Қазақстанның үшінші ірі қаласы Шымкентте инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары жаңа белеске көтерілді. 11 қыркүйек 2026 жылы «Су ресурстары – Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Қазақстанская правда көшесінде су құбыры мен кәріз желілерін қайта жаңарту жұмысын белсенді түрде жалғастыруда. Бұл жоба аясында мамандар қазіргі заманның озық шешімдерінің бірі — көлденең бағытталған бұрғылау технологиясын қолдануда. Аталған технология қала тұрғындарына да, жол қатынасына да айтарлықтай жеңілдік жасап, инфрақұрылымды жаңартудың жаңа стандартын белгілейді.
Шымкенттің сумен жабдықтау жүйесі ондаған жылдар бойы тозған күйінде қалып келді. Кеңес дәуірінде салынған су құбыры мен кәріз желілерінің басым бөлігі өз қызмет мерзімін аяқтаған. Қалалық коммуналдық шаруашылық басқармасының деректері бойынша, Шымкенттегі инженерлік желілердің 60 пайыздан астамы нормативтік тозу деңгейінен асып кеткен. Тек соңғы бес жылда ғана қалада жүздеген авария тіркелді, оның ішінде ірі жарылулар бірнеше мың тұрғынды уақытша сусыз қалдырды. Бұл жағдай халықтың шыдамын таусылдырып, биліктен шұғыл шаралар қабылдауды талап ететін өткір мәселеге айналды. Осы себепті «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС-ін тарта отырып, кешенді жаңғырту бағдарламасы іске қосылды.
Көлденең бағытталған бұрғылау, немесе кәсіпқой ортада HDD (Horizontal Directional Drilling) деп аталатын технология, әлемнің дамыған елдерінде бірнеше онжылдық бойы табысты қолданылып келеді. Оның принципі — жер бетін ашпай-ақ, арнайы жабдықтардың көмегімен жерасты арнасын қалыптастыру арқылы жаңа құбыр тарту. Жұмыс басталмас бұрын геодезиялық зерттеулер жүргізіліп, бұрғының тереңдігі, қозғалыс бағыты мен траекториясы жоғары дәлдікті навигациялық жабдықтармен үздіксіз бақыланады. Бұл ауытқу мен қате жіберу ықтималдығын нөлге жақындатады. Компанияның бас инженері Асқар Дүйсенбаев: «Біз бұрын мұндай масштабты жобаны Шымкентте іске асырмаған едік. Технология жоғары дәлдікті талап етеді, бірақ нәтиже соған лайық — жол да бүтін, желі де жаңа», — деді.
Технологияның тұрғындар үшін ең басты артықшылығы — жер қазу жұмыстарының күрт азаюы. Дәстүрлі әдіспен жер қазып, тротуарлар мен жол жабынын бүлдіретін жұмыстарға қарағанда, HDD технологиясы бұрғылау нүктелерін ғана ашады да, қалған бөлікте жер беті сол күйінше сақталады. Шымкент қаласының бас сәулетшісінің орынбасары Гүлнар Сейітқали бұл туралы: «Бір ғана ірі көшені толық жауып тастап жөндеу кезінде шағын бизнес иелері айтарлықтай шығынға ұшырайды. Жаңа технология сол шығынның алдын алады және көше өмірінің үзілмеуіне мүмкіндік береді», — деп атап өтті. Қазақстанская правда көшесі — қала орталығының жүк ағыны жоғары артериясы болғандықтан, бұл мәселе аса маңызды.
Жоба аясындағы жұмыстардың ауқымы да назар аудартады. Жалпы жоспар бойынша бірнеше шақырым су құбыры және кәріз желісі жаңартылуы тиіс. Жаңа полиэтилентерефталат және шойын құбырлардың қызмет ету мерзімі 50 жылдан астамды құрайды. Салыстыру үшін айтсақ, алмастырылып жатқан кейбір ескі желілер 1970–80 жылдары орнатылған болатын. Маманның бағалауынша, жаңа желілер орнатылғаннан кейін авариялық жағдайлар саны кемінде 70–80 пайызға азаяды, ал судың жол бойындағы ысырап шығыны едәуір төмендейді. Бұл өз кезегінде коммуналдық шығындарды қысқартып, тарифтік жүктемені жеңілдетуге жол ашуы мүмкін.
Жергілікті тұрғындардың реакциясы да оптимистік сипатта. Қазақстанская правда көшесінде тұратын зейнеткер Райхан Омарова: «Биыл қыста су жүйесі жарылып, үш күн ыстық сусыз отырдық. Балалар мен немерелерімізге мұндай жағдай қайталанбасын деп тілейміз. Осы жөндеу жұмыстары тезірек бітсе екен», — деді. Осындай пікірлер аудан тұрғындарының басым бөлігінде кезігеді. Бірқатар кәсіпкер де жоба барысына оң баға берді — олар үшін трафиктің үзілмеуі өте маңызды шарт болып табылады.
Шымкенттегі бұл тәжірибе республикалық деңгейде де назар аударуда. Қазақстандағы ірі қалалардың — Алматы, Астана, Ақтөбе — коммуналдық жүйелері де ұқсас мәселелерге тап болып отырған жағдайда, HDD технологиясын кеңінен ендіру үлгісі аса маңызды прецедент болып табылады. ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі осы бағыттағы озық тәжірибені жинақтап, басқа аймақтарда тарату мақсатында мониторинг жүргізуде. Сарапшылардың пікірінше, Қазақстан бюджетінің инфрақұрылымды жаңартуға бөлінетін үлесі артқан сайын осындай заманауи технологиялардың қолдану аясы да кеңейе береді.
Жалпы алғанда, «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС-інің Шымкентте жүзеге асырып жатқан жобасы — бұл тек бір көшені жөндеу ғана емес, болашаққа жасалған стратегиялық инвестиция. Заманауи технологияны ірі қалалардың инфрақұрылымына ендіру — тұрғындардың тіршілік сапасын арттырудың, авариялық тоқтаулардан туындайтын шығынды азайтудың және ресурстарды тиімді пайдаланудың кілті. Шымкент осы бастаманы алдыңғы қатардан бастауы арқылы қазақстандық қалалар арасында айтарлықтай үлгі көрсетіп отыр. Жергілікті билік пен мамандар бұл жұмыстардың жоспарлы мерзімде аяқталуы үшін бар күш-жігерін жұмсауға дайын екендіктерін мәлімдеп отыр.