуі мүмкін, бірақ нақты IT индустриясы да дәл осылай жұмыс істейді. Ешкім сізге дайын жауапты бермейді, сіз оны іздеп табуыңыз керек.»
Қазақстан үшін IT мамандарын даярлау мәселесі бүгінде өте өзекті. Елдің цифрлық экономиканы дамыту стратегиясына сәйкес, 2030 жылға қарай отандық IT секторында кемінде 300 000 мамандық орны ашылуы тиіс. Алайда қазіргі таңда университеттер жыл сайын небәрі 15 000-20 000 бағдарламашы дайындайды. Бұл алшақтықты толтыру үшін балама білім беру бағдарламалары аса маңызды рөл атқарады. «Бассейн» сияқты жобалар дәл осы олқылықты жабуға бағытталған. Оңтүстік Қазақстан технологиялар орталығының деректері бойынша, аймақта IT мамандарына деген сұраныс соңғы үш жылда 45 пайызға өскен, ал жергілікті кадрлар тапшылығы компанияларды мамандарды тыс облыстардан немесе шетелден тартуға мәжбүр етуде.
Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және 1,2 миллионнан астам тұрғыны бар мегаполис. Дегенмен, IT секторының дамуы жағынан ол Алматы мен Астанадан айтарлықтай артта қалып отыр. Қалалық экономиканың дамуы жөніндегі сарапшы Гүлмира Серікқызы бұл жайында: «Шымкентте жас, білімге ынталы, бірақ мүмкіндіктері шектеулі жастар өте көп. «Бассейн» бағдарламасы тегін болғандықтан, экономикалық жағдайы орташа немесе төмен отбасылардан шыққан жастарға да IT саласына кіруге нақты жол ашады. Бұл тек білім беру мәселесі ғана емес — бұл әлеуметтік теңдік мәселесі», — деп атап өтті.
Алдыңғы екі «Бассейн» кезеңінің нәтижелері бағдарламаның тиімділігін айқын дәлелдеді. Бірінші кезеңде 120 адам тіркелсе, олардың 87-сі бағдарламаны толық аяқтады. Екінші кезеңде қатысушылар саны 150-ге жетіп, 104 адам куәлік алды. Үшінші кезеңге күтілетін қатысушылар саны — 180-200 адам. Бағдарламаны аяқтаған түлектердің ішінде бірнеше стартап жобасын іске қосқандар да бар. Мәселен, бірінші кезеңнің түлегі Арман Дүйсенов өзінің командасымен бірге логистика саласына арналған мобильдік қосымша жасап, оны Шымкент нарығына шығарды. «Бассейнге дейін мен кодпен мүлдем таныс емес едім. Төрт аптада мен тек бағдарламалауды ғана үйренбедім — мен мәселелерді шешу тәсілін үйрендім», — деп еске алады Арман.
Бағдарламаның болашағына қатысты сарапшылар оптимистік болжамдар айтуда. Егер үшінші кезең де табысты аяқталса, ұйымдастырушылар 2027 жылдан бастап «Бассейнді» жылына екі рет өткізуді жоспарлап отыр. Сонымен қатар, Тараз, Қызылорда және Түркістан қалаларында да ұқсас бағдарламаларды іске қосу жоспары қарастырылуда. Цифрлық даму министрлігінің өкілдері де осындай жобаларды мемлекеттік деңгейде қолдауға дайын екендіктерін білдірді. Министрліктің баспасөз хатшысы Жандос Қалиев: «Біз «Бассейн» сияқты бағдарламаларды IT мамандарын жылдам даярлаудың тиімді моделі ретінде қарастырамыз. Мемлекет мұндай бастамаларды ынталандырып, кеңейтуге мүдделі», — деді.
Бүгінгі таңда технологиялық трансформация тек үлкен қалалар мен ірі корпорациялардың ғана артықшылығы болмауы тиіс. «Бассейн» бағдарламасы Шымкент жастарына дәлелдеп отыр: білім алу үшін астанаға немесе шетелге кетудің қажеті жоқ. Мүмкіндік — дәл қасыңда, тек оны пайдалана білу керек. 2 қазанға дейін тіркелу мерзімі ашық тұр, орындар шектеулі. Бағдарламалауды нөлден үйренгісі келген, өз болашағын технологиялармен байланыстырғысы келген барлық Шымкент жастарына бұл — жіберіп алмас мүмкіндік.