Қазақстанның оңтүстік өңірінің ірі орталығы — Шымкент қаласында инфрақұрылымды жаңарту жұмыстары жаңа қарқынға ие болуда. 11 қыркүйек 2026 жыл күні «Су ресурстары – Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Қазақстанская правда көшесінде су құбыры және кәріз желілерін қайта жаңарту барысында заманауи көлденең бағытталған бұрғылау технологиясын қолданып жатқаны белгілі болды. Бұл жоба қала тұрғындарының күнделікті өміріне тікелей әсер ететін маңызды инфрақұрылымдық бастама ретінде бағаланып отыр.
Шымкент — халқы үш миллионнан асқан, Қазақстандағы ең ірі үш қаланың бірі. Қала инфрақұрылымының едәуір бөлігі Кеңес дәуірінде салынған болатын, ал сол кезеңде орнатылған су құбыры мен кәріз жүйелерінің көпшілігі бүгінде өз мерзімін толық өтеп, апаттық жағдайға жақындап қалған. Мамандардың бағалауы бойынша, Шымкенттегі су құбырларының жартысынан астамы 40 жылдан асқан, ал олардың нормативтік қызмет мерзімі орта есеппен 25–30 жылды құрайды. Осындай ескірген желілерден болатын су шығыны жылына миллиондаған текше метрге жетуі мүмкін екені мамандар тарапынан ескертіліп жүр. Бұл жағдай қала әкімдігін жедел шаралар қабылдауға мәжбүр етті.
«Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС бас инженері Асқар Жаңабергенов бұл жұмыстардың маңыздылығын атап өтті: «Біз бүгін тек құбыр ауыстырып отырған жоқпыз — болашаққа арналған инфрақұрылым салып жатырмыз. Көлденең бағытталған бұрғылау технологиясы бізге жол жамылғысын бұзбай, тұрғындарға қолайсыздық туғызбай жұмыс жүргізуге мүмкіндік беріп отыр. Бұл технологияны Еуропа мен Азияның озық қалалары жылдар бойы пайдаланып келеді, енді ол Шымкентте де кеңінен қолданылуда». Маман сонымен бірге жоба аяқталғаннан кейін су жеткізу сапасының айтарлықтай жақсаратынын да жеткізді.
Көлденең бағытталған бұрғылау, немесе ГНБ (горизонтально-направленное бурение) технологиясы — жер бетін аз бұзып, жерасты арналарын қалыптастырудың ең тиімді тәсілдерінің бірі. Жұмыс барысында алдымен арнайы геодезиялық өлшеу жүргізіліп, бұрғының тереңдігі, қозғалыс бағыты мен траекториясы компьютерлік жүйе арқылы тұрақты бақылауда ұсталады. Содан кейін арнайы қондырғы белгіленген бағыт бойынша жер астында арна қалыптастырады да, сол арна арқылы жаңа полимерлі құбыр тартылады. Дәстүрлі ашық қазу әдісімен салыстырғанда бұл технология еңбек шығынын 30–40 пайызға, ал жұмыс мерзімін екі есеге дейін қысқартады деп есептеледі. Сонымен қатар жаңа полиэтиленді құбырлардың қызмет мерзімі 50 жылдан асады, бұл болашақ ұрпаққа берілер үлкен инвестиция деп айтуға болады.
Жергілікті тұрғындар мен қоғамдастықтың бұл жобаға қатысты пікірлері жылы. Қазақстанская правда көшесінде жиырма жылдан астам тұратын тұрғын Зауреш Мамытова: «Бұрын жыл сайын бір-екі рет су апаты болатын, дәл осы жерде жол жарылатын да, судың ысырабы болатын. Ендігі жерде осы мәселеден арылуға болады деп үміттенемін. Жолды қазбай жұмыс жасайды деп естіп, таңқалдым, бірақ мамандар дұрыс түсіндірді» дейді. Тұрғындардың мұндай жобаларды мақұлдауы биліктің инфрақұрылымды жаңарту бастамаларына деген сенімді арттыра түседі.
Шымкент қала әкімінің орынбасары Дәурен Сейітқалиев бұл жоба қаланың 2025–2030 жылдарға арналған инфрақұрылымды дамыту бағдарламасының ажырамас бөлігі екенін атап өтті: «Бүгін Шымкент — Қазақстандағы үшінші республикалық маңызы бар қала. Бізде халық саны жыл сайын өсуде, сондықтан коммуналдық инфрақұрылымды уақытылы жаңарту — бұл бізге аса маңызды стратегиялық міндет. Осы жылы ғана су және кәріз желілерін жаңартуға жалпы бюджеттен екі миллиард теңгеден астам қаражат бөлінді. Технологиялық жаңашылдықты ендіру арқылы біз бұл қаражатты барынша тиімді жұмсаймыз». Лауазымды тұлғаның мәліметі бойынша, жылдың соңына дейін Шымкентте жалпы ұзындығы 15 шақырымнан астам желі жаңартылуы жоспарланған.
Бұл жоба тек Шымкент үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан үшін маңызды үлгі болып табылады. Елімізде ондаған жылдар бойы жерасты инженерлік желілерін жаңартуда дәстүрлі ашық қазу әдісі қолданылып келді. Бұл тәсіл жол жамылғысын бүлдіріп, автомобиль қозғалысын тоқтатып, тұрғындарға үлкен қолайсыздық туғызатын. Ал ГНБ технологиясы осы барлық кемшіліктерден арылуға мүмкіндік береді. Алматы, Астана сияқты ірі қалалар бұл технологияны жекелеген жобаларда бұрынырақ сынап көрген болатын, алайда Шымкентте оны кешенді бағдарлама шеңберінде кеңінен қолдану — жаңа сапалық қадам.
Болашаққа қарасақ, жерасты желілерін жаңарту тек коммуналдық мәселені шешіп қана қоймай, қаланың жалпы даму деңгейін де бір саты жоғары көтереді. Су шығынының азаюы ресурстарды үнемдеуге ықпал етсе, авариялардың азаюы тұрғындардың коммуналдық қызметке деген сенімін арттырады. Сарапшылардың болжамы бойынша, жаңартылған желілер іске қосылғаннан кейін апаттық жағдайлар саны 60–70 пайызға дейін төмендеуі мүмкін. Заманауи инженерлік шешімдер мен ұтымды инвестиция арқылы Шымкент алдағы онжылдықтарда да жаңа жоғары стандартты тұрмыс деңгейін тұрғындарына ұсына алатын қала ретінде дами береді. Бұл — дұрыс жолда жасалған дұрыс қадам.